Adhyaya 90: Description of the Threefold Goddess-Power and Brahmā’s Hymn to Sṛṣṭi
Triśakti-varṇana (Sṛṣṭi–Vaiṣṇavī–Raudrī Devī-stuti)
Theological-Philosophical Discourse (Śakti, Cosmology, Mantra-ontology)
ဝရာဟာသည် ပෘထဝီ (Varārohā/Viśālākṣī) ကို သင်ကြားရာတွင် ရှိဝ/ပရမေဋ္ဌင်၏ သက္တိ သုံးပါးတရားကို ဖော်ပြသည်။ ပထမ သက္တိ “စೃṣṭi” သည် အဖြူရောင်၊ မင်္ဂလာရှိပြီး “ekākṣarā” ဟုခေါ်သော အက္ခရာတစ်လုံးတည်းအတွင်း အက္ခရာအားလုံးပါဝင်သော (sarvākṣara-mayī) အင်အားဖြစ်သည်။ ထိုဒေဝီကို Vāgīśī, Sarasvatī, Vidyeśvarī, Amitākṣarā စသည့် အမည်များဖြင့် ခေါ်ကာ စကား/ဝါဏီ၊ ဗဟုသုတနှင့် ပေါ်ထွန်းမှုတို့၏ အခြေခံအဖြစ် ဆက်စပ်ပြသည်။ ဒုတိယ သက္တိမှာ Aparā/Vaiṣṇavī ဖြစ်၍ အနီရောင်၊ တတိယမှာ Raudrī ဖြစ်ပြီး parāparā ဟုဆိုသည်။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာက စတုတိပြု၍ ဒေဝီကို svāhā/svadhā၊ oṃkāra အတွင်းတည်နေသူ၊ သတ္တဝါတို့၏ မွေးဖွားရာ မူလအရင်းအမြစ်ဟု ချီးမွမ်းသည်။ အခန်းသည် စည်းကမ်းရှိသော ဗဟုသုတနှင့် ဝါဏီကြောင့် ကောသမစ်စည်းမျဉ်းတည်တံ့ပြီး ကမ္ဘာ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အလုံးစုံပျံ့နှံ့သည့် ဖန်ဆင်းရေးသဘောတရားပေါ် အခြေခံကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 90
Verse 1
श्रीवराह उवाच । शृणु चान्यं वरारोहे तस्या देव्या महाविधिम् । या सा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा शिवेन परमेष्ठिना ॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “ဟေ အလှတင့်တယ်သော တင်ပါးရှိသူမ၊ ထပ်မံနားထောင်လော့။ အမြင့်ဆုံးအရှင် ရှိဝက ‘သုံးပါးသော သက္တိ (tri-śakti)’ ဟူ၍ ညွှန်ပြသင်ကြားခဲ့သော ထိုဒေဝီ၏ မဟာဗိဓိ/မဟာရိတုကို နားထောင်လော့။”
Verse 2
सर्वज्ञे त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी । सिद्धिबुद्धिकरी देवि प्रसूतिः परमेश्वरि ॥
“ဟေ အလှတင့်တယ်သော တင်ပါးရှိသူမ၊ သင်သည် အလုံးစုံသိ (sarvajñā) ဖြစ်၍ စိဒ္ဓိ (siddhi) အားလုံးကို ပေးသနားသူ ဖြစ်၏။ ဟေ ဒေဝီ၊ သင်သည် စိဒ္ဓိနှင့် ဗုဒ္ဓိ (buddhi) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသူ; ဟေ ပရမေရှဝရီ၊ သင်သည် အမြင့်ဆုံး ပရသုတိ—အရာအားလုံး၏ မွေးဖွားရာ အရင်းအမြစ် ဖြစ်၏။”
Verse 3
त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देवि त्वमुत्पत्तिर्वरानने । त्वमोङ्कारस्थितादेवि वेदोत्पत्तिस्त्वमेव च ॥
အို ဒေဝီ၊ သင်သည် စွာဟာလည်းဖြစ်၊ စွာဓာလည်းဖြစ်၏။ မျက်နှာလှသောအရှင်မ၊ သင်သည် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ မူလအရင်းမြစ်ဖြစ်၏။ အို ဒေဝီ၊ သင်သည် «အိုမ်» အက္ခရာ၌ တည်ရှိပြီး၊ ဝေဒများ ပေါ်ထွန်းခြင်းလည်း သင်တစ်ပါးတည်းပင် ဖြစ်၏။
Verse 4
देवानां दानवानां च यक्षगन्धर्वरक्षसाम् । पशूनां वीरुधां चापि त्वमुत्पत्तिर्वरानने ॥
ဒေဝတားများနှင့် ဒာနဝများ၊ ယက္ခ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ရက္ခသတို့၏လည်းကောင်း၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် အပင်အနှံတို့၏လည်းကောင်း—မျက်နှာလှသောအရှင်မ၊ သင်သည် အားလုံး၏ ဖြစ်ပေါ်ရာ မူလအရင်းမြစ်ဖြစ်၏။
