Adhyaya 117

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गयामाहात्म्ये गयायात्रा नाम षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तदशाधिकशततमो ऽध्यायः श्राद्धकल्पः अग्निर् उवाच कात्यायनी मुनीनाह यथा श्राद्धं तथा वदे गयादौ श्राद्धं कुर्वीत सङ्क्रान्त्यादौ विशेषतः

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣର ଗୟାମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଗୟାଯାତ୍ରା’ ନାମକ ୧୧୬ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ୧୧୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପ’ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—କାତ୍ୟାୟନୀ ମୁନିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଯେପରି କରିବା ଉଚିତ ସେପରି ମୁଁ କହୁଛି; ଗୟା ଆଦି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ, ବିଶେଷତଃ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆଦି ସମୟରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।’

Verse 2

काले वापरपक्षे च चतुर्थ्या ऊर्ध्वमेव व सम्याद्य च पदर्क्षे च पूर्वेद्युश् च निमन्त्रयेत्

ଯଥୋଚିତ କାଳରେ—ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥୀ ପରଠାରୁ—ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପାଦନ କରି, ଅନୁକୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ, ପୂର୍ବଦିନେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 3

यतीन् गृहस्थसाधून् वा स्नातकाञ्छ्रोत्रियान् द्विजान् अनवद्यान् कर्मनिष्ठान् शिष्टानाचारसंयुतान्

ଯତିମାନଙ୍କୁ କିମ୍ବା ସଦ୍ଗୃହସ୍ଥ ସାଧୁମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ସ୍ନାତକ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ନିର୍ଦୋଷ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ—ଯେମାନେ କର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ—ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

सम्पाद्य परमर्क्षे चेति छ आचारसंस्कृतानिति ग , ज च वर्जयेच्छित्रिकुष्ठ्यादीन्न गृह्णीयान्निमन्त्रितान् स्नाताञ्छुचींस् तथा दान्तान् प्राङ्मुखान् देवकर्मणि

ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଦେବକର୍ମରେ ଚିତ୍ରିକୁଷ୍ଠ ଆଦି ଚର୍ମରୋଗୀଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ନୁହନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସ୍ନାନକୃତ, ଶୁଚି, ଦାନ୍ତ (ସଂୟମୀ) ଏବଂ ପୂର୍ବମୁଖୀ ଉପବିଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

उपवेशयेत्त्रीन् पित्र्यादीनेकैकमुभयत्र वा एवं मातामहादेश् च शाकैर् अपि च कारयेत्

ପିତୃଆଦି ତିନିଜଣ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ଏକେକ କରି କିମ୍ବା ଉଭୟ ପଙ୍କ୍ତିରେ ବସାଇବ। ସେହିପରି ମାତାମହାଦିଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଶାକ-ଭୋଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କର୍ମ କରିପାରିବ।

Verse 6

तदह्नि ब्रह्मचारी स्यादकोपो ऽत्वरितो मृदुः सत्यो ऽप्रमत्तो ऽनध्वन्यो अस्वाध्यायश् च वाग्यतः

ସେହି ଦିନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳନ କରିବ—କ୍ରୋଧରହିତ, ଅତ୍ୱରିତ, ମୃଦୁ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ସଚେତନ, ଯାତ୍ରା ନ କରୁଥିବା, ବେଦସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରୁ ବିରତ, ଏବଂ ବାକ୍-ସଂଯମୀ।

Verse 7

सर्वांश् च पङ्क्तिमूर्धन्यान् पृच्छेत् प्रश्ने तथासने दर्भानास्तीर्य द्विगुणान् पित्रे देवादिकञ्चरेत्

ଭୋଜନପଙ୍କ୍ତିର ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଧିସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆସନ ବିଷୟରେ ପଚାରିବ। ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦର୍ଭ ପିଛାଇ, ପରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି କର୍ମ କରିବ।

Verse 8

विश्वान्देवानावाहयिष्ये पृच्छेदावाहयेति च विश्वेदेवास आवाह्य विकीर्याथ यवान् जपेत्

“ମୁଁ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବି” ବୋଲି କହି ପଚାରିବ; (ଅନ୍ୟଜଣ) “ଆବାହନ କର” ବୋଲି କହିବ। ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ଅର୍ପଣ ବିକୀରଣ କରି, ପରେ ଯବ-ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବ।

Verse 9

विश्वे देवाः शृणुतेमं पितॄनावाहयिष्ये च पृच्छेदावाहयेत्युक्ते उशन्तस्त्वा समाह्वयेत्

“ହେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ, ଏହା ଶୁଣ; ମୁଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବି।” ଏବଂ ଯେତେବେଳେ କେହି ପଚାରେ—“ଆବାହନ କରିବି କି?”—ତେବେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମକୁ (ଅର୍ଥାତ୍ ଆବାହନକୁ) ସମ୍ମତି ଦେଇ ସିଦ୍ଧ କରିବେ।

