
Trimūrti-kramaḥ and Trikalā-devī-prādurbhāvaḥ
Theological-Cosmology (Devatā-tattva and Śakti-trividhatā)
ဤအခန်းသည် ပෘထဝီ၏ မေးခွန်းဖြင့် စတင်သည်—အမြင့်ဆုံးဘုရားကို ရှီဝ၊ ဟရီ(ဗိဿနု)၊ ဣရှာန သို့မဟုတ် ဘြဟ္မာဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသည့်အကြား မည်သူက “ပရ” (အမြင့်ဆုံး) ဖြစ်ပြီး မည်သူက “အပရ” (အောက်ခံ/အခြေခံပေါ်မူတည်) ဖြစ်သနည်းဟု ဝရာဟာအား ရှင်းလင်းရန် တောင်းဆိုသည်။ ဝရာဟာက အဆင့်လိုက် ကမ္ဘာဓာတ်ပေါ်ပေါက်ပုံကို ဖော်ပြ၍ နာရာယဏသည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ သူ့ထံမှ စတုရမုခ ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းပြီး ဘြဟ္မာထံမှ အရာအားလုံးကို သိမြင်သော ရုဒ္ဒရ ပေါ်ထွန်းကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ကိလာသသို့ ပြောင်း၍ ဒိုင်တျ အန္ဓက၏ အန္တရာယ်ကြောင့် ဘြဟ္မာနှင့် ဒေဝတားတို့က ရုဒ္ဒရ၏ ကာကွယ်မှုကို တောင်းခံကြသည်။ ဘြဟ္မာ–ဗိဿနု–မဟေရှဝရ တို့၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မျက်မြင်တော်များ ပေါင်းစည်းရာမှ ဒေဝကညာ “ထရီကလာ” ပေါ်ထွန်း၍ အမည်နှင့် သက္တိကို ရရှိကာ သုံးရုပ်—ဘြာဟ္မီ(ဖန်ဆင်းခြင်း)၊ ဝိုင်ရှ္ဏဝီ(ထိန်းသိမ်းခြင်း)၊ ရော်ဒြီ(ဖျက်သိမ်းခြင်း) ဟူ၍ ခွဲထွက်သည်။ သုံးရုပ်စလုံးသည် တောင်တန်းအသီးသီးတွင် တပသ်ကျင့်ပြီးနောက် ဘြဟ္မာက ဘြာဟ္မီရုပ်အား “သရဝဂတ်ဝ” ကို ပေးအပ်ကာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်သော ဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်စေရန် ချီးမြှင့်သည်—ဤသည်မှာ ကောသမစ်စည်းကမ်းနှင့် မြေပြင်တည်ငြိမ်ညီမျှမှုတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 1
एतेषां कतमो देवः परः को वा अथवा अपरः । एतद्देव ममाचक्ष्व परं कौतूहलं विभो ॥ ८९.२ ॥
ဤတို့အနက် ဘုရားတစ်ပါးသည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သနည်း၊ အခြားတစ်ပါးသည် ဒုတိယ သို့မဟုတ် အနိမ့်ဖြစ်သနည်း။ အို ဒေဝ၊ အင်အားကြီးရှင်ရေ၊ ငါ့၏ အလွန်နက်ရှိုင်းသော စိတ်ကူးယဉ်မှုကို ရှင်းပြပါ။
Verse 2
तस्याश्चर्याण्यनेकानि विविधानि वरानने । श्रृणु सर्वाणि चार्वङ्गि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ ८९.४ ॥
အို မျက်နှာလှသူမ၊ သူမနှင့်ပတ်သက်သော အံ့ဩဖွယ်ရာများသည် များစွာနှင့် မျိုးစုံရှိ၏။ အို ကိုယ်အင်္ဂါလှပသူမ၊ အပြစ်ကင်းသူမ၊ ငါ ပြောပြမည့်အရာအားလုံးကို နားထောင်လော့။
Verse 3
