Adhyaya 157
Dharma-shastraAdhyaya 15742 Verses

Adhyaya 157

Śāva-āśauca and Sūtikā-śauca: Death/Childbirth Impurity, Preta-śuddhi, and Śrāddha Procedure (Chapter 157)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମୃତ୍ୟୁଜନିତ ଶାବ-ଆଶୌଚ ଓ ପ୍ରସବଜନିତ ସୂତିକା-ଆଶୌଚ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି। ସପିଣ୍ଡ-ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆଧାର କରି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ଆଶୌଚର ଅବଧି ଭେଦ କୁହାଯାଏ। ଶିଶୁ, ତିନି ବର୍ଷରୁ କମ/ଅଧିକ, ଛଅ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସ ଭେଦ, ନାରୀଙ୍କ ଚୂଡାକର୍ମ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ଏବଂ ବିବାହିତା ନାରୀଙ୍କ ପିତୃକୁଳ ସମ୍ପର୍କ ଅନୁସାରେ ଅପବାଦ ଦିଆଯାଇଛି। ମୃତ୍ୟୁସମ୍ବାଦ ବିଳମ୍ବରେ ମିଳିଲେ ଶେଷ ଦିନ ଗଣନା, ଏବଂ ଦଶ ରାତି ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ତିନି ରାତିର ନିୟମ କୁହାଯାଏ। ପରେ ପ୍ରେତଶୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରୟୋଗ—ପିଣ୍ଡଦାନ, ପାତ୍ର ବିନ୍ୟାସ, ଗୋତ୍ରନାମୋଚ୍ଚାର, ମାପ-ପରିମାଣ, ସୋମ, ଅଗ୍ନି/ବହ୍ନି ଓ ଯମ ପାଇଁ ତିନି ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଏବଂ ନିୟତ ଆହୁତି—ବିସ୍ତାରେ ରହିଛି। ଅଧିମାସ ଇତ୍ୟାଦି କାଳବିକଳ୍ପ, ବାରୋ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସମାପ୍ତିର ବିକଳ୍ପ, ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ପରଲୋକ ଅବସ୍ଥା ଯେପରି ହେଉ ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ପ୍ରେତ ଲାଭାନ୍ବିତ ହୁଏ—ଏହି ଯୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି। ଶେଷରେ କିଛି ହିଂସ୍ର/ଅସାଧାରଣ ମୃତ୍ୟୁରେ ନାଶୌଚ, ସମ୍ଭୋଗ କିମ୍ବା ଚିତାଧୂମ ସ୍ପର୍ଶ ପରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସ୍ନାନ, ଦ୍ୱିଜ ଶବ କିଏ ହାତଲେଇପାରିବ, ଦାହ ପରେ ଅସ୍ଥିସଂଗ୍ରହ ସମୟ ଓ ପୁନଃ ଦେହସ୍ପର୍ଶ ଅନୁମତି—ଏସବୁ ନିୟମ ସହ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे द्रव्यशुद्धिर्नाम षट्पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः शावाशौचादिः पुष्कर उवाच प्रेतशुद्धिं प्रवक्ष्यामि सूतिकाशुध्हिमेव च दशाहं शावमाशौचं सपिण्देषु विधीयते

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ଦ୍ରବ୍ୟଶୁଦ୍ଧି’ ନାମକ ଏକଶ ଛପ୍ପନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଏକଶ ସତାନ୍ନତମ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ଶାବାଶୌଚାଦି’—ଆରମ୍ଭ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ‘ମୁଁ ପ୍ରେତଶୁଦ୍ଧି ଓ ସୂତିକାଶୁଦ୍ଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ସପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁଜନ୍ୟ ଶାବାଶୌଚ ଦଶ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।’

Verse 2

जनने च तथा शुद्धिर्ब्राह्मणानां भृगूत्तम द्वादशाहेन राजन्यः पक्षाद्वैश्यो ऽथ मासतः

ଜନନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି (ଦଶ ଦିନରେ), କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପକ୍ଷକାଳରେ (ପନ୍ଦର ଦିନରେ), ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ମାସରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 3

शूद्रो ऽनुलोमतो दासे स्वामितुल्यन्त्वशौचकं षट्भिस्त्रिभिरथैकेन क्षत्रविट्शूद्रयोनिषु

