Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 33
Devanagari script
अभ्युद्धार्यं बदराम्ले लवणोदके वा सादयन्ति । इति पेटकः ॥ कZ_०२.१४.३३ ॥
Transliteration
abhyuddhāryaṃ badarāmle lavaṇodake vā sādayanti | iti peṭakaḥ
Translation
‘ଅଭ୍ୟୁଦ୍ଧାର୍ୟ’ (ଅଲଗା ହୋଇ ତଳେ ବସିଯାଉଥିବା/ମିଶ୍ରଣ-ଦୋଷ ଅଂଶ)କୁ ବଦରାମ୍ଲ (ବେର ଖଟା ଦ୍ରାବଣ) କିମ୍ବା ଲବଣଜଳରେ ବସାଇ ଦିଆଯାଏ—ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ‘ପେଟକ’ କୁହାଯାଏ।
Word by Word
अभ्युद्धार्यम्to be extracted/removed (that which should be taken out)
अभ्युद्धार्यम्:
TypeParticiple/Adjectival (Kṛdanta)
Rootउद्-√हृ (हृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; भविष्यत्कर्मणि/विधेयार्थे -यत् (यत्-प्रत्ययान्त) ‘उद्धर्तव्यम्’ इत्यर्थः; उपसर्गः अभि+उद्
बदराम्लेin jujube-sour liquid (jujube acid/ferment)
बदराम्ले:
TypeNoun (compound)
Rootबदर + आम्ल
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (द्रव्यनाम), एकवचन, सप्तमी; ‘बदरस्य आम्ले’ / ‘बदर-आम्ल’ = बदरफलजन्य आम्लद्रव्यम्
लवणोदकेin salt-water (brine)
लवणोदके:
TypeNoun (compound)
Rootलवण + उदक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी; ‘लवणयुक्ते उदके’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय (either/or)
सादयन्तिthey cause it to settle/steep (they treat it by settling)
सादयन्ति:
TypeVerb
Root√सद् (सदँ)
Formलट् (वर्तमानकाल), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; causative sense in usage ‘सादनं कुर्वन्ति’ = अवसादयन्ति/निक्षिप्य स्थापयन्ति
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय
पेटकःPetaka (name of an authority/source)
पेटकः:
TypeNoun (proper/authorial name)
Rootपेटक
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; वक्तृ/आचार्य-निर्देशः
Entities Mentioned
A
assayers/inspectors (implied)A
adulterant/impurityS
salt-waterA
acidic solution (badarāmla)FAQs
To standardize detection/removal of adulterants so the state can prevent fraud, protect revenue, and enforce uniform quality in taxed/regulated commodities.
They are low-cost, repeatable media that enable predictable separation/settling—useful for routine inspections in state workshops and markets.