Verse 10

तिलान् विकीर्याथ जपेदायान्त्वित्यादि पित्रके सपित्रित्रे निषिञ्चेद्वा शन्नो देवीरभि तृचा

ତାପରେ ତିଳ ଛିଟାଇ ‘ଆୟାନ୍ତୁ…’ ଇତ୍ୟାଦି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବ। ପିତୃକର୍ମରେ ‘ସପିତୃତ୍ରେ’ (ପିତୃ-ଆହ୍ୱାନ) ସହ ‘ଶଂ ନୋ ଦେବୀଃ…’ ଆରମ୍ଭ ତିନି ଋଚାଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 11

यवो ऽसीति यवान् दत्वा पित्रे सर्वत्र वै तिलान् तिलो ऽसि सोमदेवत्यो गोसवो देवनिर्मितः प्रत्नमद्भिः पृक्तः स्वधया पितॄन् लोकान् प्रीणाहि नः स्वधा इति श्रीश् च तेति ददेत्पुष्पं पात्रे हैमे ऽथ राजते

‘ଯବୋऽସି’ ମନ୍ତ୍ର ଜପି ପିତାଙ୍କୁ ଯବ ଦେବ; ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ତିଳ ମଧ୍ୟ ଦେବ—‘ତିଲୋऽସି ସୋମଦେବତ୍ୟୋ, ଗୋସବୋ ଦେବନିର୍ମିତଃ; ପ୍ରତ୍ନମଦ୍ଭିଃ ପୃକ୍ତଃ, ସ୍ୱଧୟା ପିତୄନ୍ ଲୋକାନ୍ ପ୍ରୀଣାହି ନଃ, ସ୍ୱଧା’ ଇତି। ପରେ ‘ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତେ…’ ପଠି ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ରଖିବ।

Verse 12

औदुम्वरे वा खड्गे वा पर्णपात्रे प्रदक्षिणम् देवानामपसव्यं तु पितॄणां सव्यमाचरेत्

ଉଦୁମ୍ବର ବୃକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଖଡ୍ଗ, କିମ୍ବା ପର୍ଣପାତ୍ରର ଚାରିପାଖେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅପସବ୍ୟ (ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଡାହାଣେ; ଡାହାଣରୁ ବାମକୁ) ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବ୍ୟ (ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ) କରିବ।

Verse 13

अत्वरितो ऽत्यृजुरिति ङ सत्ये प्रपन्नो ऽनध्वन्यो ह्य् अस्वाध्यायश्चेति ख , घ च एकैकस्य एकैकेन सपवित्रकरेषु च या दिव्या आपः पयसा सम्बभूवुर्या अन्तरिक्षा उतपार्थिवीर्याः हिरण्यवर्णा यज्ञियास्ता न आपः शिवाः संश्योनाः सुहवा भवन्तु विश्वे देवा एष वो ऽर्घः स्वाहा च पितरेष ते

‘ଅତ୍ୱରିତୋऽତ୍ୟୃଜୁଃ’—ଏହି ନିୟମ; ଏବଂ ‘ସତ୍ୟରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଅବହେଳା ଦୋଷ’—ଏମିତି କୁହାଯାଇଛି। ପବିତ୍ର ଧାରଣ କରା ହାତରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅର୍ପଣ ତାହାର ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ କରିବ। ଯେ ଦିବ୍ୟ ଆପଃ ଦୁଗ୍ଧ ସହ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷୀୟ ଓ ପାର୍ଥିବ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ—ସେ ଜଳ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ, କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଓ ସୁହୃଦ୍-ଆହ୍ୱାନୀୟ ହେଉ। ହେ ବିଶ୍ୱେଦେବା, ଏହା ତୁମର ଅର୍ଘ୍ୟ—ସ୍ୱାହା; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ସ୍ୱାହା।

Verse 14

अवधैवं पितामहदेः संस्रवात् प्रथमे चरेत् पितृभ्यः स्थानमसीति न्युब्जं पात्रं करोत्यधः

ଏହିପରି ପ୍ରଥମ ସଂସ୍ରବରେ ପିତାମହଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମ ଚାଲାଇବ। ‘ପିତୃଭ୍ୟଃ ସ୍ଥାନମସି’ ବୋଲି କହି ପାତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଟା (ମୁହଁ ଭୂମିମୁଖୀ) କରି ତଳେ ରଖିବ।

Verse 15

अत्र गन्धपुष्पधूपदीपाच्छादनदानकं घृताक्तमन्नमुद्धृत्य पृच्छत्यग्नौ करिष्ये च

ଏଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଆଚ୍ଛାଦନ/ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦାନ, ଏବଂ ଘୃତଲିପ୍ତ ଅନ୍ନକୁ ଅଲଗା କରି ସଙ୍କଳ୍ପସହ ପଚାରିବ—“ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି କରିବି କି?”—ତାପରେ ଅଗ୍ନିକର୍ମ କରିବ।

