Adhyaya 192
Chapter 192: चतुर्दशीव्रतानि (Vows of the Fourteenth Lunar Day)
ଅଗ୍ନି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ-ବ୍ରତମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଆରମ୍ଭ କରି କହନ୍ତି ଯେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ପାଳନ ଭୁକ୍ତି-ମୁକ୍ତିଦାୟକ; ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକରେ ଉପବାସ ସହ ଶିବପୂଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ। ପରେ ଭିନ୍ନ ନିୟମ—(୧) ଶିବ-ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ: ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତିଥି-ଯୋଗରେ କଲେ ଆୟୁ, ଧନ ଓ ଭୋଗ ମିଳେ; (୨) ଫଳ-ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ (ଦ୍ୱାଦଶୀ/ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ): ଫଳାହାର, ମଦ୍ୟତ୍ୟାଗ, ଦାନରେ ଫଳ ଦେବା; (୩) ଉଭୟ-ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ: ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ (ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୀ) ଦିନ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଉପବାସ-ପୂଜା, ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରଦ। ଆହୁରି କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ନକ୍ତବ୍ରତ (ରାତ୍ରିଭୋଜନ) କଲେ ଲୋକସୁଖ ଓ ଶୁଭ ପରଲୋକଗତି ମିଳେ। ପରେ ବିଧି: କାର୍ତ୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ, ଧ୍ୱଜାକାର ଦଣ୍ଡ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରପୂଜା, ଏବଂ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଅନନ୍ତବ୍ରତ—ଦର୍ଭବିନ୍ୟାସ ଓ ଜଳକଳଶ ସହ ହରି ‘ଅନନ୍ତ’ଙ୍କ ପୂଜା, ଚାଉଳଗୁଣ୍ଡର ପୂପ ନିବେଦନ କରି ଅର୍ଧେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ; ନଦୀସଙ୍ଗମରେ ହରିକଥା ପାଠ କରି ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ସୂତା ହାତ/ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିବା—ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁଖ ପାଇଁ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
Agni defines it as bhukti-mukti-pradāyaka: properly observed Caturdaśī worship and fasting can yield worldly enjoyments (prosperity, longevity, happiness) and spiritual uplift culminating in liberation.
Worship Hari as Ananta on Śukla Caturdaśī using a darbha arrangement and a water-vessel, prepare a rice-flour pūpa (half offered to a brāhmaṇa), perform Hari-kathā at a river-confluence, and tie a mantra-consecrated thread on the hand or neck.