Sutra 3
Devanagari script
प्राप्तेऽर्घे वार्घान्तरं कारयेत् ॥ कZ_०२.१६.०३ ॥
Transliteration
prāpte 'rghe vā arghāntaraṃ kārayet
Translation
ଲକ୍ଷ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେ ସଂଶୋଧିତ ମୂଲ୍ୟ (ନୂତନ ମୂଲ୍ୟ-ବିନ୍ଦୁ) କାର୍ଯ୍ୟକର କରାଇପାରେ।
Word by Word
प्राप्तेwhen (the price/value) has been obtained/settled; upon the price being fixed
प्राप्ते:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Root√आप् (आप्नुयात्) उपसर्गः प्र-
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे लोके प्रायः; सप्तमी एकवचनम्; लोके ‘प्राप्ते (सति)’ = सति-सप्तमी (locative absolute)
अर्घेin/when the price (valuation)
अर्घे:
TypeNoun
Rootअर्घ
Formपुंलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्; ‘अर्घे’ = अर्घे (सति)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
अर्घ-अन्तरम्a difference in price; price differential
अर्घ-अन्तरम्:
TypeNoun (compound)
Rootअर्घ + अन्तर
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘अर्घस्य अन्तरम्’ = मूल्यभेदः/मूल्यान्तरम्
कारयेत्should cause (it) to be made/levied/arranged
कारयेत्:
TypeVerb
Root√कृ (करोति) णिच् (कारयति)
Formलोट्/विधिलिङ्?—विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative): ‘cause to be done/levy/arrange’
Entities Mentioned
S
state (implied superintendent/authority)FAQs
It allows the state to recalibrate official valuation as market conditions change—preventing both revenue leakage (underpricing) and public harm (overpricing) through periodic re-assessment.