धरन्युवाच । परमात्मा शिवः पुण्य इति केचिद् भवं विदुः । अपरे हरिमीशानमिति केचिच्चतुर्मुखम्
မြေမိခင်က ပြောသည်– “အချို့က ဘဝ (ရှီဝ) ကို ပရမာတ္မန်၊ သန့်ရှင်းသော တရားသဘောဟု သိကြသည်။ အချို့က ဟရီကို ဣရှာန ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ကလည်း မျက်နှာလေးပါး (ဗြဟ္မာ) ကိုပင် သတ်မှတ်ကြသည်။”
Verse 4
केचिल्लोष्ठांस्तु सङ्गृह्य युयुधुर्गणनायकाः । अपरे मल्लयुद्धेन युयुधुर्बलदर्पिताः । एवं गणसहस्रेण वृतो देवो महेश्वरः ॥
ဂဏာတို့၏ခေါင်းဆောင်အချို့သည် မြေတုံးများကို စုကာ တိုက်ခိုက်ကြပြီး၊ အခြားအချို့သည် ကိုယ်ခွန်အားကို မာန်တက်၍ လက်ဝှေ့/လက်ပန်းတင်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ထိုသို့ ဂဏာတစ်ထောင်က ဝိုင်းရံထားသဖြင့် မဟေရှဝရ ဘုရားသည် ရပ်တည်နေတော်မူ၏။
Verse 5
यावदास्ते स्वयं देव्याः क्रीडन् देववरः स्वयम् । तावद् ब्रह्मा स्वयं देवैरुपायात् सह सत्वरः ॥
ဒေဝရှ్రေဋ္ဌသည် မိမိကိုယ်တိုင် ဒေဝီနှင့် ကစားကာ ထိုနေရာ၌ပင် ရှိနေစဉ်၊ ထိုအချိန်တွင်ပင် ဘြဟ္မာသည် ဒေဝများနှင့်အတူ အလျင်အမြန် ရောက်လာ하였다။
Verse 6
तमागतं अथो दृष्ट्वा पूजयित्वा विधानतः । उवाच परमो देवो रुद्रो ब्रह्माणमव्ययम् ॥
သူရောက်လာသည်ကို မြင်၍ ထုံးတမ်းအတိုင်း ပူဇော်ဂုဏ်ပြုကာ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ရုဒ္ဒရသည် မပျက်မယွင်းသော ဘြဟ္မာအား မိန့်ကြား하였다။
Verse 7
किमागमनकृत्यं ते ब्रह्मन् ब्रूहि ममाचिरम् । किं च देवास्त्वरायुक्ता आगता मम सन्निधौ ॥
“ဟေ ဘြဟ္မန်၊ သင်လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းသည် အဘယ်နည်း၊ ချက်ချင်း ငါ့အား ပြောပါ။ ထို့ပြင် ဒေဝများသည် အဘယ်ကြောင့် အလျင်အမြန် ငါ့ရှေ့သို့ ရောက်လာကြသနည်း”
Verse 8
ब्रह्मोवाच । अस्त्यन्धको महादैत्यस्तेन सर्वे दिवौकसः । अर्दिता मत्समीपं तु बुद्ध्वा मां शरणैषिणः ॥
ဘြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်– “အန္ဓကဟူသော မဟာအဆုရတစ်ပါး ရှိ၏။ သူကြောင့် ကောင်းကင်နေ ဒေဝတို့ အားလုံး ပင်ပန်းနှိပ်စက်ခံရသည်။ ထိုအကြောင်းကို သိ၍ သူတို့သည် ငါ့အနီးသို့ လာကာ ငါ့ကို အားကိုးရာအဖြစ် ရှာဖွေကြသည်”။
Verse 9
ततश्चैते मया सर्वे प्रोक्ता देवा भवं प्रति । गच्छाम इति देवेश ततस्त्वेते समागताः ॥
ထို့ကြောင့် ငါသည် ဤဒေဝတို့အားလုံးကို ‘ဘဝ (ရှီဝ) ထံသို့ သွားကြစို့’ ဟု ပြော하였다။ အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် သူတို့သည် ဤနေရာ၌ စုဝေးလာကြသည်။
Verse 10
