Adhyaya 299

Verse 1

आ विष्णुः शिवः स्कन्दो गौरो गौरीलक्ष्मीर्गणादयः अप्_२९८०५१घ् इत्य् आग्नये महापुराणे बालग्रहहरं बालतन्त्रं नाम अष्टनवत्यधिकद्विषततमो ऽध्यायः अथ नवनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ग्रहहृन्मन्त्रादिकम् अग्निर् उवाच ग्रहापहारमन्त्रादीन् वक्ष्ये ग्रहविमर्दनान् हर्षेच्छाभयशोकादिविरुद्धाशुचिभोजनात्

“ଆହ୍ୱାନ: ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ସ୍କନ୍ଦ, ଗୌର, ଗୌରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଣାଦି!”—ଏଭଳି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ବାଳଗ୍ରହହର ‘ବାଳତନ୍ତ୍ର’ ନାମକ 298ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ଏବେ 299ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ—ଗ୍ରହହୃନ୍ ମନ୍ତ୍ରାଦିକ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ: “ଗ୍ରହ ଅପହାରକ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଗ୍ରହପୀଡାକୁ ମର୍ଦନ କରୁଥିବା ଉପାୟ ମୁଁ କହିବି—ଯାହା ହର୍ଷ, ଇଚ୍ଛା, ଭୟ, ଶୋକ ଆଦି ଓ ବିରୁଦ୍ଧ/ଅଶୁଚି ଭୋଜନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।”

Verse 2

गुरुदेवादिकोपाच्च पञ्चोन्मादा भवन्त्य् अथ त्रिदोषजाः सन्निपाता आगन्तुरिति ते स्मृताः

ଗୁରୁ, ଦେବତା ଆଦିଙ୍କ କୋପରୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଉନ୍ମାଦ ହୁଏ। ସେଗୁଡିକୁ ତ୍ରିଦୋଷଜ, ସନ୍ନିପାତଜ ଏବଂ ଆଗନ୍ତୁକ (ବାହ୍ୟକାରଣଜନ୍ୟ) ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 3

देवादयो ग्रहा जाता रुद्रक्रोधादनेकधा सरित्सरस्तडागादौ शैलोपवनसेतुषु

ଦେବାଦି ଗ୍ରହମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ନାନା ରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ନଦୀ, ସରୋବର, ତଡାଗ ଆଦିରେ ଏବଂ ପର୍ବତ, ଉପବନ, ସେତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

Verse 4

नदीसङ्गे शून्यगृहे विलद्वार्येकवृक्षके ग्रहा गृह्णन्ति पुंसश् च श्रियः सुप्ताञ्च गर्भिणीम्

ନଦୀସଙ୍ଗମରେ, ଶୂନ୍ୟ ଘରେ, ଭଙ୍ଗା/ଖୋଲା ଦ୍ୱାର ଥିବା ଗୃହରେ ଏବଂ ଏକାକୀ ଗଛ ପାଖରେ—ସେଠାରେ ଗ୍ରହମାନେ ପୁରୁଷକୁ ଧରନ୍ତି; ଶ୍ରୀ (ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ମଧ୍ୟ ହରନ୍ତି, ଶୁଇଥିବା ଓ ଗର୍ଭିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି।

Verse 5

आसन्नपुष्पान्नग्नाञ्च ऋतुस्नानं करोति या अवमानं नृणां वैरं विघ्नं भाग्यविपर्ययः

ଯାହାର ଋତୁସ୍ରାବ ଆସନ୍ନ, ସେ ଯଦି ସେହି ସମୟରେ କିମ୍ବା ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଋତୁସ୍ନାନ କରେ, ତେବେ ଲୋକଙ୍କ ଅବମାନ, ବୈର, ବିଘ୍ନ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟବିପର୍ୟୟ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 6

देवतागुरुधर्मादिसदाचारादिलङ्घनम् स्त्रिय इति ञ , ट च पतनं शैलवृक्षादेर्विधुन्वन्मूर्धजं मुहुः

ଦେବତା, ଗୁରୁ, ଧର୍ମ ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଦାଚାର ଲଂଘନ ପତନର କାରଣ; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କୁହାଯାଇଛି। ଶିଳା, ବୃକ୍ଷ ଆଦି ପାଖରେ/ଉପରେ ଦାଁଡି ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ କେଶ ଝାଡ଼ିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପତନର ଅପଶକୁନ କୁହାଯାଏ।

Verse 7

रुदन्नृत्यति रक्ताक्षो हूंरूपो ऽनुग्रही नरः उद्विग्नः शूलदाहार्तः क्षुत्तृष्णार्तः शिरोर्तिमान्

