Adhyaya 76

Verse 1

हः गणेभ्य उ इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हां ऋपिभ्य इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वायव्यामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नैरृत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ षट्सप्ततितमो ऽध्यायः चण्दपूजाकथनं ईश्वर उवाच ततः शिवान्तिकङ्गत्वा पूजाहोमादिकं मम गृहाण भगवन् पुण्यफलमित्यभिधाय च

“ହଃ—ଗଣେଭ୍ୟଃ” ବୋଲି ଗୋଟିଏ ଚିହ୍ନିତ ପାଠ; “ହାଂ—ଋଷିଭ୍ୟଃ” ବୋଲି ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ ପାଠ। “ବାୟବ୍ୟାମ୍ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ” ବୋଲି ଗୋଟିଏ; “ନୈଋତେ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ” ବୋଲି ଅନ୍ୟଟି। ଏବେ ଛଅସତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ—ଚଣ୍ଡପୂଜାକଥନ। ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: “ତାପରେ ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପୂଜା, ହୋମ ଆଦି କରି, ‘ହେ ଭଗବନ୍, ମୋର ପୂଜା-ହୋମାଦି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଏହା ପୁଣ୍ୟଫଳ’ ବୋଲି କହି…”

Verse 2

अर्घ्योदकेन देवाय मुद्रयोद्भवसञ्ज्ञया हृद्वीजपूर्वमूलेन स्थिरचित्तो निवेदयेत्

ଅର୍ଘ୍ୟଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବ, “ଉଦ୍ଭବ” ନାମକ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରୟୋଗ କରି; ହୃଦ୍-ବୀଜ ପୂର୍ବକ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଚିତ୍ତକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବ।

Verse 3

ततः पूर्ववदभ्यर्च्य स्तुत्वा स्तोत्रैः प्रणम्य च अर्घ्यं पराङ्मुखं दत्वा क्षमस्वेत्यभिधाय च

ତାପରେ ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜା କରି, ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କରି, ପ୍ରଣାମ କରି; ମୁହଁ ଫେରାଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ “କ୍ଷମସ୍ୱ” (କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ) ବୋଲି କହିବ।

Verse 4

नाराचमुद्रयास्त्रेण फडन्तेनात्मसञ्चयं संहृत्य दिव्यया लिङ्गं मूर्तिमन्त्रेण योजयेत्

ନାରାଚମୁଦ୍ରାସହିତ ‘ଫଟ୍’ ଅନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମସଞ୍ଚିତ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ସଂହୃତ କରି, ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ୍ରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଯୋଜନ/ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

स्थण्डिले त्वर्चिते देवे मन्त्रसङ्घातमात्मनि नियोज्य विधिनोक्तेन विदध्याच्चण्डपूजनं

ପ୍ରସ୍ତୁତ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ମନ୍ତ୍ରସଂଘାତକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିୟୋଜିତ/ନ୍ୟାସ କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ଚଣ୍ଡା (ଉଗ୍ର ଦେବୀରୂପ) ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

ॐ चण्डेशानाय नमो मध्यतश् चण्डमूर्तये ॐ धूलिचण्डेश्वराय हूं फट् स्वाहा तमाह्णयेत्

“ଓଁ ଚଣ୍ଡେଶାନାୟ ନମଃ; ମଧ୍ୟତଃ ଚଣ୍ଡମୂର୍ତ୍ତୟେ। ଓଁ ଧୂଳି-ଚଣ୍ଡେଶ୍ୱରାୟ ହୂଁ ଫଟ୍ ସ୍ୱାହା।” ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

चण्डहृदयाय हूं फट् ॐ चण्डशिरसे तथा ॐ चण्डशिखायै हूं फट् चण्डायुः कवचाय च

“ଚଣ୍ଡର ହୃଦୟାୟ—ହୂଁ ଫଟ୍; ତଥା ଚଣ୍ଡର ଶିରସେ—ଓଁ; ଚଣ୍ଡର ଶିଖାୟୈ—ଓଁ ହୂଁ ଫଟ୍; ଏବଂ ଚଣ୍ଡର ଆୟୁଃ-କବଚମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ।”

Verse 8

चण्डस्त्राय तथा हूं फट् चण्डं रुद्राग्निजं स्मरेत् शूलटङ्कधरं कृष्णं साक्षसूत्रकण्डलुं

