Varaha PuranaAdhyaya 8653 Shlokas

Adhyaya 86: Description of Śākadvīpa and Kuśadvīpa (Cosmographic Geography)

Śākadvīpa–Kuśadvīpa-varṇana

Ancient-Geography

ဝရာဟ–ပृथဝီ ဆွေးနွေးခန်းတွင် ယခင်က ကောစမိုဂရဖီဖော်ပြချက်မှ ရွေ့လျားကာ ဒွီပ (ကျွန်း-မဟာဒေသ) များကို သင်ကြားရေးသဘောဖြင့် ရှင်းလင်းဖော်ပြသည်။ ပထမဦးစွာ Śākadvīpa ကို၊ ထို့နောက် Kuśadvīpa ကို ဖော်ပြပြီး နေရာအချိုးအစားဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုကို ပြသည်—Śākadvīpa ကို Jambūdvīpa နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍၊ Kuśadvīpa ကို Śākadvīpa နှင့် ဆက်စပ်၍ တိုင်းတာဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ဝိုင်းပတ်နေသော သမုဒ္ဒရာများ—lavaṇodaka၊ kṣīroda နှင့် နောက်တစ်ဆင့် dadhimaṇḍoda—ကိုလည်း ဆိုထားသည်။ ကူလပရဝတ (မျိုးရိုးတောင်တန်း) များကို အမည်နှစ်မျိုး (dvināma) ဖြင့်၊ မြစ်များ (nadī) ကိုလည်း မကြာခဏ အမည်နှစ်မျိုးဖြင့် စာရင်းပြုဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူဦးရေဆိုင်ရာ အရည်အသွေးများ—လူများ အသက်ရှည်၍ အစာခေါင်းပါးမှု၊ အိုမင်းမှုနှင့် ရောဂါကင်းသော ဒေသများ—ကို ဖော်ပြကာ မြေပြင်အုပ်ချုပ်စနစ်သည် တည်ငြိမ်၍ စနစ်တကျဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ ဤအခန်းသည် အခမ်းအနားပြက္ခဒိန်မဟုတ်ဘဲ ကောစမစ်ပထဝီ၏ အကြမ်းဖျဉ်းမြေပုံတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

Dvīpa cosmography (Śākadvīpa, Kuśadvīpa) and proportional dimensions (dviguṇa-vistāra)Encircling oceans (lavaṇodaka, kṣīroda, dadhimaṇḍoda) as ecological boundariesKulaparvata catalog and dvināma (dual nomenclature) as a toponymic systemRiver systems (saptamahānadyaḥ) and hydro-ecological orderingIdealized human ecology: longevity and absence of durbhikṣa–jarā–vyādhi

Shlokas in Adhyaya 86

Verse 1

အခန်း ၈၆ — ယခုမှစ၍ ရှာကဒွီပကို သိမှတ်လော့။

Verse 2

ယခု တတိယဖြစ်သော ကုရှဒွီပကို နားထောင်လော့။

Verse 3

ဇမ္ဗူဒွီပ၏ အကျယ်အဝန်းထက် နှစ်ဆသော ပတ်လည်အတိုင်းအတာရှိသည့် လဝဏရေ (ဆားရေ) သမုဒ္ဒရာသည် ဇမ္ဗူဒွီပတစ်ခုလုံးကို နှစ်ဆအလွှာဖြင့် ဝိုင်းပတ်ထားသည်။

Verse 4

ကူရှဒွီပက ဝိုင်းပတ်ထားသော ခ္ṣီရောဒ (နို့သမုဒ္ဒရာ) သည် ရှာကဒွီပ၏ အကျယ်အဝန်းထက် နှစ်ဆဖြစ်သည်။

Verse 5

ထိုနေရာတွင် ပုဏ္ဏမြတ်သော နိုင်ငံဒေသများရှိ၍ လူတို့သည် ကြာရှည်အသက်ရှင်ကြပြီး၊ ဤဒေသသည် အစာရှားပါးမှု၊ အိုမင်းမှုနှင့် ရောဂါဘေးတို့မှ ကင်းလွတ်သည်။

