Adhyaya 12

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे उत्तरकाण्डवर्णनं नाम एकादशो ऽध्यायः अथ द्वादशो ऽध्यायः श्रीहरिवंशवर्णनं अग्निर् उवाच हरिवंशम्प्रवक्ष्यामि विष्णुनाभ्यम्बुजादजः ब्रह्मणोत्रिस्ततः सोमः सोमाज्जातः पुरूरवाः

ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣ ଅଗ୍ନିପୁରାଣର ଆଗ୍ନେୟ ରାମାୟଣରେ ‘ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଶ୍ରୀହରିବଂଶବର୍ଣ୍ଣନ’ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ହରିବଂଶ ପ୍ରବଚନ କରିବି। ବିଷ୍ଣୁନାଭିଜ ପଦ୍ମରୁ ଅଜ ବ୍ରହ୍ମା; ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଅତ୍ରି, ତାହାରୁ ସୋମ, ସୋମରୁ ପୁରୂରବା ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 2

तस्मादायुरभूत्तस्मान् नहुषो ऽतो ययातिकः यदुञ्च तुर्वसुन्तस्माद् देवयानी व्यजायत

ପୁରୂରବାଠାରୁ ଆୟୁ, ଆୟୁଠାରୁ ନହୁଷ, ଏବଂ ନହୁଷଠାରୁ ଯୟାତି ଜନ୍ମିଲେ। ଯୟାତିଠାରୁ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ଯୟାତିଠାରୁ ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 3

द्रुह्यं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी यदोः कुले यादवाश् च वसुदेवस्तदुत्तमः

ତାହାଠାରୁ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୂରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇଲେ। ଯଦୁଙ୍କ କୁଳରେ ଯାଦବମାନେ ଉଦ୍ଭବିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଦେବ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ।

Verse 4

भुवो भारावतारार्थं देवक्यां वसुदेवतः हिरण्यकशिपोः पुत्राः षड्गर्भा योगनिद्रया

ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ କରିବା ଅବତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଯୋଗନିଦ୍ରାର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଷଡ୍‌ପୁତ୍ରରୂପ ଛଅ ଗର୍ଭ ବସୁଦେବ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ।

Verse 5

विष्णुप्रयुक्तया नीता देवकीजठरं पुरा अभूच्च सप्तमो गर्भो देवक्या जठराद् बलः

ପୂର୍ବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଗର୍ଭ ଦେବକୀଙ୍କ ଉଦରକୁ ନୀତ ହୋଇଥିଲା; ଦେବକୀଙ୍କ ଉଦରରୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ସେହି ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ହିଁ ବଳ (ବଳରାମ) ହେଲା।

Verse 6

सङ्क्रामितो ऽभूद्रोहिण्यां रौहिणेयस्ततो हरिः कृष्णाष्टम्याञ्च नभसि अर्धरात्रे चतुर्भुजः

ତାପରେ ହରି ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ତେଣୁ ସେ ‘ରୌହିଣେୟ’ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ। ନଭସ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀର ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 7

देवक्या वसुदेवेन स्तुतो बालो द्विबाहुकः वसुदेवः कंसभयाद् यशोदाशयने ऽनयत्

ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ଦ୍ୱିବାହୁ ଶିଶୁକୁ ବସୁଦେବ କଂସଭୟରେ ଉଠାଇ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ।

Verse 8

यशोदाबालिकां गृह्य देवकीशयने ऽनयत् कंसो बालध्वनिं श्रुत्वा ताञ्चिक्षेप शिलातले

ଯଶୋଦାଙ୍କ ବାଳିକାକୁ ନେଇ ସେ ଦେବକୀଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥାନକୁ ଆଣିଲା। କଂସ ଶିଶୁଧ୍ୱନି ଶୁଣି ତାକୁ ଧରି ଶିଳାତଳରେ ପକାଇଦେଲା।

Verse 9

वारितोपि स देवक्या मृत्युर्गर्भोष्टमो मम श्रुत्वाशरीरिणीं वाचं मत्तो गर्भास्तु मारिताः

ଦେବକୀ ରୋକିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ‘ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ ହିଁ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ’ ବୋଲି ଭାବି, ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଶୁଣି, ଦେବକୀଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ଗର୍ଭମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲା।