एवमुक्त्वा स्वयं ब्रह्मा वीक्षां चक्रे पिनाकिनम् । नारायणं च मनसा सस्मार परमेश्वरम् । ततो नारायणो देवो द्वाभ्यां मध्ये व्यवस्थितः ॥
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ဘြဟ္မာသည် ပိနာကကိုင်ဆောင်သူ (ရှီဝ) ထံသို့ မျက်နှာမူကြည့်ရှုကာ စိတ်ထဲတွင် အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင် နာရာယဏကို သတိရစွာ စမရ하였다။ ထို့နောက် နာရာယဏဒေဝသည် နှစ်ပါးအကြား၌ ရပ်တည်လာ하였다။
Verse 11
ततस्त्वेकीगतास्ते तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । परस्परं सूक्ष्मदृष्ट्या वीक्षां चक्रुर्मुदायुताः ॥
ထို့နောက် ဘြဟ္မာ၊ ဗိဿဏုနှင့် မဟေရှဝရတို့သည် စိတ်တစ်စည်းတည်း ဖြစ်လာကြ၍ ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မြင်ကွင်းဖြင့် အပြန်အလှန် ကြည့်ရှုကြသည်။
Verse 12
ततस्तेषां त्रिधा दृष्टिर्भूत्वैका समजायता । तस्यां दृष्ट्यां समुत्पन्ना कुमारी दिव्यरूपिणी ॥
ထို့နောက် သူတို့၏ သုံးမျိုးသော မြင်ကွင်းသည် တစ်ခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းစည်းသွား하였다။ ထိုပေါင်းစည်းသော မျက်မြင်မှ တိဗ္ဗရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ကုမာရီတစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 13
नीलोत्पलदलश्यामा नीलकुञ्चितमूर्द्धजा । सुनासा सुललाटान्ता सुवक्त्रा सुप्रतिष्ठिता ॥
သူမသည် အပြာရောင် ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မှောင်ညို၍ အမည်းရောင် လိမ်ကောက်ဆံပင်ရှိသည်။ နှာတံသေသပ် လည်ပင်းမဟုတ်ဘဲ နဖူးလှပ၍ မျက်နှာရုပ်ရည်ချောမောကာ အနေအထားလည်း တည်ငြိမ်သိက္ခာရှိသည်။
Verse 14
अथ तां दृष्ट्वा कन्यां तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । ऊचुः का असि शुभे ब्रूहि किं वा कार्यं विपश्चितम् ॥
ထိုအခါ ထိုကညာကို မြင်လျှင် ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနုနှင့် မဟေရှဝရတို့က “အို မင်္ဂလာရှိသောသူမ၊ သင်သည် မည်သူနည်း။ ဤနေရာသို့ ဉာဏ်ပညာဖြင့် ချိန်ဆထားသော ရည်ရွယ်ချက်အဘယ်ကြောင့် လာသနည်း” ဟု မေးကြ၏။
Verse 15
त्रिवर्णा च कुमारी सा कृष्णशुक्ला च पीतिका । उवाच भवतां दृष्टेर्योगाज्जाता अस्मि सत्तमाः । किं मां न वेत्थ सुष्रोणीं स्वशक्तिं परमेश्वरीम् ॥
ထိုကညာသည် အရောင်သုံးမျိုး—အမည်း၊ အဖြူနှင့် အဝါရောင်မဲမဲ—ဖြစ်၏။ ထိုမိန်းကလေးက “အို အကောင်းဆုံးသောသူတို့၊ သင်တို့၏ မြင်ကွင်းမှ ယောဂအင်အားကြောင့် ငါ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သင်တို့ မသိကြသလော—ခါးတင်လှသော ငါသည် သင်တို့၏ ကိုယ်ပိုင် အမြင့်ဆုံး သက္တိ၊ ပရမေရှဝရီ ဖြစ်၏” ဟု ဆို၏။