Verse 6

ထိုနေရာတွင်လည်း ကုလပရဝတ (မျိုးရိုးတောင်) ခုနစ်လုံးရှိသည်။

Verse 7

ကုလပရဝတ ခုနစ်လုံးသည် ထိုနေရာ၌ပင် တည်မြဲနေကြပြီး၊ ၎င်း၏ နှစ်ဖက်တွင် လဝဏသမုဒ္ဒရာ (ဆားရေသမုဒ္ဒရာ)၊ ခ္ṣီရသမုဒ္ဒရာ (နို့သမုဒ္ဒရာ) နှင့် ဒဓိသမုဒ္ဒရာ (ယိုဂတ်/ဒဟိ သမုဒ္ဒရာ) တို့ စနစ်တကျ တည်ရှိသည်။

Verse 8

सर्वे च द्विनामानः

ထိုအရာအားလုံးကို နာမည်နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

Verse 9

तत्र च प्रागायतः शैलेन्द्र उदयो नाम पर्वतः

ထိုနေရာ၌ အရှေ့ဘက်သို့ ရှည်လျားစွာ တိုးချဲ့နေသော တောင်တစ်လုံးရှိ၍ ‘တောင်တို့၏ အရှင်’ ဟု ခေါ်သော ဥဒယ (Udaya) ဟူသော အမည်ရှိသည်။

Verse 10

तद् यथा — कुमुदविद्रुमेति च शोच्यते

ဆိုလိုသည်မှာ— ထိုအရာကို ‘ကుమုဒ-ဝိဒြုမ’ (Kumuda-vidruma) ဟုလည်း ဆိုကြသည်။

Verse 11

तस्यापरेण जलधारो नाम गिरिः

ထိုတောင်၏ အနောက်ဘက်/အခြားဘက်တွင် ‘ဇလဓာရ’ (Jaladhāra) ဟု အမည်ရသော တောင်တစ်လုံးရှိသည်။

Verse 12

उन्नतो हेमपर्वतः सैव

ထိုတောင်တစ်လုံးတည်းပင် မြင့်မားလှ၏; ထိုသည်ကို ‘ဟေမပရဝတ’ (Hemaparvata) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 13

सैव चन्द्रेति कीर्तितः

ထိုတောင်တည်းဟူသောအရာကိုလည်း «စန္ဒြ» (Candra) ဟု ချီးမွမ်း၍ ခေါ်ကြသည်။

Verse 14

बलाहको द्युतिमान् सैव

ထိုတောင်တည်းဟူသောအရာသည် တောက်ပမြင့်မြတ်သော «ဗလာဟက» (Balāhaka) လည်း ဖြစ်သည်။

Verse 15

तस्य च जलमिन्द्रो गृहीत्वा वर्षति

ထို့နောက် အင်ဒြ (Indra) သည် ၎င်း၏ရေကို ယူဆောင်ကာ မိုးကို ရွာစေသည်။

Verse 16

तथा द्रोणः सैव पुष्पवान्

ထို့အတူ ထိုတောင်တည်းဟူသောအရာကို «ဒြောဏ» (Droṇa) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး «ပုဿပဝါန်» (Puṣpavān) — ပန်းပွင့်ပေါများသောတောင် ဟုလည်း ဆိုကြသည်။

Verse 17

तस्य पारे रैवतको नाम गिरिः

၎င်း၏အခြားဖက်၌ «ရိုင်ဝတက» (Raivataka) ဟု အမည်ရသော တောင်တစ်လုံး ရှိသည်။

Verse 18

कङ्कश्च पर्वतः सैव कुशेशयः॥

ထိုနေရာ၌ ကင်္က ဟုခေါ်သော တောင်တစ်လုံးလည်း ရှိ၏။ ထိုတောင်တစ်လုံးတည်းကိုပင် ကုရှေရှယ ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။

