Adhyaya 108

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वायम्भुवः सर्गो नाम सप्ताधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टाधिकशततमो ऽध्यायः भुवनकोषः अग्निर् उवाच जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलिश्चापरो महान् कुशः क्रौञ्चस् तथा शाकः पुष्करश्चेति सप्तमः

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସର୍ଗ’ ନାମକ ଏକଶ ସାତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏବେ ଏକଶ ଆଠମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଭୁବନକୋଷ’ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ଜମ୍ବୁ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ନାମକ ଦୁଇ ଦ୍ୱୀପ; ଶାଲ୍ମଲି ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାନ ଦ୍ୱୀପ; ପରେ କୁଶ, କ୍ରୌଞ୍ଚ ଓ ଶାକ; ଏବଂ ସପ୍ତମ ପୁଷ୍କର।

Verse 2

योगप्रस्तारे इति ग , ज , झ च इन्द्रद्युम्नोभ्यजायतेति ख , छ च प्रतीहारादित्यादिः, प्रस्तारतः सुत इत्य् अन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति दुष्टादुष्टश् च विरजा इति ख एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलैः समं

ଏହି ଦ୍ୱୀପମାନେ ସାତଟି କରି ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ଆବୃତ—କ୍ରମେ ଲବଣଜଳ, ଇକ୍ଷୁରସ, ସୁରା, ସର୍ପି(ଘିଅ), ଦଧି, ଦୁଗ୍ଧ ଓ ମଧୁର ଜଳ।

Verse 3

जम्बूद्वीपो द्वीपमध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः चतुरशीतिसाहस्रो भूयिष्ठः षोडशाद्विराट्

ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଅଛି; ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉଚ୍ଚ ଭାବେ ଉଦ୍ଧତ। ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ଚଉରାଶି ହଜାର (ଯୋଜନ), ଏବଂ ଉପରିଭାଗରେ ଆଉ ଷୋଳ ହଜାର (ଯୋଜନ) ପ୍ରମୁଖ ଭାବେ ଦିଶେ।

Verse 4

द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तरात् षोडशाधः सहस्रवान् भूयस्तस्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकाकारसंस्थितः

ତାହାର ଶିଖରେ ବିସ୍ତାରରେ ବତ୍ତିଶ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ; ତଳେ ଷୋଳ ସହସ୍ର ଯୋଜନ। ଏହି ପର୍ବତ ପୁନଃ ଏକ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ପଦ୍ମକର୍ଣ୍ଣିକାକାରରେ ସଂସ୍ଥିତ।

Verse 5

हिमवान् हेमकूटश् च निषधश्चास्य दक्षिणे नीलः श्वेतश् च शृङ्गो च उत्तरे वर्षपर्वताः

ଏହାର ଦକ୍ଷିଣେ ହିମବାନ, ହେମକୂଟ ଓ ନିଷଧ ଅବସ୍ଥିତ; ଉତ୍ତରେ ବର୍ଷ-ସୀମା ପର୍ବତ—ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଶୃଙ୍ଗ—ଅଛନ୍ତି।

Verse 6

लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास् तथापरे सहस्रद्वितयोछ्रायास्तावद्विस्तारिणश् च ते

ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ଲକ୍ଷ-ପ୍ରମାଣ; ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମେ ଦଶ ଦଶ କମ୍। ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚତା ଦୁଇ ସହସ୍ର ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥ ମଧ୍ୟ ସେତିକି।

Verse 7

भारतं प्रथमं वर्षन्ततः किम्पुरुषं स्मृतं हरिवर्सन्तथैवान्यन्मेरोर्दक्षिणतो द्विज

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ଭାରତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ତାପରେ କିମ୍ପୁରୁଷ, ପୁନଃ ହରିବର୍ଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ—ଏସବୁ ଅଛି।

Verse 8

रम्यकं चोत्तरे वर्षं तथैवान्यद्धिरण्मयं उत्तराः कुरवश् चैव यथा वै भारतं तथा

ଉତ୍ତରେ ରମ୍ୟକ ନାମକ ବର୍ଷ ଅଛି; ସେହିପରି ହିରଣ୍ମୟ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ; ଏବଂ ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ—ଭାରତବର୍ଷ ପରି ଏହାମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

Verse 9

नवसाहस्रमेकैकमेतेषां मुनिसत्तम इलावृतञ्च तन्मध्ये सौवर्णा मेरुरुछ्रितः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୂଭାଗର ପରିମାଣ ନବସାହସ୍ର (ଯୋଜନ) ଅଟେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ ଅଛି, ତାହାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉଚ୍ଚରେ ଉଦ୍ଭାସିତ।