ଅନୁଲୋମ ସଂଯୋଗରୁ ଜନ୍ମିତ ଶୂଦ୍ର ଯଦି ଦାସ ହୁଏ, ତେବେ ତାହାର ଆଶୌଚ ସ୍ୱାମୀ ସମାନ; ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ-, ବୈଶ୍ୟ- ଓ ଶୂଦ୍ର-ଯୋନିରେ ଜନନ ହେଲେ କ୍ରମେ ଛଅ, ତିନି ଓ ଗୋଟିଏ ଦିନ (ଆଶୌଚ) ହୁଏ।

Verse 4

ब्राह्मणः शुद्धिमाप्नोति क्षत्रियस्तु तथैव च विट्शूद्रयोनेः शुद्धिः स्यात् क्रमात् परशुरामक

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର-ଯୋନିରୁ ଜନ୍ମିତଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରମାନୁସାରେ (ବିଧିମତେ) ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ହେ ପରଶୁରାମ।

Verse 5

षड्रात्रेण त्रिरात्रेण षड्भिः शूद्रे तथा विशः आदन्तजननात् सद्य आचूडान्नैशिकी श्रुतिः

ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଶୌଚକାଳ ଛଅ ରାତି, ଏବଂ ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ତିନି ରାତି। ଦାନ୍ତ ଉଦ୍ଭବ ହେବା ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ‘ନୈଶିକୀ ଶ୍ରୁତି’ ନାମକ ଉପଦେଶ ତୁରନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରି, ଚୂଡା (ପ୍ରଥମ ମୁଣ୍ଡନ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 6

त्रिरात्रमाव्रतादेशाद्दशरात्रमतः परं ऊनत्रैवार्षिके शूद्रे पञ्चाहाच्छुद्धिरिष्यते

ଦୀକ୍ଷା-ବ୍ରତ ବିନା ଯଦି ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଏ, ତେବେ ଶୁଦ୍ଧି ତିନି ରାତିରେ; ତାହା ପରେ (ଅନ୍ୟଥା) ଦଶ ରାତିରେ। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମାମଲାରେ ମୃତକ ତିନି ବର୍ଷରୁ କମ୍ ହେଲେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ହୁଏ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 7

द्वादशाहेने शुद्धिः स्यादतीते वत्सरत्रये गतैः संवत्सरैः षड्भिः शुद्धिर्मासेन कीर्तिता

ତିନି ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲେ ଶୁଦ୍ଧି ବାରୋ ଦିନରେ ହୁଏ; ଛଅ ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲେ ଶୁଦ୍ଧି ଗୋଟିଏ ମାସରେ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 8

स्त्रीणामकृतचूडानां विशुद्धिर् नैशिकी स्मृता तथा च कृतचुडानां त्र्यहाच्छुद्ध्यन्ति बान्धवाः

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଚୂଡା-ସଂସ୍କାର ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ଗୋଟିଏ ରାତିରେ ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ; ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ଚୂଡା ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ବାନ୍ଧବ ତିନି ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

विवाहितासु नाशौचं पितृपक्षे विधीयते पितुर्गृहे प्रसूतानां विशुद्धिर् नैशिकी स्मृता

ବିବାହିତା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃପକ୍ଷରେ ଅଶୌଚ ବିଧିତ ନୁହେଁ। ପିତାଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରସବ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ଗୋଟିଏ ରାତିରେ ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ।

Verse 10

सूतिका दशरात्रेण शुद्धिमाप्नोति नान्यथा विवाहिता हि चेत् कन्या म्रियते पितृवेश्मनि

ପ୍ରସୂତା ସ୍ତ୍ରୀ ଦଶ ରାତ୍ରି ପରେ ମାତ୍ର ଶୁଦ୍ଧି ପାଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏବଂ ବିବାହିତ କନ୍ୟା ପିତୃଗୃହରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।

Verse 11

तस्यास्त्रिरात्राच्छुद्ध्यन्ति बान्धवा नात्र संशयः समानं लब्धशौचन्तु प्रथमेन समापयेत्