Verse 10

समर्पितास्तु देवक्या विवाहसमयेरिताः सा क्षिप्ता बालिका कंसम् आकाशस्थाब्रवीदिदम्

ବିବାହ ସମୟରେ ଯେପରି ଚାହିଁଥିଲେ ସେପରି ଦେବକୀ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ; କଂସ ସେମାନଙ୍କୁ ତଳେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲା। ତାପରେ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ କନ୍ୟା ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 11

किं मया क्षिप्तया कंस जातो यस्त्वां बधिष्यति विष्णुनाभ्यब्जादज इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वस्वभूतो देवानां भूभारहरणाय सः

ହେ କଂସ! ମୋତେ ଫିଙ୍ଗିଦେବାରେ କ’ଣ ସାଧିତ ହେଲା? ମୋଠାରୁ ହିଁ ସେ ଜନ୍ମିଛି ଯେ ତୋତେ ବଧ କରିବ। (ପାଠାନ୍ତର: ‘ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭି-ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିତ ଅଜ’)। ଦେବମାନଙ୍କ ସାରସ୍ୱରୂପ ସେ ଭୂଭାର ହରଣ ପାଇଁ ଆସିଛି।

Verse 12

इत्युक्त्वा सा च शुम्भादीन् हत्वेन्द्रेण च संस्तुता आर्या दुर्गा वेदगर्भा अम्बिका भद्रकाल्यपि

ଏପରି କହି ସେ ଶୁମ୍ଭ ଆଦିଙ୍କୁ ବଧ କଲା; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ସେ ଆର୍ୟା, ଦୁର୍ଗା, ବେଦଗର୍ଭା, ଅମ୍ବିକା ଓ ଭଦ୍ରକାଳୀ ମଧ୍ୟ।

Verse 13

भद्रा क्षेम्या क्षेमकरी नैकबाहुर् नमामि ताम् त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नाम सर्वान् कामानवाप्नुयात्

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ଭଦ୍ରା, କ୍ଷେମ୍ୟା, କ୍ଷେମକରୀ, ନୈକବାହୁ। ଯେ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 14

कंसो ऽपि पूतनादींश् च प्रेषयद्बालनाशने यशोदापतिनन्दाय वसुदेवेन चार्पितौ

କଂସ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁନାଶ ପାଇଁ ପୂତନା ଆଦିଙ୍କୁ ପଠାଇଲା; ଏବଂ ସେ ଦୁଇ (ଶିଶୁ) ବସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଶୋଦାଙ୍କ ପତି ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 15

रक्षणाय च कंसादेर् भीतेनैव हि गोकुले रामकृष्णौ चेरतुस्तौ गोभिर्गोपालकैः सह

ରକ୍ଷା ପାଇଁ, କଂସ ଆଦିଙ୍କ ଭୟରେ, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗୋକୁଳରେ ଗାଈ ଓ ଗୋପବାଳକମାନଙ୍କ ସହ ବସିଲେ।

Verse 16

सर्वस्य जगतः पालौ गोपालौ तौ बभूवतुः कृष्णश्चोलूखले बद्धो दाम्ना व्यग्रयशोदया

ସମଗ୍ର ଜଗତର ପାଳକ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁଇଜଣ ଗୋପାଳ ହେଲେ; ଏବଂ ବ୍ୟଗ୍ର ଯଶୋଦା ଦୋରିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଲୂଖଳରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ସେ ସେଠାରେ ବନ୍ଧା ରହିଲେ।

Verse 17

यमलार्जुनमध्ये ऽगाद् भग्नौ च यमलार्जुनौ परिवृत्तश् च शकटः पादक्षेपात् स्तनार्थिना

ସ୍ତନ ପାଇଁ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ଶିଶୁ ଯମଲାର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟକୁ ଗଲା; ତାହାର ପାଦକ୍ଷେପରେ ଶକଟ ଓଲଟିଗଲା ଏବଂ ଯମଲାର୍ଜୁନ ଦୁଇଟି ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

