Adhyaya 169
Dharma-shastraAdhyaya 16941 Verses

Adhyaya 169

Mahāpātaka-ādi-kathana (Account of the Great Sins) — concluding note incl. ‘Mārjāra-vadha’ (killing of a cat)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର-ଖଣ୍ଡର ସମାପ୍ତି କରେ; ମହାପାତକ ଆଦି ଗୁରୁତର ପାପ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଦୋଷମାନଙ୍କର ବର୍ଗୀକରଣ ପରେ ଶେଷରେ ସଂକ୍ରମଣ-ସୂଚନାରୂପେ ‘ମାର୍ଜାର-ବଧ’ (ବିଲେଇ ହତ୍ୟା) ବିଷୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଆଗ୍ନେୟ ଶିକ୍ଷାପ୍ରବାହରେ ପାପ-ତାଲିକା କେବଳ ନୀତିଗତ ଚିହ୍ନଟ ନୁହେଁ; ଯଥାନୁପାତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଁ ଏହା ଆଧାର-ମାନଚିତ୍ର। ଏହି ଉପସଂହାର ପାପ ପରିଚୟରୁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପ୍ରୟୋଗ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ଦିଗକୁ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ନେଇଯାଏ। ଅଗ୍ନିପୁରାଣର ବିଶ୍ୱକୋଶୀୟ ଶୈଳୀରେ ବାସ୍ତୁ କିମ୍ବା ରାଜଧର୍ମ ପରି ପ୍ରଥମେ ବର୍ଗ ଓ ପ୍ରମାଣ, ପରେ ପ୍ରକ୍ରିୟା—ଏଠି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଏଭଳି ଧର୍ମ ଅଧୀନରେ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଅନ୍ତଃଶୁଦ୍ଧି ଏକତ୍ର ରହେ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे महापातकादिकथनं नामाष्टषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः मार्जारस्यैव मारणमिति ङ अथैकोनसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः प्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच एतत्प्रभृतिपापानां प्रायश्चित्तं वदामि ते ब्रह्महा द्वादशाब्दानि कुटीङ्कृत्वा वने वसेत्

ଏହିପରି ଅଗ୍ନେୟ ମହାପୁରାଣରେ ‘ମହାପାତକାଦି-କଥନ’ ନାମକ ଏକଶ ଅଣଯାଉଣଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା (ଯେଉଁଥିରେ ‘ବିଲେଇ ହତ୍ୟା’ ଆଦି ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି)। ଏବେ ‘ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ’ ନାମକ ଏକଶ ସତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—“ଏହାଦି ପାପମାନଙ୍କ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ବାରୋ ବର୍ଷ କୁଟିର ତିଆରି କରି ବନରେ ବସିବ।”

Verse 2

भिक्षेतात्मविशुद्ध्यर्थं कृत्वा शवशिरोध्वजं प्रास्येदात्मानमग्नौ वा समिद्धे त्रिरवाक्शिराः

ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧିର ନିମିତ୍ତେ ସେ ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତିରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁ; ଶବଶିର-ଶୀର୍ଷକ ଧ୍ୱଜ ତିଆରି କରି, ସୁପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ନିଜକୁ—ତିନିଥର, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ—ନିକ୍ଷେପ କରୁ।

Verse 3

यजेत वाश्वमेधेन स्वर्जिता गोसवेन वा जपन्वान्यतमं वेदं योजनानां शतं ब्रजेत्

ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଯଜନ କରୁ; କିମ୍ବା ଗୋସବ ବିଧିଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ କରୁ; ଅଥବା ବେଦମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏକୁ ଜପ କରି କରି ଶତ ଯୋଜନ ଯାତ୍ରା କରୁ।

Verse 4

सर्वस्वं वा वेदविदे ब्राह्मणायोपपादयेत् व्रतैर् एतैर् व्यपोहन्ति महापातकिनो मलं

କିମ୍ବା ନିଜର ସର୍ବସ୍ୱକୁ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରୁ। ଏହି ବ୍ରତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାପାତକୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମଳିନତା ଦୂର କରନ୍ତି।