Verse 10

मेरोश् चतुर्दिशन्तत्र नवसाहस्रविस्तृतं ति घ , ज च भुविस्थ इति ङ षोडशांश इति झ भूपाद्मस्यास्य इति ख , ग , छ च तथैवात्र हिरण्मयमिति ग तथैवाथ हिरण्मयमिति ज इलावृतश्चेत्यादिः, नवसाहस्रविस्तृतमित्यन्तः पाठो छ पुस्तके नास्ति इलावृतं महाभाग चत्वारश्चात्र पर्वताः

ମେରୁର ଚାରି ଦିଗରେ ସେଠାର ଭୂଭାଗ ନବସାହସ୍ର (ଯୋଜନ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। କେତେକ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ‘ଭୁବିସ୍ଥ’ (ପୃଥିବୀରେ ଅବସ୍ଥିତ), ‘ଷୋଡଶାଂଶ’ (ଷୋଳମ ଅଂଶ) ଓ ‘ଭୂପଦ୍ମସ୍ୟ’ (ଏହି ପୃଥିବୀ-ପଦ୍ମର) ଇତ୍ୟାଦି ପାଠାନ୍ତର ମିଳେ। ଏଠାରେ ‘ହିରଣ୍ମୟ/ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ’ ପାଠ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଅନ୍ୟ ଏକ ପରମ୍ପରାରେ ‘ତଥୈବାଥ ହିରଣ୍ମୟମ୍’ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଯାଏ। ‘ଇଲାବୃତ…’ ଠାରୁ ପାଠ ଆଗକୁ ଯାଏ; ‘ଛ’ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ‘ନବସାହସ୍ରବିସ୍ତୃତମ୍’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଠ ନାହିଁ। ହେ ମହାଭାଗ, ଇଲାବୃତରେ ଏଠାରେ ଚାରି ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 11

विष्कम्भा रचिता मेरोर्योजनायुतविस्तृताः पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः

ମେରୁର ଚାରିପାଖରେ ‘ବିଷ୍କମ୍ଭ’ ନାମକ ଆଧାର-ଶ୍ରେଣୀ ରଚିତ, ଯାହାର ବିସ୍ତାର ଦଶ ସହସ୍ର (ଯୋଜନ)। ପୂର୍ବେ ମନ୍ଦର, ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଛି।

Verse 12

विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः कदम्बस्तेषु जम्बुश् च पिप्पलो बट एव च

ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିପୁଲ, ଉତ୍ତରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସେଠାରେ କଦମ୍ବ, ଜମ୍ବୁ, ପିପ୍ପଳ ଓ ବଟ (ବରଗଛ) ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 13

एकादशशतायामाः पादपा गिरिकेतवः जम्बूद्वीपेति सञ्ज्ञा स्यात् फलं जम्बा गजोपमं

ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଏକାଦଶଶତ (ଏଗାରଶେ) ଯାମ ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ, ଏବଂ ପର୍ବତମାନେ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏହା ‘ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପ’ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଜମ୍ବୁ ବୃକ୍ଷର ଫଳ ହାତୀ ସମାନ ବିଶାଳ।

Verse 14

जम्बूनदीरसेनास्यास्त्विदं जाम्बूनदं परं सुपार्श्वः पूर्वतो मेरोः केतुमालस्तु पश्चिमे

ଜମ୍ବୁ-ନଦୀର ରସରୁ ‘ଜାମ୍ବୂନଦ’ ନାମକ ପରମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମେରୁର ପୂର୍ବେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମେ କେତୁମାଳ ଅଛି।

Verse 15

वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनः वैभ्राजं पश्चिमे सौम्ये नन्दनञ्च सरांस्यथ

ପୂର୍ବେ ଚୈତ୍ରରଥ ବନ, ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନ। ପଶ୍ଚିମେ ବୈଭ୍ରାଜ, ଏବଂ ସୌମ୍ୟ ଉତ୍ତରଦିଗରେ ନନ୍ଦନ ଓ ପବିତ୍ର ସରୋବରମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 16

अरुणोदं महाभद्रं संशितोदं समानसं शिताभश् चक्रमुञ्जाद्याः पूर्वतः केशराचलाः

ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅରୁଣୋଦ, ମହାଭଦ୍ର, ସଂଶିତୋଦ, ସମାନସ, ଶିତାଭ ଏବଂ ଚକ୍ରମୁଞ୍ଜ ଆଦି ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରେ କେଶରାଚଳ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 17

