Sutra 51

Devanagari script

क्षयस्थानवृद्धीनां चोत्तरोत्तरं लिप्सेत ॥ कZ_०९.७.५१ ॥

Transliteration

kṣaya-sthāna-vṛddhīnāṃ cottarottaraṃ lipseta.

Translation

କ୍ଷୟ, ସ୍ଥିତି ଓ ବୃଦ୍ଧି—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ କ୍ରମେ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିକଳ୍ପ (କ୍ଷୟରୁ ସ୍ଥିତିକୁ, ସ୍ଥିତିରୁ ବୃଦ୍ଧିକୁ) ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବ।

Word by Word

• क्षयस्थानवृद्धीनाम्: of loss, stability, and growth (i.e., the three states: decline, status quo, and increase)
• Type: Noun
• Root: क्षय / स्थान / वृद्धि
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (genitive plural); स्त्रीलिङ्ग (वृद्धि), पुंलिङ्ग (क्षय), नपुंसकलिङ्ग (स्थान) — समाहार/इतर-इतर द्वन्द्वसमासः; समस्तपदस्य विभक्ति: षष्ठी

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक निपातः

• उत्तर-उत्तरम्: successively higher; step by step to the better
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: उत्तर
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः = ‘क्रमेण परं परम्/उत्तरोत्तरम्’

• लिप्सेत: should seek / should aim to obtain
• Type: Verb
• Root: लभ् (desiderative: लिप्स्)
• Form: लोट्/विधिलिङ्? — विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; देशिदेरिवेटिव (सन्नन्त) धातु: लभ् → लिप्स-; अर्थः ‘इच्छेत/प्राप्तुम् इच्छेत’

Entities Mentioned

• kṣaya
• sthāna
• vṛddhi

More Details

FAQs

What is the ordering principle in this sūtra?

Choose policies that move outcomes upward: avoid loss, prefer stability over loss, and prefer growth over mere stability.