Verse 16
ततो ब्रह्मादयस्ते च तस्या अस्तुष्टा वरं ददुः । नाम्ना असि त्रिकला देवी पाहि विश्वं च सर्वदा ॥
ထို့နောက် ဗြဟ္မာတို့ အစရှိသော နတ်တို့သည် သူမအား ကျေနပ်၍ အပေးအယူတော်မူကြသည်– “အို ဒေဝီ၊ သင်၏ နာမသည် တြိကလာ ဖြစ်၏။ အမြဲတမ်း ကမ္ဘာလောကကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါ” ဟု။
Verse 17
अपराण्यपि नामानि भविष्यन्ति तवानघे । गुणोत्थानि महाभागे सर्वसिद्धिकराणि च ॥
ထို့ပြင် အို အပြစ်ကင်းသောသူမ၊ သင်၌ အခြားနာမများလည်း ရှိလာမည်။ အို မဟာကံကောင်းသူမ၊ ထိုနာမများသည် သင်၏ ဂုဏ်သတ္တိများမှ ပေါ်ထွန်းလာပြီး စိဒ္ဓိအားလုံးကို ဖြစ်စေမည်။
Verse 18
अन्यच्च कारणं देवि त्रिवर्णा असि वरानने । मूर्तित्रयं त्रिभिर्वर्णैः कुरु देवि स्वकं द्रुतम् ॥
ထို့ပြင် အို ဒေဝီ၊ မျက်နှာလှသောသူမ၊ အခြားအကြောင်းတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ သင်သည် အရောင်သုံးမျိုးရှိသောကြောင့် အို ဒေဝီ၊ ထိုအရောင်သုံးမျိုးဖြင့် သင်၏ သုံးပါးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို လျင်မြန်စွာ ဖန်တီးပါ။
Verse 19
एवमुक्ता तदा देवैरकरोत् त्रिविधां तनुम् । सितां रक्तां तथा कृष्णां त्रिमूर्तित्वं जगाम ह ॥
ဒေဝတော်တို့က ထိုသို့ မိန့်ကြားသဖြင့်၊ ထိုနောက် နាងသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို သုံးမျိုးခွဲဖန်ဆင်း၍—အဖြူ၊ အနီ၊ အနက်—တရိမူရတိ (သုံးရုပ်) အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိ하였다။
Verse 20
या सा ब्राह्मी शुभा मूर्त्तिस्तया सृजति वै प्रजाः । सौम्यरूपेण सुष्रोणी ब्रह्मसृष्ट्या विधानतः ॥
အမင်္ဂလာကင်း၍ ကောင်းမြတ်သော ဘြာဟ္မီရုပ်ဖြင့် နាងသည် သတ္တဝါတို့ကို အမှန်တကယ် ဖန်ဆင်းသည်။ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့်၊ ခါးသွယ်လှပသော ဒေဝီသည် ဘြဟ္မာ၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ဖန်ဆင်းမှုကို ဆောင်ရွက်သည်။
Verse 21
या सा रक्तेन वर्णेन सुरूपा तनुमध्यमा । शङ्खचक्रधरा देवी वैष्णवी सा कला स्मृता । सा पाति सकलं विश्वं विष्णुमायेति कीर्त्यते ॥
အနီရောင်ဖြင့် လှပ၍ ခါးသွယ်သော ဒေဝီသည် သင်္ခနှင့် စက္ကရကို ကိုင်ဆောင်ထား၏—ထိုနាងကို ဝိုင်ရှ္ဏဝီ ကလာ (အပိုင်း) ဟု မှတ်ယူကြသည်။ နាងသည် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းပြီး ‘ဗိဿဏု၏ မာယာ’ ဟု ချီးကျူးခေါ်ဆိုကြသည်။
Verse 22
