
Utpāta-śānti (Pacification of Portents)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପୂର୍ବ ଅଥର୍ବବିଧାନରୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ‘ଉତ୍ପାତ-ଶାନ୍ତି’—ରାଜ୍ୟ, ସମାଜ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କଲ୍ୟାଣକୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା ଅଶୁଭ ଉପଦ୍ରବ ନିବାରଣର ବିଧି—କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରେ। ପୁଷ୍କର କହନ୍ତି ଯେ ବୈଦିକ ସ୍ତୋତ୍ରପାଠରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସ୍ଥିରତା ବଢ଼େ: ପ୍ରତିବେଦସହିତ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ବିବର୍ଧନ ଭାବେ ଦେଖାଇ, ଯଜୁର୍ବେଦୀୟ ଓ ସାମବେଦୀୟ ଶ୍ରୀ-ଆହ୍ୱାନ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଜପ, ହୋମ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ-ଅର୍ପଣ/ଆହୁତିର ପ୍ରୟୋଗ ଦିଆଯାଇଛି; ପୁରୁଷସୂକ୍ତକୁ ସର୍ବଦାୟକ, ପାବନ ଓ ମହାପାପ-ଶୋଧକ କୁହାଯାଇଛି। ଶାନ୍ତିର ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ସହ ଅମୃତା, ଅଭୟା, ସୌମ୍ୟା—ଏଇ ତିନି ଶାନ୍ତି, ଦେବତା-ସଂପୃକ୍ତ ମଣି-ତାବିଜ ଓ ମନ୍ତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରଣ ବିଧି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ପରେ ଉତ୍ପାତକୁ ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶୀୟ ଓ ଭୌମ ଭାଗରେ—ଉଲ୍କା, ପରିବେଷ, ବିକୃତ ବର୍ଷା, ଭୂକମ୍ପ, ପ୍ରତିମା-ବିକାର, ଅଗ୍ନି-ଅନିଷ୍ଟ, ବୃକ୍ଷ-ନିମିତ୍ତ, ଜଳଦୂଷଣ, ଅସାମାନ୍ୟ ଜନ୍ମ, ପଶୁ-ବିପର୍ୟାସ, ଗ୍ରହଣ ଇତ୍ୟାଦି—ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ପ୍ରଜାପତି/ଅଗ୍ନି/ଶିବ/ପର୍ଜନ୍ୟ-ବରୁଣ ପୂଜାକୁ ପ୍ରତିକାର ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ। ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦେବପୂଜା, ଜପ ଓ ହୋମକୁ ମୁଖ୍ୟ ଶାନ୍ତିକାରକ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे अथर्वविधानं नामैकषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः क्रुद्धं भूपं प्रसादयेदिति घ , ज , झ च अथ द्विषष्ठ्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः उत्पातशान्तिः पुष्कर उवाच श्रीसूक्तं प्रतिवेदञ्च ज्ञेयं लक्ष्मीविवर्धनं हिरण्यवर्णा हरिणीमृचः पञ्चदश श्रियः
ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ଅଥର୍ବବିଧାନ’ ନାମ ୨୬୧ତମ ଅଧ୍ୟାୟ (ଏବଂ ‘କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ’—ଘ, ଜ, ଝ ଚିହ୍ନିତ ଖଣ୍ଡ) ଅଛି। ଏବେ ୨୬୨ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଉତ୍ପାତଶାନ୍ତି’ ଆରମ୍ଭ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଓ ପ୍ରତିବେଦ ଲକ୍ଷ୍ମୀବର୍ଧକ; ‘ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣା’ ଆଦି ପନ୍ଦର ଋକ୍ ଶ୍ରୀର ସୂକ୍ତ।
Verse 2
रथेष्वक्षेषु वाजेति चतस्रो यजुषि श्रियः स्रावन्तीयं तथा साम श्रीसूक्तं सामवेदके
ଯଜୁର୍ବେଦରେ ‘ରଥେଷୁ’, ‘ଅକ୍ଷେଷୁ’, ‘ବାଜେତି’ ଆଦି ଯଜୁଷ୍ ପ୍ରୟୋଗରେ ଶ୍ରୀଙ୍କ ଚାରିଟି ଆହ୍ୱାନ ଅଛି। ଏହିପରି ସାମବେଦ ଶାଖାରେ ‘ସ୍ରାବନ୍ତୀୟ’ ନାମ ସାମନ୍ ଓ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
Verse 3
श्रियं धातर्मयि धेहि प्राक्तमाथर्वणे तथा श्रीसूक्तं यो जपेद्भक्त्या हुत्वा श्रीस्तस्य वै भवेत्
‘ହେ ଧାତୃ! ମୋ ଭିତରେ ଶ୍ରୀକୁ ସ୍ଥାପନ କର’—ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ଅଥର୍ବଣ ପରମ୍ପରାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଜପ କରି ହୋମ କରେ, ତାହାର ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରୀ ହୁଏ।