Verse 16

कुरुष्वेत्यभ्यनुज्ञातो जुहुयात्साग्निको ऽनले अनग्निकः पितृहस्ते सपवित्रे तु मन्त्रतः

“କର” ବୋଲି ଅନୁମତି ମିଳିଲେ ସାଗ୍ନିକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବ। ଅନଗ୍ନିକ ବ୍ୟକ୍ତି କୁଶପବିତ୍ର ଧାରଣ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଢ଼ାଇଥିବା ହସ୍ତରେ, ମନ୍ତ୍ରସହ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 17

अग्नये कव्यवाहनाय स्वाहेति प्रथमाहुतिः सोमाय पितृमते ऽथ यमायाङ्गिरसे परे

ପ୍ରଥମ ଆହୁତି—“ଅଗ୍ନୟେ କବ୍ୟବାହନାୟ ସ୍ୱାହା” ମନ୍ତ୍ରରେ। ପରେ ପିତୃସମ୍ବନ୍ଧୀ ସୋମଙ୍କୁ, ତାପରେ ଯମଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଆଙ୍ଗିରସ ପରମ୍ପରାକୁ ଆହୁତି ଦେବ।

Verse 18

हुतशेषं चान्नपात्रे दत्वा पात्रं समालभेत् पृथिवी ते पात्रन्द्यौः पिधानं ब्राह्मणस्य मुखे अमृते अमृतं जुहोमि स्वाहेति जप्त्वेदं विष्णुरित्यन्ने द्विजाङ्गुष्ठन्निवेशयेत्

ହୁତଶେଷକୁ ଅନ୍ନପାତ୍ରରେ ରଖି ପାତ୍ରକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ—“ପୃଥିବୀ ତୋର ପାତ୍ର, ଦ୍ୟୌଃ (ସ୍ୱର୍ଗ) ତୋର ପିଧାନ (ଆବରଣ)”। ପରେ “ଅମୃତେ ଅମୃତଂ ଜୁହୋମି ସ୍ୱାହା” ଜପି, “ଇଦଂ ବିଷ୍ଣୁଃ” କହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କ (ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ) ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠକୁ ଅନ୍ନରେ ନିବେଶ କରିବ।

Verse 19

अपहतेति च तिलान् विकीर्यान्नं प्रदाययेत् जुषध्वमिति चोक्त्वाथ गायत्र्यादि ततो जपेत्

“ଅପହତ” ଜପି ତିଳ ଛିଟାଇ, ପରେ ଅନ୍ନ ପ୍ରଦାନ/ଅର୍ପଣ କରିବ। “ଜୁଷଧ୍ୱମ୍” କହି, ତାପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବ।

Verse 20

एकैकस्येत्यादिः, प्रथमे चरेदित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति अनग्निको जले चैवेति ङ स्वधेति क देवताभ्यः पितृभ्यश् च महायोगिभ्य एव च नमः स्वधायै स्वाहयै नित्यमेव नमो नमः

‘ଏକୈକସ୍ୟ…’ ରୁ ଆରମ୍ଭ: ‘ପ୍ରଥମେ ଚରେତ୍…’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଠ ଝ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ନାହିଁ। (ଭେଦପାଠ: ‘ଅନଗ୍ନିକୋ ଜଲେ ଚୈବ’ ଙରେ; ‘ସ୍ୱଧା’ କରେ।) ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହାକୁ ସଦା ନମୋ ନମଃ।

Verse 21

तृप्तान् ज्ञात्वान्नं विकिरेदपो दद्यात् सकृत् सकृत् गायत्रीं पूर्ववज्जप्त्वा मधु मध्विति वै जपेत्

ସେମାନେ ତୃପ୍ତ ବୋଲି ଜାଣି ଅନ୍ନର ଏକ ଅଂଶ ଛିଟାଇବ, ଏବଂ ଜଳ ଏକଥର ପୁଣି ଏକଥର ଦେବ। ପୂର୍ବବତ୍ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରି ‘ମଧୁ ମଧୁ’ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜପ କରିବ।

Verse 22

तृप्ताः स्थ इति सम्पृच्छेत्तृप्ताः स्म इति वै वदेत् शेषमन्नमनुज्ञाप्य सर्वमन्नमथैकतः

ସେ ‘ତୁମେ ତୃପ୍ତ କି?’ ବୋଲି ପଚାରିବ; ସେମାନେ ‘ହଁ, ଆମେ ତୃପ୍ତ’ ବୋଲି କହିବେ। ତାପରେ ଶେଷ ଅନ୍ନ ବିଷୟରେ ଅନୁମତି ନେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଅନ୍ନକୁ ଏକଠା କରିବ।