Verse 5

उपपातकसंयुक्तो गोघ्नो मासं यवान् पिवेत् कृतवापो वसेद्गोष्ठे चर्मणा तेन संवृतः

ଉପପାତକସହିତ ଗୋହନ୍ତା ଏକ ମାସ ଯବଜଳ ପାନ କରୁ; ମୁଣ୍ଡନ କରାଇ ଗୋଷ୍ଠରେ ବସୁ ଏବଂ ସେହି ଚର୍ମରେ ଆବୃତ ରୁହୁ।

Verse 6

चतुर्थकालमश्रीयादक्षारलवणं मितं गोमूत्रेण चरेत् स्नानं द्वौ मासौ नियतेन्द्रियः

ସେ ଚତୁର୍ଥ କାଳରେ ମାତ୍ର ଆହାର ଗ୍ରହଣ କରୁ, ମିତ ପରିମାଣର କ୍ଷାର ଓ ଲବଣ ସେବନ କରୁ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ ସହ ଦୁଇ ମାସ ଗୋମୂତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 7

दिवानुगच्छेद्गाश् चैव तिष्ठन्नूर्ध्वं रजः पिवेत् वृषभैकादशा गास्तु दद्याद्विचारितव्रतः

ବିଚାରପୂର୍ବକ ବ୍ରତ ପାଳନକାରୀ ଦିନେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବ ଏବଂ ଦାଁଡି ଉପରକୁ ଉଠୁଥିବା ଧୂଳି ପାନ କରିବ। ପରେ ସେ ବୃଷଭ ସହିତ ଏଗାରଟି ଗାଈ ଦାନ କରିବ।

Verse 8

अविद्यमाने सर्वस्वं वेदविद्भ्यो निवेदयेत् पादमेकञ्चरेद्रोधे द्वौ पादौ बन्धने चरेत्

ଅନ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉପାୟ ନଥିଲେ ନିଜ ସର୍ବସ୍ୱକୁ ବେଦବିଦ୍ମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ରୋଧ (ଅବରୋଧ) ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦଣ୍ଡ, ବନ୍ଧନ/ନିରୋଧ ପାଇଁ ଅର୍ଧଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।

Verse 9

दद्यात् सुचरितव्रत इति ङ योजने पादहीनं स्याच्चरेत् सर्वं निपातने कान्तारेष्वथ दुर्गेषु विषमेषु भयेषु च

‘ଦଦ୍ୟାତ୍ ସୁଚରିତବ୍ରତ’ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଙ୍-ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ ହେଲେ ପାଦ-ହୀନତା (ଛନ୍ଦ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା) ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ନିପାତନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ‘କାନ୍ତାରେଷୁ, ଦୁର୍ଗେଷୁ, ବିଷମେଷୁ, ଭୟେଷୁ ଚ’ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ/ଅପବାଦ ରୂପ ଗ୍ରାହ୍ୟ।

Verse 10

यदि तत्र विपत्तिः स्यादेकपादो विधीयते घण्टाभरणदोषेण तथैवर्धं विनिर्दिशत्

ଯଦି ସେଠାରେ ବିପତ୍ତି ଘଟେ, ତେବେ ଏକ ପାଦ (ଚତୁର୍ଥାଂଶ) ଦଣ୍ଡ ବିଧିତ। ଏହିପରି ଘଣ୍ଟା-ଆଭରଣ ଦୋଷ ପାଇଁ ଅର୍ଧଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 11

दमने दमने रोधे शकटस्य नियोजने स्तम्भशृङ्खलपाशेषु मृते पादोनमाचरेत्

ଦମନ-ଉପଦମନ, ରୋଧ, ଶକଟ ନିୟୋଜନ, ଏବଂ ସ୍ତମ୍ଭ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ପାଶ ଆଦି ଦଣ୍ଡରେ—ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ (ପାଦୋନ) ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