Verse 4
पद्मानि चाथ विल्वानि हुत्वाज्यं वा तिलान् श्रियः एकन्तु पौरुषं सूक्तं प्रतिवेदन्तु सर्वदं
ଶ୍ରୀଲାଭ ପାଇଁ ପଦ୍ମ ଓ ବିଲ୍ୱପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରି—କିମ୍ବା ଘିଅ ଅଥବା ତିଳର ଆହୁତି ଦେଇ—ବିଶେଷତଃ ପୌରୁଷ ସୂକ୍ତ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିବେଦକୁ ସର୍ବଦା ସର୍ବଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 5
सूक्तेन द्दद्यान्निष्पापो ह्य् एकैकया जलाञ्जलिं स्नात एकैकया पुष्पं विष्णोर्दत्वाघहा भवेत्
ସୂକ୍ତ ସହିତ ଦାନ/ଅର୍ପଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ହୁଏ। ସ୍ନାନ କରି ଏକହାତରେ ଏକେକରି ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକେକ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କଲେ ପାପନାଶକ ହୁଏ।
Verse 6
स्नात एकैकया दत्वा फलं स्यात् सर्वकामभाक् महापापोपपान्तो भवेज्जप्त्वा तु पौरुषं
ସ୍ନାନ ପରେ ଯଦି କେହି ପ୍ରତିଥର ଏକେକ (ମୁଦ୍ରା/ବସ୍ତୁ) ଦାନ କରେ, ତେବେ ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଇ ସର୍ବକାମସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏବଂ ‘ପୌରୁଷ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ମହାପାପରୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 7
कृच्छ्रैर् विशुद्धो जप्त्वा च हुत्वा स्नात्वाथ सर्वभाक् अष्टादशभ्यः शान्तिभ्यस्तिस्रो ऽन्याः शान्तयो वराः
କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପରେ ଜପ କରି, ହୋମ କରି, ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ସମସ୍ତ (କର୍ମ/ଫଳ)ର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ। ଅଠାରଟି ଶାନ୍ତିକ୍ରିୟା ଛଡ଼ା ଆଉ ତିନୋଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାନ୍ତି ଅଛି।
Verse 8
अमृता चाभयवा सौम्या सर्वोत्पातविमर्दनाः अमृता सर्वदवत्या अभया ब्रह्मदैवता
‘ଅମୃତା’, ‘ଅଭୟା’, ‘ସୌମ୍ୟା’—ଏମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପାତ/ଅପଶକୁନକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ଅମୃତା ସଦା ରକ୍ଷାକାରିଣୀ; ଅଭୟାଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠାତୃ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମା।
Verse 9
सौम्या च सर्वदैवत्या एका स्यात्सर्वकामदा ह्य् एकैकश इति क , घ , छ , ञ च अभयाया मणिः कार्यो वरुणस्य भृगूत्तम
‘ସୌମ୍ୟା’ ସର୍ବଦେବତାସମ୍ବନ୍ଧିତ; ଏହା ଏକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସର୍ବକାମଦା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ‘ଏକେକଶଃ’—ଏହା କ, ଘ, ଛ, ଞ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବରୁଣ ପାଇଁ ‘ଅଭୟା’ର ରକ୍ଷାମଣି କରିବା ଉଚିତ।
Verse 10
शतकाण्डो ऽमृतायाश् च सौम्यायाः शङ्कजो मणिः तद्दैवत्यास् तथा मन्त्राः सिद्धौ स्यान्मणिबन्धनं
ଅମୃତା ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶତକାଣ୍ଡ ମଣି, ଏବଂ ସୌମ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ଶଙ୍ଖଜ (ଶଙ୍ଖରୁ ଜନ୍ମିତ) ମଣି। ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଯଥାବିଧି ସିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଣିବନ୍ଧନ (ଧାରଣ-ସଂସ୍କାର) ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।
Verse 11
दिव्यान्तरीक्षभौमादिसमुत्पातार्दना इमाः दिव्यान्तरीक्षभौमन्तु अद्भुतं त्रिविधं शृणु