Verse 23

उद्धृत्योच्छिष्टपार्श्वे तु कृत्वा चैवावनेजनं दद्यात्कुशेषु त्रीन् पिण्डानाचान्तेषु परे जगुः

ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନକୁ ଉଠାଇ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନର ପାଖେ ରଖି, ଅବନେଜନ (ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଧୋଇବା) କରିବ। ତାପରେ କୁଶ ଉପରେ ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଦେବ; ଆଚମନ ପରେ—ଏହିପରି ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 24

आचान्तेषूदकं पुष्पाण्यक्षतानि प्रदापयेत् अक्षय्योदकमेवाथ आशिषः प्रार्थयेन्नरः

ଆଚମନ ପରେ ଜଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରିବ। ତାପରେ କେବଳ ଅକ୍ଷୟ୍ୟୋଦକ ଗ୍ରହଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ।

Verse 25

अघोराः पितरः सन्तु गोत्रन्नो वर्धतां सदा दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः सन्ततिरेव च

ଆମ ପିତୃମାନେ ଅଘୋର ଓ ଶାନ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ; ଆମ ଗୋତ୍ର ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ଆମ ଦାତା-ଉପକାରୀମାନେ ବଢ଼ନ୍ତୁ; ବେଦ ଓ ଆମ ସନ୍ତତି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିଫୁଲୁ।

Verse 26

श्रद्धा च नो माव्यगमद्बहुदेयं च नो ऽस्त्विति अन्नञ्च नो बहु भवेदतिथींश् च लभेमहि

ଆମଠାରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କେବେ ଦୂର ନ ଯାଉ; ଆମ ପାଖରେ ବହୁ ଦାନଦେୟ ଥାଉ। ଆମର ଅନ୍ନ ପ୍ରଚୁର ହେଉ; ଏବଂ ଆମେ ଯୋଗ୍ୟ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଲଭୁ।

Verse 27

याचितारश् च नः सन्तु मा च याचिस्म कञ्चन स्वधावाचनीयान् कुशानास्तीर्य सपवित्रकान्

ଆମ ପାଖରେ ଆମେ ଡାକିଥିବା ଯାଚକମାନେ ମାତ୍ର ରହୁନ୍ତୁ; ଆମେ କାହାଠାରୁ କିଛି ମାଗିବା ନାହିଁ। ‘ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ପାଠ୍ୟ ବିଷୟ ପାଇଁ, ପବିତ୍ର ସହ କୁଶା ପତ୍ର ପିଛାଇ (କର୍ମ କରାଯାଉ)।

Verse 28

स्वधां वाचयिष्ये पृच्छेदनुज्ञातश् च वाच्यतां पितृभ्यः पितामहेभ्यः प्रपितामहमुख्यके

“ଏବେ ମୁଁ ‘ସ୍ୱଧା’ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଇବି”; ଅନୁମତି ପଚାରି ଓ ପାଇ ସାରି, ପିତୃ, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ—ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟଙ୍କୁ ସମେତ—ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ତାହା ପାଠ କରାଯାଉ।

Verse 29

स्वधोच्यतामस्तु स्वधा उच्यमानस्तथैव च अपो निषिञ्चेदुत्तानं पात्रं कृत्वाथ दक्षिणां

‘ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଉ; ‘ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଥିବାବେଳେ ପାତ୍ରକୁ ଉପରମୁଖୀ କରି ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣା (ମାନ-ଉପହାର) ଦିଆଯାଉ।

Verse 30

स्वाहायै नित्यमेव भवन्त्विति इति ख , छ च प्रार्थयेत्तत इति घ , ज , झ च अघोराः पितर इत्य् आदिः, आस्तीर्य सपवित्रकानित्यन्तः पाठः ख , छ पुस्तकद्वये नास्ति यथाशक्ति प्रदद्याच्च दैवे पैत्रे ऽथ वाचयेत् विश्वे देवाः प्रीयन्ताञ्च वाजे विसर्जयेत्

“ସ୍ୱାହାୟୈ ନିତ୍ୟମେବ ଭବନ୍ତୁ” ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ପରେ “ଅଘୋରାଃ ପିତରଃ…” ଆଦି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ। ତଦନନ୍ତରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଦେବ ଓ ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ/ଦାନ ଦେଇ, “ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ ପ୍ରୀୟନ୍ତାମ୍” ପାଠ କରି ବାଜ-ମନ୍ତ୍ରରେ ବିସର୍ଜନ କରିବ।

Verse 31

आमावाजस्येत्यनुव्रज्य कृत्वा विप्रान् प्रदक्षिणं गृहे विशेदमावास्यां मासि मासि चरेत्तथा

“ଆମାବାଜସ୍ୟ…” ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି କରି ସମ୍ମାନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବ; ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ। ଏଭଳି ପ୍ରତିମାସ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏହା ଆଚରଣ କରିବ।

