Sutra 42

Devanagari script

प्रवालकमालकन्दकं वैवर्णिकं च रक्तं पद्मरागं च करटगर्भिणिकावर्जमिति ॥ कZ_०२.११.४२ ॥

Transliteration

pravālakamālakandakaṃ vaivarṇikaṃ ca raktaṃ padmarāgaṃ ca karaṭagarbhiṇikāvarjam iti

Translation

ପ୍ରବାଳ-ସଦୃଶ, ଆମଳକ-କନ୍ଦ-ସଦୃଶ, ବୈବର୍ଣ୍ଣିକ ଓ ରକ୍ତ (ପଥର), ଏବଂ ପଦ୍ମରାଗ (ରୁବି) ଗଣାଯାଏ—କରଟଗର୍ଭିଣିକା ପ୍ରକାରକୁ ବାଦ ଦେଇ।

Word by Word

• प्रवालक: coral (a gem/substance)
• Type: Noun
• Root: प्रवालक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)

• आमलकन्दक: āmalakandaka (a named variety of gem/stone)
• Type: Noun
• Root: आमलकन्दक
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)

• वैवर्णिकम्: variegated; of differing colour
• Type: Adjective
• Root: वैवर्णिक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (पूर्वोक्तानां)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• रक्तम्: red
• Type: Adjective
• Root: रक्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषणम्

• पद्मरागम्: padmarāga (ruby)
• Type: Noun
• Root: पद्मराग
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• करटगर्भिणिका: karaṭagarbhiṇikā (a named variety of gem/stone)
• Type: Noun
• Root: करटगर्भिणिका
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (सूच्यर्थे)

• वर्जम्: excluded; excepted
• Type: Verbal noun (Kṛdanta)
• Root: वर्ज
• Form: क्त (past passive participle) रूपेण; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘वर्जितम्’ इत्यर्थे

• इति: thus; so (end of quotation/list)
• Type: Particle/Quotative
• Root: इति
• Form: उद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय

Entities Mentioned

• padmarāga (ruby)
• pravālaka
• vaivarṇika
• karaṭagarbhiṇikā

More Details

FAQs

What is the policy function of ‘excluding karaṭagarbhiṇikā’?

It marks a known problematic subtype as non-standard, enabling officials to reject it or price it lower without case-by-case argument.

Why mix shape and color descriptors?

Because appraisal in practice relies on observable field features; the text encodes those into a shared administrative vocabulary.