Sutra 12
Devanagari script
मन्त्रिणामुपदेशाल् लाभोऽलभ्यमानः कोपको भवति अयमस्माभिः क्षयव्ययौ ग्राहितः इति ॥ कZ_०९.४.१२ ॥
Transliteration
mantriṇām upadeśāl lābho'labhyamānaḥ kopako bhavati ayam asmābhiḥ kṣayavyayau grāhitaḥ iti
Translation
ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଯଦି ଲଭ୍ୟ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ନ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହା କ୍ରୋଧର କାରଣ ହୁଏ—(ସେମାନେ କହିବେ) ‘ଆମକୁ କ୍ଷତି ଓ ବ୍ୟୟ ବହନ କରାଗଲା।’
Word by Word
मन्त्रिणाम्of the ministers/counsellors
मन्त्रिणाम्:
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुं.), ‘मन्त्रिन्’ (इन्-प्रत्ययान्त)
उपदेशात्from (their) advice/instruction
उपदेशात्:
TypeNoun
Rootउपदेश
Formपञ्चमी-एकवचनम् (पुं.)
लाभःgain, profit
लाभः:
TypeNoun
Rootलाभ
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
अलभ्यमानःnot being obtained / failing to be obtained
अलभ्यमानः:
TypeParticiple
Rootलभ्
Formवर्तमानकाले कर्मणि (लट्) शानच्-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; प्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
कोपकःanger-causing, provoking wrath
कोपकः:
TypeNoun/Adjective
Rootकोपक
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.); विशेषणवत् प्रयोगः
भवतिbecomes / is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अयम्this (person/one)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formतृतीया-बहुवचनम्
क्षयloss, depletion
क्षय:
TypeNoun
Rootक्षय
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं.) (द्वन्द्व-समासस्य पूर्वपदम्; समस्तपदे द्वितीया)
व्ययौand expenditure (the two: loss and expenditure)
व्ययौ:
TypeNoun
Rootव्यय
Formद्वितीया-द्विवचनम् (पुं.); ‘क्षय-व्यय’ इति द्वन्द्वः
ग्राहितःhas been seized/charged/held (as responsible)
ग्राहितः:
TypeParticiple
Rootग्रह्
Formभूतकाले कर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; प्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
इतिthus (quoting/indicating speech)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः; वाक्यसमाप्त्यर्थे/उद्धरणचिह्नः
Entities Mentioned
M
mantrin (ministers)FAQs
Ministers and stakeholders may resent the ruler for incurring costs without returns, creating internal blame and weakening cohesion.