Verse 32

एकोद्दिष्टं प्रवक्ष्यामि श्राद्धं पूर्ववदाचरेत् एकं पवित्रमेकार्धं एकं पिण्डम्प्रदापयेत्

ଏବେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କହୁଛି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୂର୍ବବତ୍ କରିବ; କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କୁଶ-ପବିତ୍ର, ଗୋଟିଏ ଅର୍ଘ୍ୟ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ (ପିଣ୍ଡଦାନ) ମାତ୍ର ଦେବ।

Verse 33

नावाहनाग्नौकरणं विश्वे देवा न चात्र हि तृप्तिप्रश्ने स्वदितमिति वदेत्सुखदितं द्विजः

ଏଠାରେ ଆବାହନାଗ୍ନି-କରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଦେବଯଜ୍ଞ ପରି ନୁହନ୍ତି। ତୃପ୍ତି ପଚାରିଲେ ଦ୍ୱିଜ “ସ୍ୱଦିତମ୍” କିମ୍ବା “ସୁଖଦିତମ୍” ବୋଲି କହିବ।

Verse 34

उपतिष्ठतामित्यक्षय्ये विसर्गे चाभिरम्यतां अभिरताः स्म इत्य् अपरे शेषं पूर्ववदाचरेत्

ଅକ୍ଷୟ୍ୟ (ଅବ୍ୟୟ) ଅନ୍ତ ଓ ବିସର୍ଗାନ୍ତରେ “ଉପତିଷ୍ଠତାମ୍” ଏହି ପ୍ରୟୋଗ କରିବ; ଅନ୍ୟମାନେ “ଅଭିରମ୍ୟତାମ୍” କିମ୍ବା “ଅଭିରତାଃ ସ୍ମ” ବୋଲି କହନ୍ତି। ଶେଷ ଭାଗ ପୂର୍ବବତ୍ କରିବ।

Verse 35

सपिण्ठीकरणं वक्ष्ये अब्दान्ते मध्यतो ऽपि वा पितॄणां त्रीणि पात्राणि एकम्प्रेतस्य पात्रकं

ଏବେ ମୁଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ବିଧି କହୁଛି—ଏହା ବର୍ଷାନ୍ତେ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ। ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ପାତ୍ର, ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ପାତ୍ର।

Verse 36

सपवित्राणि चत्वारि तिलपुष्पयुतानि च गन्धोदकेन युक्तानि पूरयित्वाभिषिञ्चति

ପବିତ୍ର ସହିତ, ତିଳ-ପୁଷ୍ପଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଚାରିଟି ପାତ୍ର ପୂରି ଅଭିଷେକ (ଛିଟା) କରାଯାଏ।

Verse 37

प्रेतपात्रं पितृपात्रे ये समना इति द्वयात् पूर्ववत् पिण्डदानादि प्रेतानां पितृता भवेत्

‘ଯେ’ ଓ ‘ସମାନା’—ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତପାତ୍ରକୁ ପିତୃପାତ୍ର ସମାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବବତ୍ ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି ଅର୍ପଣରେ ପ୍ରେତମାନେ ପିତୃତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 38

अथाभ्युदयिकं श्राद्धं वक्ष्ये सर्वं तु पूर्ववत् जपेत् पितृमन्त्रवर्जं पूर्वाह्णे तत् प्रदक्षिणं

ଏବେ ମୁଁ ଅଭ୍ୟୁଦୟିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କହୁଛି; ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍। ପୂର୍ବାହ୍ନେ ପିତୃମନ୍ତ୍ର ବର୍ଜନ କରି ଜପ କରିବା ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ (ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ) ରୀତିରେ କରିବା।

Verse 39

उपचारा ऋजुकुशास्तिलार्थैश् च यवैर् इह तृप्तिप्रश्नस्तु सम्पन्नं सुसम्पन्नं वदेद्द्विजः

ଏଠାରେ ସିଧା କୁଶ, ତିଳ, ଅନ୍ନରୂପ ପିଣ୍ଡ ଓ ଯବ ଆଦି ଉପଚାର ଅର୍ପଣ କରି ‘ତୃପ୍ତି-ପ୍ରଶ୍ନ’ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଦ୍ୱିଜ କହିବେ—“ସମ୍ପନ୍ନଂ, ସୁସମ୍ପନ୍ନଂ।”

Verse 40

गन्धोदकेन सिक्तानि इति ज अथाभ्युदयिकमित्यादिः, यवैर् इह इत्य् अन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति दध्यक्षतवदराद्याः पिण्डा नान्दीमुखान् पितॄन् आवाहयिष्ये पृच्छेच्च प्रीयन्तामिति चाक्षये

“ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ସିକ୍ତ” — ଏପରି ଏକ ପାଠାନ୍ତର ମିଳେ। ପରେ “ଏବେ ଅଭ୍ୟୁଦୟିକ (କର୍ମ) ବିଧି” ଇତ୍ୟାଦି ଆସେ; “ଯବୈରିହ …” ଶେଷ ପାଠ ଝ-ହସ୍ତଲିପିରେ ନାହିଁ। ଦହି, ଅକ୍ଷତ, ବଦର (ବେର) ଆଦିରେ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି କର୍ତ୍ତା କହିବ—“ମୁଁ ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବି”; ପରେ “ପ୍ରୀୟନ୍ତାମ୍—ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି ପଚାରିବ; ଏହା ଅକ୍ଷୟ-ଦାନ ସମୟରେ କହିବା ଉଚିତ।

Verse 41

नान्दीमुखाश् च पितरो वाचयिष्ये ऽथ पृच्छति नान्दीमुखान् पितृगणान् प्रीयन्तामित्यथो वदेत्

ତାପରେ (କର୍ତ୍ତା) “ମୁଁ ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃମାନଙ୍କ ନାମ ପାଠ କରିବି କି?” ବୋଲି ପଚାରିଲେ, “ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃଗଣ ପ୍ରୀୟନ୍ତାମ୍—ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

Verse 42

नान्दीमुखाश् च पितरस्तत्पिता प्रपितामहः मातामहः प्रमातामहो वृद्धप्रमातृकामहः

ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃମାନେ ହେଲେ—ପିତା, ତାଙ୍କ ପିତା (ପିତାମହ), ପ୍ରପିତାମହ; ଏହିପରି ମାତାମହ, ପ୍ରମାତାମହ ଓ ବୃଦ୍ଧ ପ୍ରମାତୃକାମହ—ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 43

स्वधाकारन्न युञ्जीत युग्मान् विप्रांश् च भोजयेत् तृप्तिं वक्ष्ये पितॄणां च ग्राम्यैर् ओषधिभिस् तथा

ସ୍ୱଧା-କାରରେ ସଂସ୍କୃତ ଅନ୍ନ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯୁଗଳରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ଗୃହ୍ୟ (ଗ୍ରାମ୍ୟ) ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଔଷଧି ଶାକ-ମୂଳିକା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏହା ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

Verse 44

मासन्तृप्तिस् तथारण्यैः कन्दमूलफलादिभिः मत्स्यैर् मासद्वयं मार्गैस्त्रयं वै शाकुनेन च

ଅରଣ୍ୟଜ କନ୍ଦ-ମୂଳ-ଫଳ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଏକ ମାସ ତୃପ୍ତି ହୁଏ; ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ମାସ, ମୃଗଜାତି ଶିକାର ଦ୍ୱାରା ତିନି ମାସ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀଜାତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ (ତୃପ୍ତି ହୁଏ)।

Verse 45

चतुरो रौरवेणाथ पञ्च षट् छागलेन तु कूर्मेण सप्त चाष्टौ च वाराहेण नवैव तु

ଚାରିଟି ରୌରବକୁ ନିୟୋଜିତ; ପଞ୍ଚମ ଓ ଷଷ୍ଠ ଛାଗଲକୁ; ସପ୍ତମ ଓ ଅଷ୍ଟମ କୂର୍ମକୁ; ନବମଟି ନିଶ୍ଚୟେ ବାରାହକୁ।

Verse 46

मेषमांसेन दश च माहिषैः पार्षतैः शिवैः संवत्सरन्तु गव्येन पयसा पायसेन वा

ମେଷମାଂସରେ ଦଶ (ଦିନ); ମହିଷମାଂସ, ପାର୍ଶ୍ୱମାଂସ ଓ ଶୁଭ ଅର୍ପଣରେ (ବ୍ରତ) ସମାପ୍ତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏକ ବର୍ଷ ଗୋଦୁଧ, କିମ୍ବା ଦୁଧ, ଅଥବା ପାୟସରେ କରିବା।

Verse 47

वार्धीनसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी खड्गमांसं कालशाकं लोहितच्छागलो मधु

ବାର୍ଧୀନସ ମାଂସରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ତୃପ୍ତି ମିଳେ। ଏହିପରି ଖଡ୍ଗ (ଗଣ୍ଡା) ମାଂସ, କାଳଶାକ, ଲୋହିତ ଛାଗ ଓ ମଧୁ ମଧ୍ୟ (ବିଧିତ)।

Verse 48

महाशल्काश् च वर्षासु मघाश्राद्धमथाक्षयं मन्त्राध्याय्यग्निहोत्री च शाखाध्यायी षडङ्गवित्

ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମହାଶଲ୍କା ବିଧି ପାଳନ କରିବା; ପରେ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତାପରେ ଅକ୍ଷୟ-ବିଧି। ଯୋଗ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜ: ମନ୍ତ୍ରାଧ୍ୟାୟୀ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ, ଶାଖାଧ୍ୟାୟୀ ଓ ଷଡ଼ଙ୍ଗ (ବେଦାଙ୍ଗ) ବିଦ୍।