ଯେ ପୁରୁଷ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ନାଚେ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ, ଯେ ‘ହୂଁ’ ସଦୃଶ ଉଗ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ଯେ ଆସକ୍ତ/ଧରି ରହୁଥିବା ସ୍ୱଭାବର, ଯେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ—ଶୂଳବେଦନା ଓ ଦାହରେ କାତର, ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ଶିରୋବେଦନାଗ୍ରସ୍ତ—ଏହି ଲକ୍ଷଣମାନେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 8

देहि दहीति याचेत बलिकामग्रही नरः स्त्रीमालाभोगस्नानेच्छूरतिकामग्रही नरः

ଯେ ନର ପୁନଃପୁନଃ ‘ଦେହି, ଦେହି’ ବୋଲି ଯାଚନା କରେ, ସେ ଦାନ/ଭିକ୍ଷାର ଲୋଭରେ ଗ୍ରସ୍ତ। ଯେ ନରୀ, ମାଳା, ଭୋଗବିଲାସ ଓ ସ୍ନାନକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ରତିଜନିତ କାମତୃଷ୍ଣାରେ ଗ୍ରସ୍ତ।

Verse 9

महासुदर्शनो व्योमव्यापी विटपनासिकः पातालनारसिंहाद्या चण्डीमन्त्रा ग्रहार्दनाः

‘ମହାସୁଦର୍ଶନ’, ‘ବ୍ୟୋମବ୍ୟାପୀ’ (ଆକାଶେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ), ‘ବିଟପନାଶିକ’ (ଜଟ/ଝାଡ଼-ଝଙ୍କାର ନାଶକ), ‘ପାତାଳ-ନାରସିଂହ’ ଆଦି—ଏହେ ଚଣ୍ଡୀମନ୍ତ୍ର; ଗ୍ରହପୀଡ଼ାକୁ ଦମନ/ନିବାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 10

पृश्नीहिङ्गुवचाचक्रशिरीषदयितम्परम् पाशाङ्कुशधरं देवमक्षमालाकपालिनम्

ପୃଶ୍ନୀ, ହିଙ୍ଗୁ, ବଚା, ଚକ୍ର ଓ ଶିରୀଷକୁ ପରମ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରନ୍ତି ଏବଂ ଜପମାଳା ଓ କପାଳପାତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 11

खट्टाङ्गाब्जादिशिक्तिञ्च दधानं चतुराननम् अन्तर्वाह्यादिखट्टाङ्गपद्मस्थं रविमण्डले

ରବିମଣ୍ଡଳରେ ପଦ୍ମାସନସ୍ଥ ଚତୁରାନନ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ସେ ଖଟ୍ଟାଙ୍ଗ, ପଦ୍ମ ଆଦି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ତର୍-ବାହ୍ୟ ଖଟ୍ଟାଙ୍ଗାଦି ଲାଞ୍ଛନ ଅଙ୍କିତ ପଦ୍ମରେ ଆସୀନ।

Verse 12

आदित्यादियुतं प्रार्च्य उदितेर्के ऽर्घ्यकं ददेत् श्वासविषाग्निविप्रकुण्डीहृल्लेखासकलो भृगुः

ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସହଚର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ ଅର୍ଘ୍ୟଜଳ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭୃଗୁ ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, ବିଷବାଧା, ରୋଗଦାହାଗ୍ନି, ବିକୃତି/ବିକାର, କୁଣ୍ଡୀ-ପ୍ରକାର ସ୍ଫୀତି, ହୃଦୟକୁ ଖୋଚା ମାରିବା ପରି ବେଦନା ଓ ଏପରି ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 13

अर्काय भूर्भुवःस्वश् च ज्वालिनीं कुलमुद्गरम् पद्मासनो ऽरुणो रक्तवस्त्रसद्युतिविश्वकः

ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପାଇଁ ‘ଭୂଃ, ଭୁବଃ, ସ୍ୱଃ’ ଏହି ବ୍ୟାହୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଜପ/ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଜ୍ୱାଲାମୟ, କୁଳମୁଦ୍ଗର (ବଂଶବିନାଶକ ଗଦା) ଧାରୀ, ପଦ୍ମାସନସ୍ଥ, ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 14

उदारः पद्मधृग्दोर्भ्यां सौम्यः सर्वाङ्गभूषितः रक्ता हृदादयः सौम्या वरदाः पद्मधारिणः