शृङ्गभङ्गे ऽस्थिभङ्गे च लाङ्गूलच्छेदने तथा यावकन्तु पिवेत्तावद्यावत् सुस्था तु गौर्भवेत्

ଶିଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଲେ, ଅସ୍ଥି ଭାଙ୍ଗିଲେ ଏବଂ ପୁଛ କାଟିଦିଆଗଲେ, ଗାଈ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ହେଉଅବଧି ଆବଶ୍ୟକ ଯେତେଦିନ ଯାବକ (ଯବର ମାଣ୍ଡ/ଗଞ୍ଜି) ପିଆଇବା ଉଚିତ।

Verse 13

गोमतीञ्च जपेद्विद्यां गोस्तुतिं गोमतीं स्मरेत् एका चेद्बहुभिर्दैवाद् यत्र व्यापादिता भवेत्

ଗୋମତୀ-ବିଦ୍ୟାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଗୋମତୀ ନାମକ ଗୋ-ସ୍ତୁତିକୁ ସ୍ମରଣ/ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ଦୈବବଶତଃ ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୋଟିଏ ଗାଈ ହତ ହୁଏ, ସେଠାରେ (ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରୂପେ) ଏହି ଜପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 14

पादं पादन्तु हत्यायाश् चरेयुस्ते पृथक् पृथक् उपकारे क्रियमाणे विपत्तौ नास्ति पातकं

ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ଚତୁର୍ଥାଂଶ କରିବେ। ବିପତ୍ତିରେ ଉପକାର ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାପ ନାହିଁ।

Verse 15

एतदेव व्रतं कुर्युरुपपातकिनस् तथा अवकीर्णवर्जं शुद्ध्यर्थञ्चान्द्रायणमथापि वा

ଉପପାତକ (ଲଘୁ ପାପ) କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଏକେଇ ବ୍ରତ କରିବେ; ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ—କିନ୍ତୁ ‘ଅବକୀର୍ଣ’ ଅପରାଧୀକୁ ବାଦ ଦେଇ।

Verse 16

अवकीर्णी तु कालेन गर्धभेन चतुष्पथे पाकयज्ञविधानेन यजेत निरृतिं निशि

କିନ୍ତୁ ଅବକୀର୍ଣୀ (ଶୀଳଭଙ୍ଗିନୀ ସ୍ତ୍ରୀ) ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ, ଚତୁଷ୍ପଥେ (ଚଉମୁହାଣିରେ), ରାତିରେ, ପାକଯଜ୍ଞ-ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଗର୍ଦ୍ଧଭ (ଗଧା) ସହିତ ନିରୃତି ଦେବୀଙ୍କୁ ଯଜନ/ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

कृत्वाग्निं विधिवद्धीमानन्ततस्तु समित्तृचा चन्द्रेन्द्रगुरुवह्नीनां जुहुयात् सर्पिषाहुतिं

ବିଧିମତେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ପରେ ସମିଧା-ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅଗ୍ନିରେ ଘୃତାହୁତି ଦେବ।

Verse 18

अथवा गार्धभञ्चर्म वसित्वाब्दञ्चरेन्महीं हत्वा गर्भमविज्ञातं ब्रह्महत्याव्रतं चरेत्

ଅଥବା ଗାଧାର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଏକ ବର୍ଷ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରିବ; ଯଦି ଅଜାଣତେ ଗର୍ଭନାଶ କରିଥାଏ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ବ୍ରତ ଆଚରିବ।

Verse 19

जुहुयात्सर्पिषाहुतीरिति ख , ङ , ज च सरां पीत्वा द्विजो मोहादग्निवर्णां सुरां पिवेत् गोमूत्रमग्निवर्णं वा पिवेदुदकमेव वा

