
Devaparvatādhivāsa-varṇana (Meru–Devakūṭa–Kailāsa-niveśa)
Ancient-Geography (Purāṇic Sacred Topography) / Cosmography
ဝရာဟ–ပෘထဝီ သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုအတွင်း (ဤနေရာတွင် ရုဒ္ဒရ၏ အစီရင်ခံချက်ဖြင့်) ဤအဓ್ಯಾಯသည် သန့်ရှင်းသော တောင်တန်းဒေသများနှင့် ထိုနေရာများတွင် နေထိုင်သော အစုအဖွဲ့များကို စာရင်းပြုစုကာ ကမ္ဘာမြေ၏ စနစ်တကျ နေထိုင်မှုကို ညီမျှမှုသင်ခန်းစာပုံစံ မြေပုံတစ်ခုအဖြစ် ပြသသည်။ မေရုနှင့် ဆက်နွယ်သော တောင်ထိပ်/တောင်တန်းခွဲများ—Śānta, Kuñjara, Vajraka, Mahānīla, Candrodya, Veṇumat, Vasudhārā, Ekśṛṅga, Gajaparvata—ကို ဖော်ပြပြီး တစ်ခုချင်းစီကို ဒေဝ၊ ဂဏ၊ နာဂ၊ ဝိဒ္ယာဓရ၊ ကိန္နရ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ယက္ခ၊ ဒာနဝ၊ ရာක්ෂသ တို့၏ ပူရ/ပူရီ နှင့် အာယတန (နေရာချထားရာမြို့နှင့် သန့်ရှင်းရာဌာန) များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထို့နောက် Devakūṭa သို့ ပြောင်းကာ နောက်ဆုံး Kailāsa ကို ဆက်လက်ဖော်ပြပြီး sabhā, vimāna, nidhī များ၊ Mandākinī, Kanakamandā, Mandā မြစ်များနှင့် ရုဒ္ဒရ–ဥမာ မင်္ဂလာပွဲ၊ Ardhanārī ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ Kārttikeya အဘိသေက စသည့် ဒဏ္ဍာရီဖြစ်ရပ်နေရာများကို အသေးစိတ်ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် “ဒေဝပရဝတ ၈ ခု” နှင့် ကမ္ဘာမြေ၏ ကြာပန်းသဏ္ဌာန် အစီအစဉ်ကို စုစည်းကာ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ထားသော ဒေသများနှင့် စည်းကမ်းရှိသော အတူတကွနေထိုင်မှုကို အခြေခံသည့် ကောစမစ်-ပတ်ဝန်းကျင်ဗေဒကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 1
ရုဒြက မိန့်ကြားသည်။
Verse 2
अतः परं पर्वतेषु देवानामवकाशा वर्ण्यन्ते।
ဤနောက်မှစ၍ တောင်တန်းများပေါ်ရှိ နတ်တို့၏ နေရာတော်များ (အဝကာသ) ကို ဖော်ပြမည်။
Verse 3
तत्र योऽसौ शान्ताख्यः पर्वतस्तस्योपरि महेन्द्रस्य क्रीडास्थानम्।
ထိုနေရာ၌ “ရှာန္တ” ဟုခေါ်သော တောင်ပေါ်တွင် မဟေန္ဒြ (အိန္ဒြ) ၏ အပန်းဖြေကစားရာ နေရာတော် ရှိသည်။
Verse 4
तत्र देवराजस्य पारिजातकवृक्षवनम्।
ထိုနေရာ၌ နတ်ဘုရင်၏ ပာရိဇာတ သစ်ပင်တော (pārijāta) ရှိသည်။
Verse 5
तस्य पूर्वपार्श्वे कुञ्जरो नाम गिरिः।
၎င်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် “ကုဉ္ဇရ” ဟုအမည်ရသော တောင်တစ်လုံး ရှိသည်။
Verse 6
तस्योपरि दानवानामष्टौ पुराणि च।
ထိုတောင်ပေါ်တွင် ဒာနဝ (Dānavas) တို့နှင့် ဆက်နွယ်သော “ပုရာဏ” ရှစ်စောင်လည်း ရှိသည်။
Verse 7
तथा वज्रके पर्वतवरे राक्षसानामनेकानि पुराणि।
ထို့အတူ အထူးမြတ်သော ဗဇ္ရက တောင်ပေါ်၌ ရာක්ෂသတို့နှင့် ဆက်နွယ်သော ပုရာဏများ အများအပြား ရှိ၏။
Verse 8
ते च नाम्ना नीलकाः कामरूपिणः।
ထို့သူတို့ကို အမည်အားဖြင့် နီလကာ (Nīlaka) ဟု ခေါ်ကြပြီး စိတ်ကြိုက် ရုပ်သဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲနိုင်သူများ ဖြစ်၏။