ଏଗୁଡ଼ିକ ଦିବ୍ୟ, ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଓ ଭୌମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବିପଦକାରକ ଅପଶକୁନ। ଏବେ ଦିବ୍ୟ–ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ–ଭୌମ ଭେଦରେ ଅଦ୍ଭୁତ (ଲକ୍ଷଣ)ର ତ୍ରିବିଧ ବିଭାଗ ଶୁଣ।
Verse 12
ग्रहर्क्षवैकृतं दिव्यमान्तरीक्षन्निबोध मे उल्कापातश् च दिग्दाहः परिवेशस्तथैव च
ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ବିକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣ ମୋ ପାଖରୁ ଜାଣ—ଉଲ୍କାପାତ, ଦିଗ୍ଦାହ (ଦିଗର ଲାଲିମା/ଦହନ), ଏବଂ ପରିବେଷ (ହାଲୋ) ପ୍ରକଟ ହେବା।
Verse 13
गन्धर्वनगरञ्चैव वृष्टिश् च विकृता च या चरस्थिरभवं भूमौ भूकम्पमपि भूमिजं
ଗନ୍ଧର୍ବନଗରର ଦର୍ଶନ (ମୃଗତୃଷ୍ଣା-ସଦୃଶ ନଗରାଭାସ) ଏବଂ ବିକୃତ/ଅସାମାନ୍ୟ ବର୍ଷା; ତଥା ଭୂମିରେ ଚର-ସ୍ଥିର ଉଭୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଭୂକମ୍ପ—ଏହା ଭୂମିଜ ଉପଦ୍ରବ।
Verse 14
सप्ताहाभ्यनतरे वृष्टावद्भुतं भयकृद्भवेत् शान्तिं विना त्रिभिर्वषैर् अद्भुतं भयकृद्भवेत्
ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ଅସାମାନ୍ୟ/ଅକାଳ ବର୍ଷାରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟେ, ତେବେ ତାହା ଭୟକାରକ ହୁଏ। ଶାନ୍ତିକର୍ମ ବିନା ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଭୟକାରକ ଫଳ ଦେଏ।
Verse 15
देवतार्चाः प्रनृत्यन्ति वेपन्ते प्रज्वलन्ति च आरठन्ति च रोदन्ति प्रस्विद्यन्ते हसन्ति च
ପୂଜାରେ ଥିବା ଦେବମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, କମ୍ପନ୍ତି ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତି; ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, କାନ୍ଦନ୍ତି, ଘାମ ଝରାନ୍ତି ଏବଂ ହସନ୍ତି ମଧ୍ୟ।
Verse 16
अर्चाविकारोपशमो ऽभ्यर्च्य हुत्वा प्रजापतेः अनग्निर्दीप्यते यत्र राष्ट्रे च भृशनिस्वनं
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ହୋମ କଲେ ଅର୍ଚ୍ଚା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିକାର ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ—ଏହାକୁ କ୍ରିୟାସିଦ୍ଧିର ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷଣ ମନାଯାଏ।
Verse 17
न दीप्यते चेन्धनवांस्तद्राष्ट्रं पाड्यते नृपैः अग्निवैकृत्यशमनमग्निमन्त्रैश् च भार्गव
ଇନ୍ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୁଏ। ହେ ଭାର୍ଗବ! ଅଗ୍ନିର ଏପରି ବିକୃତିର ଶମନ ଅଗ୍ନି-ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 18
अकाले फलिता वृक्षाः क्षीरं रक्तं स्रवन्ति च वृक्षोत्पातप्रशमनं शिवं पूज्य च कारयेत्
ଯେତେବେଳେ ଗଛମାନେ ଅକାଳରେ ଫଳ ଧରନ୍ତି ଏବଂ ସେଥିରୁ କ୍ଷୀର କିମ୍ବା ରକ୍ତ ସ୍ରବେ, ସେପରି ବୃକ୍ଷୋତ୍ପାତର ଶମନ ପାଇଁ ଶିବପୂଜା କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 19
अतिवृष्टिरनावृष्टिर्दुर्भिक्षायोभयं मतं सिद्ध्या इति घ , ञ च देवताश्चेति ख , छ च आवटन्तीति ख , घ , छ , ञ च अनृतौ त्रिदिनारब्धवृष्टिर्ज्ञेया भयाय हि
ଅତିବୃଷ୍ଟି ଓ ଅନାବୃଷ୍ଟି—ଉଭୟକୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର କାରଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଏବଂ ଅନୃତୁରେ ତିନି ଦିନ ଧରି ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚାଲୁଥିବା ବର୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଭୟର ଅପଶକୁନ ଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
Verse 20
वृष्टिवैकृत्यनाशः स्यात्पर्जण्येन्द्वर्कपूजनात् नगरादपसर्पन्ते समीपमुपयान्ति च
