Adhyaya 283

Verse 1

आनि नाम द्व्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः पञ्चविशतिरिति ञ , ट च कर्पूरजहुकातैलमिति ख कर्पूरजानुकातैलमिति ज अथ त्र्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः मन्त्ररूपौषधकथनं धन्वन्तरिर् उवाच आयुरारोग्यकर्तर ओंकारद्याश् च नाकदाः ओंकारः परमो मन्त्रस्तं जप्त्वा चामरो भवेत्

ଏବେ ‘ମନ୍ତ୍ରରୂପ ଔଷଧକଥନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଶତ ତ୍ର୍ୟଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଧନ୍ୱନ୍ତରି କହିଲେ—‘ଓଂକାର ଏବଂ ଓଂକାରାଦି ମନ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ୱ ଆୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଦାନ କରେ ଏବଂ ସାଧକକୁ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇଯାଏ। ଓଂକାର ପରମ ମନ୍ତ୍ର; ତାହାକୁ ଜପିଲେ ଅମରତ୍ୱ ଲଭେ।’

Verse 2

गायत्री परमो मन्त्रस्तं जप्त्वा भुक्तिमुक्तिभाक् ॐ नमो नारायणाय मन्त्रः सर्वार्थसाधकः

ଗାୟତ୍ରୀ ପରମ ମନ୍ତ୍ର; ତାହାକୁ ଜପ କଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଉଭୟର ଭାଗୀ ହୁଏ। ‘ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ।

Verse 3

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय सर्वदः ॐ हूं नमो विष्णवे मन्त्रोयञ्चौषधं परं

‘ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ’—ସର୍ବଦାତା ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏବଂ ‘ଓଁ ହୂଁ ନମୋ ବିଷ୍ଣବେ’—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ଔଷଧ।

Verse 4

अनेन देवा ह्य् असुराः सश्रियो निरुजो ऽभवत् भूतानामुपकारश् च तथा धर्मो महौषधम्

ଏହାଦ୍ୱାରା ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟେ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଓ ନିରୋଗ ହେଲେ; ଏବଂ ଭୂତମାନଙ୍କ ଉପକାର—ଏହି ଧର୍ମ—ମହାଔଷଧ।

Verse 5

धर्मः सद्धर्मकृद्धर्मी एतैर् धर्मैश् च निर्मलः श्रीदः श्रीषः श्रीनिवासः श्रीधरःश्रीनिकेतनः

ସେ ନିଜେ ଧର୍ମ, ସଦ୍ଧର୍ମର ସ୍ଥାପକ, ଧର୍ମଧାରୀ; ଏହି ଧର୍ମଗୁଣରେ ସେ ନିର୍ମଳ। ସେ ଶ୍ରୀଦ, ଶ୍ରୀଷ, ଶ୍ରୀନିବାସ, ଶ୍ରୀଧର, ଶ୍ରୀନିକେତନ।

Verse 6

श्रियः पतिः श्रीपरम एतैः श्रियमवाप्नुयात् कामी कामप्रदः कामः कामपालस् तथा हरिः

‘ଶ୍ରିୟଃ ପତି’, ‘ଶ୍ରୀପରମ’—ଏହି ନାମଜପରେ ଶ୍ରୀଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି ‘କାମୀ’, ‘କାମପ୍ରଦ’, ‘କାମ’, ‘କାମପାଳ’ ଏବଂ ‘ହରି’—ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

आनन्दो माधवश् चैव नाम कामाय वै हरेः रामः परशुरामश् च नृसिंहो विष्णुरेव च

କାମନାସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ନାମଗୁଡ଼ିକ—ଆନନ୍ଦ ଓ ମାଧବ; ତଥା ରାମ, ପରଶୁରାମ, ନୃସିଂହ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 8

त्रिविक्रमश् च नामानि जप्तव्यानि जिगीषुभिः विद्यामभ्यस्यतां नित्यं जप्तव्यः पुरुषोत्तमः

ବିଜୟ ଆକାଂକ୍ଷୀମାନେ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ନାମ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ନିତ୍ୟ ଵିଦ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବାମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ସଦା ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

दामोदरो बन्धहरः पुष्कराक्षो ऽक्षिरोगनुत् हृषीकेशो भयहरो जपेदौषधकर्मणि

ଔଷଧକର୍ମରେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ—ଦାମୋଦର (ବନ୍ଧହର), ପୁଷ୍କରାକ୍ଷ (ପଦ୍ମନେତ୍ର), ନେତ୍ରରୋଗନାଶକ, ଏବଂ ହୃଷୀକେଶ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଧୀଶ), ଭୟହର।

Verse 10

अच्युतञ्चामृतं मन्त्रं सङ्ग्रामे चापराजितः जलतारे नारसिंहं पूर्वादौ क्षेमकामवान्

କ୍ଷେମ ଆକାଂକ୍ଷୀ ‘ଅଚ୍ୟୁତ’ ଓ ‘ଅମୃତ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ‘ଅପରାଜିତ’ (ମନ୍ତ୍ର)। ଜଳ ତରିବାକୁ ‘ନାରସିଂହ’; ଏବଂ ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷେମାର୍ଥେ ଜପ କରୁ।

Verse 11

चक्रिणङ्गदिनञ्चैव शार्ङ्गिणं खड्गिनं स्मरेत् नारायणं सर्वकाले नृसिंहो ऽखिलभीतिनुत्

ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁର୍ଧାରୀ ଓ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସର୍ବକାଳେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର—ନୃସିଂହ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୟ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 12

गरुडध्वजश् च विषहृत् वासुदेवं सदाजपेत् धान्यादिस्थापने स्वप्ने अनन्ताच्युतमीरयेत्

‘ଗରୁଡଧ୍ୱଜ’ ଓ ‘ବିଷହୃତ’ ନାମକୁ ନିତ୍ୟ ଜପ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ‘ବାସୁଦେବ’ ନାମକୁ ସଦା ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ଧାନ୍ୟାଦି ସଞ୍ଚୟ ସମୟରେ ଓ ସ୍ୱପ୍ନରେ ‘ଅନନ୍ତ’ ‘ଅଚ୍ୟୁତ’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

नारायणञ्च दुःस्वप्ने दाहादौ जलशायिनं हयग्रीवञ्च विद्यार्थी जगत्सूतिं सुताप्तये बलभद्रं शौरकार्ये एकं नामार्थसाधकम्

ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ହେଲେ ‘ନାରାୟଣ’ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦାହ ଆଦି ଭୟରେ ‘ଜଳଶାୟୀ’ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ‘ହୟଗ୍ରୀବ’ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁ; ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ‘ଜଗତ୍ସୂତୀ’ (ଜଗନ୍ମାତା)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁ। ଶୌର୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ‘ବଳଭଦ୍ର’ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁ। ଏଭଳି ଏକମାତ୍ର ଦିବ୍ୟନାମରେ ଅଭିପ୍ରେତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।