Verse 18

पूतना स्तनपानेन सा हता हन्तुमुद्यता वृन्दावनगतः कृष्णः कालियं यमुनाह्रदात्

ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ପୂତନା ସ୍ତନପାନରେ ହତ ହେଲା; ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଯାଇ ଯମୁନା ହ୍ରଦରୁ କାଳିୟକୁ ବାହାର କରି ଦମନ କଲେ।

Verse 19

जित्वा निःसार्य चाब्धिस्थञ् चकार बलसंस्तुतः क्षेमं तालवनं चक्रे हत्वा धेनुकगर्दभं

ଜଳରେ ବସୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ଜିତି ବାହାର କରି, ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଧେନୁକ ଗର୍ଦ୍ଧଭ-ଦୈତ୍ୟକୁ ହତ୍ୟା କରି ତାଳବନକୁ କ୍ଷେମ କଲେ।

Verse 20

अरिष्टवृषभं हत्वा केशिनं हयरूपिणम् शक्रोत्सवं परित्यज्य कारितो गोत्रयज्ञकः

ଅରିଷ୍ଟ ନାମକ ବୃଷଭ-ଦୈତ୍ୟ ଓ ହୟରୂପୀ କେଶୀକୁ ବଧ କରି, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଉତ୍ସବକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ଗୋତ୍ର-ଯଜ୍ଞ (ଗୋବର୍ଧନ/କୁଳପୂଜା) କରାଇଲେ।

Verse 21

पर्वतं धारयित्वा च शक्राद्वृष्टिर् निवारिता नमस्कृतो महेन्द्रेण गोविन्दो ऽथार्जुनोर्पितः

ପର୍ବତକୁ ଧାରଣ କରି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରେରିତ ବର୍ଷା ନିବାରଣ ହେଲା; ତେବେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ପରେ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 22

इन्द्रोत्सवस्तु तुष्टेन भूयः कृष्णेन कारितः रथस्थो मथुराञ्चागात् कंसोक्ताक्रूरसंस्तुतः

କିନ୍ତୁ ପ୍ରସନ୍ନ କୃଷ୍ଣ ପୁନର୍ବାର ଶକ୍ରୋତ୍ସବ କରାଇଲେ; ପରେ ରଥାରୂଢ ହୋଇ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ—କଂସର ଆଦେଶରେ, ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ସ୍ତୁତିସହ।

Verse 23

गोपीभिरनुरक्ताभिः क्रीडिताभिर् निरीक्षितः रजकं चाप्रयच्छन्तं हत्वा वस्त्राणि चाग्रहीत्

ସ୍ନେହାସକ୍ତ ଖେଳରତ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ମୁଖରେ, ବସ୍ତ୍ର ଦେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିବା ରଜକକୁ ବଧ କରି ସେ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 24

सह रामेण मालाभृन् मालाकारे वरन्ददौ दत्तानुलेपनां कुब्जाम् ऋजुं चक्रे ऽहनद् गजं

ରାମଙ୍କ ସହ, ମାଲାଭୃତ୍ ମାଲାକାରକୁ ବର ଦେଲେ। ଅନୁଲେପନ ଅର୍ପଣ କରିଥିବା କୁବ୍ଜାକୁ ସେ ଋଜୁ (ସିଧା, ସୁଗଠିତ) କଲେ ଏବଂ ଗଜକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 25

मत्तं कुवलयापीडं द्वारि रङ्गं प्रविश्य च कंसादीनां पश्यतां च मञ्चस्थानां नियुद्धकं

ରଙ୍ଗଦ୍ୱାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ କୁବଲୟାପୀଡ ହାତୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ମଞ୍ଚସ୍ଥ କଂସାଦି ଦେଖୁଥିଲେ।

Verse 26

चक्रे चाणूरमल्लेन मुष्टिकेन बलो ऽकरोत् चाणूरमुष्टिकौ ताभ्यां हतौ मल्लौ तथापरे

ବଳରାମ ଚାଣୂରମଲ୍ଲ ସହ, କୃଷ୍ଣ ମୁଷ୍ଟିକ ସହ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ହତ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ମଲ୍ଲମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 27