ସେ ଉଦାର, ଦୁଇ ଭୁଜାରେ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା; ସୌମ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆଦି ଅନ୍ତଃସ୍ଥାନ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ; ସେ ସୌମ୍ୟରୂପ, ବରଦାତା ଓ ପଦ୍ମଧାରୀ।

Verse 15

विद्युत्पुञ्जनिभं वस्त्रं श्वेतः सौम्यो ऽरुणः कुजः बुधस्तद्वद्गुरुः पीतः शुक्लः शुक्रः शनैश् चरः

ବସ୍ତ୍ରଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ପୁଞ୍ଜ ପରି ଦୀପ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସୋମ ଶ୍ୱେତ; କୁଜ (ମଙ୍ଗଳ) ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ। ବୁଧ ତଦ୍ୱତ (ଶ୍ୱେତ); ଗୁରୁ ପୀତ; ଶୁକ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୁକ୍ଳ; ଏବଂ ଶନୈଶ୍ଚର କୃଷ୍ଣ/ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ।

Verse 16

कृष्णाङ्गारनिभो राहुर्धूम्रः केतुरुदाहृतः वामोरुवामहस्तान्ते दक्षहस्ताभयप्रदा

ରାହୁ କଳା ଅଙ୍ଗାର ପରି ବର୍ଣ୍ଣବାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; କେତୁ ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଘୋଷିତ। ବାମହସ୍ତକୁ ବାମ ଜଂଘାରେ ରଖି, ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ଅଭୟମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦାନ କରିବ।

Verse 17

स्वनामाद्यन्तु वीजास्ते हस्तौ संशोध्य चास्त्रतः विपिटनासिक इति ञ अङ्गुष्ठादौ तले नेत्रे हृदाद्यं व्यापकं न्यसेत्

ତାପରେ ନିଜ ନାମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବୀଜାକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକର ନ୍ୟାସ କରିବ। ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ ଦୁଇ ହାତକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ‘ଞ’ ଅକ୍ଷରଦ୍ୱାରା ‘ବିପିଟନାସିକା’ (ନାସିକା-ଦବା/ସଙ୍କେତ) କରିବ। ପରେ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଦି କ୍ରମରେ—କରତଳ, ନେତ୍ରଦ୍ୱୟ ଏବଂ ହୃଦୟାଦି ସ୍ଥାନରେ—ବ୍ୟାପକ ମନ୍ତ୍ରର ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 18

मूलवीजैस्त्रिभिः प्राणध्यायकं न्यस्य साङ्गकम् प्रक्षाल्य पात्रमस्त्रेण मूलेनापूर्य वारिणा

ତିନିଟି ମୂଳ-ବୀଜରେ ସାଙ୍ଗ ପ୍ରାଣ-ନ୍ୟାସ କରି, ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରରେ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ପରେ ମୂଳ-ମନ୍ତ୍ରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳରେ ତାହା ପୂରଣ କରିବ।

Verse 19

गन्धपुष्पाक्षतं न्यस्य दूर्वामर्घ्यञ्च मन्त्रयेत् आत्मानं तेन सम्प्रोक्ष्य पूजाद्रव्यञ्च वै ध्रुवम्

ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ ରଖି, ଦୂର୍ବା ଏବଂ ଅର୍ଘ୍ୟକୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରିବ। ସେହି ଅର୍ଘ୍ୟରେ ନିଜକୁ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ପୂଜା-ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର କରିବ।

Verse 20

प्रभूतं विमलं सारमाराध्यं परमं सुखम् पीठाद्यान् कल्पयेदेतान् हृदा मध्ये विदिक्षु च

ସେହି ପ୍ରଭୂତ, ବିମଳ ସାର—ଆରାଧ୍ୟ ଓ ପରମ ସୁଖ—କୁ ଆରାଧନା କରି, ପୀଠ ଆଦି ଏହି ଆଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ହୃଦୟ-ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ବିଦିଶାମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ କଳ୍ପନା କରିବ।

Verse 21

पीठोपरि हृदा मध्ये दिक्षु चैव विदिक्षु च पीठोपरि हृदाब्जञ्च केशवेष्वष्टशक्तयः

ପୀଠ ଉପରେ, ହୃଦୟ-ମଧ୍ୟରେ, ଦିଗ ଓ ବିଦିଗରେ ମଧ୍ୟ—ପୀଠ ଉପରେ ଏବଂ ହୃଦୟ-ପଦ୍ମ ଉପରେ—କେଶବ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଷ୍ଟଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ/କଳ୍ପନା କରିବ।