या सा कृष्णेन वर्णेन रौद्री मूर्त्तिस्त्रिशूलिनी । दंष्ट्राकरालिनी देवी सा संहरति वै जगत् ॥
အနက်ရောင်ဖြင့် ရောဒြီရုပ်၊ တြိရှူလကို ကိုင်ဆောင်သော၊ ကြောက်မက်ဖွယ် အစွယ်ရှိသည့် ဒေဝီသည် လောကကို အမှန်တကယ် ပြန်လည်သိမ်းယူ၍ လျော့ပါးပျက်စီးစေသည်။
Verse 23
श्रीवराह उवाच । परो नारायणो देवस्तस्माज्जातश्चतुर्मुखः । तस्माद् रुद्रोऽभवद् देवि स च सर्वज्ञतां गतः ॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “အမြင့်မြတ်ဆုံး ဒေဝတော်မှာ နာရာယဏ ဖြစ်၏။ ထိုအရှင်မှ မျက်နှာလေးပါးရှိသော (ဘြဟ္မာ) ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုအရှင်မှပင်၊ အို ဒေဝီ၊ ရုဒြ ပေါ်ထွန်းလာပြီး အလုံးစုံသိ (သဗ္ဗည) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ하였다။”
Verse 24
या सृष्टिर्ब्रह्मणो देवी श्वेतवर्णा विभावरी । सा कुमारी महाभागा विपुलाब्जदलेक्षणा । सद्यो ब्रह्माणमामन्त्र्य तत्रैवान्तरधीयत ॥
ထိုဒေဝီ—ဗြဟ္မာမှ ပေါ်ပေါက်သော စೃṣṭi—အဖြူရောင်တောက်ပ၍ ရောင်ခြည်ပြည့်ဝ၊ မဟာကံကောင်းသော ကုမာရီ၊ ကြာပန်းရွက်ကျယ်သကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသူမသည် ချက်ချင်း ဗြဟ္မာကို ခေါ်ဆိုမိန့်ကြားပြီး ထိုနေရာတင်ပင် မျက်မြင်မှ ပျောက်ကွယ်သွား하였다။
Verse 25
साऽन्तर्हिता ययौ देवी वरदा श्वेतपर्वतम् । तपस्तप्तुं महत्तीव्रं सर्वगत्वमभीप्सती ॥
အန္တရ္ဟိတ ဖြစ်သွားပြီးနောက်၊ ဆုတောင်းပေးတတ်သော ဒေဝီသည် Śvetaparvata သို့ သွားကာ မဟာကြီး၍ ပြင်းထန်သော တပသ်ကို ကျင့်ရန်၊ sarvagatva (နေရာတိုင်းရောက်နိုင်မှု/လွတ်လပ်စွာ ရွေ့လျားနိုင်မှု) ကို လိုလားခဲ့သည်။
Verse 26
या वैष्णवी कुमारी तु साप्यनुज्ञाय केशवम् । मन्दराद्रिं ययौ तप्तुं तपः परमदुष्चरम् ॥
ထို့နောက် Vaiṣṇavī ဖြစ်သော ကုမာရီသည် Keśava ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူပြီး Mandarādri သို့ သွားကာ အလွန်အမင်း ခက်ခဲသော အမြင့်ဆုံး တပသ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်။
Verse 27
या सा कृष्णा विशालाक्षी रौद्री दंष्ट्राकरालिनी । सा नीलपर्वतवरं तपश्चर्तुं ययौ शुभा ॥
အမဲရောင်ဖြစ်၍ မျက်လုံးကျယ်၊ Raudrī အဖြစ် ကြမ်းတမ်းကာ ထွက်ပေါ်နေသော သွားစွယ်များကြောင့် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသူမ—သို့သော် မင်္ဂလာရှိသော ဒေဝီ—သည် တပသ်ကျင့်ရန် အထူးကောင်းမြတ်သော Nīlaparvata သို့ သွား하였다။
Verse 28
अथ कालेन महता प्रजाः स्रष्टुं प्रजापतिः । आरब्धवान् तदा तस्य ववृधे सृजतो बलम् ॥