‘ଖ’, ‘ଙ’, ‘ଜ’ ଏହି ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଘୃତାହୁତି ଦେବ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜ ମୋହବଶତଃ ସରା (କିଣ୍ୱିତ ପାନୀୟ) ପିଇଥାଏ, ତେବେ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ସୁରା ପିବ; କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଗୋମୂତ୍ର; ନହେଲେ କେବଳ ଜଳ ପିବ।

Verse 20

सुवर्णस्तेयकृद्विप्रो राजानमभिगम्य तु स्वकर्म ख्यापयन् व्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୋରି କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ନିଜ କର୍ମ ପ୍ରକାଶ କରି କହିବ—“ମହାରାଜ, ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁଶାସନ (ଦଣ୍ଡ) କରନ୍ତୁ।”

Verse 21

गृहीत्वा मुशलं राजा सकृद्धन्यात् स्वयङ्गतं बधेन शुद्ध्यते स्तेयो ब्राह्मणस्तपसैव वा

ରାଜା ମୁଶଳ ହାତରେ ଧରି, ସ୍ୱୟଂ ଆସିଥିବା ଚୋରକୁ ଏକଥର ଆଘାତ କରିବ; ଏହି ଦେହଦଣ୍ଡରେ ଚୋର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ (ଚୋରିଦୋଷୀ) ତପସ୍ୟାରେ ମାତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 22

गुरुतल्पो निकृत्यैव शिश्नञ्च वृषणं स्वयं निधाय चाञ्चलौ गच्छेदानिपाताच्च नैरृतिं

ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଗମନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ଲିଙ୍ଗ ଓ ଅଣ୍ଡକୋଷ କାଟି ହାତରେ ଧରି ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୈଋତ ଦିଗକୁ ଗମନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 23

चान्द्रायणान् वा त्रीन्मासानभ्यसेन्नियतेन्द्रियः जातिभ्रंशकरं कर्म कृत्वान्यतममिच्छया

ଅଥବା ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ଜାତିନାଶକ କର୍ମ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ରକ୍ଷା କରି ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 24

चरेच्छान्तपनं कृच्छ्रं प्राजापत्यमनिच्छया सङ्करीपात्रकृत्यासु मासं शोधनमैन्दवं

ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ସଙ୍କରୀକରଣ ପାତ୍ରାଦି କର୍ମ କଲେ ସାନ୍ତପନ କୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏଥିପାଇଁ ଏକ ମାସର ଐନ୍ଦବ ଶୁଦ୍ଧି ବିଧାନ ଅଛି।

Verse 25

मलिनीकरणीयेषु तप्तं स्याद्यावकं त्र्यहं तुरीयो ब्रह्महत्यायाः क्षत्रियस्य बधे स्मृतः

ମଳିନୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ ଯାବକ ପାନ କରିବା ଉଚିତ୍। କ୍ଷତ୍ରିୟ ହତ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 26

वैश्ये ऽष्टमांशे वृत्तस्थे शूद्रे ज्ञेयस्तु षोडशः मार्जरनकुलौ हत्वा चासं मण्डूकमेव च

ବୈଶ୍ୟ ହତ୍ୟାରେ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଓ ଶୂଦ୍ର ହତ୍ୟାରେ ଷୋଡ଼ଶାଂଶ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍। ବିରାଡ଼ି, ନେଉଳ ଓ ବେଙ୍ଗ ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

Verse 27

श्वगोधोलूककाकांश् च शूद्रहत्याव्रतं चरेत् चतुर्णामपि वर्णानां नारीं हत्वानवस्थितां

କୁକୁର, ଗୋଧି, ପେଚା କିମ୍ବା କାଉକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଶୂଦ୍ରହତ୍ୟା ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର କୌଣସି ଅସୁରକ୍ଷିତ ନାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ବିଧେୟ।

Verse 28

अमत्यैव प्रमाप्य स्त्रीं शूद्रहत्याव्रतं चरेत् सर्पादीनां बधे नक्तमनस्थ्नां वायुसंयमः