Verse 5
विद्या विद्येश्वरी सिद्धा प्रसिद्धा त्वं सुरेश्वरी । सर्वज्ञा त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥
သင်သည် ဝိဒ္ယာဖြစ်၏; သင်သည် ဝိဒ္ယာ၏ အධိဋ္ဌာနဒေဝီ—စိဒ္ဓာ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားသူ; သင်သည် ဒေဝတို့၏ အရှင်မဖြစ်၏။ အမြင့်မြတ်သောအရှင်မ၊ သင်သည် အလုံးစုံသိသူဖြစ်၍ စိဒ္ဓိအားလုံးကို ပေးသနားသူဖြစ်၏။
Verse 6
सर्वगा गतसन्देहा सर्वशत्रुनिबर्हिणी । सर्वविद्येश्वरी देवी नमस्ते स्वस्तिकारिणि ॥
သင်သည် အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသူ၊ သံသယကင်းသူ၊ ရန်သူအားလုံးကို ချေမှုန်းသူဖြစ်၏။ အို ဒေဝီ၊ သင်သည် ဝိဒ္ယာအားလုံး၏ အရှင်မ—သင့်အား နမസ്കာရပြုပါ၏၊ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ပြုစေသူမ။
Verse 7
ऋतुस्नातां स्त्रियं गच्छेद्यस्त्वां स्तुत्वा वरानने । तस्यावश्यं भवेत्सृष्टिस्त्वत्प्रसादात्प्रजेश्वरि । स्वरूपा विजया भद्रा सर्वशत्रुप्रमोहिनी ॥
မျက်နှာလှသောအရှင်မ၊ သင့်ကို ချီးမွမ်းပြီးနောက် ရာသီသန့်စင်ပြီးသော မိန်းမ (ṛtu-snāta) ထံသို့ သွားသူသည် သင့်ကရုဏာကြောင့် မဖြစ်မနေ သားသမီးရရှိမည်၊ အို ပရဇေရှွရီ။ သင်သည် အမှန်တကယ်သော သဘာဝ၊ အောင်မြင်ခြင်း၊ မင်္ဂလာဖြစ်၍ ရန်သူအားလုံးကို မောဟစေသူဖြစ်၏။
Verse 8
तत्र सृष्टिः पुरा प्रोक्ता श्वेतवर्णा स्वरूपिणी । एकाक्षरेति विख्याता सर्वाक्षरमयी शुभा ॥
ထိုနေရာ၌ ဖန်ဆင်းခြင်းကို ရှေးကတည်းက ဖော်ပြခဲ့သည်—အဖြူရောင်ဖြစ်၍ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝရূপကို ထိန်းထားသည်။ ‘တစ်အက္ခရာတည်း’ ဟု ထင်ရှား၍ မင်္ဂလာကောင်းကင်၊ အက္ခရာအားလုံးဖြင့် ပြည့်စုံသည်။
Verse 9
वागीशेति समाख्याता क्वचिद्देवी सरस्वती । सैव विद्येश्वरी देवी सैव क्वाप्यमिताक्षरा । सैव ज्ञानविधिः क्वापि सैव देवी विभावरी ॥
အချို့နေရာများတွင် သူမကို ‘ဝါဂီရှာ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အခြားနေရာများတွင် ဒေဝီ ‘ဆရஸဝတီ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ သူမတစ်ပါးတည်းက ဗိဒ္ဓာ၏ အဓိပတိဒေဝီ ဖြစ်သည်; တစ်နေရာတွင် အက္ခရာမရေတွက်နိုင်အောင် များသောသူမ ဖြစ်သည်။ တစ်နေရာတွင် ဉာဏ်၏ စည်းကမ်းဖြစ်ပြီး၊ သူမတစ်ပါးတည်းက ဒေဝီ ‘ဝိဘာဝရီ’ ဖြစ်သည်။
Verse 10
यानि सौम्यानि नामानि यानि ज्ञानोद्भवानि च । तानि तस्या विशालाक्षि द्रष्टव्यानि वरानने ॥
နူးညံ့သော နာမများနှင့် ဉာဏ်မှ ပေါ်ထွန်းလာသော နာမများ—ထိုအားလုံးကို သူမ၏ နာမများဟု မှတ်ယူရမည်၊ ဟေ မျက်လုံးကျယ်သူ၊ ဟေ မျက်နှာလှသူ။
Verse 11
या वैष्णवी विशालाक्षी रक्तवर्णा सुरूपिणी । अपरा सा समाख्याता रौद्री चैव परापरा ॥
ဝိုင်ရှ္ဏဝီ ဖြစ်သောသူမ—မျက်လုံးကျယ်၍ အနီရောင်၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်လှပသူ—ကို ‘အပရာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သူမတစ်ပါးတည်းက ‘ရော်ဒရီ’ နှင့် ‘ပရာပရာ’ လည်း ဖြစ်သည်။
Verse 12
एतास्त्रयोऽपि सिद्ध्यन्ते यो रुद्रं वेत्ति तत्त्वतः । सर्वगेयं वरारोहे एकैव त्रिविधा स्मृता ॥