Verse 49

तृणाचिकेतः त्रिमधुर्धर्मद्रोणस्य पाठकः त्रिषुपर्णज्येष्ठसामज्ञानी स्युः पङ्क्तिपावनाः

ଯିଏ ତୃଣାଚିକେତ ବିଧି କରିଛି, ଯିଏ ତ୍ରିମଧୁ ବିଧି କରିଛି, ଯିଏ ଧର୍ମଦ୍ରୋଣର ପାଠକ, ଏବଂ ଯିଏ ତ୍ରିଷୁପର୍ଣ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ-ସାମ ଜାଣେ—ଏମାନେ ଭୋଜନ-ପଙ୍କ୍ତିର ପାବନକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 50

षतवदर्याद्या इति ग , छ च तथा वन्यैर् इति ख , ङ च वत्सरं रौरवेणाथेति घ पञ्चकं छागस्तेन तु इति ङ लोहितच्छागक इति ग , घ , ङ च मघाश्राद्धमिहाक्षयमिति झ जलद्रोणस्येति झ कम्यानां कल्पमाख्यास्ये प्रतिपत्सु धनं बहु स्त्रियः परा द्वितीयायाञ्चतुर्थ्यां धर्मकामदः

‘ଷତବଦର୍ୟାଦ୍ୟା…’—ଏହା ଗ ଓ ଛ ପାଠରେ; ‘ତଥା ବନ୍ୟୈଃ…’—ଏହା ଖ ଓ ଙ ପାଠରେ; ‘ବତ୍ସରଂ ରୌରବେଣାଥ…’—ଏହା ଘ ପାଠରେ; ‘ପଞ୍ଚକଂ ଛାଗାଃ ତେନ ତୁ…’—ଏହା ଙ ପାଠରେ; ‘ଲୋହିତଛାଗକ…’—ଏହା ଗ, ଘ, ଙ ପାଠରେ; ‘ମଘାଶ୍ରାଦ୍ଧମିହାକ୍ଷୟମ୍’—ଏହା ଝ ପାଠରେ; ଏବଂ ‘ଜଲଦ୍ରୋଣସ୍ୟ…’—ଏହା ମଧ୍ୟ ଝ ପାଠରେ। ଏବେ କାମ୍ୟବ୍ରତର ବିଧି କହୁଛି—ପ୍ରତିପଦାରେ ବହୁ ଧନ, ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀଲାଭ, ଚତୁର୍ଥୀରେ ଧର୍ମ ଓ କାମସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 51

पञ्चम्यां पुत्रकामस्तु षष्ठ्याञ्च श्रैष्ठ्यभागपि कृषिभागी च सप्तम्यामष्टम्यामर्थलाभकः

ପଞ୍ଚମୀରେ ପୁତ୍ରକାମୀ ପୁତ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଏ। ଷଷ୍ଠୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଭାଗ ମିଳେ। ସପ୍ତମୀରେ କୃଷି-ସମୃଦ୍ଧି (ଚାଷର ଲାଭ) ହୁଏ, ଅଷ୍ଟମୀରେ ଧନଲାଭ ହୁଏ।

Verse 52

नवम्याञ्च एकशफा दशम्याङ्गोगणो भवेत् एकदश्यां परीवारो द्वादश्यान्धनधान्यकं

ନବମୀରେ ଏକଶଫ ପଶୁ (ଯେପରି ଘୋଡ଼ା) ମିଳେ। ଦଶମୀରେ ଗୋ-ଗଣ (ପଶୁସମ୍ପଦ) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏକାଦଶୀରେ ପରିବାର/ସେବକ ମିଳନ୍ତି। ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 53

ज्ञातिश्रेष्ठ्यं त्रयोदश्यां चतुर्दश्याञ्च शस्त्रतः मृतानां श्राद्धं सर्वाप्तममावास्यां समीरितं

ଜ୍ଞାତି-ଶ୍ରେଷ୍ଠ୍ୟ ଓ ବଂଶଗୌରବ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଓ ଚତୁର୍ଦଶୀ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ମୃତ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବତ୍ର ଫଳଦାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅମାବାସ୍ୟାରେ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 54

सप्त व्याधा दशारण्ये मृगाः कालञ्जरे गिरौ चक्रवाकाः शरद्वीपे हंसाः सरसि मान्से

ଦଶାରଣ୍ୟରେ ସାତ ଜଣ ବ୍ୟାଧ (ଶିକାରୀ) ଅଛନ୍ତି; କାଳଞ୍ଜର ପର୍ବତରେ ମୃଗ (ହରିଣ) ଅଛି; ଶରଦ୍ୱୀପରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ମାନସ ସରୋବରରେ ହଂସ ଅଛନ୍ତି।

Verse 55

ते ऽपि जाताः कुरुक्षेत्रे ब्राह्मणा वेदपारगाः प्रस्थिता दूरमध्वानं यूयन्तेभ्यो ऽवसीदत