ထို့နောက် အချိန်အတော်ကြာလွန်ပြီးနောက် Prajāpati သည် သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းရန် စတင်하였다။ ထိုအချိန်တွင် ဖန်ဆင်းနေစဉ် သူ၏ အင်အားသည် တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာ하였다။
Verse 29
यदा न ववृधे तस्य ब्रह्मणो मानसि प्रजा । तदा दध्यौ किमेतन्मे न तथा वर्ध्धते प्रजा ॥
ဗြဟ္မာ၏ မနောဇပုတျသမီး/သားသမီးတို့ မတိုးပွားသဖြင့်၊ ထိုအခါ ဗြဟ္မာသည် စိတ်တွင် စဉ်းစားတော်မူ၍ “ငါ့အမှု၌ အဘယ်ကြောင့် သားသမီးတို့သည် သင့်တော်သကဲ့သို့ မတိုးပွားသနည်း” ဟု တွေးတော်မူ၏။
Verse 30
ततो ब्रह्मा हृदा दध्यौ योगाभ्यासेन सुव्रते । चिन्तयन् बुबुधे देवस्तां कन्यां श्वेतपर्वते । तपश्चरन्तीं सुमहत् तपसा दग्धकिल्बिषाम् ॥
ထို့နောက် ဗြဟ္မာသည် (သီလဝတီဟုခေါ်လောက်သော) ယောဂကျင့်စဉ်ဖြင့် ဟృဒယ၌ သမาธိပြုတော်မူ၏။ စဉ်းစားတော်မူစဉ်၊ သွေးဖြူတောင် (Śvetaparvata) ပေါ်၌ မဟာတပဿာကို ကျင့်နေသော ကညာကို သိမြင်တော်မူပြီး၊ တပဿာကြောင့် အညစ်အကြေးတို့ မီးလောင်ပျောက်ကင်းနေ၏။
Verse 31
ततो ब्रह्मा ययौ तत्र यत्र सा कमलेक्षणा । तपश्चरति तां दृष्ट्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥
ထို့နောက် ဗြဟ္မာသည် ကြာမျက်လုံးရှိသော ကညာမိန်းကလေး တပဿာကျင့်နေသည့် နေရာသို့ သွားတော်မူ၏။ သူမကို မြင်တော်မူပြီးနောက် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။
Verse 32
ब्रह्मोवाच । किं तपः क्रियते भद्रे कार्यमावेक्ष्य शोभते । तुष्टोऽस्मि ते विशालाक्षि वरं किं ते ददाम्यहम् ॥
ဗြဟ္မာမိန့်တော်မူသည်– “အို မင်္ဂလာရှိသူမ၊ ဤတပဿာကို မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်အတွက် ကျင့်သနည်း။ ရည်မှန်းချက်ကို ကြည့်လျှင် ဤအလုပ်သည် သင့်တော်လှ၏။ အို မျက်လုံးကျယ်သူမ၊ ငါသည် သင်ကို ကျေနပ်ပြီ—ငါက သင်အား မည်သည့်ဗရ (ဆုတောင်း) ကို ပေးရမည်နည်း။”
Verse 33
सृष्टिरुवाच । भगवन्नेकदेशस्था नोत्सहे स्थातुमञ्जसा । अतोऽर्थं त्वां वरं याचे सर्वगत्वमभीप्सती ॥
စೃṣṭi က ပြောသည်– “အို ဘဂဝန်၊ တစ်နေရာတည်း၌ ကန့်သတ်နေ၍ ငါသည် လွယ်ကူစွာ မနေနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သင်ထံမှ ဗရတစ်ပါးကို တောင်းလျှောက်ပါ၏—‘sarvagatatva’ ဟူသော နေရာအနှံ့ သွားလာနိုင်သော စွမ်းရည် (အနှံ့ရှိနိုင်ခြင်း) ကို လိုလားပါသည်။”
Verse 34
एवमुक्ता तदा तेन सृष्टिः सा कमलेक्षणा । तस्य ह्यङ्के लयं प्राप्ता सा देवी पद्मलोचना । तस्मादारभ्य कालात् तु ब्राह्मी सृष्टिर्व्यवर्धत ॥