Verse 19

सैव नारदो वर्ण्यते तस्मिंश्च नारदपर्वतादुत्पन्नो तस्य चापरेण श्यामो नाम गिरिः॥

ထိုတောင်တစ်လုံးတည်းကို နာရဒါ ဟူ၍လည်း ဖော်ပြကြ၏။ ထို့ပြင် ထိုနေရာ၌ နာရဒပရဝတမှ ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ၎င်း၏ အခြားဘက်တွင် ရှျာမ ဟုအမည်ရသော တောင်တစ်လုံး ရှိ၏။

Verse 20

तथा षष्ठो महिषनामाः स एव हरिरित्युच्यते॥

ထို့အတူ ဆဋ္ဌမမြောက်သည် မဟိષ ဟုအမည်ရ၏။ ထိုတစ်ခုတည်းကိုပင် ဟရိ ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။

Verse 21

तस्मिंश्च प्रजाः श्यामत्वमापन्नाः सैव दुन्दुभिर्वर्ण्यते॥

ထို့နေရာ၌ သတ္တဝါတို့သည် ရှျာမအရောင် (မဲညိုရောင်) ကို ရရှိလာကြ၏။ ထိုအရာတစ်ခုတည်းကိုပင် ဒုန္ဒုဘိ ဟူ၍ ဖော်ပြကြ၏။

Verse 22

तत्राग्निर्वसति॥

ထိုနေရာ၌ အဂ္နိဒေဝ နေထိုင်တော်မူ၏။

Verse 23

तस्मिन्सिद्धा इति कीर्तिताः प्रजानेकविधाः क्रीडन्तस्तस्यापरे रजतो नाम गिरिः सैव शाकोच्यते॥

ထိုနေရာ၌ လူတို့ကို ‘သိဒ္ဓ’ ဟု ချီးကျူးခေါ်ကြပြီး အမျိုးမျိုးသောပုံစံဖြင့် ကစားပျော်ရွှင်ကြသည်။ ထို့အပြင်ဘက်တွင် ‘ရာဇတ’ အမည်ရှိ တောင်တစ်လုံးရှိ၍ ‘သာက’ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 24

सप्तमस्तु ककुद्मान्नाम सैव मन्दरः कीर्त्यते॥

သို့ရာတွင် ခုနစ်မြောက်သည် ‘ကကူဒ္မာန်’ ဟု အမည်ရပြီး၊ ထိုတောင်တစ်လုံးတည်းကိုပင် ‘မန္ဒရ’ ဟုလည်း ကျော်ကြားစွာ ခေါ်ကြသည်။

Verse 25

तस्यापरेणाम्बिकेयः स च विभ्राजसो भण्यते॥

ထို့အပြင်ဘက်တွင် ‘အမ္ဗိကေယ’ ရှိပြီး၊ ထိုတောင်ကိုပင် ‘ဝိဘ္ရాజသ’ ဟုလည်း ဆိုကြသည်။

Verse 26

इत्येते पर्वताः कुशद्वीपे व्यवस्थिताः एतेषां वर्षभेदो भवति द्विनामसंज्ञः॥

ဤသို့ ဤတောင်များသည် ‘ကူရှဒ္ဝီပ’ တွင် တည်ရှိကြသည်။ ထိုတို့အကြား ‘ဝර්ษ’ များအဖြစ် ခွဲခြားမှုရှိပြီး၊ အမည်နှစ်မျိုး (နှစ်နာမ) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 27

स एव केसरित्युच्यते॥

ထိုတောင်ကိုပင် ‘ကေသရီ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 28

कुमुदस्य श्वेतमुद्भिदं तदेव कीर्त्यते

ကုမုဒ၏ အဖြူရောင် အပင်ပေါက် (သို့) ဖျော့ဖျော့ကြီးထွားမှုကို ထိုအတိုင်းပင် အထူးသဖြင့် ထိုနာမဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 29

ततश्च वायुः प्रवर्तते

ထို့နောက် လေသည် စတင်လှုပ်ရှားလာသည် (လေတိုက်လာသည်)။

Verse 30

उन्नतस्य लोहितं वेणुमण्डलं तदेव भवति

မြင့်တက်နေသော အင်္ဂါရပ်အတွက် အနီရောင်သန်းသော «ဝေဏုမဏ္ဍလ» (ဝါးဝိုင်း) သည် ထိုအတိုင်းပင် ဖြစ်လာသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 31