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ଏବଂ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ପରିଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଅବସନ୍ନ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 56

श्राद्धादौ पठिते श्राद्धं पूर्णं स्याद्ब्रह्मलोकदं श्राद्धं कुर्याच्च पुत्रादिः पितुर्जीवति तत्पितुः

ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭରେ ଏହା ପଠିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ-ପ୍ରଦ ହୁଏ। ଏବଂ ପିତା ଜୀବିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରାଦିମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 57

तत्पितुस्तत्पितुः कुर्याज्जीवति प्रपितामहे पितुः पितामस्हस्याथ परस्य प्रपितामात्

ପ୍ରପିତାମହ ଜୀବିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପିତା ଓ ପିତାଙ୍କ ପିତା (ପିତାମହ) ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପିତାମହ ପାଇଁ, ତାପରେ ପ୍ରପିତାମହ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅନ୍ୟ ପୂର୍ବଜ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 58

ह , घ च मृतानां श्राद्धं सर्वाप्तिरमावास्या समीरिता इति क दशार्णेषु इति ख , ग , ङ , छ च ते ऽभिजाता इति ख , घ च कुर्यात् सुपुत्रो ऽपि इति छ तत्पितुरित्यादिः, प्रपितामहादित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति एवं मात्रादिकस्यापि तथा मातामहादिके श्राद्धकल्पं पठेद्यस्तु स लभेत् श्राद्धकृत्फलं

କେତେକ ପାଠଭେଦରେ କୁହାଯାଇଛି—“ମୃତମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅମାବାସ୍ୟା ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟିନୀ” ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଅନ୍ୟ ପାଠରେ “ଦଶାର୍ଣେଷୁ…” ଇତ୍ୟାଦି ପାଠଭେଦ, ଏବଂ “ତେऽଭିଜାତା…” ଓ “କୁର୍ୟାତ୍ ସୁପୁତ୍ରୋऽପି…” ପରି ପାଠ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। “ତତ୍ପିତୁରିତ୍ୟାଦି” ଠାରୁ “ପ୍ରପିତାମହ…” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଂଶ ଝ-ପୁସ୍ତକରେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ମାତୃପକ୍ଷରେ ମାତା ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ମାତାମହାଦି ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପ ପଠନ କରିବା ଉଚିତ; ଯେ ଏହା କରେ ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ତା-ଫଳ ପାଏ।

Verse 59

तीर्थे युगादौ मन्वादौ श्राद्धं दत्तमथाक्षयं अश्वयुच्छुक्लनवमी द्वादशी कर्तिके तथा

ତୀର୍ଥରେ, ଯୁଗାରମ୍ଭରେ, ମନ୍ୱନ୍ତରାରମ୍ଭରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏହିପରି ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ (କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ) ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 60

तृतीया चैव माघस्य तथा भाद्रपदस्य च फाल्गुनस्याप्यमावास्या पौषयैकादशी तथा

ମାଘମାସର ତୃତୀୟା, ଭାଦ୍ରପଦର ତୃତୀୟା, ଫାଲ୍ଗୁନର ଅମାବାସ୍ୟା ଏବଂ ପୁଷ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏକାଦଶୀ (ପୌଷ୍ୟୈକାଦଶୀ) ମଧ୍ୟ ପାଳନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 61

आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी श्रावणे चाष्टमी कृष्णा तथाषाढे च पूर्णिमा

ଆଷାଢମାସର ଦଶମୀ, ମାଘମାସର ସପ୍ତମୀ, ଶ୍ରାବଣର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ଏବଂ ଆଷାଢର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 62

कर्तिकी फाल्गुनी तद्वज् ज्यैष्ठे पञ्चदशी सिता स्वायम्भुवाद्या मनवस्तेषामाद्याः किलाक्षयाः

କାର୍ତ୍ତିକୀ ଓ ଫାଲ୍ଗୁନୀ (ତିଥି) ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷର ପଞ୍ଚଦଶୀ (ପୂର୍ଣ୍ଣିମା) ମଧ୍ୟ ବିଧେୟ। ପରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି ମନୁମାନଙ୍କ ନାମୋଲ୍ଲେଖ ହୁଏ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଦ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 63

गया प्रयागो गङ्गा च कुरुक्षेत्रं च नर्मदा श्रीपर्वतः प्रभासश् च शालग्रामो वराणसी

ଗୟା, ପ୍ରୟାଗ, ଗଙ୍ଗା, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ନର୍ମଦା, ଶ୍ରୀପର୍ବତ, ପ୍ରଭାସ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଏବଂ ବାରାଣସୀ—ଏସବୁ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥବିଶେଷ।

Verse 64

गोदावरी तेषु श्राद्धं स्त्रीपुरुषोत्तमादिषु

ସେହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଦାବରୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ କରିବା ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।