Adhyaya 62

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये ध्वजारोहणं नाम एकषष्टितमो ऽध्यायः अथ द्विषष्टितमो ऽध्यायः लक्ष्मीप्रतिष्ठाविधिः भगवानुवाच समुदायेन देवादेः प्रतिष्ठां प्रवदामि ते लक्ष्म्याः प्रतिष्ठा प्रथमं तथा देवीगणस्य च

ଏହିପରି ଆଗ୍ନେୟ ଆଦିମହାପୁରାଣରେ ‘ଧ୍ୱଜାରୋହଣ’ ନାମକ ଏକଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ଏବେ ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରତିଷ୍ଠାବିଧି’ ନାମକ ଦ୍ୱିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଭଗବାନ କହିଲେ—ଦେବାଦିଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମଗ୍ର କ୍ରମରେ କହୁଛି; ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଏବଂ ଦେବୀଗଣଙ୍କର ମଧ୍ୟ।

Verse 2

पूर्ववत् सकलं कुर्यान्मण्डपस्नपनादिकं भद्रपीठे श्रियं न्यस्य स्थापयेदष्ट वै घटान्

ପୂର୍ବବତ୍ ମଣ୍ଡପକର୍ମ, ସ୍ନପନ ଆଦି ସମସ୍ତ କ୍ରମ କରିବ। ଭଦ୍ରପୀଠରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କରି ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ଆଠଟି କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 3

घृतेनाभ्यज्य मूलेन स्नपयेत् पञ्चगव्यकैः हिरण्यवर्णा हरिणी नेत्रे चोन्मीलयेच्छ्रियाः

ଘୃତରେ ମୂଳଭାଗକୁ ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ କରି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟଦ୍ୱାରା ସ୍ନାପନ କରାଯାଉ। ପରେ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ହରିଣୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ନେତ୍ରୋନ୍ମୀଳନ କରାଯାଉ।

Verse 4

मण्डलस्नपनादिकमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्थापयेद्वरुणे घटानिति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तन्म आवह इत्य् एवं प्रदद्यान्मधुरत्रयम् अश्वपूर्वेति पूर्वेण तां कुम्भेनाभिषेचयेत्

“ମଣ୍ଡଳ-ସ୍ନପନ ଆଦି”—ଏହିପରି ଙ-ଚିହ୍ନିତ ପୁସ୍ତକର ପାଠ। “ବରୁଣ ପାଇଁ ଘଟ ସ୍ଥାପନ କରିବେ”—ଏହିପରି ଘ ଓ ଙ-ଚିହ୍ନିତ ପୁସ୍ତକର ପାଠ। ପରେ ‘ତନ୍ ମା ଆବହ’ ଜପ କରି ମଧୁରତ୍ରୟ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ତାପରେ ‘ଅଶ୍ୱପୂର୍ବ…’ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କୁମ୍ଭରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।

Verse 5

कामोस्मितेति याम्येन पश्चिमेनाभिषेचयेत् चन्द्रं प्रभासामुच्चार्यादित्यवर्णेति चोत्तरात्

‘କାମୋସ୍ମି’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବେ। ‘ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରଭାସାମ୍’ ଏବଂ ‘ଆଦିତ୍ୟବର୍ଣ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବେ।

Verse 6

उपैतु मेति चाग्नेयात् क्षुत्पिपासेति नैरृतात् गन्धद्वारेति वायव्यां मनसः काममाकृतिम्

ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରୁ ‘ଉପୈତୁ ମେ’ ଜପ କରିବେ, ନୈଋତ ଦିଗରୁ ‘କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ’ ଜପ କରିବେ। ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ‘ଗନ୍ଧଦ୍ୱାରେ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ; ଏଭଳି ମନର ଇଚ୍ଛିତ ଆକୃତି ସାଧିତ ହୁଏ।

Verse 7

ईशानकलशेनैव शिरः सौवर्णकर्दमात् एकाशीतिघटैः स्नानं मन्त्रेणापः सृजन् क्षितिम्

କେବଳ ଈଶାନ କଳଶ ଦ୍ୱାରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣକର୍ଦମ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର/କୁଣ୍ଡ) ଠାରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଏକାଶୀ ଘଟ-ପରିମିତ ଜଳରେ ଶିରଃସ୍ନାନ କରାଯାଉ। ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି କରି ଜଳକୁ ଭୂମିରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଉ।