Verse 22

वां दीप्तां वीं तथा सुक्ष्मां वुञ्जयां वूञ्चभाद्रिकां वें विभूतीं वैं विमलां वोमसिघातविद्युताम्

‘ବାଂ’କୁ ଦୀପ୍ତ, ‘ବୀଂ’କୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ‘ବୁଞ୍’କୁ ଜୟପ୍ରଦ, ‘ବୂଞ୍’କୁ ଭଦ୍ର (ମଙ୍ଗଳ), ‘ବେଂ’କୁ ବିଭୂତିଯୁକ୍ତ, ‘ବୈଂ’କୁ ବିମଳ (ଶୁଦ୍ଧ), ଏବଂ ‘ବୋଂ’କୁ ବିଘ୍ନନାଶକ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଦୃଶ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ/ବିନିଯୋଗ କରିବ।

Verse 23

वौं सर्वतोमुखीं वं पीठं वः प्रार्च्य रविं यजेत् आवाह्य दद्यात् पाद्यादि हृत्षडङ्गेन सुव्रत

“ବୌଁ” ମନ୍ତ୍ରରେ ସର୍ବତୋମୁଖୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର; “ବଂ” ଦ୍ୱାରା ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କର। “ବଃ” ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରି ପରେ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଯଜ। ଆବାହନ କରି ପାଦ୍ୟାଦି ଅର୍ଘ୍ୟ-କ୍ରମ ଅର୍ପଣ କରି, ହୃଦ୍-ଷଡ଼ଙ୍ଗ ନ୍ୟାସ ସହିତ ପୂଜା କର, ହେ ସୁବ୍ରତ।

Verse 24

खकारौ दण्डिनौ चण्डौ मज्जा दशनसंयुता मांसदीर्घा जरद्वायुहृदैतत् सर्वदं रवेः

ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପାଇଁ ‘ଖ’ ଅକ୍ଷରର ଦୁଇ ରୂପ—‘ଦଣ୍ଡିନ୍’ ଓ ‘ଚଣ୍ଡ’—ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ମଜ୍ଜା ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଓ ଦନ୍ତସଂଯୁକ୍ତ; ମାଂସକୁ ପୁଷ୍ଟ କରେ, ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥୈର୍ୟ ଦେଏ; ଜରାଜନ୍ୟ ବାତବିକାରକୁ ଜୟ କରେ ଓ ହୃଦୟକୁ ସମର୍ଥନ କରେ—ଏହିପରି ଏହା ରବିଙ୍କ ସର୍ବଦାୟକ।

Verse 25

वह्नीशरक्षो मरुताम् किक्षु पूज्या हृदादयः स्वमन्त्रैः कर्णिकान्तस्था दिक्ष्वस्त्रं पुरतः सदृक्

ଅଗ୍ନି, ଈଶ (ଶିବ), ରକ୍ଷକ-ଦେବତା (ରକ୍ଷଃ) ଓ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ପରେ ହୃଦୟାଦି ନ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ-ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାନ୍ତରେ ସ୍ଥାପନ କର; ଦିଗମାନେ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ବିନ୍ୟାସ କରି, ସାମ୍ନାରେ ସଦୃକ୍ (ରକ୍ଷାଦୃଷ୍ଟି/ଆବରଣ) ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 26

पूर्वादिदिक्षु सम्पूज्याश् चन्द्रज्ञगुरुभार्गवाः नस्याञ्जनादि कुर्वीत साजमूत्रैर् ग्रहापहैः

ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗମାନେ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ଚନ୍ଦ୍ର, ଜ୍ଞ (ବୁଧ/ଜ୍ୟୋତିଷଜ୍ଞ), ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) ଓ ଭାର୍ଗବ (ଶୁକ୍ର)ଙ୍କୁ ଆବାହନ କର। ପରେ ଗ୍ରହାପହାରକ ପ୍ରତିକାରରୂପେ ଛାଗ ମୂତ୍ର ସହିତ ନସ୍ୟ, ଅଞ୍ଜନ ଆଦି କର୍ମ କର।

Verse 27

पाठापथ्यावचाशिग्रुसिन्धूव्योषैः पृथक् फलैः अजाक्षीराढके पक्वसर्पिः सर्वग्रहान् हरेत्

ପାଠା, ପଥ୍ୟା, ବଚା, ଶିଗ୍ରୁ, ସୈନ୍ଧବ (ଶିଳାଲବଣ) ଓ ତ୍ର୍ୟୂଷଣ (ତିନି କଟୁ ଦ୍ରବ୍ୟ)—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଫଳ-ପ୍ରମାଣ (ମାତ୍ରା) ଭାବେ ନେଇ, ଏକ ଆଢକ ଛାଗ ଦୁଧରେ ପକାଇଥିବା ଘୃତ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଦୋଷ ହରେ।

