Adhyaya 7

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे ऽयोध्याकाण्डवर्णनं नाम षष्ठो ऽध्यायः अथ सप्तमो ऽध्यायः रामायणवर्णनं नारद उवाच रामो वशिष्ठं मातॄञ्च नत्वातिञ्च प्रणम्य सः अनसूयाञ्च तत्पत्नीं शरभङ्गं सुतीक्ष्णकम्

ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣ ଅଗ୍ନିପୁରାଣର ରାମାୟଣ-ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ “ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏବେ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ “ରାମାୟଣବର୍ଣ୍ଣନ” ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ନାରଦ କହିଲେ—ରାମ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା, ଏବଂ ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ବନ୍ଦନା କଲେ।

Verse 2

यतो बली इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः गतो बली इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः नाहं राज्यं प्रयास्यामि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः राज्यं नाहं प्रयास्यामि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अगस्त्यभ्रातरं नत्वा अगस्त्यन्तत्प्रसादतः धनुःखड्गञ्च सम्प्राप्य दण्डकारण्यमागतः

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଧନୁ ଓ ଖଡ୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। (ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଅଂଶରେ ପାଣ୍ଡୁଲିପି-ପାଠଭେଦ ଉଲ୍ଲେଖିତ।)

Verse 3

जनस्थाने पञ्चवट्यां स्थितो गोदावरीतटे तत्र सूर्पणखायाता भक्षितुं तान् भयङ्करी

ଜନସ୍ଥାନରେ ଗୋଦାବରୀ ତଟସ୍ଥ ପଞ୍ଚବଟୀରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଭୟଙ୍କରୀ ଶୂର୍ପଣଖା ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 4

रामं सुरूपं दृष्ट्वा सा कामिनी वाक्यमब्रवीत् कस्त्वं कस्मात्समायातो भर्ता मे भव चार्थितः

ସୁରୂପ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କାମିନୀ କହିଲା—“ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି—ମୋର ପତି ହେଉ।”

Verse 5

एतौ च भक्षयिष्यामि इत्य् उक्त्वा तं समुद्यता तस्या नासाञ्च कर्णौ च रामोक्तो लक्ष्मणो ऽच्छिनत्

“ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭକ୍ଷଣ କରିବି” ବୋଲି କହି ସେ ଆକ୍ରମଣକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା; ତେବେ ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାହାର ନାକ ଓ କାନ କାଟିଦେଲେ।

Verse 6

रक्तं क्षरन्ती प्रययौ खरं भ्रातरमब्रवीत् मरिष्यामि विनासाहं खर जीवामि वै तदा

ରକ୍ତସ୍ରାବ କରି ସେ ନିଜ ଭାଇ ଖର ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ମୋ ବିନା, ହେ ଖର, ତୁମେ ବଞ୍ଚିବ କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମରିଯିବି। '

Verse 7

रामस्य भार्या सीतासौ तस्यासील्लक्ष्मणो ऽनुजः तेषाम् यद्रुधिरं सोष्णं पाययिष्यसि मां यदि

ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ସୀତା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ହେଉଛନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ସେମାନଙ୍କର ଉଷ୍ଣ ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ଦିଅ...

Verse 8

खरस्तथेति तामुक्त्वा चतुर्दशसहस्रकैः रक्षसां दूषणेनागाद् योद्धुं त्रिशिरसा सह

ଖର ତାଙ୍କୁ 'ସେହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି ଦୂଷଣ, ତ୍ରିଶିରା ଏବଂ ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ।

Verse 9

रामं रामो ऽपि युयुधे शरैर् विव्याध राक्षसान् हस्त्यश्वरथपादातं बलं निन्ये यमक्षयं

ରାମ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ସେ ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଏବଂ ପଦାତିକ ବାହିନୀକୁ ଯମାଳୟକୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 10

त्रिशीर्षाणं खरं रौद्रं युध्यन्तञ्चैव दूषणम् ययौ सूर्पणखा लङ्कां रावणाग्रे ऽपतद् भुवि

ଭୟଙ୍କର ଖର, ତ୍ରିଶିରା ଏବଂ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାର ଦେଖି ଶୂର୍ପଣଖା ଲଙ୍କା ଗଲେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ସାମନାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

Verse 11

अब्रवीद्रावणं क्रुद्धा न त्वं राजा न रक्षकः खरादिहन्तू रामस्य सीतां भार्यां हरस्व च

କ୍ରୋଧିତା ସେ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲା—“ତୁମେ ନ ରାଜା, ନ ରକ୍ଷକ। ଖରାଦି-ହନ୍ତା! ଯାଇ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କର।”

Verse 12

रामलक्ष्मणरक्तस्य पानाज्जीवामि नान्यथा तथेत्याह च तच् छ्रुत्वा मारीचं प्राह वै व्रज

“ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କଲେ ମାତ୍ର ମୁଁ ବଞ୍ଚେ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।” ଏହା ଶୁଣି ସେ “ତଥାସ୍ତୁ” କହିଲା; ପରେ ମାରୀଚକୁ କହିଲା—“ଯାଅ।”

Verse 13

स्वर्णचित्रमृगो भूत्वा रामलक्ष्मणकर्षकः हृद्रुधिरमिति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः रक्षसां सहसा प्रायाद्योद्धुमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सीताग्रे तां हरिष्यामि अन्यथा मरणं तव

ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଚିତ୍ରିତ ମୃଗ ହୋଇ, ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂରେ ଆକର୍ଷିତ କରି (ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲା)—“ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯିବି। ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବି; ନଚେତ୍ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ।”

Verse 14

मारीचो रावणं प्राह रामो मृत्युर्धनुर्धरः रावणादपि मर्तव्यं मर्तव्यं राघवादपि

ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲା—“ଧନୁର୍ଧର ରାମ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ। ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ରାଘବଙ୍କ ହାତରେ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁ।”

Verse 15

अवश्यं यदि मर्तव्यं वरं रामो न रावणः इति मत्वा मृगो भूत्वा सीताग्रे व्यचरन्मुहुः

“ଯଦି ନିଶ୍ଚୟ ମରିବାକୁ ହେବ, ତେବେ ରାବଣ ନୁହେଁ—ରାମଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଶ୍ରେୟ।” ଏମିତି ଭାବି ସେ ମୃଗ ହୋଇ ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଚରିଲା।

Verse 16

सीतया प्रेरितो रामः शरेणाथावधीच्च तं म्रियमाणो मृगः प्राह हा सीते लक्ष्मणेति च

ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ରାମ ଶରଦ୍ୱାରା ସେଇ ମୃଗକୁ ହତ କଲେ; ମରୁଥିବା ମୃଗ ଚିତ୍କାର କଲା—“ହା ସୀତେ! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!”

Verse 17

सौमित्रिः सीतयोक्तो ऽथ विरुद्धं राममागतः रावणोप्यहरत् सीतां हत्वा गृध्रं जटायुषं

ତାପରେ ସୀତାଙ୍କ କଥାରେ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ଅନିଚ୍ଛାରେ, ବିରୋଧଭାବରେ, ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ; ରାବଣ ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁକୁ ହତ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲା।

Verse 18

जटायुषा स भिन्नाङ्गो अङ्केनादाय जानकीम् गतो लङ्कामशोकाख्ये धारयामास चाब्रवीत्

ଜଟାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ରାବଣ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଅଙ୍କରେ ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଗଲା; ‘ଅଶୋକ’ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ (ଅଶୋକବାଟିକାରେ) ତାଙ୍କୁ ରଖି କଥା କହିଲା।

Verse 19

भव भार्या ममाग्र्या त्वं राक्षस्यो रक्ष्यतामियम् रामो हत्वा तु मारीचं दृष्ट्वा लक्ष्मणमब्रवीत्

ସେ କହିଲା—“ତୁମେ ମୋର ଅଗ୍ର୍ୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଅ; ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।” ଏପଟେ ମାରୀଚକୁ ହତ କରି ରାମ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 20

मायामृगो ऽसौ सौमित्रे यथा त्वमिह चागतः तथा सीता हृता नूनं नापश्यत् स गतो ऽथ ताम्

ରାମ କହିଲେ—“ହେ ସୌମିତ୍ରି! ସେ ମାୟାମୃଗ ଥିଲା। ତୁମେ ଯେପରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସେପରି ନିଶ୍ଚୟ ସୀତା ଅପହୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କୁ ନଦେଖି ପରେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲା।”

Verse 21

शुशोच विललापार्तो मान्त्यक्त्वा क्व गतासि वै लक्ष्मणाश्वासितो रामो मार्गयामास जानकीम्

ଶୋକାକୁଳ ରାମ ବିଳାପ କଲେ—“ମୋତେ ତ୍ୟାଗି ସତ୍ୟେ କେଉଁଠି ଗଲୁ?” ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଶ୍ୱାସନରେ ରାମ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 22

दृष्ट्वा जटायुस्तं प्राह रावणो हृतवांश् च तां मृतो ऽथ संस्कृतस्तेन कबन्धञ्चावधीत्ततः शापमुक्तो ऽब्रवीद्रामं स त्वं सुग्रीवमाव्रज

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଜଟାୟୁ କହିଲେ—ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିନେଇଛି। ପରେ ଜଟାୟୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ରାମ ନିୟମାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି କଲେ। ତାପରେ ରାମ କବନ୍ଧକୁ ବଧ କଲେ; ଶାପମୁକ୍ତ କବନ୍ଧ ରାମଙ୍କୁ କହିଲା—“ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।”