ପର୍ଜନ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜାରୁ ବର୍ଷାର ବୈକୃତ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ; ତେଣୁ (ଅମଙ୍ଗଳ ଶକ୍ତି) ନଗରରୁ ଅପସରି ଅନୁକୂଳ ଭାବେ ସମୀପକୁ ଆସେ।
Verse 21
नद्यो ह्रदप्रश्रवणा विरसाश् च भवन्ति च शलिलाशयवैकृत्ये जप्तव्यो वारुणो मनुः
ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପ୍ରସ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ନୀରସ (ଗୁଣହୀନ) ହୋଇଯାନ୍ତି; ଜଳାଶୟର ବୈକୃତ୍ୟ ହେଲେ ବରୁଣ-ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 22
अकालप्रसवा नार्यः कालतो वाप्रजास् तथा विकृतप्रसवाश् चैव युग्मप्रसवनादिकं
ନାରୀମାନଙ୍କର ଅକାଳ ପ୍ରସବ ହୋଇପାରେ; ତଥା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମେ; ଏବଂ ବିକୃତ ପ୍ରସବ—ଯୁଗ୍ମ ପ୍ରସବ ଆଦି—ମଧ୍ୟ ଘଟେ।
Verse 23
स्त्रीणां प्रसववैकृत्ये स्त्रीविप्रादिं प्रपूजयेत् वडवा हस्तिनी गौर्वा यदि युग्मं प्रसूयते
ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରସବରେ ବୈକୃତ୍ୟ ହେଲେ ସ୍ତ୍ରୀ-ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଆଦିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା-ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଘୋଡ଼ୀ, ହାତିଣୀ କିମ୍ବା ଗାଈ ଯଦି ଯୁଗ୍ମ ପ୍ରସବ କରେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶାନ୍ତି-ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
Verse 24
विजात्यं विकृतं वापि षड्भिर्मासैर् म्रियेत वै विकृतं वा प्रसूयन्ते परचक्रभयं भवेत्
ସନ୍ତାନ ଯଦି ବିଜାତୀୟ କିମ୍ବା ବିକୃତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ମରିଯାଏ; କିମ୍ବା ବିକୃତ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲେ ଶତ୍ରୁସେନାର ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
Verse 25
होमः प्रसूतिवैकृत्ये जपो विप्रादिपूजनं यानि यानान्ययुक्तानि युक्तानि न वहन्ति च
ପ୍ରସବକାଳରେ ବିକୃତି କିମ୍ବା ଜଟିଳତା ହେଲେ ହୋମ କରିବା, ଜପ କରିବା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ପୂଜ୍ୟଜନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ଯାନ ଠିକ୍ଭାବେ ଯୋଡ଼ା ନୁହେଁ, ପରେ ଯୋଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାର ବହନ କରେ ନାହିଁ।
Verse 26
आकाशे तूर्यनादाश् च महद्भयमुपस्थितं प्रविशन्ति यदा ग्राममारण्या मृगपक्षिणः
ଯେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ତୂର୍ୟ (ନଗାଡ଼ା-ତୁରୀ) ସଦୃଶ ନାଦ ଶୁଣାଯାଏ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟର ମୃଗ-ପକ୍ଷୀ ଗ୍ରାମକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମହାଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ସମୀପ ବୋଲି ଜାଣିବା।
Verse 27
अरण्यं यान्ति वा ग्राम्याः जलं यान्ति स्थलोद्भवाः स्थलं वा जलजा यान्ति राजद्वारादिके शिवाः
ଗ୍ରାମ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସ୍ଥଳଜ ଜଳକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଜଳଜ ସ୍ଥଳକୁ ଆସନ୍ତି—ଏପରି ଘଟଣା ଯଦି ରାଜଦ୍ୱାର ଆଦି ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ନିମିତ୍ତ ମନାଯାଏ।
Verse 28
प्रदोषे कुक्कुटो वासे शिवा चार्कोदये भवेत् गृहङ्कपोतः प्रविशेत् क्रव्याहा मूर्ध्नि लीयते
ପ୍ରଦୋଷବେଳେ ଘରଭିତରେ କୁକୁଟ ଡାକିଲେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଶିଆଳ ହୁଆଁହୁଆଁ କଲେ—ଏହା ଅପଶକୁନ। କପୋତ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିମ୍ବା ମାଂସାହାରୀ ପକ୍ଷୀ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବସିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ ସୂଚନା।
