Adhyaya 149
Lakṣa–Koṭi Homa (लक्षकोटिहोमः)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି ଯୁଦ୍ଧଜୟାର୍ଣ୍ଣବ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧ-ରକ୍ଷା ଓ ରାଜ୍ୟ-ସମର୍ଥନକାରୀ ଲକ୍ଷ–କୋଟି ହୋମବିଧି ଶିଖାନ୍ତି। ହୋମ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯୁଦ୍ଧବିଜୟ, ରାଜ୍ୟଲାଭ ଓ ବିଘ୍ନନାଶରେ ସମର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କୃଚ୍ଛ୍ରବ୍ରତ ଓ ନିୟମିତ ପ୍ରାଣାୟାମ ଆବଶ୍ୟକ। ପରେ ଜପ ଓ ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ (ବୀଜସଦୃଶ ବିଶେଷ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ) ଏବଂ ଦୀକ୍ଷିତ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବାର ସମୟ-ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକଭୁକ୍ତ (ଏକବେଳ ଭୋଜନ) ନିୟମ। ଅୟୁତ (10,000), ଲକ୍ଷ (100,000), କୋଟି (ଅତିବୃହତ ଗଣନା) ଅନୁସାରେ ଫଳ—ଅଳ୍ପ ସିଦ୍ଧି, ରୋଗ-ଦୁଃଖଶମନ, ଏବଂ ସର୍ବକାମସିଦ୍ଧି ସହ ସର୍ବତୋ ରକ୍ଷା। ଏହା ଉତ୍ପାତଶମନକାରୀ; ଅନାବୃଷ୍ଟି, ଅତିବୃଷ୍ଟି, କୀଟୋପଦ୍ରବ, ଶତ୍ରୁ/ଅଶୁଭ ସତ୍ତା ଇତ୍ୟାଦି ସାମାଜିକ-ପ୍ରାକୃତିକ ବିପଦ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ବଡ଼ ହୋମରେ ଋତ୍ୱିଜ ସଂଖ୍ୟା, ଗ୍ରାହ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରକୁଳ (ଗାୟତ୍ରୀ, ଗ୍ରହମନ୍ତ୍ର, ଦେବତାବିଶେଷ ସମୂହ), ହବିଷ୍ୟ (ଧାନ୍ୟ, ତିଳ, କ୍ଷୀର, ଘୃତ, କୁଶ, ପତ୍ରାଦି) ଓ ହୋମକୁଣ୍ଡର ମାପସହ ନିର୍ମାଣ—ଧର୍ମ ଓ ରାଜ୍ୟରକ୍ଷା ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଗ୍ନେୟବିଦ୍ୟା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes scalable ritual engineering: counts (ayuta/lakṣa/koṭi), priest selection numbers (20/100/1000), prescribed oblations (grains, ghee, kuśa, leaves), and precise construction measures for the homa-pit (eight hastas for koṭi; half for lakṣa), alongside timing (forenoon offerings) and prerequisites (Kṛcchra + prāṇāyāma).
It integrates outer efficacy (victory, obstacle removal, omen-pacification) with inner discipline (purification vows, regulated diet, prāṇāyāma, mantra-japa), presenting state-protection and personal welfare as dharmic outcomes grounded in sādhana.
Gāyatrī; graha (planetary) mantras; Kuṣmāṇḍī and Jātavedas; deity-linked sets (Aindra, Vāruṇa, Vāyavya, Yāmya, Āgneya, Vaiṣṇava); and also Śākta, Śāmbhava, and Saura mantras.
Portents in general (utpāta), excessive rain and drought, crop-raiding pests (rats, locusts, parrots), harmful beings such as rākṣasas, and enemies in battle.