मथुराधिपतिं कंसं हत्वा तत्पितरं हरिः चक्रे यादवराजानम् अस्तिप्राप्ती च कंसगे

ହରି ମଥୁରାଧିପତି କଂସକୁ ବଧ କରି, କଂସର ପିତାଙ୍କୁ ଯାଦବମାନଙ୍କ ରାଜା କଲେ; କଂସ-ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅସ୍ଥି ପ୍ରାପ୍ତି ମଧ୍ୟ ହେଲା।

Verse 28

जरासन्धस्य ते पुत्र्यौ जरासन्धस्तदीरितः चक्रे स मथुरारोधं यादवैर् युयुधे शरैः

ସେମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟା; ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଜରାସନ୍ଧ ମଥୁରାକୁ ଘେରାଉ କରି, ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 29

रामकृष्णौ च मथुरां त्यक्त्वा गोमन्तमागतौ जरासन्धं विजित्याजौ पौण्ड्रकं वासुदेवकं

ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ମଥୁରା ତ୍ୟାଗ କରି ଗୋମନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଆସିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ଜିତି, ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ବାସୁଦେବକୁ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ କଲେ।

Verse 30

पुरीं च द्वारकां कृत्वा न्यवसद् यादवैर् वृतः भौमं तु नरकं हत्वा तेनानीताश् च कन्यकाः

ଦ୍ୱାରକା ପୁରୀ ସ୍ଥାପନ କରି ଯାଦବମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଜନାର୍ଦନ ସେଠାରେ ବସିଲେ। ଭୌମପୁତ୍ର ନରକକୁ ବଧ କରି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ହୃତ ରାଜକନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଫେରାଇ ଆଣିଲେ।

Verse 31

देवगन्धर्वयक्षाणां ता उवाच जनार्दनः षोदशस्त्रीसहस्राणि रुक्मिण्याद्यास् तथाष्ट च

ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଜନାର୍ଦନ କହିଲେ—“ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଦି ଷୋଳହ ସହସ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ଆଠ ଜଣ ପ୍ରଧାନ ମହିଷୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।”

Verse 32

सत्यभामासमायुक्तो गरुडे नरकार्दनः मणिशैलं सरत्रञ्च इन्द्रं जित्वा हरिर्दिवि

ସତ୍ୟଭାମା ସହିତ ଗରୁଡାରୂଢ ନରକବଧକ ହରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜିତି, ମଣିଶୈଳ ଓ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ସହ ନେଇ ଫେରିଲେ।

Verse 33

पारिजातं समानीय सत्यभामागृहे ऽकरोत् सान्दीपनेश् च शस्त्रास्त्रं ज्ञात्वा तद्बालकं ददौ

ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷକୁ ଆଣି ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଗୃହରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏବଂ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ନିକଟରୁ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖି, ସେହି ଗୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ପୁନଃ ଫେରାଇ ଦେଲେ।

Verse 34

जित्वा पञ्चजनं दैत्यं यमेन च सुपूजितः रजकञ्च प्रजल्पन्तमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अबधीत् कालयवनं मुचुकुन्देन पूजितः

ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଦୈତ୍ୟକୁ ଜିତି ସେ ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସୁପୂଜିତ ହେଲେ। ସେ କାଳୟବନକୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; (କିଛି ପାଠରେ) ଅଶିଷ ଭାଷା କହୁଥିବା ରଜକଙ୍କ ବଧର ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 35

वसुदेवं देवकीञ्च भक्तविप्रांश् च सोर्च्यत् रेवत्यां बलभद्राच्च यज्ञाते निशठोन्मुकौ

ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ, ଏବଂ ଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ରେବତୀ ସହିତ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା କର; ନିଶଠ ଓ ଉନ୍ମୁକ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଯଜ୍ଞଜାତ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି।

Verse 36

कृष्णात् शाम्बो जाम्बवत्यामन्यास्वन्ये ऽभवन् सुताः

କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଶାମ୍ବ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 37

तं मत्स्यं शम्बरायादान्मायावत्यै च शम्बरः

ସେଇ ମାଛଟିକୁ ସେ ଶମ୍ବରକୁ ଦେଲା; ଏବଂ ଶମ୍ବର ତାହାକୁ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲା।