गिरिणामान्येव वर्षाणि तद्यथा

ဤတို့သည် တောင်အမည်များကို ခံယူထားသော ဒေသများ (ဝර්ෂ) ဖြစ်ကြပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

Verse 32

बलाहकस्य जीमूतं तदेव रथाकार इति

ဗလာဟက၏ မိုးတိမ်အစု (ဂျီမူတ) ကိုပင် အတိအကျ «ရထာကာရ» ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 33

उदयसुकुमारो जलधारक्षेमकमहाद्रुमेति प्रधानानि द्वितीयपर्वतनामभिरपि वक्तव्यानि

“ဥဒယသုကုမာရ”, “ဇလဓာရ”, “က္ရှေမက”, နှင့် “မဟာဒြုမ” တို့သည် အဓိကအမည်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဒုတိယတောင်အမည်များဖြင့်လည်း ဖော်ပြရမည်။

Verse 34

द्रोणस्य हरितं तदेव बलाधनं भवति

ဒြောဏ၏ အစိမ်းရောင်လက္ခဏာသည်ပင် “ဗလာဓန” ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 35

तस्य च मध्ये शाकवृक्षस्तत्र च सप्तमहानद्यो द्विनाम्न्यः

ထို၏ အလယ်၌ “ရှာက” သစ်ပင်တစ်ပင် ရှိ၏။ ထိုနေရာ၌လည်း အမည်နှစ်မျိုးရှိသော မြစ်ကြီး ခုနစ်စင်း ရှိကြသည်။

Verse 36

कङ्कस्यापि ककुद्मान् नाम

ထို့အပြင် ကင်္ကအတွက်လည်း “ကကုတ်မာန်” ဟူသော အမည် ရှိသည်။

Verse 37

तद्यथा सुकुमारी कुमारी नन्दा वेणिका धेनुः इक्षुमती गभस्ति इत्येता नद्यः

အမည်များမှာ— “သုကုမာရီ”, “ကုမာရီ”, “နန္ဒာ”, “ဝေဏိကာ”, “ဓေနု”, “ဣက္ရှုမတီ”, နှင့် “ဂဘஸ္တိ” ဟူသော မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 38

वृत्तिमत्तदेव मानसं महिषस्य प्रभाकरम् ।

ထိုဒေသကိုပင် ‘မာနသမ်’ ဟု ခေါ်ကြသည်—မဟိဿ (ကျွဲ) ၏ ‘ပရဘာကရ’ ဆိုသကဲ့သို့ နေကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။

Verse 39

ककुद्मतः कपिलं तदेव सङ्ख्यातं नाम ।

ကကុဒ္မတ် မှ ကပိလ ပေါ်ထွန်းလာသည်; ထိုမြေဒေသကိုပင် ‘သင်္ချာတ’ ဟူသော အမည်ဖြင့် သိကြသည်။

Verse 40

इत्येतानि वर्षाणि ।

ဤသို့ဖြင့် ဤတို့သည် ဝရ္ଷ (နယ်မြေခွဲခြားမှုများ) ဖြစ်သည်။

Verse 41

तत्र द्विनाम्न्यो नद्यः ।

ထိုနေရာ၌ မြစ်များသည် အမည်နှစ်မျိုးစီ ရှိကြသည်။

Verse 42

प्रतपा प्रवेशा सैवोच्यते ।

‘ပရတပာ’—‘ပရဝေရှာ’ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည့်—ဤမြစ်တစ်စင်းတည်းကို ထိုသို့ အမည်ပေးထားသည်။

Verse 43

द्वितीया शिवा यशोदा सा च भवति ।

ဒုတိယသည် «ရှီဝါ» ဖြစ်၍ ထိုမြစ်ကို «ယရှိုးဒါ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 44

तृतीया पित्रा नाम सैव कृष्णा भण्यते ।

တတိယသည် «ပိတြာ» ဟု အမည်ရှိ၍ ထိုတူညီသော မြစ်ကို «ကೃရှ္ဏာ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 45