Verse 28

वृश्चिकालीफलीकुष्ठं लवणानि च शार्ङ्गकम् अपस्मारविनाशाय तज्जलं त्वभिभोजयेत्

ଅପସ୍ମାର (ମୃଗୀ) ନାଶ ପାଇଁ ବୃଶ୍ଚିକାଳୀଫଳ, କୁଷ୍ଠ, ଲବଣ ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗକ ଯୁକ୍ତ ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ରୋଗୀକୁ ପିଆଇବା ଉଚିତ।

Verse 29

विदारीकुशकाशेक्षुक्वाथजं पाययेत् पयः द्रोणे सयष्टिकुष्माण्डरसे सर्पिश् च संस्कृतौ

ବିଦାରୀ, କୁଶ, କାଶ ଓ ଇକ୍ଷୁର କ୍ୱାଥ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କୃତ ଦୁଧ ରୋଗୀକୁ ପିଆଇବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଦ୍ରୋଣ-ପ୍ରମାଣରେ ଯଷ୍ଟି (ଯଷ୍ଟିମଧୁ) ସହ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ-ରସରେ ସଂସ୍କୃତ ଘୃତ ମଧ୍ୟ ସିદ્ધ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 30

पञ्चगव्यं घृतं तद्वद्योगं ज्वरहरं शृणु ॐ भस्मास्त्राय विद्महे एकदंष्ट्राय धीमहि तन्नो ज्वरः प्रचोदयात् कृष्णोषणनिशारास्नाद्राक्षातैलं गुडं लिहेत्

ଘୃତସହିତ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଏବଂ ଏହି ଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱରହର—ଶୁଣ। ‘ଓଂ ଭସ୍ମାସ୍ତ୍ରାୟ ବିଦ୍ମହେ ଏକଦଂଷ୍ଟ୍ରାୟ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ଜ୍ୱରଃ ପ୍ରଚୋଦୟାତ୍’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। କଳାମରିଚ, ଶୁଣ୍ଠି, ହଳଦୀ, ରାସ୍ନା ଓ ଦ୍ରାକ୍ଷାର ତୈଳ/ସ୍ନେହ ମିଶାଇ ଗୁଡ଼ ଚାଟିବା ଉଚିତ।

Verse 31

श्वासवानथ वा भार्गीं सयष्टिमधुसर्पिषा पाठा तिक्ता कणा भार्गी अथवा मधुना लिहेत्

ଶ୍ୱାସରୋଗୀଙ୍କୁ ଭାର୍ଗୀକୁ ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ମଧୁ ଓ ଘୃତ ସହ ଦେବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ପାଠା, ତିକ୍ତା, କଣା (ପିପ୍ପଲୀ) ଓ ଭାର୍ଗୀର ଯୋଗକୁ ମଧୁ ସହ ଚାଟିବା ଉଚିତ।

Verse 32

धात्री विश्वसिता कृष्णा मुस्ता खर्जूरमागधी पिवरश्चेति हिक्काघ्नं तत् त्रयं मधुना लिहेत्

ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ), ବିଶ୍ୱସିତା, କୃଷ୍ଣା, ମୁସ୍ତା, ଖର୍ଜୂର, ମାଗଧୀ (ପିପ୍ପଲୀ) ଓ ପିବର—ଏଗୁଡ଼ିକ ହିକ୍କାନାଶକ; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତ୍ରୟକୁ ମଧୁ ସହ ଚାଟିବା ଉଚିତ।

Verse 33

कामली जीरमाण्डूकीनिशाधात्रीरसं पिवेत् व्योषपद्मकत्रिफलाकिडङ्गदेवदारवः रास्नाचूर्णं समं खण्डैर् जग्ध्वा कासहरं ध्रुवम्

କାମଲୀ, ଜୀର, ମାଣ୍ଡୂକୀ, ନିଶା ଓ ଧାତ୍ରୀଙ୍କ ରସ ପିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ବ୍ୟୋଷ, ପଦ୍ମକ, ତ୍ରିଫଳା, କିଡଙ୍ଗ, ଦେବଦାରୁ, ରାସ୍ନା—ସମଭାଗ ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ଖଣ୍ଡ (ମିଶ୍ରି) ଟୁକୁଡ଼ା ସହ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ କାସ (ଖୋକା) ନିବାରଣ କରେ।