Verse 38

मायावती मत्स्यमध्ये दृष्ट्वा स्वं पतिमादरात् पपोष सा तं चोवाच रतिस्ते ऽहं पतिर्मम

ମାୟାବତୀ ମାଛର ଭିତରେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ-ପୋଷଣ କଲେ; ଏବଂ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମର ରତି (ପ୍ରିୟା), ତୁମେ ମୋର ପତି।”

Verse 39

कामस्त्वं शम्भुनानङ्गः कृतोहं शम्बरेण च हृता न तस्य पत्नी त्वं मायाज्ञः शम्बरं जहि

ତୁମେ କାମ—ଶମ୍ଭୁ ତୁମକୁ ଅନଙ୍ଗ (ଦେହହୀନ) କରିଛନ୍ତି। ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଶମ୍ବର ଅପହରଣ କରିଛି। ତୁମେ ତାହାର ପତ୍ନୀ ନୁହଁ; ହେ ମାୟାଜ୍ଞ! ଶମ୍ବରକୁ ବଧ କର।

Verse 40

तच् छ्रुत्वा शम्बरं हत्वा प्रद्युम्नः सह भार्यया मायावत्या ययौ कृष्णं कृष्णो हृष्टो ऽथ रुक्मिणी

ଏହା ଶୁଣି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶମ୍ବରକୁ ବଧ କରି, ପତ୍ନୀ ମାୟାବତୀ ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 41

प्रद्युम्नादनिरुद्धोभूदुषापतिरुदारधीः बाणो बलिसुतस्तस्य सुतोषा शोणितं पुरं

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କଠାରୁ ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ଉଷାଙ୍କ ପତି। ବଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାଣ; ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଷା; ଏବଂ ଶୋଣିତ ଥିଲା ବାଣଙ୍କ ନଗର।

Verse 42

तपसा शिवपुत्रो ऽभूत् मायूरध्वजपातितः युद्धं प्राप्स्यसि वाण त्वं वाणं तुष्टः शिवोभ्यधात्

ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସେ ଯେନ ଶିବପୁତ୍ର ହେଲା; ତଥାପି ମୟୂରଧ୍ୱଜଧାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାତିତ ହେଲା। ପ୍ରସନ୍ନ ଶିବ ବାଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବାଣ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।”

Verse 43

शिवेन क्रीडतीं गौरीं दृष्ट्वोषा सस्पृहा पतौ तामाह गौरी भर्ता ते निशि सुप्तेति दर्शनात्

ଶିବଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ଗୌରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଷା ନିଜ ପତି ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଗଲେ। ସେ ଗୌରୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଲି, ତାହାରୁ ଲାଗେ ତୁମ ପତି ରାତିରେ ଶୁଅନ୍ତି।”

Verse 44

वैशाखमासद्वादश्यां पुंसो भर्ता भविष्यति गौर्युक्ता हर्षिता चोषा गृहे सुप्ता ददर्श तं

ବୈଶାଖ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ସେ ପୁରୁଷ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀର ପତି ହେବ। ଗୌରବର୍ଣ୍ଣା ଓ ହର୍ଷିତ ଉଷା ଘରେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ (ସ୍ୱପ୍ନ/ଦର୍ଶନରେ) ଦେଖିଲେ।

Verse 45

आत्मना सङ्गतं ज्ञात्वा तत्सख्या चित्रलेखया लिखिताद्वै चित्रपटादनिरुद्धं समानयत्

ନିଜ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମତା ଜାଣି, ସଖୀ ଚିତ୍ରଲେଖାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରପଟରେ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତିମାରୁ ପରିଚୟ କରି ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଣିଲା।

Verse 46

तच् छ्रुत्वा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कृष्णपौत्रं द्वारकातो दुहिता वाणमन्त्रिणः कुम्भाण्डस्यानिरुद्धोगाद्रराम ह्य् उषया सह

ତାହା ଶୁଣି (ଚିହ୍ନିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପି-ପାଠ ଅନୁସାରେ), କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୌତ୍ର ଅନିରୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରକାରୁ ଆସି, ବାଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଷା ସହ ରମଣ-କ୍ରୀଡା କଲେ।

Verse 47

वाणध्वजस्य सम्पातै रक्षिभिः स निवेदितः अनिरुद्धस्य वाणेन युद्धमासीत्सदारुणम्

ରକ୍ଷୀମାନେ ଧାଇ ଆସି ତାଙ୍କ ବିଷୟ ବାଣଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ; ତାପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ବାଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 48

श्रुत्वा तु नारदात् कृष्णः प्रद्युम्नबलभद्रवान् गरुडस्थोथ जित्वाग्नीन् ज्वरं माहेश्वरन्तथा

ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବଳଭଦ୍ର ସହ ଗରୁଡ଼ାରୁଢ଼ ହେଲେ; ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ମାହେଶ୍ୱର ଜ୍ୱରକୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କଲେ।

Verse 49

हरिशङ्करयोर्युद्धं बभूवाथ शराशरि नन्दिविनायकस्कन्दमुखास्तार्क्षादिभिर्जिताः

ତାପରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ-ପ୍ରତିବାଣର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ନନ୍ଦୀ, ବିନାୟକ, ସ୍କନ୍ଦ ଆଦି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ଼) ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 50

जृम्भते शङ्करे नष्टे जृम्भणास्त्रेण विष्णुना छिन्नं सहस्रं बाहूनां रुद्रेणाभयमर्थितम्

ବିଷ୍ଣୁ ଜୃମ୍ଭଣାସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଜମ୍ଭାଇ ଆଣି ଅସମର୍ଥ କରିଦେଲେ; ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହସ୍ର ବାହୁ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଭୟର ଆଶ୍ୱାସନ ମାଗିଲେ।

Verse 51

विष्णुना जीवितो वाणो द्विबाहुः प्राब्रवीच्छिवम् त्वया यदभयं दत्तं वाणस्यास्य मया च तत्

ବିଷ୍ଣୁ ଯାହାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନ କରିଥିଲେ ସେହି ବାଣ ବିଷୟରେ ଦ୍ୱିବାହୁ ଶିବ କହିଲେ—“ଏହି ବାଣକୁ ତୁମେ ଯେ ଅଭୟ ଦେଇଛ, ସେଇ ଅଭୟକୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥନ କରୁଛି।”

Verse 52

आवयोर् नास्ति भेदो वै भेदी नरकमाप्नुयात् शिवाद्यैः पूजितो विष्णुः सोनिरुद्ध उषादियुक्

“ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ଯେ ଭେଦ କରେ ସେ ନରକ ପାଏ। ଶିବ ଆଦି ଦେବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ଉଷା ଆଦି ସହିତ ଅନିରୁଦ୍ଧ।”

Verse 53

द्वारकान्तु गतो रेमे उग्रसेनादियादवैः अनिरुद्धात्मजो वज्रो मार्कण्डेयात्तु सर्ववित्

ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ ଉଗ୍ରସେନ ଆଦି ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଜ୍ର, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସର୍ବବିତ୍ (ସମସ୍ତବିଷୟଜ୍ଞ) ହେଲେ।

Verse 54

बलभद्रः प्रलम्बघ्नो यमुनाकर्षणो ऽभवत् द्विविदस्य कपेर्भेत्ता कौरवोन्मादनाशनः

ସେ ବଳଭଦ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ—ପ୍ରଲମ୍ବବଧକ, ଯମୁନାକୁ ଆକର୍ଷି ମୋଡ଼ିଦେଇଥିବା, କପି ଦ୍ୱିବିଦକୁ ଭେଦି ନାଶ କରିଥିବା, ଏବଂ କୌରବମାନଙ୍କ ଉନ୍ମାଦ (ଅହଂକାର-ଉତ୍ପାତ) ନାଶକ।

Verse 55

हरी रेमेनेकमूर्तो रुक्मिण्यादिभिरीश्वरः पुत्रानुत्पादयामास त्वसंख्यातान् स यादवान् हरिवंशं पठेत् यः स प्राप्तकामो हरिं व्रजेत्

ଏକମୂର୍ତ୍ତି ଈଶ୍ୱର ହରି ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଦି ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରି ଅସଂଖ୍ୟ ଯାଦବ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଯେ ହରିବଂଶ ପଢ଼େ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇ ଶେଷେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।