चतुर्थी ह्रादिनी नाम सैव चन्द्रा निगद्यते ।

စတုတ္ထသည် «ဟြာဒိနီ» ဟု အမည်ရှိ၍ ထိုမြစ်တူညီသော မြစ်ကို «ချန္ဒြာ» ဟု ကြေညာခေါ်ဆိုသည်။

Verse 46

विद्युता च पञ्चमी शुक्ला सैव ।

ပဉ္စမသည် «ဝိဒ္ယုတာ» ဖြစ်၍ ထိုတူညီသော မြစ်ကို «ရှုကလာ» ဟုလည်း ခေါ်သည်။

Verse 47

वर्णा षष्ठी सैव विभावरी ।

ဆဋ္ဌမသည် «ဝර්ဏာ» ဖြစ်၍ ထိုတူညီသော မြစ်ကို «ဝိဘாவရီ» ဟုလည်း ခေါ်သည်။

Verse 48

महती सप्तमी सा एव धृतिः ।

သတ္တမမြစ်သည် မဟာတီ (Mahatī) ဖြစ်၍ ထိုသည်ပင် ဓြတိ (Dhṛti) ဖြစ်သည်။

Verse 49

एताः प्रधानाः शेषाः क्षुद्रनद्यः ।

ဤတို့သည် အဓိကမြစ်များ ဖြစ်ကြပြီး ကျန်သည်တို့မှာ သေးငယ်သော ချောင်းများ ဖြစ်သည်။

Verse 50

इत्येष कुशद्वीपस्य संनिवेशः ।

ဤသို့ပင် ကုရှဒွီပ (Kuśadvīpa) ၏ အနေအထားနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ (saṃniveśa) ကို ဆိုထားသည်။

Verse 51

शाकद्वीपो द्विगुणः संनिविष्टश्च कथितः ।

ရှာကဒွီပ (Śākadvīpa) သည် အကျယ်အဝန်း နှစ်ဆဖြင့် စီမံတည်ဆောက်ထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 52

तस्य च मध्ये महाकुशस्तम्भः ।

ထို၏ အလယ်ဗဟို၌ မဟာကုရှစတမ္ဘ (Mahākuśastambha) ဟူသော ကုရှတိုင်ကြီး ရှိသည်။

Verse 53

एष च कुशद्वीपो दधिमण्डोदेनावृतः क्षीरोदद्विगुणेन ।

ဤ ကုရှဒွီပသည် ဒဓိမဏ္ဍောဒ (ဒိန်ချဉ်မှ ဝေးရည်) သမုဒ္ဒရာဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ နို့သမုဒ္ဒရာ၏ အတိုင်းအတာထက် နှစ်ဆ ဖြစ်သည်။

Frequently Asked Questions

What is the primary ethical or philosophical instruction in this Adhyaya?

The chapter primarily instructs through cosmographic ordering: it presents a model of terrestrial stability in which oceans, mountains, rivers, and central trees form a regulated system. The idealized description of regions free from famine (durbhikṣa), aging (jarā), and disease (vyādhi) implies that well-ordered environments correspond to well-being, offering an indirect ecological-ethical frame rather than explicit moral rules.

Which chronological or seasonal markers are identified for the practices in this chapter?

No explicit chronological markers (tithi, māsa, ṛtu, or lunar/seasonal timings) are stated in the supplied passage. The content is descriptive geography (dvīpa–saṁniveśa) rather than a ritual or calendrical prescription.

How does this chapter address the concept of environmental or terrestrial balance?

Environmental balance is conveyed via spatial proportionality (dviguṇa relations between dvīpas), bounded hydroscapes (salt, milk, and curd-like oceans), and systematic hydrography (named rivers) anchored by mountain ranges and central arboreal features (Śākavṛkṣa; Mahākuśastamba). The text’s emphasis on regions without scarcity or disease frames a stable terrestrial design as conducive to sustainable life.

What historical lineages or cultural figures are referenced?

The passage does not cite human dynasties or royal genealogies. It references cosmographic and eponymic names (e.g., Nārada as a mountain-name association; Indra in relation to rainfall), functioning as mythic-cultural identifiers within the geographic schema rather than as historical lineages.