ଅଜାଣତରେ ନାରୀ ହତ୍ୟା କଲେ ଶୂଦ୍ରହତ୍ୟା ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସର୍ପାଦି ବଧ ପାଇଁ ରାତ୍ରି ଭୋଜନ ଏବଂ ଅସ୍ଥିବିହୀନ ଜୀବ ବଧ ପାଇଁ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ବିଧେୟ।

Verse 29

द्रव्याणामल्पसाराणां स्तेयं कृत्वान्यवेश्मतः चरेच्छान्तपनं कृच्छं व्रतं निर्वाप्य सिद्ध्यति

ଅନ୍ୟର ଗୃହରୁ ଅଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୋରି କଲେ 'ସାନ୍ତପନ କୃଚ୍ଛ୍ର' ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ବ୍ରତ ସମାପନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 30

भक्षभोज्यापहरणे यानशय्यासनस्य च पुष्पमूलफलानाञ्च पञ्चगव्यं विशोधनं

ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ, ଯାନ, ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ପୁଷ୍ପ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଅପହରଣ କଲେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଧନ ହୁଏ।

Verse 31

तृणकाष्ठद्रुमाणान्तु शुष्कान्नस्य गुडस्य च चेलचर्मामिषाणान्तु त्रिरात्रं स्यादभोजनं

ତୃଣ, କାଠ, ବୃକ୍ଷ, ଶୁଖିଲା ଅନ୍ନ, ଗୁଡ଼, ବସ୍ତ୍ର, ଚମଡ଼ା ଓ ମାଂସ ଚୋରି କଲେ ତିନି ରାତ୍ରି ଉପବାସ ରହିବା ବିଧେୟ।

Verse 32

मणिमुक्ताप्रवालानां ताम्रस्य रजतस्य च अयःकांस्योपलानाञ्च द्वादशाहं कणान्नभुक्

ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ, ତାମ୍ର, ରଜତ ଏବଂ ଲୋହ, କାଂସ୍ୟ, ପଥର ଆଦି (ଭକ୍ଷଣଜନିତ) ଦୋଷ ପାଇଁ ବାର ଦିନ କଣାନ୍ନ (ସରଳ ଧାନ୍ୟାହାର) ଗ୍ରହଣ କରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

कार्पासकीटजीर्णानां द्विशफैकशफस्य च पक्षिगन्धौषधीनान्तु रज्वा चैव त्र्यहम्पयः

କାର୍ପାସ କୀଟଜନିତ ବ୍ୟାଧି, ଦ୍ୱିଶଫ ଓ ଏକଶଫ ପଶୁସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଔଷଧଦ୍ରବ୍ୟଜନିତ ଦୋଷ ପାଇଁ—ରଜ୍ଜୁ ସଂସ୍ପର୍ଶିତ କ୍ଷୀର ତିନି ଦିନ ପାନ କରିବା ବିଧି।

Verse 34

गुरुतल्पव्रतं कुर्याद्रेतः सिक्त्वा स्वयोनिषु सख्युः पुत्रस्य च स्त्रीषु कुमारोष्वन्त्यजासु च

ନିଜ ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ୱୟୋନି-ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ, ସଖାର ପତ୍ନୀରେ, ପୁତ୍ରର ପତ୍ନୀରେ, କୁମାରୀମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ଅନ୍ତ୍ୟଜ (ନୀଚ/ବହିଷ୍କୃତ) ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ ରେତଃସିକ୍ତି କଲେ ‘ଗୁରୁତଲ୍ପ-ବ୍ରତ’ ନାମକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

पितृस्वस्रेयीं भगिनीं स्वस्रीयां मातुरेव च मातुश् च भ्रातुराप्तस्य गत्वा चान्द्रायणञ्चरेत्