ତାହାର ବାନ୍ଧବମାନେ ତିନି ରାତ୍ରି ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସମାନ ବାନ୍ଧବ ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ଶୌଚ ପାଇଥାଏ, ତେବେ କ୍ରିୟା ପ୍ରଧାନ (ନିକଟତମ) ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ କରାଯାଉ।

Verse 12

असमानं द्वितीयेन धर्मराजवचो यथा देशान्तरस्थः श्रुत्वा तु कुल्याणां मरणोद्भवौ

ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ବଚନ ଅନୁସାରେ, ସମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଅସମାନକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେଶାନ୍ତରରେ ଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ କୁଳ୍ୟମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଧର୍ମାନୁସାରେ ଆଚରଣ କରୁ।

Verse 13

यच्छेषं दशरात्रस्य तावदेवशुचिर्भवेत् अतीते दशरात्रे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्

ଦଶ ରାତ୍ରିର ଯେତେ ଅଂଶ ଶେଷ ରହିଥାଏ, ସେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶୌଚ ରହେ। କିନ୍ତୁ ଦଶ ରାତ୍ରି ଅତୀତ ହୋଇଥିଲେ, ତିନି ରାତ୍ରି ଅଶୌଚ ହୁଏ।

Verse 14

तथा संवत्सरे ऽतीते स्नात एव विशुद्ध्यति मातामहे तथातीते आचार्ये च तथा मृते

ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ଅତୀତ ହେଲେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ମାତାମହଙ୍କ ମାମଲାରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷ ଅତୀତ ହେଲେ ଏହି ନିୟମ; ଏବଂ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ।

Verse 15

रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्रावे विशोधनं सपिण्दे ब्राह्मणे वर्णाः सर्व एवाविशेषतः

ଗର୍ଭସ୍ରାବ (ଗର୍ଭପାତ) ହେଲେ ଗର୍ଭଧାରଣର ଯେତେ ମାସ, ସେତେ ରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧି ପାଳନୀୟ। ସପିଣ୍ଡ (ନିକଟ ରକ୍ତସମ୍ବନ୍ଧୀ) ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାମଲାରେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଭେଦ ବିନା ଏକେ ନିୟମ।

Verse 16

आचडान्नैशिकी तथेति ट दशरात्रेण शुद्ध्यन्ति द्वादशाहेन भूमिपः वैश्याः पञ्चदशाहेन शूद्रा मासेन भार्गव

‘ଆଚାଡ’ ଅନ୍ନ ଭକ୍ଷଣ ଓ ରାତ୍ରିକାଳୀନ (ସଂସ୍ପର୍ଶ/କର୍ମ) ଜନିତ ଅଶୌଚ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଜାଣିବା ଉଚିତ। (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଦଶ ରାତ୍ରିରେ ଶୁଦ୍ଧ; କ୍ଷତ୍ରିୟ (ରାଜା) ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ; ବୈଶ୍ୟ ପଞ୍ଚଦଶ ଦିନରେ; ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ—ହେ ଭାର୍ଗବ।

Verse 17

उच्छिष्टसन्निधावेकं तथा पिण्डं निवेदयेत् कीर्तयेच्च तथा तस्य नमगोत्रे समाहितः

ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ (ଭୋଜନ-ଶେଷ) ସନ୍ନିଧିରେ ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ମନ ସମାହିତ କରି ସେହି (ପିତୃ)ଙ୍କ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

भुक्तवत्सु द्विजेन्द्रेषु पूजितेषु धनेन च विसृष्टाक्षततोयेषु गोत्रनामानुकीर्तनैः

ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କରି ଧନାଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଅକ୍ଷତ ଓ ଜଳ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥାଏ—ଗୋତ୍ରନାମ ଅନୁକୀର୍ତ୍ତନ ସହ—ତେବେ (କ୍ରିୟା) ବିଧିମତେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Verse 19

चतुरङ्गुलविस्तारं तत्खातन्तावदन्तरं वितस्तिदीर्घं कर्तव्यं विकर्षूणां तथा त्रयं

ଏହାକୁ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ପ୍ରସ୍ଥରେ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେତେଇ ପରିମାଣର ମଧ୍ୟଖାତ (ଖାଦ/ଖାଲି) ରଖିବା ଉଚିତ। ଦৈର୍ଘ୍ୟ ଏକ ବିତସ୍ତି ହେବ; ଏବଂ ବିକର୍ଷୂ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ତିନି (ପରିମାପ/ନିର୍ଦ୍ଦେଶ) ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।

