Adhyaya 4

Verse 1

रसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ चतुर्थो ऽध्यायः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्ये ऽहं पापनाशनम् हिरण्याक्षो ऽसुरेशो ऽभूत् देवान् जित्वा दिवि स्थितः

(କିଛି ଚିହ୍ନିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ପାଠାନ୍ତର ମିଳେ—“ରସା ସେଠାକୁ ଗଲା”, “ମୋହିନୀକୁ ପାଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନାରୀମାନଙ୍କ କେଶ ଧରିଲା”, ଏବଂ “ଏଠି ସେଠି ମହାତୀର୍ଥ; କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ” ଇତ୍ୟାଦି।) ଏବେ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ—ବରାହାଦି ଅବତାରବର୍ଣ୍ଣନ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—“ମୁଁ ପାପନାଶକ ବରାହ ଅବତାର ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବି। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେଲା; ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ହେଲା।”

Verse 2

देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्

ଦେବମାନେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସ୍ତୁତି କରିବାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ ବରାହ ହେଲେ। ସେ ଦାନବକୁ ବଧ କରି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସେହି ‘କଣ୍ଟକ’—ବାଧାରୂପ ଉପଦ୍ରବ—କୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କଲେ।

Verse 3

धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा

ଧର୍ମ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରି ହରି ପରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଏବଂ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷର ଭାଇ ନିଶ୍ଚୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଥିଲା।

Verse 4

जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह

ସେ ଦେବଯଜ୍ଞର ଭାଗ ହରଣ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଧିକାର ଅପହୃତ କଲା; ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ତାହାକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 5

स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः

ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ନରସିଂହ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ପଦରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ପୂର୍ବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳି ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 6

जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च

ପରାଜିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଲେ।

Verse 7

स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं

ଏପରି ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଅଦିତି ସହିତ ଶ୍ରୀୟଜମାନ ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ରାଜଦ୍ୱାରରେ ଏକ ପବିତ୍ର ବେଦମନ୍ତ୍ର (ଶ୍ରୁତି) ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 8

देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि

ବାମନ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପାଠ କରୁଥିବାକୁ ଶୁଣି ବରଦାତା (ବଳି) କହିଲେ—“ଶୁକ୍ର ନିବାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବଳି, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, କହ।”

Verse 9

तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्

ବଳି କହିଲା—“ସେହିଟି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଦେବି।” ତେବେ ବାମନ ବଳିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଗୁରୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ମୋତେ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦିଅ।” ବଳି କହିଲା—“ଦେବି।”

Verse 10

तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं

ଦାନ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଜଳ ପତିତ ହେବାମାତ୍ରେ ବାମନ ଆଉ ବାମନ ରହିଲେ ନାହିଁ; ତିନି ପଦରେ ସେ ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ ଓ ସ୍ୱର୍ଲୋକକୁ ଆବୃତ କଲେ।

Verse 11

चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत्

ହରି ବଳିଙ୍କୁ ସୁତଳରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଏବଂ ସେହି ରାଜ୍ୟ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦେଲେ। ପରେ ଶକ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଲୋକାଧିପତି ହୋଇ ସୁଖୀ ହେଲେ।

Verse 12

वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः

ଏବେ ମୁଁ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଅବତାର କଥା କହିବି—ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଶୁଣ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ କରିବାକୁ ସେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 13

अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः

ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ହରି ଭାର୍ଗବ ପରଶୁରାମ ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ—ଦେବ, ବିପ୍ର ଆଦିଙ୍କ ରକ୍ଷକ। ସେ ଜମଦଗ୍ନି ଓ ରେଣୁକାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମି, ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 14

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः

ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ (ସହସ୍ରବାହୁ) ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ହେଲେ ଏବଂ ମୃଗୟାକୁ ଗଲେ।

Verse 15

श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः

ଶ୍ରାନ୍ତ ରାଜା ସେନାସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁନି ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଲେ ଏବଂ କାମଧେନୁର ପ୍ରଭାବରେ ଭୋଜନ କଲେ।

Verse 16

अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः

ସେ କାମଧେନୁକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ଯେତେବେଳେ ଦିଆଗଲା ନାହିଁ, ସେ ତାକୁ ହରଣ କଲେ। ପରେ ରାମ ଶିରଛେଦ କରି ତାକୁ ନିପାତ କଲେ।

Verse 17

युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः

ଯୁଦ୍ଧରେ ପରଶୁ (ପରଶୁରାମ) ଦ୍ୱାରା ରାଜା ନିହତ ହେଲେ ଏବଂ ଧେନୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲା; କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିପାତ କଲେ।

Verse 18

रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः

ରାମ ବନକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ ବୈରବଶତଃ ପରେ ରାମ ଫେରିଆସିଲେ; ପିତାଙ୍କୁ ନିହତ ଦେଖି ପିତୃନାଶର ଶୋକରେ ଆକୁଳ ହେଲେ।

Verse 19

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन्

ଏକୋଇଶିଥର ସେ ମହାବଳୀ ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କଲେ। ପରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଞ୍ଚ କୁଣ୍ଡ କରି ହବି ଅର୍ପଣରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପିତ କଲେ।

Verse 20

मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः

‘ମେ ଗୁର୍ୱର୍ଥମ୍’—ଏହି ପାଠ ଗୋଟିଏ ଚିହ୍ନିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ; ‘ଭ୍ରାନ୍ତ’—ଏହି ପାଠ ଗୋଟିଏ ଚିହ୍ନିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ; ‘ସେ ହୋମଧେନୁ ଅନୁରୋଧ କଲା’—ଏହି ପାଠ ଦୁଇଟି ଚିହ୍ନିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ; ‘ଧେନୁ ସହ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲା’—ଏହି ପାଠ ତିନୋଟି ଚିହ୍ନିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ। କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରି ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ରହିଲେ; କୂର୍ମ, ବରାହ, ନୃସିଂହ, ବାମନ ଓ ରାମ ଅବତାର ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।