ထိုသို့ သူက မိန့်တော်မူသဖြင့် ကြာမျက်စိရှိသော ဖန်ဆင်းမှုသည် သူ၏ ပေါင်ပေါ်၌ ပရလယ (လယ်) သို့ ဝင်ရောက်၍ လျောကွယ်သွား၏။ ထိုကြာမျက်စိရှိသော ဒေဝီပင် ဖြစ်သည်။ ထိုကာလမှစ၍ ဘြဟ္မာမှ ပေါက်ဖွားသော ဖန်ဆင်းမှုသည် တိုးပွား၍ ကျယ်ပြန့်လာ၏။
Verse 35
ब्रह्मणो मानसाः सप्त तेषामन्ये तपोधनाः । तेषामन्ये ततस्त्वन्ये चतुर्द्धा भूतसंग्रहः । सस्थानुजङ्गमानां च सृष्टिः सर्वत्र संस्थिता ॥
ဘြဟ္မာထံမှ စိတ်မွေးသား ခုနစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုသူတို့အနက် တပဓန (တပအားကြီး) ရှိသူများလည်း ရှိ၏။ ထိုသူတို့မှတစ်ဆင့်၊ ထို့နောက် အခြားသူများမှတစ်ဆင့် သတ္တဝါစုစည်းမှုသည် လေးမျိုးခွဲ ဖြစ်လာ၏။ ထို့ပြင် တည်ငြိမ်သောနှင့် လှုပ်ရှားသော အသက်ရှိအရာတို့၏ ဖန်ဆင်းမှုသည် နေရာအနှံ့ တည်ထောင်လျက် ရှိလာ၏။
Verse 36
यत्किञ्चिद् वाङ्मयं लोके जगत्स्थावरजङ्गमम् । तत्सर्वं स्थापितं सृष्ट्या भूतं भव्यं च सर्वदा ॥
လောက၌ ဝါဏ္မယ (စကား-ရုပ်) အဖြစ် ရှိသမျှ—တည်ငြိမ်သောနှင့် လှုပ်ရှားသော စကြဝဠာတစ်ခုလုံး—ထိုအားလုံးကို ဖန်ဆင်းမှုက တည်ထောင်ထားသည်။ ဖြစ်ပြီးသောအရာနှင့် ဖြစ်လာမည့်အရာတို့ကိုလည်း ကာလအားလုံးတွင် အမြဲတမ်းပင်။
Verse 37
कैलासशिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते । वसत्यनुदिनं देवः शूलपाणिस्त्रिलोचनः ॥
ကဲလာသ တောင်ထိပ်အလှပေါ်၌ သတ္တုမျိုးစုံဖြင့် အလှဆင်ကာ ရောင်စုံတောက်ပနေရာတွင် သုံးမျက်စိရှိ၍ သုံးချွန်လှံ (သူလ) ကိုင်ဆောင်သော ဒေဝတော်သည် နေ့စဉ် နေထိုင်တော်မူ၏။
Verse 38
सैकस्मिन् दिवसे देवः सर्वभूतनमस्कृतः । गणैः परिवृतो गौर्या महानासीৎ पिनाकधृक् ॥
တစ်နေ့တွင် သတ္တဝါအားလုံးက နမස්ကာရပြုသော ဒေဝတော်သည် မဟာဂုဏ်တော်ဖြင့် တည်ရှိတော်မူ၍ ဂဏများနှင့် ဂေါရီတို့က ဝန်းရံလျက်၊ ပိနာက (မြားတံ) ကိုင်ဆောင်သူအဖြစ် ထင်ရှားတော်မူ၏။
Verse 39
तत्र सिंहमुखाः केचिद् गणाः नर्दन्ति सिंहवत् । अपरे हस्तिवक्त्राश्च हयवक्त्रास्तथापरे ॥
ထိုနေရာ၌ စင်္ဟမုခရှိသော ဂဏအချို့သည် စင်္ဟကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်ကြ၏။ အချို့မှာ ဆင်မုခ၊ အချို့မှာ မြင်းမုခ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 40
अपरे शिंशुमारास्या अपरे सूकराननाः । अपरेऽश्वामुखा रौद्रा खरास्याजाननास्तथा । छागमत्स्याननाः क्रूरा ह्यनन्ताः शस्त्रपाणयः ॥