Verse 20

विकर्षूणां समीपे च ज्वालयेज् ज्वलनत्रयं सोमाय वह्नये राम यमाय च समासतः

ବିକର୍ଷୂଣାଂ (ଟାଣିଥିବା ରେଖା) ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି-ତ୍ରୟକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବ—ସଂକ୍ଷେପରେ: ସୋମ ପାଇଁ, ବହ୍ନି (ଅଗ୍ନି) ପାଇଁ ଓ ଯମ ପାଇଁ, ହେ ରାମ।

Verse 21

जुहुयादाहुतीः सम्यक् सर्वत्रैव चतुस्त्रयः पिण्डनिर्वपणं कुर्यात् प्राग्वदेव पृथक् पृथक्

ଆହୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ହୋମ କରିବ; ସବୁଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଚାରି-ଚାରିର ଗୋଷ୍ଠୀ ହେବ। ପିଣ୍ଡ-ନିର୍ବପଣ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଭାବେ—ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅଲଗା ଅଲଗା—କରିବ।

Verse 22

अन्नेन दध्ना मधुना तथा मांसेन पूरयेत् मध्ये चेदधिमासः स्यात् कुर्यादभ्यधिकन्तु तत्

ଅନ୍ନ, ଦଧି, ମଧୁ ଏବଂ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା (ବିଧି) ପୂରଣ କରିବ। ଯଦି ମଧ୍ୟରେ ଅଧିମାସ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି (ଅନୁଷ୍ଠାନ) ଅଧିକ ପରିମାଣରେ କରିବ।

Verse 23

अथवा द्वादशाहेन सर्वमेतत् समापयेत् संवत्सरस्य मध्ये च यदि स्यादधिमासकः

କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ଏସବୁ ସମାପ୍ତ କରିବ; ଏବଂ ବର୍ଷର ମଧ୍ୟରେ ଅଧିମାସ ହେଲେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ)।

Verse 24

तदा द्वादशके श्राद्धे कार्यं तदधिकं भवेत् संवत्सरे समाप्ते तु श्राद्धं श्राद्धवदाचरेत्

ତେବେ ଦ୍ୱାଦଶକ-ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କର୍ମ ଅଧିକ (ଅତିରିକ୍ତ) ଅର୍ପଣ ସହ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ବର୍ଷ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଧି ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କରିବ।

Verse 25

प्रेताय तत ऊर्धवं च तस्यैव पुरुषत्रये पिण्डान् विनिर्वपेत्तद्वच्चतुरस्तु समाहितः

ତାପରେ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଏବଂ ତଦନନ୍ତର ଊର୍ଧ୍ୱ (ଉଚ୍ଚ ପିତୃ-ଅବସ୍ଥା) ପାଇଁ, ସେହି ତିନି ‘ପୁରୁଷ’ (ତିନି ପିତୃ)ଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପିଣ୍ଡ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ସେହିପରି ସମାହିତ କର୍ତ୍ତା ଚାରି ପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ଅର୍ପଣ କରିବେ।

Verse 26

सम्पूज्य दत्वा पृथिवी समाना इति चाप्यथ धनेषु चेति क , ख , घ , ङ , छ , ज , ञ च योजयेत् प्रेतपिण्डं तु पिण्डेष्वन्येषु भार्गव

ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ଅର୍ପଣ ଦେଇ, ‘ପୃଥିବୀ ସମାନା’ ଏବଂ ‘ଧନେଷୁ’ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି, କ, ଖ, ଘ, ଙ, ଛ, ଜ, ଞ—ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ-ସମୂହର ସୂଚନାନୁସାରେ, ହେ ଭାର୍ଗବ, ପ୍ରେତ-ପିଣ୍ଡକୁ ଅନ୍ୟ ପିଣ୍ଡମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

प्रेतपात्रं च पात्रेषु तथैव विनियोजयेत् पृथक् पृथक् प्रकर्तव्यं कर्मैतत् कर्मपात्रके

