Sutra 33
Devanagari script
षडश्रश्चतुरश्रो वृत्तो वा तीव्ररागः संस्थानवानछः स्निग्धो गुरुरर्चिष्मानन्तर्गतप्रभः प्रभानुलेपी चेति मणिगुणाः ॥ कZ_०२.११.३३ ॥
Transliteration
ṣaḍaśraścaturaśro vṛtto vā tīvrarāgaḥ saṃsthānavānachaḥ snigdho gururarciṣmānantargataprabhaḥ prabhānulepī ceti maṇiguṇāḥ
Translation
ମଣିର ଗୁଣ: ଷଡଶ୍ର, ଚତୁରଶ୍ର କିମ୍ବା ବୃତ୍ତ; ତୀବ୍ର ବର୍ଣ୍ଣ; ସୁସଂସ୍ଥାନ; ସ୍ୱଚ୍ଛ; ସ୍ନିଗ୍ଧ-ଦୀପ୍ତ; ଗୁରୁ (ଭାରୀ); ଅର୍ଚିଷ୍ମାନ୍ (ଦୀପ୍ତିମାନ); ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରଭା; ଏବଂ ପ୍ରଭାକୁ ବାହାରକୁ ପ୍ରସାର କରୁଥିବା।
Word by Word
षडश्रःsix-edged (hexagonal)
षडश्रः:
TypeAdjective
Rootअश्र
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; षट्-अश्र (षड् + अश्र) = ‘having six edges/corners’
चतुरश्रःfour-edged (quadrangular)
चतुरश्रः:
TypeAdjective
Rootअश्र
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; चतुर्-अश्र = ‘having four edges/corners’
वृत्तःround
वृत्तः:
TypeAdjective
Rootवृत्त
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
तीव्ररागःhaving intense color/luster
तीव्ररागः:
TypeAdjective
Rootराग
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; तीव्रः रागः यस्य सः
संस्थानवान्well-formed; having proper shape
संस्थानवान्:
TypeAdjective
Rootसंस्थान
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; संस्थान + मतुप् = ‘possessing proper form/shape’
अच्छःclear; transparent
अच्छः:
TypeAdjective
Rootअच्छ
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
स्निग्धःsmooth; glossy
स्निग्धः:
TypeAdjective
Rootस्निग्ध
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
गुरुःheavy
गुरुः:
TypeAdjective
Rootगुरु
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अर्चिष्मान्radiant; having rays
अर्चिष्मान्:
TypeAdjective
Rootअर्चिस्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; अर्चिस् + मतुप् = ‘possessing rays/flame’
अन्तर्गतप्रभःhaving light within; internally luminous
अन्तर्गतप्रभः:
TypeAdjective
Rootप्रभ
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; अन्तर्गतः प्रभः यस्य सः (inner light contained within)
प्रभानुलेपीspreading/diffusing radiance
प्रभानुलेपी:
TypeAdjective
Rootअनुलेपिन्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; प्रभा + अनुलेपी (one that ‘smears/spreads’ light)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्ययम्
मणिगुणाःthe qualities of a gem
मणिगुणाः:
TypeNoun
Rootगुण
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-बहुवचनम्; मणेः गुणाः
Entities Mentioned
M
maṇi (gem)FAQs
They operate like a checklist for inspectors—standardizing acceptance/rejection, pricing bands, and accountability in treasury acquisitions.
Weight/density helps distinguish genuine stones from lighter substitutes, supporting fraud detection and consistent valuation.