दक्षिणेन्द्रेस्त्रिकूटाद्याः शिशिवासमुखा जले शङ्खकूटादयः सौम्ये मेरौ च ब्रह्मणः पुरी

ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ତ୍ରିକୂଟ ଆଦି ପର୍ବତ; ଜଳରେ ଶିଶିବାସ ଆଦି। ସୌମ୍ୟ ଉତ୍ତରଦିଗରେ ଶଙ୍ଖକୂଟ ଆଦି; ଏବଂ ମେରୁରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁରୀ ଅଛି।

Verse 18

चतुर्दशसहस्राणि योजनानाञ्च दिक्षु च इन्द्रादिलोकपालानां समन्तात् ब्रह्मणः पुरः

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁରୀର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ସମନ୍ତତଃ ଘେରି ରହେ।

Verse 19

विष्णुपादात् प्लावयित्वा चन्द्रं स्वर्गात् पतन्त्यपि पूर्वेण शीता भद्राश्वाच्छैलाच्छैलाद्गतार्णवं

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ଲାବିତ କରି ସେ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପତିତ ହୁଏ। ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବହି ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ-ବର୍ଷରେ ପର୍ବତରୁ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ଶେଷେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 20

तथैवालकनन्दापि दक्षिणेनैव भारतं दमिति ख , ग , घ , ङ , छ च असितोदमिति ज पूर्वतः शिशिराचला इति ख , ग , घ , ज च शशिवाममुखा जले इति ख , घ , ङ , छ च दक्षिणेन च भारतमिति ख दक्षिणेनैति भारतमिति ग प्रयाति सागरं कृत्वा सप्तभेदाथ पश्चिमं

ସେହିପରି ଆଲକନନ୍ଦା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଧାରି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। କେତେକ ପାଠରେ ‘ଦମି’ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାଠରେ ‘ଅସିତୋଦ’ ବୋଲି ମିଳେ। ପୂର୍ବଦିଗରେ ଶିଶିର ପର୍ବତ ଅଛି। କିଛି ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ‘ଶଶିବାମମୁଖା ଜଲେ’ ପାଠ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ସେ ସାତ ଭାଗ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ପରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଫେରାଏ।

Verse 21

अब्धिञ्च चक्षुःसौम्याब्धिं भद्रोत्तरकुरूनपि आनीलनिषधायामौ माल्यवद्गन्धमादनौ

ଏବଂ (ସେଠାରେ) ସମୁଦ୍ର—ଚକ୍ଷୁ ସମୁଦ୍ର ଓ ସୌମ୍ୟ ସମୁଦ୍ର; ତଥା ଭଦ୍ର ଓ ଉତ୍ତରକୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ। ଏବଂ ପର୍ବତ—ଆନୀଲ ଓ ନିଷଧ, (ଆୟାମ), ମାଲ୍ୟବତ୍ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ।

Verse 22

तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः भारताः केतुमालाश् च भद्राश्वाः कुरवस् तथा

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ପରି ସ୍ଥିତ। ତାହାର ଚାରିପାଖରେ ଭାରତ, କେତୁମାଳ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଏବଂ କୁରୁ ନାମକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଅଛି।

Verse 23

पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलवाह्यतः जठरो देवकूटश् च मर्यादापर्वतावुभौ

ମର୍ୟାଦାଶୈଳର ବାହାରେ ଲୋକପଦ୍ମର ‘ପତ୍ର’ (ପାତ୍ର/ପାଖୁଡ଼ି) ଅବସ୍ଥିତ। ମର୍ୟାଦା ପର୍ବତ ଦୁଇଟି—ଜଠର ଓ ଦେବକୂଟ।

Verse 24

तौ दक्षिणोत्तरायामावानीलनिषधायतौ गन्धमादनकैलासौ पूर्ववचायतावुभौ

ଦକ୍ଷିଣ–ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ ସେଇ ଦୁଇ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ନୀଳ ଓ ନିଷଧ; ଏବଂ ସେହିପରି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ଓ କୈଲାସ—ଏହି ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 25

अशीतियोजनायामावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ निषधः पारिपात्रश् च मर्यादापर्वतावुभौ

ଅଶୀ ଯୋଜନ ପରିମିତ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଭୂଭାଗରେ ନିଷଧ ଓ ପାରିପାତ୍ର—ଉଭୟ ମର୍ୟାଦା (ସୀମା) ପର୍ବତ—ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 26

मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथा पूर्वे तथा स्थितौ त्रिशृङ्गो रुधिरश् चैव उत्तरौ वर्षपर्वतौ

ମେରୁ ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ, ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେହିପରି ଉତ୍ତରର ଦୁଇ ବର୍ଷପର୍ବତ—ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ଓ ରୁଧିର—ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 27

पूर्वपञ्चायतावेतावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ जाठराद्याश् च मर्यादाशैला मेरोश् चतुर्दिशं

ଏହି ଦୁଇ ପୂର୍ବୀୟ (ଶ୍ରେଣୀ) ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ଅବେତା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏବଂ ଜାଠର ଆଦି ମର୍ୟାଦା-ଶୈଳ ମେରୁଙ୍କ ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 28

केशरादिषु या द्रोण्यस्तासु सन्ति पुराणि हि लक्ष्मीविष्ण्वग्निसूर्यादिदेवानां मुनिसत्तम

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଶର ଆଦି ଦ୍ରୋଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ପୁରାଣ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି।

Verse 29

भौमानां स्वर्गधर्माणां न पापास्तत्र यान्ति च ति पूर्वपश्चायतावुभौ इति घ , ङ , ज च भुमाः स्वर्गा धर्मिणान्ते न पापास्तत्र यान्ति च इति छ , ङ च मौमानां स्वर्गधर्माणां तनया ह्य् अत्र यान्ति चेति ग , घ च भोगिनां स्वर्गधर्माणां तनयास्तत्र यान्ति चेति ज भद्राश्वे ऽस्ति हयग्रीवो वराहः केतुमालके

କିଛି ପାଠାନ୍ତର ଅନୁସାରେ—ସ୍ୱର୍ଗଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଭୌମ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପୀମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଥିରେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଉଭୟ ଅଞ୍ଚଳ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଅନ୍ୟ ପାଠରେ—ଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗସଦୃଶ ଭୂମିରେ ପାପୀଙ୍କ ଗମନ ନାହିଁ। ଆଉ ଏକ ପାଠରେ—ସ୍ୱର୍ଗଧର୍ମୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭୋଗୀ ସ୍ୱର୍ଗଧର୍ମୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଯାଆନ୍ତି। ଅଧିକ—ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ବର୍ଷରେ ହୟଗ୍ରୀବ ରୂପ ଏବଂ କେତୁମାଳ ବର୍ଷରେ ବରାହ ରୂପ ଅଛି।

Verse 30

भारते कूर्मरूपी च मत्स्यरूपः कुरुष्वपि विश्वरूपेण सर्वत्र पूज्यते भगवान् हरिः

ଭାରତରେ ଭଗବାନ୍ ହରି କୂର୍ମରୂପେ ଏବଂ କୁରୁଦେଶରେ ମତ୍ସ୍ୟରୂପେ ପୂଜିତ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱରୂପେ ସେ ସର୍ବତ୍ର ପୂଜ୍ୟ।

Verse 31

किम्पुरुषाद्यष्टसु क्षुद्भीतिशोकादिकं न च चत्तुर्विंशतिसाहस्रं प्रजा जीवन्त्यनामयाः

କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଆଠ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୁଖ, ଭୟ, ଶୋକ ଆଦି କ୍ଲେଶ ନାହିଁ; ଏବଂ ପ୍ରଜା ଚବିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ନିରାମୟ ଭାବେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।

Verse 32

कृतादिकल्पना नास्ति भौमान्यम्भांसि नाम्बुदाः सर्वेष्वेतेषु वर्षेषु सप्त सप्त कुलाचलाः

ଏହି ଭୌମ ଅଞ୍ଚଳମାନେ କୃତ ଆଦି ଯୁଗର ଗଣନା ନାହିଁ; ଜଳ ମଧ୍ୟ ଭୂମିଜ, ଏବଂ ବର୍ଷାବାହୀ ମେଘ ନାହାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ବର୍ଷରେ ସାତ ସାତ କୁଲାଚଳ (ସୀମାପର୍ବତ) ଅଛି।

Verse 33

नद्यश् च शतशस्तेभ्यस्तीर्थभूताः प्रजज्ञिरे भारते यानि नीर्थानि तानि तीर्थानि वच्मि ते

ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଶତଶଃ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ତୀର୍ଥରୂପ ହେଲା। ଭାରତରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱଭାବତଃ ନଦୀ-ତୀର୍ଥ ନୁହେଁ, ତଥାପି ତୀର୍ଥ ଭାବେ ମାନ୍ୟ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।