ସେହିପରି ପ୍ରେତ-ପାତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଥାବିଧି ବିନିଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କର୍ମ-ପାତ୍ରକରେ ଏହି କର୍ମ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ କରାଯିବ।

Verse 28

मन्त्रवर्जमिदं कर्म शूद्रस्य तु विधीयते सपिण्डीकरणं स्त्रीणां कार्यमेवं तदा भवेत्

ଏହି କର୍ମ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ବିଧିତ। ସେହିପରି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ତାହା ଯଥାବିଧି ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 29

श्राद्धं कुर्याच्च प्रत्यब्दं प्रेते कुम्भान्नमब्दकं गङ्गायाः सिकता धारा यथा वर्षति वासवे

ପ୍ରେତ ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ କୁମ୍ଭାନ୍ନ (କୁମ୍ଭ ସହିତ ଅନ୍ନଦାନ) ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେପରି ଗଙ୍ଗାର ବାଲୁକାଧାରା ବହେ, ସେପରି ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପାଇଁ ବର୍ଷା ହୁଏ।

Verse 30

शक्या गणयितुं लोके नत्वतीताः पितामहाः काले सततगे स्थैर्यं नास्ति तस्मात् क्रियां चरेत्

ଏହି ଲୋକରେ ଅତୀତ ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରିହେବ; କିନ୍ତୁ ଅବିରତ ଗତିଶୀଳ କାଳରେ ସ୍ଥିରତା ନାହିଁ। ତେଣୁ ବିଧିମତ ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟା ଶୀଘ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

देवत्वे यातनास्थाने प्रेतः श्राद्धं कृतं लभेत् नोपकुर्यान्नरः शोचन् प्रेतस्यात्मन एव वा

ମୃତକ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଥାଉ କି ଯାତନାସ୍ଥାନରେ ପତିତ ହୋଇଥାଉ—କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରେତକୁ ମିଳେ। ତେଣୁ ପ୍ରେତ ପାଇଁ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ଶୋକ କରି ଉପକାରକ କ୍ରିୟା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

भृग्वग्निपाशकाम्भोभिर्मृतानामात्मघातिनां पतितानां च नाशौचं विद्युच्छस्त्रहताश् च ये

ଉଚ୍ଚତାରୁ ପଡ଼ି, ଅଗ୍ନିରେ, ପାଶ/ଫାସିରେ, ଜଳରେ ମୃତ; ଆତ୍ମଘାତୀ; ପତିତ (ବହିଷ୍କୃତ); ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ରରେ ହତ—ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୁଳରେ ନାଶୌଚ ନାହିଁ।

Verse 33

यतिब्रतिब्रह्मचारिनृपकारुकदीक्षिताः राजाज्ञाकारिणो ये च स्नायाद्वै प्रेतगाम्यपि

ଯତି, ବ୍ରତୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ରାଜା, କାରୁକ (ଶିଳ୍ପୀ), ଦୀକ୍ଷିତ, ଏବଂ ରାଜାଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାମ କରୁଥିବାମାନେ—ଏମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 34

मैथुने कटधूमे च सद्यः स्नानं विधीयते द्विजं न निर्हरेत् प्रेतं शूद्रेण तु कथञ्चन

ମୈଥୁନ ପରେ ଏବଂ ଚିତାଧୂମ ସ୍ପର୍ଶ ପରେ ସଦ୍ୟଃ ସ୍ନାନ ବିଧିତ। ଶୂଦ୍ର କେହି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜର ପ୍ରେତ (ମୃତଦେହ) ନିର୍ହରଣ/ବହନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 35

न च शूद्रं द्विजेनापि तयोर्दोषो हि जायते अनाथविप्रप्रेतस्य वहनात् स्वरगलोकभाक्

ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ ଶୂଦ୍ରକୁ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉଭୟଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନାଥ ବ୍ରାହ୍ମଣର ପ୍ରେତଦେହ ବହନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 36

कार्यमेव तथा भवेदिति छ , ङ , ञ च कार्यमेतत्तथा भवेदिति झ राजाज्ञाकारका इति ट न निर्दहेदिति ख तयोर्दोषो ऽभिजायते इति ङ सङ्ग्रामे जयमाप्नोति प्रेते ऽनाथे च काष्ठदः सङ्कल्प्य बान्धवं प्रेतमपसव्येन तां चितिं

“ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଏହିପରି ହେବ”—ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; “ଏହି କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ”—ବୋଲି ମଧ୍ୟ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନହେଲେ ଉଭୟଙ୍କର ଦୋଷ ହୁଏ। ଅନାଥ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଚିତାକାଠ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମରେ ଜୟ ପାଏ; ପ୍ରେତକୁ ମନେ ବାନ୍ଧବ ଭାବେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ଯଜ୍ଞୋପବୀତକୁ ଅପସବ୍ୟ କରି ସେଇ ଚିତାକୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବ।

Verse 37

परिक्रम्य ततः स्नानं कुर्युः सर्वे सवाससः प्रेताय च तथा दद्युस्त्रींस्त्रींश् चैवोदकाञ्जलीन्

ପରିକ୍ରମା କରି ପରେ ସମସ୍ତେ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବେ। ଏବଂ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ତିନି-ତିନି ଅଞ୍ଜଳି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବେ।

Verse 38

द्वार्यश्मनि पदं दत्वा प्रविशेयुस् तथा गृहं अक्षतान्निक्षिपेद्वह्नौ निम्बपत्रं विदश्य च

ଦ୍ୱାରର ଦେହଳି-ଶିଳା ଉପରେ ପାଦ ଦେଇ ପରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଅଗ୍ନିରେ ଅକ୍ଷତ ନିକ୍ଷେପ କରିବେ ଏବଂ ନିମ୍ବପତ୍ର ଚବାଇବେ।

Verse 39

पृथक् शयीरन् भूमौ च क्रीतलब्धाशनो भवेत् एकः पिण्दो दशाहे तु श्मश्रुकर्मकरः शुचिः

ସେ ପୃଥକ ଶୋଇବ ଏବଂ ଭୂମିରେ ଶୟନ କରିବ, ଏବଂ କେବଳ କିଣି ପାଇଥିବା ଅନ୍ନରେ ନିର୍ବାହ କରିବ। ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ (ନିୟତ ଆହାର) ଗ୍ରହଣ କରିବ; ଶ୍ମଶ୍ରୁକର୍ମ (କ୍ଷୌର) କରିଲେ ସେ ଶୁଚି ହୁଏ।

Verse 40

सिद्धार्थकैस्तिलैर् विद्वान् मज्जेद्वासोपरं दधत् अजातदन्ते तनये शिशौ गर्भस्रुते तथा

ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ୱେତ ସରିଷ (ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ) ଓ ତିଳ ସହିତ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜନ କରି ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଉପରିବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବେ; ଦାନ୍ତ ନ ଉଠିଥିବା ପୁତ୍ର, ଶିଶୁ ଏବଂ ଗର୍ଭସ୍ରାବ (ଗର୍ଭପାତ/ରକ୍ତସ୍ରାବ)ରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ।

Verse 41

कार्यो नैवाग्निसंस्कारो नैव चास्योदकक्रिया चतुर्थे च दिनेकार्यस् तथास्थ्नां चैव सञ्चयः

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର (ଦାହକ୍ରିୟା) କରିବା ନୁହେଁ, ନ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉଦକକ୍ରିୟା (ଜଳାଞ୍ଜଳି/ତର୍ପଣ) କରିବା; ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ କେବଳ ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚୟ କରିବା।

Verse 42

अस्थिसञ्चयनादूर्ध्वमङ्गस्पर्शो विधीयते

ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚୟ ପରେ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ (ଦେହସ୍ପର୍ଶ) କରିବା ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Frequently Asked Questions

Ten days is prescribed as the standard death-impurity period among sapiṇḍa relatives.

It presents graded completion periods by varṇa (with additional sub-cases such as anuloma births, dāsa status, and age-based rules), emphasizing that duration depends on social-ritual category and specific circumstance.

Key elements include gotra/name recitation, piṇḍa placement separately, assignment of a preta-vessel among vessels, measured ritual layout, kindling three fires (Soma–Agni–Yama), sets of four oblations, and completion rules including adhimāsa adjustments and annual repetition.

Yes; it explicitly states the preta receives the śrāddha whether in a divine state or in a place of torment, urging timely performance of kriyā.