Adhyaya 94

Verse 2

इत्य् आदिमहपुराणे आग्नेये वास्तुपूजाकथनं नाम त्रिनवतितमो ऽध्यायः अथ चतुर्णवतितमो ऽध्यायः शिलाविन्यासविधानं ईश्वर उवाच ईशादिषु चरक्याद्याः पूर्ववत् पूजयेद्वहिः आहुतित्रितयं दद्यात् प्रतिदेवमनुक्रमात्

ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣର ଆଗ୍ନେୟ (ଅଗ୍ନି) ପୁରାଣରେ ‘ବାସ୍ତୁପୂଜାକଥନ’ ନାମକ ତ୍ରିନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଚତୁର୍ଣବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଶିଳାବିନ୍ୟାସବିଧାନ’ ଆରମ୍ଭ। ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଈଶ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଚରକ୍ୟାଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ବାହାରେ ପୂଜା କରିବା ଓ କ୍ରମାନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାକୁ ତିନିଟି କରି ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 3

दत्वा भूतबलिं लग्ने शिलान्यासमनुक्रमात् मध्यसूत्रे न्यसेच्छक्तिं कुम्भञ्चानन्तमुत्तमं

ଶୁଭ ଲଗ୍ନରେ ଭୂତବଳି ଦେଇ କ୍ରମାନୁସାରେ ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିବ। ମଧ୍ୟସୂତ୍ରରେ ଶକ୍ତି ନ୍ୟାସ କରି ଉତ୍ତମ କୁମ୍ଭ ଓ ଅନନ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 4

नकारारूढमूलेन कुम्भे ऽस्मिन् धारयेच्छिलां कुम्भानष्टौ सभद्रादीन् दिक्षु पूर्वादिषु क्रमात्

‘ନ’କାରାରୂଢ ମୂଳମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଏହି କୁମ୍ଭରେ ଶିଳାକୁ ଧାରଣ (ସ୍ଥିର) କରିବ। ପରେ ସଭଦ୍ରା ଆଦି ଆଠ କୁମ୍ଭକୁ ପୂର୍ବାଦି ଦିଗରେ କ୍ରମେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 5

लोकपालाणुभिर्न्यस्य श्वभ्रेषु न्यस्तशक्तिषु ब्रह्माद्या इति ग मध्ये श्वभ्र इति घ कुम्भञ्चानन्तमन्तिकमिति घ , छ च कुम्भञ्चानन्तमन्तिममिति ङ लोकपालात्मभिर्न्यस्येदिति ख , छ च लोकपालाणुभिर्न्यस्येदिति ङ सूत्रेष्विति क कुम्भेष्विति ग शिलास्तेष्वथ नन्दाद्याः क्रमेण विनियोजयेत्

ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାସ କରି, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶ୍ୱଭ୍ର (ଗର୍ତ୍ତ) ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ। କୁମ୍ଭ ସମୀପରେ (କିମ୍ବା ଶେଷରେ) ଅନନ୍ତକୁ ନିୟୋଜନ କରିବ—ପାଠାନ୍ତରେ ନ୍ୟାସ ସୂତ୍ରରେ କିମ୍ବା କୁମ୍ଭମାନେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ସେହି ଶିଳାମାନଙ୍କ ଉପରେ ନନ୍ଦା ଆଦିଙ୍କୁ କ୍ରମେ ବିନିଯୋଜନ କରିବ।

Verse 6

शम्बरैर् मूर्तिनाथानां यथा स्युर्भित्तिमध्यतः तासु धर्मादिकानष्टौ कोणात् कोणं विभागशः

ଶମ୍ବର (ମାପଦୋରି) ଦ୍ୱାରା ମୂର୍ତ୍ତିନାଥମାନଙ୍କ ବିନ୍ୟାସ ଏପରି କରିବ ଯେ ସେମାନେ ଭିତ୍ତି-ଖଣ୍ଡମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପଡ଼ନ୍ତୁ। ସେହି ବିଭାଗମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଧର୍ମ ଆଦି ଆଠ ତତ୍ତ୍ୱକୁ କୋଣରୁ କୋଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାଗରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 7

सुभद्रादिषु नन्दाद्याश् चतस्रो ऽग्न्यादिकोणगाः अजिताद्याश् च पूर्वादिजयादिष्वथ विन्यसेत्

ସୁଭଦ୍ରା ଆଦି ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନନ୍ଦା ଆଦି ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କୋଣ-ଦିଗମାନେ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ଏହିପରି ଅଜିତା ଆଦିଙ୍କୁ ପୂର୍ବାଦି ଦିଗମାନେ, ଜୟା ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 8

ब्रह्माणं चोपरि मस्य व्यापकं च महेश्वरं चिन्तयेदेषु चाधानं व्योमप्रसादमध्यगं

ନିଜ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଆଧାନ (ନ୍ୟାସ) କରି, ବ୍ୟୋମ-ପ୍ରାସାଦର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

Verse 9

बलिन्दत्त्वा जपेदस्त्रं विघ्नदोषनिवारणं शिलापञ्चकपक्षे ऽपि मनागुद्दिश्यते यथा

ବଳି ଦେଇ ବିଘ୍ନ-ଦୋଷ ନିବାରଣକାରୀ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ‘ଶିଳା-ପଞ୍ଚକ-ପକ୍ଷ’ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଯଥୋଚିତ ପ୍ରକାରେ, ଅଳ୍ପ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ, ବିହିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 10

मध्ये पूर्णशिलान्यासः सुभद्रकलशे ऽर्धतः पद्मादिषु च नन्दाद्याः कोणेष्वग्न्यादिषु क्रमात्

ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ-ଶିଳା-ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାର ଅର୍ଧାଂଶ ସୁଭଦ୍ରା-କଳଶରେ ରଖିବା। ପଦ୍ମ ଆଦି ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ନନ୍ଦା ଆଦି ଶକ୍ତିଦେବୀମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି-କୋଣ ଆଦି କୋଣଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା।

Verse 11

मध्यभावे चतस्रो ऽपि मातृवद्भावसम्मताः ॐ पूर्णे त्वं महाविश्वे सर्वसन्दोहलक्षणे

ମଧ୍ୟଭାବ-ନ୍ୟାସରେ ସେଇ ଚାରି ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ମାତୃସଦୃଶ ଭାବରେ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ॐ—ହେ ପୂର୍ଣେ! ତୁମେ ମହାବିଶ୍ୱ, ସର୍ବସନ୍ଦୋହ (ସମସ୍ତ ସମୁଚ୍ଚୟ) ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ।

Verse 12

सर्वसम्पूर्णमेवात्र कुरुष्वाङ्गिरसः सुते ॐ नन्दे त्वं नन्दिनी पुंसां त्वामत्र स्थापयाम्यहं

ହେ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ର! ଏଠାରେ ସବୁକିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସିଦ୍ଧ କର। ॐ—ହେ ନନ୍ଦେ! ତୁମେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାଳି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି।

Verse 13

प्रासादे तिष्ठ सन्तृप्ता यावच्चन्द्रार्कतारकं आयुः कामं श्रियन्नन्दे देहि वासिष्ठ देहिनां

ହେ ନନ୍ଦା, ଚନ୍ଦ୍ର‑ସୂର୍ଯ୍ୟ‑ତାରା ଯେତେଦିନ ରହିବେ, ସେତେଦିନ ଏହି ପ୍ରାସାଦରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରୁହ। ହେ ବାସିଷ୍ଠୀ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କାମସିଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୀ‑ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ।

Verse 14

उ चेति ग ब्रह्माणं चोपविन्यस्येति ख , घ , ङ , छ , च विघ्नदोषनिवारकमिति ग पूर्वशिलान्यास इति घ मध्याभावे इति ख , ग च महाभागे इति ग देहि मामिति ख , छ च देहि न इति घ अस्मिन् रक्षा सदा कार्या प्रासादे यत्नतस्त्वया ॐ भद्रे त्वं सर्वदा भद्रं लोकानां कुरु काश्यपि

ଏହି ପ୍ରାସାଦରେ ତୁମେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସଦା ରକ୍ଷା‑କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ॐ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ସର୍ବଦା ମଙ୍ଗଳମୟୀ; ହେ କାଶ୍ୟପୀ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କର। (ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଶବ୍ଦଗୁଚ୍ଛଗୁଡ଼ିକ ପାଣ୍ଡୁଲିପି‑ପାଠାନ୍ତର/ନ୍ୟାସ‑ବିଧି ଓ ବିଘ୍ନ‑ଦୋଷ ନିବାରଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଟୀକା।)

Verse 15

आयुर्दा कामदा देवि श्रीप्रदा च सदा भव ॐ जये ऽत्र सर्वदा देवि श्रीदाअयुर्दा च सदा भव

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସଦା ଆୟୁର୍ଦାତ୍ରୀ, କାମଦାତ୍ରୀ ଓ ଶ୍ରୀପ୍ରଦାତ୍ରୀ ହେଉ। ॐ—ଏଠାରେ ଜୟ ହେଉ; ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଏଠାରେ ସର୍ବଦା ଶ୍ରୀଦାତ୍ରୀ ଓ ଆୟୁର୍ଦାତ୍ରୀ ହୋଇ ରୁହ।

Verse 16

ॐ जये ऽत्र सर्वदा देवि तिष्ठ त्वं स्थापिता मय नित्यञ्जयाय भूत्यै च स्वामिनी भव भार्गवि

ॐ। ହେ ଜୟା ଦେବୀ, ଏଠାରେ ସର୍ବଦା ତିଷ୍ଠ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି। ନିତ୍ୟ ଜୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହେ ଭାର୍ଗବୀ, ଆମର ସ୍ୱାମିନୀ ହେଉ।

Verse 17

ॐ रिक्ते ऽतिरिक्तदोषघ्ने सिद्धिमुक्तिप्रदे शुभं सर्वदा सर्वदेशस्थे तिष्ठास्मिन् विश्वरूपिणि

ॐ। ହେ ରିକ୍ତେ, ନ୍ୟୁନତା‑ଅତିରିକ୍ତତାର ଦୋଷ ନାଶକାରିଣୀ, ସିଦ୍ଧି ଓ ମୁକ୍ତିଦାତ୍ରୀ, ଶୁଭମୟୀ—ଯେ ସର୍ବଦା ସର୍ବଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ—ହେ ବିଶ୍ୱରୂପିଣୀ, ଏଠାରେ ତିଷ୍ଠ।

Verse 18

गगनायतनन्ध्यात्वा तत्र तत्त्वत्रयं न्यसेत् प्रायश्चित्तन्ततो हुत्वा विधिना विसृजेन्मखं

ଆକାଶକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି ସେଠାରେ ତତ୍ତ୍ୱତ୍ରୟର ନ୍ୟାସ କରିବ। ପରେ ବିଧିମତେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆହୁତି ଦେଇ ଯଜ୍ଞ (ମଖ)କୁ ଯଥାବିଧି ସମାପ୍ତ କରି ବିସର୍ଜନ କରିବ।