အချို့မှာ ရေဒေါင်ဖင် (śiṃśumāra) မုခ၊ အချို့မှာ ဝက်မုခ ဖြစ်ကြ၏။ အချို့မှာ ရောဒြာသဘောရှိသော မြင်းမုခ၊ ထို့အတူ မြည်းမုခနှင့် ဆိတ်မုခလည်း ရှိ၏။ တချို့မှာ ငါးမုခဖြစ်၍ ရက်စက်သဏ္ဌာန်—အရေအတွက်မကုန်—လက်တွင် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားကြ၏။
Verse 41
केचिद् गायन्ति नृत्यन्ति धावन्ति स्फोटयन्ति च । हसन्ति किलकिलायन्ति गर्जन्ति च महाबलाः ॥
အချို့သည် သီချင်းဆို၍ ကခုန်ကြ၏။ ပြေးလွှား၍ လက်ခုပ်တီး သို့မဟုတ် ချောက်ချားသံများ ထုတ်ကြ၏။ ထိုမဟာဗလရှိသူတို့သည် ရယ်မော၊ ကိလကိလာသံဖြင့် အော်ဟစ်၍ ဟိန်းဟောက်ကြ၏။
The text advances a philosophical clarification of divine hierarchy (para–apara): Nārāyaṇa is presented as the supreme source, from whom Brahmā arises, and from Brahmā, Rudra. It further teaches that cosmic governance is stabilized through coordinated functions—sṛṣṭi, sthiti, and saṃhāra—personified through Trikalā’s three forms, implying that ordered creation and protection are achieved through integrated, role-based responsibility rather than rivalry.
No explicit tithi, nakṣatra, lunar month, or seasonal marker is stated. The narrative uses non-specific temporal cues such as “ekasmin divase” (on a certain day) and “atha kālena mahatā” (after a long time), indicating duration of tapas and gradual intensification of creation rather than calendrical ritual timing.
Although not framed as explicit ecological policy, the chapter links terrestrial stability to cosmological order: creation falters when Brahmā’s “mānasī prajā” does not expand, prompting recognition that effective sṛṣṭi requires a universally operative agency (sarvagatva) embodied by the Brāhmī form. This can be read as an early systems-ethics model where balanced world-formation depends on distributed presence and regulation, aligning Pṛthivī’s concern for coherent order with a cosmic mechanism that sustains the inhabited world.
The chapter references major pan-Indic divine figures (Nārāyaṇa/Viṣṇu, Brahmā/Caturmukha, Rudra/Maheśvara, Gaurī) and the daitya Andhaka as the antagonistic figure motivating divine assembly. No human royal lineages, dynastic lists, or named sages are introduced within this adhyāya’s cited passage.