Verse 8

आर्द्रां पुष्करिणीं गन्धैर् आर्द्रामित्यादिपुष्पकैः तन्मयावह मन्त्रेण य आनन्द ऋचाखिलं

ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଆର୍ଦ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ କରି, ‘ଆର୍ଦ୍ରାମ୍…’ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିବ। ‘ତନ୍ମୟାବହ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାସହ ତାଦାତ୍ମ୍ୟ (ଆତ୍ମୈକ୍ୟ) ସାଧିବ; ଏବଂ ସମଗ୍ର ‘ଆନନ୍ଦ’ ଋକର ବିନିଯୋଗ/ପାଠ କରିବ।

Verse 9

शायन्तीयेन शय्यायां श्रीसूक्तेन च सन्निधिम् लक्ष्मीवीजेन चिच्छक्तिं विन्यस्याभ्यर्चयेत् पुनः

‘ଶାୟନ୍ତୀୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶୟ୍ୟାରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ; ‘ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ’ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ଏବଂ ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ବୀଜ’ ଦ୍ୱାରା ଚିଚ୍ଛକ୍ତିର ନ୍ୟାସ କରିବ। ଏଭଳି ବିନ୍ୟସି ପୁନଃ ପୂଜା କରିବ।

Verse 10

श्रीसूक्तेन मण्डपेथ कुण्डेष्वब्जानि होमयेत् करवीराणि वा हुत्वा सहस्रं शतमेव वा

ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଜପ କରି କରି ମଣ୍ଡପର କୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକରେ ପଦ୍ମ ଆହୁତି ଦେବ। କିମ୍ବା କରବୀର (କଣେର) ପୁଷ୍ପ ହୁତ କରି—ସହସ୍ର କିମ୍ବା ଅତି କମରେ ଶତ—ଆହୁତି ଦେବ।

Verse 11

गृहोपकरणान्तादि श्रीसूक्तेनैव चार्पयेत् ततः प्रासादसंस्कारं सर्वं कृत्वा तु पूर्ववत्

ଗୃହ/ମନ୍ଦିରର ଉପକରଣାଦି ସମସ୍ତକୁ କେବଳ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ (ସଂସ୍କାର) କରିବ। ତାପରେ ପୂର୍ବବତ୍ ସମଗ୍ର ପ୍ରାସାଦ-ସଂସ୍କାର ସମ୍ପନ୍ନ କରିବ।

Verse 12

मन्त्रेण पिण्डिकां कृत्वा प्रतिष्ठानं ततः श्रियः श्रीसूक्तेन च सान्निध्यं पूर्ववत् प्रत्यृचं जपेत्

ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରରେ ପିଣ୍ଡିକା କରି, ତାପରେ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବ। ଅନନ୍ତରେ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇଁ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଜପ କରିବ—ପୂର୍ବବତ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋଚାକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଜପ କରି।

Verse 13

चिच्छक्तिं बोधयित्वा तु मालात् सान्निध्यकं चरेत् तकपाठः मन्त्रेण चासृजत् क्षितिमिति ख, चिह्नतपुस्तकपाठः य आनन्देति वाससमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्रेण पिण्डिकां कृत्वा प्रतिमां स्थापयन् श्रिय इति ङ, चिह्न्तपुस्तकपाठः प्रत्यृचं यजेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः भूस्वर्णवस्त्रगोन्नादि गुरवे ब्रह्मणेर्पयेत् एवं देव्यो ऽखिलाः स्थाप्यावाह्य स्वर्गादि भावयेत्

ପ୍ରଥମେ ଚିଚ୍ଛକ୍ତି (ଚେତନା-ଶକ୍ତି)କୁ ପ୍ରବୋଧ କରି, ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ନିଧ୍ୟକ (ସନ୍ନିଧି-ସ୍ଥାପନ) ବିଧି କରିବ। ମନ୍ତ୍ରପାଠର କିଛି ପାଠାନ୍ତରରେ “କ୍ଷିତିମ୍ ଅସୃଜତ୍”, ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ “ୟ ଆନନ୍ଦ…”, ପିଣ୍ଡିକା କରି ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନେ “ଶ୍ରିୟଃ…”, ଏବଂ କେଉଁଠି “ପ୍ରତ୍ୟୃଚଂ ଯଜେତ୍” ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର, ଗୋ, ଧାନ୍ୟ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରିବ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ-ଆବାହନ କରି ସ୍ୱର୍ଗାଦି ଫଳ ଭାବନା କରିବ।