Verse 29
मधुरां मक्षिकां कुर्यात् काको मैथुनगो दृशि प्रासादतोरणोद्यानद्वारप्राकारवेश्मनां
ମଧୁର ଭାବରେ ମକ୍ଷିକା (ମହୁମାଛି) ଦେଖାଦେଲେ ତାହାକୁ ଶୁଭ ମନିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ କାକ ଯଦି ମୈଥୁନରତ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ତାହା ପ୍ରାସାଦ, ତୋରଣ, ଉଦ୍ୟାନ, ଦ୍ୱାର, ପ୍ରାକାର ଓ ଗୃହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିମିତ୍ତ (ଶକୁନ) ସୂଚାଏ।
Verse 30
अनिमित्तन्तु पतनं दृढानां राजमृत्यवे रजसा वाथ धूमेन दिशो यत्र समाकुलाः
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ପ୍ରକଟ କାରଣ ବିନା ଦୃଢ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଧୂଳି କିମ୍ବା ଧୂଆଁରେ ଦିଗମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାହା ରାଜମୃତ୍ୟୁର ଅପଶକୁନ।
Verse 31
केतूदयोपरागौ च छिद्रता शशिसूर्ययोः ग्रहर्क्षविकृतिर्यत्र तत्रापि भयमादिशेत्
ଯେଉଁଠାରେ ଧୂମକେତୁର ଉଦୟ, ଗ୍ରହଣ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଛିଦ୍ରତା ସଦୃଶ ଦୋଷ, ଏବଂ ଗ୍ରହ-ନକ୍ଷତ୍ରର ବିକୃତି ଘଟେ—ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଓ ବିପଦ ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 32
अग्निर्यत्र म दीप्येत स्रवन्ते चोदकम्भकाः मृतिर्भयं शून्यतादिरुत्पातानां फलम्भवेत्
ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳେ ନାହିଁ ଏବଂ ଜଳକୁମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଚୁଇଁବାକୁ ଲାଗେ—ଏପରି ଉତ୍ପାତର ଫଳ ମୃତ୍ୟୁ, ଭୟ, ଶୂନ୍ୟତା (ଉଜାଡ଼) ଆଦି ହୁଏ।
Verse 33
द्विजदेवादिपूजाभ्यः शान्तिर्जप्यैस्तु होमतः
ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଦିଙ୍କ ପୂଜାରୁ ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ଜପ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
It identifies the Śrīsūkta (with prativeda) as Lakṣmī-increasing, notes fifteen ṛks beginning with “hiraṇyavarṇā,” mentions four Yajurvedic Śrī-invocations (ratheṣu/akṣeṣu/vājeti set), and refers to Sāmavedic materials including the Srāvantīya Sāman and the Śrīsūkta in that recension.
The chapter repeatedly centers japa (recitation), homa (oblations), snāna (ritual bathing), dāna (repeated small gifts), and devatā-pūjā (deity worship), with targeted rites to Prajāpati (icon disturbances), Agni (fire anomalies), Śiva (tree-omens), Parjanya–Candra–Sūrya (rain disorders), and Varuṇa (water corruption).
Portents are grouped into divya (celestial), āntarikṣa (atmospheric), and bhauma (terrestrial). This taxonomy guides remedy selection: specific deities and mantras correspond to the domain and symptom (e.g., graha/ṛkṣa disturbances, abnormal rains, earthquakes), making śānti a structured, diagnostic ritual science.
It is presented as especially effective and universally bestowing (sarvada/sarvakāmada): recitation alongside offerings and disciplined acts (bathing, charity) is said to cleanse even great sins and confer broad attainments, functioning as a high-utility mantra within śānti practice.