Adhyaya 100

Verse 1

, च विन्यस्य पदपञ्चकमिति छ विन्यस्य रत्नपञ्चकमिति ज आत्मनेति छ शक्त्यर्थमिति ङ सूर्यमन्त्राश्चेति छ स्थापनेपि वेति ज अथ शततमो ऽध्यायः द्वारप्रतिष्ठाकथनं ईश्वर उवाच द्वाराश्रितप्रतिष्ठाया वक्ष्यामि विधिमप्यथ द्वाराङ्गानि कषायाद्यैः संस्कृत्य शयने न्यसेत्

ଏବେ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ—ଦ୍ୱାର-ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଥନ। ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଦ୍ୱାରାଶ୍ରିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ବିଧି ମଧ୍ୟ ଏବେ କହୁଛି। ଦ୍ୱାରର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ କଷାୟ ଆଦିଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କୃତ କରି ଶୟନରେ ନ୍ୟସିବ।

Verse 2

मूलमध्याग्रभागेषु त्रयमात्मादिसेश्वरं विन्यस्य सन्निवेश्याथ हुत्वा जप्त्वात्र रूपतः

ମୂଳ, ମଧ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ର ଭାଗରେ ଆତ୍ମା ଆଦିରୁ ଈଶ୍ୱରାନ୍ତ ତ୍ରୟକୁ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ତଦନନ୍ତର ଏଠାରେ ହୋମ ଓ ଜପ କଲେ (ଦେବତା/ମନ୍ତ୍ର) ନିଜ ଯଥାରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

Verse 3

द्वारादथो यजेद्वास्तुन्तत्रैवानन्तमन्त्रितः रत्नादिपञ्चकं न्यस्य शान्तिहोमं विधाय च

ଦ୍ୱାରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେଠାରେଇ ବାସ୍ତୁଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅନନ୍ତମନ୍ତ୍ରରେ ରକ୍ଷା ଆହ୍ୱାନ କରି ରତ୍ନାଦି ପଞ୍ଚକ ନ୍ୟାସ କରି ଶାନ୍ତିହୋମ ମଧ୍ୟ କରିବା।

Verse 4

यवसिद्धार्थकाक्रान्ता ऋद्धिवृद्धिमहातिलाः गोमृत्सर्षपरागेन्द्रमोहनीलक्षणामृताः

ଯବ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ (ଧଳା ସୋରିଷ), ଆକ୍ରାନ୍ତା, ଋଦ୍ଧି ଓ ବୃଦ୍ଧି, ମହାତିଳା, ଗୋମୃତ୍ (ଗୋବର), ସର୍ଷପ, ପରାଗ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋହନୀ, ଲକ୍ଷଣା, ଅମୃତା—ଏହି ନାମ/ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 5

रोचना रुग् वचो दूर्वा प्रासादधश् च पोटलीं प्रकृत्योदुम्बरे बद्ध्वा रक्षार्थं प्रणवेन तु

ରୋଚନା, ‘ରୁଗ୍’ ନାମକ ଔଷଧି, ବଚା, ଦୂର୍ବା ଘାସ ଏବଂ ପ୍ରାସାଦଧର ଅଂଶ ନେଇ ଛୋଟ ପୋଟଳି କରିବା। ଉଦୁମ୍ବରର ଆଧାରରେ ବାନ୍ଧି, ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ସହ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଧାରଣ/ସ୍ଥାପନ କରିବା।

Verse 6

द्वारमुत्तरतः किञ्चिदाश्रितं सन्निवेशयेत् आत्मतत्त्वमधो न्यस्य विद्यातत्त्वञ्च शाखयोः

ଦ୍ୱାରକୁ ଅଳ୍ପ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଝୁକାଇ ସ୍ଥାପନ କରିବା। ତଳେ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ନ୍ୟାସ କରି, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ ଶାଖାରେ ବିଦ୍ୟାତତ୍ତ୍ୱ ବିନ୍ୟାସ କରିବା।

Verse 7

शिवमकाशदेशे च व्यापकं सर्वमङ्गले ततो महेशनाथं च विन्यसेन्मूलमन्त्रतः

ଆକାଶ ପ୍ରଦେଶରେ ସର୍ବବ୍ୟାପକ, ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ଶିବଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରିବା। ତାପରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମହେଶନାଥଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସ/ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା।

Verse 8

विन्यस्य च निवेशयाथ इति ख विन्यस्य सन्निबोध्याथेति ज अजप्त्वानुरूपत इति ग सर्वपुष्कलमिति ख , घ च द्वाराश्रितांश् च तल्पादीन् कृतयुक्तैः स्वनामभिः जुहुयाच्छतमर्धं वा द्विगुणं शक्तितोथवा

ବିଧିଅନୁସାରେ ନ୍ୟାସ କରି ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ବିନ୍ୟାସ ପରେ ଦେବଶକ୍ତିକୁ ସନ୍ନିବୋଧ୍ୟ (ଜାଗ୍ରତ) କରିବା ଉଚିତ। କ୍ରିୟାନୁରୂପ, ଜପ ବିନା (ଅଜପ୍ତ), ସମସ୍ତକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ (ସର୍ବପୁଷ୍କଳ) କରି, ଦ୍ୱାରାଶ୍ରିତ ଦେବତା ଓ ତଳ୍ପାଦି ଆଧାରମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ ନାମରେ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବିନ୍ୟାସରେ, ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବା—ଶତ, କିମ୍ବା ଅର୍ଧ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ।

Verse 9

न्यूनादिदोषमोषार्थं हेतितो जुहुयाच्च्छतं दिग्बलिम्पूर्ववद्धुत्वा प्रदद्याद्दक्षिणादिकं

ନ୍ୟୂନତା ଆଦି ଦୋଷ ନାଶ ପାଇଁ ‘ହେତି’ ମନ୍ତ୍ର ସହ ଅଗ୍ନିରେ ଶତ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ ପୂର୍ବବତ୍ ଦିଗ୍ବଳି କରି, ଦକ୍ଷିଣା ଆଦି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।