ရုဒ္ဒရကို တရားအတိုင်း သိမြင်သူအတွက် ဤသုံးပါးလည်း အကျိုးသက်ရောက်၍ စိဒ္ဓိ ဖြစ်လာသည်။ ဟေ မြင့်မြတ်သူ၊ ဤအကြောင်းကို နေရာတိုင်းတွင် သီဆိုသင့်သည်—သူမသည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း သုံးမျိုးအဖြစ် မှတ်ရသည်။
Verse 13
एषा सृष्टिर्वरारोहे कथिता ते पुरातनी । तया सर्वमिदं व्याप्तं जगत् स्थावरजङ्गमम् ॥
အို တင်ပါးလှသော မိန်းမရေ၊ ဤရှေးဟောင်းသော စကြဝဠာဖန်ဆင်းခြင်းအကြောင်းကို သင်အား ရှင်းပြပြီးပြီ။ ထိုအရာကြောင့် လောကတစ်ခုလုံး—မလှုပ်မရှားနှင့် လှုပ်ရှားသတ္တဝါတို့—အနှံ့အပြား ပျံ့နှံ့လွှမ်းမိုးနေသည်။
Verse 14
या सा आदौ वर्धिता सृष्टिर्ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तया तुल्यां स्तुतिं चक्रे तस्या देव्याः पितामहः ॥
အစဦး၌ မဖော်ပြနိုင်သော မွေးဖွားမှုရှိသည့် ဘြဟ္မာက ချဲ့ထွင်ခဲ့သော ထိုဖန်ဆင်းမှုအတိုင်းပင်၊ ပိတామဟ (ဘြဟ္မာ) သည် ထိုဒေဝီအတွက် သူမနှင့်တန်တူသော စတုတိ (ချီးမွမ်းဂါထာ) ကို ရေးစပ်하였다။
Verse 15
ब्रह्मोवाच । जयस्व सत्यसम्भूते ध्रुवे देवि वराक्षरे । सर्वगे सर्वजननि सर्वभूतमहेश्वरि ॥
ဘြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်– အောင်မြင်ပါစေ၊ သစ္စာမှ ပေါ်ထွန်းလာသူမ! တည်ကြည်သော ဒေဝီ၊ မြတ်သော အက္ခရာတို့ကို ဆောင်ထားသူမ! အနှံ့အပြားရှိသူမ၊ အားလုံး၏ မိခင်၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ မဟာအရှင်မ!
Frequently Asked Questions
The text presents a philosophical model in which a single all-pervading power (śakti) manifests in three modes (sṛṣṭi, vaiṣṇavī/aparā, raudrī/parāparā). It links cosmic stability to disciplined knowledge and speech (Vāc/Sarasvatī), implying that orderly creation—and by extension the well-being of the terrestrial world addressed through Pṛthivī—depends on right understanding of the underlying creative principle.
No tithi, lunar phase, month (māsa), seasonal (ṛtu) timing, or calendrical ritual schedule is specified in the provided passage. The only temporal phrasing is cosmological (“ādau,” ‘in the beginning’) rather than liturgical.
Environmental balance is approached indirectly through cosmology: the chapter states that the primordial sṛṣṭi-śakti pervades the entire world (jagat), including stationary and moving beings (sthāvara-jaṅgama). By framing creation as universally suffused by a regulating principle grounded in knowledge and sacred sound, the narrative supports a Pṛthivī-oriented reading in which terrestrial order is maintained through alignment with that pervasive creative law.
The passage references Brahmā (Pitāmaha) as the speaker of the hymn and invokes Śiva/Parameṣṭhin as the authority who has indicated the triśakti. No royal dynasties, human genealogies, or named sage lineages appear in these verses.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.