Adhyaya 16

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये महाभारतवर्णनं नाम पञ्चदशो ऽध्यायः अथ षोडशो ऽध्यायः बुद्धाद्यवतारकथनम् अग्निर् उवाच वक्ष्ये बुद्धावतारञ्च पठतः शृण्वतोर्थदम् पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः

ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣର ଆଗ୍ନେୟ ଭାଗରେ ‘ମହାଭାରତବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଷୋଡଶ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ବୁଦ୍ଧାଦି ଅବତାରକଥନ’ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ପଢ଼ୁଥିବା ଓ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅର୍ଥଫଳ ଦେଇଥିବା ବୁଦ୍ଧାବତାରକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି। ପୂର୍ବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ।

Verse 2

रक्ष रक्षेति शरणं वदन्तो जग्मुरीश्वरम् मायमोहस्वरुपोसौ शुद्धोदनसुतो ऽभवत्

“ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର” ବୋଲି ଶରଣ କହି ସେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେଇ ପ୍ରଭୁ ମାୟାମୋହ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ।

Verse 3

मोहयामास दैत्यांस्तांस्त्याजिता वेदधर्मकम् ते च बौद्धा बभूवुर्हि तेभ्योन्ये वेदवर्जिताः

ସେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ; ସେମାନେ ବେଦାଧାରିତ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ବୌଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବେଦବର୍ଜିତ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 4

आर्हतः सो ऽभवत् पश्चादार्हतानकरोत् परान् एवं पाषण्डिनो जाता वेदधर्मादिवर्जिताः

ପରେ ସେ ଆର୍ହତ (ଜୈନ) ହେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆର୍ହତ କଲେ। ଏଭଳି ପାଷଣ୍ଡୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ବେଦଧର୍ମ ଆଦିରୁ ବର୍ଜିତ।

Verse 5

नरकार्हं कर्म चक्रुर्ग्रहीष्यन्त्यधमादपि सर्वे कलियुगान्ते तु भविष्यन्ति च सङ्कराः

ସେମାନେ ନରକାର୍ହ କର୍ମ କରିବେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଅତି ନୀଚ ଉପାୟମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। କଳିଯୁଗାନ୍ତେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ‘ସଙ୍କର’—ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମଧର୍ମ ଓ ନୀତିଶୃଙ୍ଖଳା ଭଙ୍ଗରୁ ଜନିତ ମିଶ୍ର ଓ ଭ୍ରମିତ ଜନସମୂହ—ହେବେ।

Verse 6

दस्यवः शीलहीनाश् च वेदो वाजसनेयकः दश पञ्च च शाखा वै प्रमाणेन भविष्यति

ଦସ୍ୟୁ ଓ ଶୀଳହୀନ ଲୋକ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, ପ୍ରମାଣାନୁସାରେ ବାଜସନେୟ (ଶୁକ୍ଳ ଯଜୁର୍ବେଦ)ର ପନ୍ଦରଟି ଶାଖା ହେବ।

Verse 7

धर्मकञ्चुकसंवीता अधर्मरुचयस् तथा मानुषान् भक्षयिष्यन्ति म्लेच्छाः पार्थिवरूपिणः

ଧର୍ମର ଆବରଣ ପିନ୍ଧି ଅଧର୍ମରେ ରୁଚି ରଖୁଥିବା—ରାଜରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ‘ଭକ୍ଷଣ’ କରିବେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଦମନ କରି ନଶ୍ଟ କରିବେ।

Verse 8

कल्की विष्णुयशःपुत्रो याज्ञवल्क्यपुरोहितः उत्सादयिष्यति म्लेच्छान् गृहीतास्त्रः कृतायुधः

ବିଷ୍ଣୁୟଶଙ୍କ ପୁତ୍ର କଲ୍କି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଥିବାବେଳେ, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାଦନ (ସଂହାର) କରିବେ।

Verse 9

स्थापयिष्यति मर्यादां चातुर्वर्ण्ये यथोचिताम् आश्रमेषु च सर्वेषु प्रजाः सद्धर्मवर्त्मनि

ସେ ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ୍ୟରେ ଯଥୋଚିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଶାସନ ସ୍ଥାପନ କରିବେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଦ୍ଧର୍ମର ପଥରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ।

Verse 10

कल्किरूपं परित्यज्य हरिः स्वर्गं गमिष्यति ततः कृतयुगान्नाम पुरावत् सम्भविष्यति

କଲ୍କିରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗମନ କରିବେ; ତାପରେ ପୂର୍ବବତ୍ ‘କୃତଯୁଗ’ ନାମକ ଯୁଗ ପୁନଃ ପ୍ରକଟ ହେବ।

Verse 11

वर्नाश्रमाश् च धर्मेषु स्वेषु स्थास्यन्ति सत्तम एवं सर्वेषु कल्पेषु सर्वमन्वन्तरेषु च

ହେ ସତ୍ତମ! ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନିଜ-ନିଜ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ରହିବେ; ଏହିପରି ସମସ୍ତ କଳ୍ପରେ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ହୁଏ।

Verse 12

अवतारा असङ्ख्याता अतीतानागतादयः विष्णोर्दशावताराख्यान् यः पठेत् शृणुयान्नरः

ଅବତାର ଅସଂଖ୍ୟ—ଅତୀତ, ଅନାଗତ ଆଦି। ଯେ ନର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶାବତାର ଆଖ୍ୟାନ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ…

Verse 13

सोवाप्तकामो विमलः सकुलः स्वर्गमाप्नुयात् धर्माधर्मव्यवस्थानमेवं वै कुरुते हरिः अवतीर्णञ्च स गतः सर्गादेः कारणं हरिः

ସେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବିମଳ ହୋଇ, ନିଜ କୁଳ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ହରି ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମର ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପରେ ଗମନ କରିଥିବା ସେହି ହରି ହିଁ ସର୍ଗାଦି (ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରକ୍ରିୟା)ର କାରଣ।