“ଚଣ୍ଡାସ୍ତ୍ରାୟ—ହୂଁ ଫଟ୍” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି, ରୁଦ୍ର-ଅଗ୍ନିଜ ଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ/ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ଶୂଳ ଓ ଟଙ୍କ ଧାରୀ, ଅକ୍ଷସୂତ୍ର ଓ କମଣ୍ଡଲୁଧାରୀ।

Verse 9

टङ्काकरे ऽर्धचन्द्रे वा चतुर्वक्त्रं प्रपूजयेत् लिचण्डेश्वराय इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः क्रूं फडिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं चण्डशिरसे स्वाहेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं फट् चण्दत इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः टङ्कारेणार्धचन्द्रे इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यथाशक्ति जपं कुर्यादङ्गानान्तु दशांशतः

ଟଙ୍କ (ଛେନି/କୁହାଡ଼ି) ଆକାରରେ କିମ୍ବା ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ରୂପରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କିଛି ପାଠଭେଦରେ ମନ୍ତ୍ରଭେଦ ମିଳେ—“ଲି ଚଣ୍ଡେଶ୍ୱରାୟ”, “କ୍ରୂଂ ଫଡ୍”, “ହୂଂ ଚଣ୍ଡଶିରସେ ସ୍ୱାହା”, “ହୂଂ ଫଟ୍ ଚଣ୍ଡାୟ” ଇତ୍ୟାଦି। ପରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଜପ କରିବା; ଅଙ୍ଗମନ୍ତ୍ରର ସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟ ଜପର ଦଶମାଂଶ ହେବ।

Verse 10

गोभूहिरण्यवस्त्रादिमणिहेमादिभूषणं विहाय शेसनिर्माल्यं चण्डेशाय निवेदयेत्

ଗୋ, ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭୂଷଣ ଆଦି ଦାନ ତାଙ୍କୁ ନ ଅର୍ପଣ କରି, ଶେଷ ଥିବା ନିର୍ମାଲ୍ୟ (ପୂଜାର ପବିତ୍ର ଅବଶେଷ) ଚଣ୍ଡେଶଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

लेह्यचोष्याद्यनुवरं ताम्बूलं स्रग्विलेपनं निर्माल्यं भोजनं तुभ्यं प्रदत्तन्तु शिवाज्ञया

ଲେହ୍ୟ-ଚୋଷ୍ୟ ଆଦି ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଅନୁବର, ତାମ୍ବୂଳ, ମାଳା ଓ ଲେପନ, ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଏବଂ ଭୋଜନ—ଏସବୁ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମକୁ ପ୍ରଦତ୍ତ ହେଲା।

Verse 12

सर्वमेतत् क्रियाकाण्डं मया चण्ड तवाज्ञया न्यूनाधिकं कृतं मोहात् परिपूर्णं सदास्तु मे

ହେ ଚଣ୍ଡ! ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାକାଣ୍ଡ କରିଛି। ମୋହବଶତଃ ଯଦି କିଛି ନ୍ୟୂନ କିମ୍ବା ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାହା ସଦା ମୋ ପାଇଁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।

Verse 13

इति विज्ञाप्य देवेशं दत्वार्घ्यं तस्य संस्मरन् संहारमूर्तिमन्त्रेण शनैः संहारमुद्रया

ଏହିପରି ଦେବେଶଙ୍କୁ ବିଜ୍ଞାପନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଓ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସଂହାରମୂର୍ତ୍ତିର ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସଂହାରମୁଦ୍ରା ସହିତ ଧୀରେ ଧୀରେ ସଂହାରବିଧି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 14

पूरकान्वितमूलेन मन्त्रानात्मनि योजयेत् निर्माल्यापनयस्थानं लिम्पेद्गोमयवारिणा प्रोक्ष्यार्घ्यादि विसृज्याथ आचान्तो ऽन्यत्समाचरेत्

ପୂରକସହିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଯୋଜନ କରିବ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଅପସାରଣ ହୁଏ ସେଠାକୁ ଗୋମୟମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ଲେପନ କରି; ପରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି ଅର୍ଘ୍ୟାଦି ଶେଷକୁ ବିସର୍ଜନ କରିବ। ଆଚମନ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବ।