
Chapter 37 — सर्वदेवपवित्रारोहणविधिः (Procedure for Installing the Pavitra for All Deities)
ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ରାରୋପଣ ଉପଦେଶ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଜ୍ୟ ‘ସର୍ବଦେବ-ପବିତ୍ରାରୋପଣ’ ବିଧିକୁ ସାଧାରଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। ପବିତ୍ର ହେଉଛି ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ପାବନ ସାଧନ; ଶୁଦ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଯଥାର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଧ୍ୱନି ଓ ସଂସ୍କୃତ ଅଗ୍ନି-ହୋମଶକ୍ତି ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଏହା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ଦ୍ରବ୍ୟଶୁଦ୍ଧି, ଧ୍ୱନିନିଖୁତତା ଓ ହୋମବଳ ଏକତ୍ର ହୁଏ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଗତର ଯୋନି/ମୂଳ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ପରିବାରସହ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରାତଃକାଳେ ପବିତ୍ରକ ଅର୍ପଣ ହୁଏ। ଏହି କର୍ମର ନାମ ‘ପବିତ୍ରାରୋପଣ’; ଏହା ବର୍ଷଭରି ପୂଜାର ଫଳ ଦେଇ ପୂର୍ବ ଅର୍ପଣକୁ ସମାପ୍ତ-ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ବାର୍ଷିକ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ଶିବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାଣେଶ୍ୱର ଓ ଶକ୍ତିଦେବ ପାଇଁ ବିଶେଷ ସ୍ୱୀକାର-ମନ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି। ସୂତ୍ର/ଯଜ୍ଞୋପବୀତକୁ ନାରାୟଣ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ସଙ୍କର୍ଷଣ, କାମଦେବ, ବାସୁଦେବ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି କହି ରକ୍ଷା, ସମୃଦ୍ଧି, ଆରୋଗ୍ୟ, ବିଦ୍ୟା, ସନ୍ତାନ ଓ ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ପବିତ୍ରକର ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରେଷଣ/ବିସର୍ଜନ ଚକ୍ରକୁ ପୂରଣ କରେ; ପାଠଭେଦ ଉଲ୍ଲେଖ ପ୍ରସାରଣ ଇତିହାସ ଦର୍ଶାଏ।
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये विष्णुपवित्रारोहणं नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः अथ सप्तत्रिंशो ऽध्यायः सर्वदेवपवित्रारोहणविधिः अग्निर् उवाच सङ्क्षेपात् सर्वदेवानां पवित्रारोहणं शृणु पवित्र सर्वलक्ष्म स्यात् स्वरसानलगं त्वपि
ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣ ଅଗ୍ନିପୁରାଣରେ “ବିଷ୍ଣୁ-ପବିତ୍ରାରୋହଣ” ନାମକ ଛତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ସପ୍ତତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ—“ସର୍ବଦେବ ପବିତ୍ରାରୋହଣ ବିଧି” ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପବିତ୍ରାରୋହଣ ବିଧି ଶୁଣ। ପବିତ୍ର ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ହେବ ଏବଂ ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ରସ୍ୱର ଓ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିସଂଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ।
Verse 2
जगद्योने समागच्छ परिवारगणैः सह निमन्त्रयाम्यहं प्रातर्दद्यान्तुभ्यं पवित्रकं
ହେ ଜଗଦ୍ୟୋନି, ପରିବାରଗଣ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି; ପ୍ରାତଃକାଳେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ପବିତ୍ରକ ଅର୍ପଣ କରିବି।
Verse 3
जगत्सृजे नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं पवित्रारोपणमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः जगत्सूते इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं
ହେ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୟାକରି ଏହି ପବିତ୍ରକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି କ୍ରିୟାକୁ “ପବିତ୍ରାରୋହଣ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ପବିତ୍ରୀକରଣ ପାଇଁ କରାଯାଏ ଏବଂ ବର୍ଷଭରି ପୂଜାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।
Verse 4
शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं मणिविद्रुममालाभिर्मन्दारकुसुमादिभिः
ହେ ଶିବଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୟାକରି ଏହି ପବିତ୍ରକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ—ମଣି ଓ ବିଦ୍ରୁମ (ପ୍ରବାଳ) ମାଳା ଏବଂ ମନ୍ଦାର କୁସୁମାଦି ପୁଷ୍ପ ସହିତ।
Verse 5
इयं सांवत्सरी पूजा तवास्तु वेदवित्पते सांवत्सरीमिमां पूजां सम्पाद्य विधिमन्मम
ହେ ବେଦବିଦ୍ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସାଂବତ୍ସରୀ ପୂଜା ଆପଣଙ୍କର ହେଉ। ଏହି ବାର୍ଷିକ ପୂଜାକୁ ବିଧିମତ୍ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କରିବା (ଏହା) ମୋର ନିୟତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
Verse 6
व्रज पवित्रकेदानीं स्वर्गलोकं विसर्जितः सूर्यदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं
ହେ ପବିତ୍ରକ! ଏବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିସର୍ଜିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଅ। ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ! ନମସ୍କାର—ଏହି ପବିତ୍ରକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 7
पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं
ପବିତ୍ରୀକରଣାର୍ଥାୟ ଏବଂ ବର୍ଷପୂଜାର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ—ହେ ଶିବଦେବ! ନମସ୍କାର; ଏହି ପବିତ୍ରକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 8
पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं वाणेश्वर नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं
ପବିତ୍ରୀକରଣାର୍ଥାୟ ଏବଂ ବର୍ଷପୂଜାର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ—ହେ ବାଣେଶ୍ୱର! ନମସ୍କାର; ଏହି ପବିତ୍ରକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 9
पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं शक्तिदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं
ପବିତ୍ରୀକରଣାର୍ଥାୟ ଏବଂ ବର୍ଷପୂଜାର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ—ହେ ଶକ୍ତିଦେବ! ନମସ୍କାର; ଏହି ପବିତ୍ରକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 10
पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं नारायणमयं सूत्रमनिरुद्धमयं वरं
ପବିତ୍ରୀକରଣାର୍ଥାୟ, ବର୍ଷପୂଜାର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ—ନାରାୟଣମୟ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧମୟ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳସୂତ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 11
धनधान्यायुरारोग्यप्रदं सम्प्रददामि ते कामदेवमयं सूत्रं सङ्कर्षणमयं वरं
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରୁଛି; ଏହା କାମଦେବମୟ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣମୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଆୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
Verse 12
विद्यासन्ततिसौभाग्यप्रदं सम्प्रददामि ते वासुदेवमयं सूत्रं धर्मकामार्थमोक्षदं
ମୁଁ ତୁମକୁ ବାସୁଦେବମୟ ଏହି ସୂତ୍ର/ଉପଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି; ଏହା ବିଦ୍ୟା, ସନ୍ତାନ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଏ, ଏବଂ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ।
Verse 13
संसारसागरोत्तारकारणं प्रददामि ते विश्वरूपमयं सूत्रं सर्वदं पापनाशनं
ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଶ୍ୱରୂପମୟ ଏହି ସୂତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରୁଛି; ଏହା ସଂସାର-ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର କାରଣ, ସର୍ବଦାୟକ ଓ ପାପନାଶକ।
Verse 14
गणेश्वर इति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः परमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अतीतानागतकुलसमुद्धारं ददामि ते कनिष्ठादीनि चत्वारि मनुभिस्तु क्रमाद्ददे
ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ କୁଳର ଅତୀତ ଓ ଅନାଗତ ଉଦ୍ଧାର ଦେଉଛି; କନିଷ୍ଠରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚାରି ପିଢ଼ି କ୍ରମେ ମନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା (ହିତ/ମୋକ୍ଷ) ପାଉଥାନ୍ତି।
It functions as a purification and completion rite for annual worship, explicitly said to bestow the fruit of the worship performed throughout the year (varṣa-pūjā-phala) while re-consecrating the deity-relationship through mantra and fire.
By framing annual ritual purification as a dharmic discipline that secures prosperity, health, learning, and lineage-welfare while orienting the worshipper toward mokṣa through sin-destruction, world-ocean crossing symbolism, and puruṣārtha integration.