Sutra 4

Devanagari script

प्रभूतं मे श्रेणीबलं शक्यं मूले यात्रायां चाधातुम्ण् ह्रस्वः प्रवासः श्रेणीबलप्रायः प्रतियोद्धा मन्त्रव्यायामाभ्यां प्रतियोद्धुकामः दण्डबलव्यवहारः इति श्रेणीबलकालः ॥ कZ_०९.२.०४ ॥

Transliteration

prabhūtaṃ me śreṇībalaṃ śakyaṃ mūle yātrāyāṃ cādhātum; hrasvaḥ pravāsaḥ; śreṇībalaprāyaḥ pratiyoddhā; mantravyāyāmābhyāṃ pratiyoddhukāmaḥ; daṇḍabalavyavahāraḥ—iti śreṇībalakālaḥ

Translation

ଯେତେବେଳେ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରଚୁର ଶ୍ରେଣୀ (ଗିଲ୍ଡ) ବଳ ଥାଏ ଏବଂ ତାହାକୁ ମୂଳ ଠାରେ ଓ ଯାତ୍ରା/ଅଭିଯାନରେ—ଦୁହିଁଠାରେ ରଖିପାରିବି; ଯେତେବେଳେ ଘରୁ ଦୂରେ ରହିବା ସମୟ ଅଳ୍ପ; ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ପ୍ରଧାନତଃ ଶ୍ରେଣୀବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମନ୍ତ୍ର (ଯୁକ୍ତି) ଓ ବ୍ୟାୟାମ (ପ୍ରୟାସ/ପରାକ୍ରମ) ଦୁହିଁଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡବଳ ଓ ଦଣ୍ଡନୀତିର ପ୍ରୟୋଗ ସମ୍ଭବ—ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରେଣୀବଳ ବ୍ୟବହାରର ଅବସର।

Word by Word

• प्रभूतम्: abundant, considerable
• Type: Adjective
• Root: प्रभूत
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्

• मे: my, of me
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: षष्ठी एकवचनम् (एन्क्लिटिक)

• श्रेणीबलम्: guild-force, troops of a guild
• Type: Noun
• Root: श्रेणी + बल
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

• शक्यम्: possible, feasible
• Type: Verbal adjective (potential passive participle)
• Root: शक्
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; शक्-धातोः कर्मणि यत् (शक्य)

• मूले: at the base; in the treasury/base position
• Type: Noun
• Root: मूल
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; अधिकरणम्

• यात्रायाम्: in a campaign/expedition
• Type: Noun
• Root: यात्रा
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; अधिकरणम्

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्ययम्

• आधातुम्: to place, to station, to deploy
• Type: Verb (infinitive)
• Root: आ-धा
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम्; कर्तरि/कर्मणि प्रयोगे ‘to place/establish/deploy’

• ह्रस्वः: short, brief
• Type: Adjective
• Root: ह्रस्व
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम्

• प्रवासः: absence (from home), time spent away
• Type: Noun
• Root: प्रवास
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• श्रेणीबलप्रायः: mostly made up of guild-troops
• Type: Adjective
• Root: श्रेणीबल + प्राय
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘mostly consisting of guild-troops’

• प्रतियोद्धा: opponent, adversary-combatant
• Type: Noun (agent noun)
• Root: प्रति-युध्
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘one who fights against/contends’

• मन्त्र: counsel, strategy
• Type: Noun
• Root: मन्त्र
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (समासे पूर्वपदम्)

• व्यायामाभ्याम्: by (two means:) training/exertion
• Type: Noun
• Root: व्यायाम
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया द्विवचनम्

• अभ्याम्: (instrumental dual ending)
• Type: Preverb/particle (as part of dvandva-like instrumental phrase)
• Root: अभि
• Form: ‘-अभ्याम्’ here is the instrumental dual ending already included in व्यायामाभ्याम्; separate pada not required; kept only if read as मन्त्र-व्यायामाभ्याम् phrase

• प्रतियोद्धुकामः: eager to fight the opponent; desirous of counter-fighting
• Type: Adjective
• Root: प्रति-युध् + काम
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘desirous to fight/contend (against)’

• दण्डबलव्यवहारः: use/operation of armed force
• Type: Noun
• Root: दण्डबल + व्यवहार
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• इति: thus
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: अव्ययम्; वाक्यसमाप्त्यर्थम्/उद्धरणचिह्नम्

• श्रेणीबलकालः: the time/occasion for (using) guild-troops
• Type: Noun
• Root: श्रेणीबल + काल
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; शीर्षक/निदर्शनम्

Entities Mentioned

• guilds/associations (śreṇī)
• base (mūla)
• opponent (implicit)

More Details

FAQs

Why is 'short absence' important for śreṇī forces?

Guild troops are tied to local economic life; prolonged deployment risks economic disruption and wavering commitment.