Verse 9
महानीलेऽपि शैलेन्द्रपुराणि।
ထို့အပြင် မဟာနီလ တောင်ပေါ်၌လည်း ရှိုင်လೇಂದ್ರ ပုရာဏများ (Śailendra-purāṇa) ရှိ၏။
Verse 10
पञ्चदशसहस्राणि किन्नराणां ख्यातानि।
ကိန္နရတို့နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာ တစ်သောင်းငါးထောင်သည် ထင်ရှားကျော်ကြား၏။
Verse 11
तत्र देवदत्तचन्द्रादयो राजानः।
ထိုနေရာ၌ ဒေဝဒတ္တ၊ စန္ဒြ (Candra) စသည့် မင်းများကို ဖော်ပြထား၏။
Verse 12
पञ्चदशकिन्नराणां गर्विताः
ကိန္နရ အုပ်စု ၁၅ အုပ်စုကို မာနကြီးသူများဟု ဖော်ပြထားသည်။
Verse 13
तानि सौवर्णानि बिलप्रवेशनानि च पुराणि
ထိုအရာတို့သည် ရွှေရောင်သဏ္ဌာန်ရှိသော ရှေးဟောင်း ဂူဝင်ပေါက်များ ဖြစ်သည်။
Verse 14
चन्द्रोदये च पर्वतवरे नागानामधिवासः
ထို့ပြင် ‘စန္ဒရောဒယ’ ဟုခေါ်သော အထူးမြတ်သော တောင်ပေါ်တွင် နာဂတို့၏ နေရာတည်ရှိသည်။
Verse 15
ते च बिलप्रवेशाः बिलेṣu वैनतेयविषयावर्त्तिनो व्यवस्थितानुरागे च दानवेन्द्रा व्यवस्थिताः
ထို့ပြင် ထိုဂူဝင်ပေါက်များသည်—ဂူအတွင်း၌—ဝိုင်နတေယ (Vainateya) နှင့် ဆက်စပ်သော ဒေသများတွင် တည်ရှိကြပြီး၊ အပြန်အလှန် ချစ်ခင်ကပ်လျက် ဒာနဝတို့၏ အရှင်များလည်း ထိုနေရာ၌ တည်ထောင်နေကြသည်။
Verse 16
वेणुमत्यपि विद्याधरपुरत्रयं
ထို့ပြင် ဝေဏုမတီ (Veṇumatī) လည်းရှိပြီး၊ ဗိဒ္ဓာဓရတို့၏ မြို့သုံးမြို့လည်း ရှိသည်။
Verse 17
त्रिंशद् योजनशतविस्तीर्णमेकैकं तावदायतम्
တစ်ခုချင်းစီသည် ယောဇန တစ်ရာအထိ ကျယ်ဝန်း၍ အလျားလည်း ထိုအတိုင်းတူကာ—စုစုပေါင်း သုံးဆယ် ဖြစ်သည်။
Verse 18
उलूकरोमशमहावेत्रादयश्च राजानो विद्याधराणाम्
ဦလူကရောမရှ၊ မဟာဝေတ်ရ စသည့်သူတို့သည် ဝိဒ္ဓာဓရတို့အတွင်း ရာဇာများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 19
एकैक्ये च शैलराजनि स्वयमेव गरुडो व्यवस्थितः
ထို့ပြင် တောင်မင်း တစ်လုံးချင်းစီပေါ်တွင် ဂရုဍာ ကိုယ်တိုင် တည်နေရာယူထားသည်။
Verse 20
कुञ्जरे तु पर्वतवरे नित्यं पशुपतिः स्थितः
သို့ရာတွင် ကုဉ္ဇရ ဟူသော အထူးမြတ်သော တောင်ပေါ်၌ ပသုပတိ သည် အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသည်။
Verse 21
वृषभाङ्को महादेवः शङ्करो योगिनां वरः । अनेकगणभूतकोटिसहस्रवारो भगवान् अनादिपुरुषो व्यवस्थितः ॥
နွားတံဆိပ်ပါသော မဟာဒေဝ ရှင်ကာရ၊ ယောဂီတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော ဘဂဝန် အနာဒီပုရုရှ သည် ဂဏနှင့် ဘူတ အဖွဲ့အစည်း မရေမတွက်နိုင်သော ထောင်ပေါင်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက် တည်ရှိနေသည်။
Verse 22
वसुधारे च पुष्पवतां वसूनां च समावासः ।
ဝသုဓာရာ၌ ပုဿပဝတ်တို့နှင့် ဝသုတို့၏ နေရာတည်ရာလည်း ရှိ၏။
Verse 23
वसुधारारत्नधारयोर्मूर्ध्नि अष्टौ सप्त च संख्यया ।
ဝသုဓာရာနှင့် ရတ္နဓာရာတို့၏ မူဓ္ဓန် (ထိပ်တောင်) ပေါ်တွင် အုပ်စုများကို အရေအတွက် ၈ နှင့် ၇ ဟု ရေတွက်ထား၏။