ପିତୃସ୍ୱସ୍ରେୟୀ (ବାପାଙ୍କ ଭଉଣୀର କନ୍ୟା), ଭଗିନୀ, ସ୍ୱସ୍ରୀୟା (ମାଆଙ୍କ ଭଉଣୀର କନ୍ୟା), ମାତା ଏବଂ ଭ୍ରାତୃପତ୍ନୀ—ଏମାନଙ୍କ ସହ ଗମନ କଲେ ‘ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ’ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ-ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं शान्तपनञ्चरेत्

ଅମାନୁଷୀ (ପଶୁ ଆଦି) ରେ, ଉଦକ୍ୟା (ରଜସ୍ୱଳା) ସ୍ତ୍ରୀରେ, ଅୟୋନି (ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ) ରେ ଏବଂ ଜଳରେ ରେତଃସିକ୍ତି କଲେ ପୁରୁଷ ‘କୃଚ୍ଛ୍ର’ ଓ ‘ଶାନ୍ତପନ’—ଉଭୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 37

मैथुनन्तु समासेव्य पुंसि योषिति वा द्विजः गोयाने ऽप्सु दिवा चैव सवासाः स्नानमाचरेत्

ମୈଥୁନ କରିସାରିଲା ପରେ—ପୁରୁଷ ସହ କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ—ଦ୍ୱିଜ ଗୋ-ସ୍ଥାନ/ଗୋଶାଳା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସ୍ଥାନରେ, ଜଳରେ, ଦିନବେଳେ, ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଶୁଦ୍ଧି-ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

चण्डालान्त्यस्त्रियो गत्वा भुक्त्वा च प्रतिगृह्य च पतत्यज्ञानतो विप्रो ज्ञानात् साम्यन्तु गच्छति

ଚଣ୍ଡାଳ ଆଦି ଅନ୍ତ୍ୟଜ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଭୋଜନ କରି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦାନ/ଆହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଜ୍ଞାନରେ କଲେ ପତିତ ହୁଏ; ଜାଣିଶୁଣି କଲେ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 39

विप्रदुष्टां स्त्रियं भर्ता निरुन्ध्यादेकवेश्मनि यत् पुंसः परदारेषु तदेनाञ्चारयेद्व्रतं

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହୋଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପତି ଏକ ଘରେ ନିରୁଦ୍ଧ କରି ରଖିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଯେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ-ବ୍ରତ ବିଧିତ, ସେହି ବ୍ରତ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 40

साचेत्पुनः प्रदुष्येत सदृशेनोपमन्त्रिता कृच्छ्रञ्चाद्रायणञ्चैव तदस्याः पावनं स्मृतं

ଯଦି ସେ ପୁନଃ ଦୂଷିତ ହୁଏ—ସମାନ ସ୍ଥିତିର ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଲୋଭିତ/ଉପମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ—ତେବେ ତାହାର ପାବନ ପାଇଁ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ହିଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 41

वेणुचर्मामिषाणाञ्चेति झ यत् करोत्येकरात्रेण वृषलीसेवनं द्विजः तद्भैक्ष्यभुक् जपेन्नित्यं त्रिभिर्वषैर् व्यपोहति

ଦ୍ୱିଜ ଏକ ରାତିରେ ଶୂଦ୍ରା-ସ୍ତ୍ରୀ ସେବନ କରି ଯେ ଦୋଷ କରେ—ଯାହା ବେଣୁ, ଚର୍ମ ଓ ମାଂସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅପବିତ୍ର କର୍ମ ସଦୃଶ—ସେ ଭୈକ୍ଷ୍ୟଭୁକ୍ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଜପ କରି, ତିନି ବର୍ଷରେ ତାହାକୁ ଦୂର କରେ।

Frequently Asked Questions

It serves as a topical marker within the mahāpātaka/related-sins catalogue and signals the closure of the sin-identification section before the text begins systematic prāyaścitta prescriptions.

By diagnosing wrongdoing in graded categories (mahāpātaka and upapātaka), it prepares the ground for disciplined correction; accurate moral taxonomy enables proportionate penance, restoring dharmic order and supporting purification-oriented practice.