Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 54
Devanagari script
राजतानां विस्रं मलग्राहि परुषं प्रस्तीनं विवर्णं वा दुष्टमिति विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५४ ॥
Transliteration
rājatānāṃ visraṃ malagrāhi paruṣaṃ prastīnaṃ vivarṇaṃ vā duṣṭam iti vidyāt
Translation
ରୂପାକୁ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣିବ—ଯଦି ତାହା ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ମେଳା ଧରି/ଲାଗି ରହେ, ଖରାପା ଲାଗେ, ଅତ୍ୟଧିକ କଠିନ/ଭଙ୍ଗୁର ହୁଏ, କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇଥାଏ।
Word by Word
राजतानाम्of silvers / of silver (items)
राजतानाम्:
TypeNoun
Rootराजत
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Genitive plural), नपुंसकलिङ्गम्; ‘राजत’ = silver
विस्रम्foul-smelling, tainted
विस्रम्:
TypeAdjective
Rootविस्र
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; विशेषणम् (agreeing with understood ‘राजतम्/राजतं द्रव्यम्’)
मलग्राहिthat picks up/retains dirt (impurities)
मलग्राहि:
TypeAdjective
Rootमल + ग्राहिन्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘मलम् गृह्णाति’ इति—impurity-absorbing/retaining
परुषम्rough, harsh
परुषम्:
TypeAdjective
Rootपरुष
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; विशेषणम्
प्रस्तीनम्dull, lustreless (covered/film-like)
प्रस्तीनम्:
TypeAdjective
Rootप्रस्तीन
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; विशेषणम्
विवर्णम्discoloured
विवर्णम्:
TypeAdjective
Rootविवर्ण
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक-समुच्चय (or)
दुष्टम्spoiled, defective, adulterated
दुष्टम्:
TypeAdjective
Rootदुष्ट
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; विशेषणम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्ययम्; इत्यर्थ-निदर्शक (quotative)
विद्यात्should know/should ascertain
विद्यात्:
TypeVerb
Rootविद्
Formलोट्/विधिलिङ्-रूपम् (Optative/imperative sense), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष-एकवचनम्; विध्यर्थः—‘one should know/identify’
Entities Mentioned
R
rājata (silver)FAQs
Odor can indicate contamination or alloying with reactive/impure substances; the text treats sensory cues as admissible inspection criteria.