Adhyaya 197
Chapter 197 — दिवसव्रतानि (Day-based Vows): Dhenu-vrata, Payo-vrata, Trirātra-vrata, Kārttika-vrata, and Kṛcchra Observances
ଅଗ୍ନି ଦେବ ଦିବସାଧାରିତ ବ୍ରତମାନଙ୍କର ନୂତନ ପ୍ରକରଣ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଧେନୁ-ବ୍ରତ—ଗୋ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦାନବିଧି ଓ ଦାନ-ଯଜ୍ଞର ଢାଞ୍ଚା ସହ—ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପରେ ପୟୋ-ବ୍ରତକୁ ନିୟତ ତପସ୍ୟା ଭାବେ କୁହାଯାଏ: ଏକ ଦିନ କଲେ ‘ପରମ ସମୃଦ୍ଧି’, ଦୀର୍ଘ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଦାନ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ପଳ-ମାନରେ ମାପା ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ’ ଇତ୍ୟାଦି) ଯୋଗ ହୁଏ। ତାପରେ ତ୍ରିରାତ୍ର-ବ୍ରତ—ପକ୍ଷେ କିମ୍ବା ମାସେ ପୁନରାବୃତ୍ତି, ଏକଭକ୍ତ ଆହାର-ନିୟମ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ/ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ରତା—ଧନଲାଭରୁ ହରିଧାମ-ପ୍ରାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ବଂଶୋଦ୍ଧାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ଅଷ୍ଟମୀ/ଦ୍ୱାଦଶୀ ଭଳି କାଳଚିହ୍ନ, “ଓଁ ନମୋ ବାସୁଦେବାୟ” ଜପ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର-ଶୟ୍ୟା-ଆସନ-ଛତ୍ର-ଯଜ୍ଞୋପବୀତ-ପାତ୍ରାଦି ଦାନ, ଏବଂ ବିଧି-ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ କ୍ଷମାପ୍ରାର୍ଥନା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ପରେ କାର୍ତ୍ତିକ-ବ୍ରତକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଭୁକ୍ତି-ମୁକ୍ତି-ପ୍ରଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶେଷରେ ମାହେନ୍ଦ୍ର, ଭାସ୍କର, ଶାନ୍ତପନ ଆଦି କୃଚ୍ଛ୍ର ତପ—ଦୁଧ/ଦହି/ଉପବାସ କ୍ରମ ଓ ତିଥି-ବାର ନିୟମ ସହ—ଫଳମୁଖୀ ଧର୍ମତପସ୍ୟାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It is a three-night observance tied to specific lunar dates, featuring regulated intake (often eka-bhakta), Viṣṇu/Janārdana-focused worship, mantra-japa (“Oṃ namo Vāsudevāya”), brāhmaṇa-feeding, and concluding dāna with a formal request to rectify any deficiency in performance.
The chapter assigns concrete worldly outcomes (wealth, prosperity, divine conveyance) to disciplined observances while also promising ultimate ends (attaining Viṣṇu’s abode or Brahman-state), showing ritual, charity, and austerity as a unified ladder from social well-being to liberation.