Adhyaya 160

Verse 1

इत्य् आद्याग्नेये महापुराणे शौचं नामैकोनष्ट्यधिकतशततमो ऽध्यायः अथ षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः वानप्रस्थाश्रमः पुष्कर उवाच वानप्रस्थयतीनाञ्च धर्मं वक्ष्ये ऽधुना शृणु जटित्वमग्निहोत्रित्वं भूशय्याजिनधारणं

ଏହିପରି ଆଦ୍ୟ-ଆଗ୍ନେୟ ମହାପୁରାଣରେ ‘ଶୌଚ’ ନାମକ ଏକଶ ଉଣଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଏକଶ ଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ବାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମ’ ଆରମ୍ଭ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଯତିମାନଙ୍କ ଧର୍ମ କହିବି; ଶୁଣ—ଜଟାଧାରଣ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଳନ, ଭୂମିରେ ଶୟନ, ମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ।

Verse 2

वने वासः पयोमूलनीवारफलवृत्तिता प्रतिग्रहनिवृत्तिश् च त्रिःस्नानं ब्रह्मचारिता

ବନେ ବାସ; ପୟ, ମୂଳ, ନୀବାର (ବନ୍ୟ ଧାନ) ଓ ଫଳରେ ଜୀବିକା; ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ) ତ୍ୟାଗ; ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ—ଏହି ନିୟମ।

Verse 3

देवातिथीनां पूजा च धर्मो ऽयं वनवासिनः औषधादीति क यतीनान्तु इति ङ गृही ह्य् अपत्यापत्यञ्च दृष्ट्वारण्यं समाश्रयेत्

ବନବାସୀଙ୍କ ଧର୍ମ ଏହି—ଦେବପୂଜା ଓ ଅତିଥି ସତ୍କାର। ଯତିମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ଔଷଧି ଆଦିରେ। ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ଦେଖି ଅରଣ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ନେଉ।

Verse 4

तृतीयमायुषो भागमेकाकी वा सभार्यकः ग्रीष्मे पञ्चतपा नित्यं वर्षास्वभ्राविकाशिकः

ଆୟୁଷର ତୃତୀୟ ଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଏକାକୀ ହେଉ କିମ୍ବା ପତ୍ନୀସହ, ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ନିତ୍ୟ ‘ପଞ୍ଚତପା’ ତପ କରିବ; ଏବଂ ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘମଧ୍ୟରେ ଖୋଲା ଆକାଶତଳେ ରହିବାର ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବ, ଅର୍ଥାତ୍ ବର୍ଷା ଓ ଆକାଶ ପ୍ରତି ଅନାବୃତ ରହିବ।

Verse 5

आर्द्रवासाश् च हेमन्ते तपश्चोग्रञ्चरेद्बली अपरावृत्तिमास्थाय व्रजेद्दिशमजिह्मगः

ହେମନ୍ତ (ଶୀତ) ଋତୁରେ ବଳବାନ ତପସ୍ବୀ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି କଠୋର ତପ କରିବ; ଏବଂ ‘ଅପରାବୃତ୍ତି’ (ପଛକୁ ନ ଫେରିବା) ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, କୁଟିଳତା ବିନା ସିଧା ଦିଗରେ ଅଡିଗ ଭାବେ ଅଗ୍ରସର ହେବ।