Sutra 21
Devanagari script
तेनाकरोद्गतमपसार्यते तत्त्रिपुटकापसारितम् ॥ कZ_०२.१४.२१ ॥
Transliteration
tenākarodgatamapasāryate tattripuṭakāpasāritam
Translation
ସେହି (ତ୍ରିପୁଟକ ମିଶ୍ରଣ) ଦ୍ୱାରା ଖଣିରୁ ନିଷ୍କାସିତ ଧାତୁରୁ ଯାହା କମାଯାଏ/ଅପସାରଣ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ‘ତ୍ରିପୁଟକାପସାରିତ’ କୁହାଯାଏ।
Word by Word
तेनby that; with that (means/method)
तेन:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; तृतीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (करणे)
आकर-उद्गतम्(that which is) emerged/produced from a mine; mine-produced (material)
आकर-उद्गतम्:
TypeNoun (compound; past passive participle used adjectivally)
Rootआकर + उद्√गम्
Formसमास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; 'उद्गत' = क्त-प्रत्ययान्त (PPP) from उद्√गम्; विशेषणरूपेण
अपसार्यतेis removed; is driven away; is taken out
अपसार्यते:
TypeVerb
Rootअप√सृ
Formलट्-लकार; कर्मणि-प्रयोग (passive); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
तत्that (same thing)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (संदर्भानुसार)
त्रिपुटक-अपसारितम्removed by/with the tripuṭaka (apparatus); tripuṭaka-removed
त्रिपुटक-अपसारितम्:
TypeNoun (compound; past passive participle used adjectivally)
Rootत्रिपुटक + अप√सृ
Formसमास; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; 'अपसारित' = क्त-प्रत्ययान्त (PPP) from अप√सृ; विशेषणरूपेण
Entities Mentioned
M
mine output (ākara-udgata)T
tripuṭaka-apasārita (technical category)FAQs
Named categories make enforcement operational: inspectors can record, prosecute, and punish based on standardized classifications.