Sutra 9
Devanagari script
अर्थपदाक्षराणामन्यूनातिरिक्तता हेतूदाहरणदृष्टान्तैरर्थोपवर्णनाश्रान्तपदतेति परिपूर्णता ॥ कZ_०२.१०.०९ ॥
Transliteration
arthapadākṣarāṇām anyūnātiriktatā hetūdāharaṇadṛṣṭāntair arthopavarṇanā aśrāntapadatā iti paripūrṇatā
Translation
‘ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା’ ଅର୍ଥ—ଅର୍ଥ, ପଦ (ଶବ୍ଦ) ଓ ଅକ୍ଷରରେ ନ ଅଭାବ ନ ଅତିରିକ୍ତତା; ହେତୁ, ଉଦାହରଣ ଓ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅଭିପ୍ରେତ ଅର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା; ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତିକର ପଦପ୍ରୟୋଗ ଏଡ଼ାଇବା।
Word by Word
अर्थmeaning, sense, intended purport
अर्थ:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
पदword, term
पद:
TypeNoun
Rootपद
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
अक्षरsyllables/letters
अक्षर:
TypeNoun
Rootअक्षर
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (समासान्त-रूपेण: -आणाम्)
अन्यूनnot deficient, not too little
अन्यून:
TypeAdjective
Rootन्यून
Formनञ्-समास (अ-न्यून); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
अतिरिक्तताexcessiveness; being more than necessary
अतिरिक्तता:
TypeNoun
Rootअतिरिक्तता
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
हेतुreasons, grounds
हेतु:
TypeNoun
Rootहेतु
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
उदाहरणexamples, illustrations
उदाहरण:
TypeNoun
Rootउदाहरण
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
दृष्टान्तinstances, precedents
दृष्टान्त:
TypeNoun
Rootदृष्टान्त
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
अर्थthe meaning/purport (to be explained)
अर्थ:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
उपवर्णनexplanation, detailed description
उपवर्णन:
TypeNoun
Rootउपवर्णन
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
अश्रान्तnot tiring; not wearisome
अश्रान्त:
TypeAdjective
Rootश्रान्त
Formनञ्-समास (अ-श्रान्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
पदताquality of wording/diction
पदता:
TypeNoun
Rootपदता
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
इतिthus; (so defined as)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात; उद्धरण/समाप्त्यर्थक
परिपूर्णताcompleteness (as a quality of composition)
परिपूर्णता:
TypeNoun
Rootपरिपूर्णता
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
Entities Mentioned
H
hetu (reasons)U
udāharaṇa (examples)D
dṛṣṭānta (illustrations)FAQs
It demands sufficient justification (reasons/examples) while forbidding both omissions and needless expansion—aiming for implementable precision.