Verse 24
पुराणि वसुसप्तर्षीणां चेति ।
ထို့ပြင် ဝသုတို့နှင့် သပ္တရ္ဩိ (ခုနစ်ဩိ) တို့နှင့် ဆက်နွယ်သော ရှေးဟောင်း အခြေချနေရာများလည်း ရှိသည်ဟု ဆို၏။
Verse 25
एकशृङ्गे च पर्वतोत्तमे प्रजापतेः स्थानं चतुर्वक्त्रस्य ब्रह्मणः ।
ထို့ပြင် အကာရှೃင်္ဂ (Ekaśṛṅga) ဟူသော အထူးမြတ်သော တောင်ပေါ်တွင် ပ္ရဇာပတိ—မျက်နှာလေးပါးရှိသော ဘြဟ္မာ၏ အာသန (နေရာ) ရှိ၏။
Verse 26
गजपर्वते च महाभूतपरिवृता स्वयमेव भगवती तिष्ठति ।
ထို့ပြင် ဂဇပရ္ဝတ (Gajaparvata) ပေါ်တွင် မဟာဘူတများ ဝန်းရံလျက် ဘဂဝတီ မိမိတော်တိုင် တည်ရှိတော်မူ၏။
Verse 27
वसुधारे च पर्वतवरे मुनिसिद्धविद्याधराणामायतनम् ।
ဝသုဓာရာ၌ အထူးမြတ်သော တောင်ပေါ်တွင် မုနိများ၊ စိဒ္ဓများနှင့် ဝိဒ္ယာဓရများ၏ နေရာတည်ရှိသည်။
Verse 28
चतुराशीत्यपरपुर्यो महाप्राकारतोरणाः ।
ထို့ပြင် အခြားမြို့ ၈၄ မြို့ရှိပြီး ကြီးမားသော ကာရံတံတိုင်းများနှင့် တံခါးတော်များဖြင့် ပြည့်စုံသည်။
Verse 29
तत्र चानेकपर्वता नाम गन्धर्वा युद्धशालिनो वसन्ति ।
ထိုနေရာ၌ အနೇಕပဗ္ဗတား ဟု အမည်ရသော ဂန္ဓဗ္ဗများ နေထိုင်ကြပြီး စစ်ပွဲ၌ အင်အားကောင်းကြောင်းဖြင့် ကျော်ကြားသည်။
Verse 30
तेषां चाधिपतिर्देवो राजराजैकपिङ्गलः ।
သူတို့၏ အုပ်စိုးရှင်မှာ ရာဇရာဇೈကပိင်္ဂလ ဟု အမည်ရသော ဒေဝတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
Verse 31
सुरराक्षसाः पञ्चकूटे दानवाः शतशृङ्गे यक्षाणां पुरशतम् ।
ပဉ္စကူဋ၌ စုရများနှင့် ရာက္ခသများရှိသည်။ သတသೃင်္ဂ၌ ဒာနဝများရှိသည်။ ယက္ခများအတွက်မူ မြို့တစ်ရာရှိသည်။
Verse 32
ताम्राभे तक्षकस्य पुरशतम्॥
တားမာဘ (Tāmābha) ဟုခေါ်သော တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တက္ခက (Takṣaka) ၏ မြို့တံတိုင်းတစ်ရာ ရှိသည်။
Verse 33
विशाखपर्वते गुहस्यायतनम्॥
ဝိသာခ (Viśākha) တောင်ပေါ်တွင် ဂုဟ (Guha) ၏ သန့်ရှင်းသော အာယတန (āyatana) ရှိသည်။
Verse 34
श्वेतोदये गिरिवरे महागन्धर्वभवनम्॥
အလွန်မြတ်သော တောင်တန်းဖြစ်သည့် ရွှေတောဒယ (Śvetodaya) တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် ဂန္ဓဗ္ဗ (Gandharva) များ၏ ကြီးမားသော နေအိမ် ရှိသည်။
Verse 35
हरिकूटे हरिर्देवः॥
ဟရိကူဋ (Harikūṭa) ပေါ်တွင် ဒေဝတား ဟရိ (Hari) တည်ရှိသည်။
Verse 36
कुमुदे किन्नरावासः॥
ကုမုဒ (Kumuda) ဟုခေါ်သော တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် ကိန္နရ (Kinnara) များ၏ နေအိမ် ရှိသည်။
Verse 37
अञ्जने महोरगाः॥
အဉ္ဇန တောင်ပေါ်တွင် မဟောရဂါ ဟုခေါ်သော မြွေကြီးများ နေထိုင်ကြသည်။
Verse 38
सहस्रशिखरे च दैत्यानामुग्रकर्मिणामावासः॥
ထို့ပြင် သဟသ္ရရှိခရ တောင်ပေါ်တွင် လုပ်ရပ်ကြမ်းတမ်းသော ဒೈတျယ များ၏ နေရာတည်ရှိသည်။
Verse 39
पुराणां सहस्रमेकं हेममालिनां मुकुटे पन्नप्रपक्षे पर्वतवरे चत्वार्यायतनानि तु॥
ဟေမမာလင်တို့၏ ပိုင်ဆိုင်ရာအဖြစ် ရှေးဟောင်းမြို့တော် တစ်ထောင်နှင့်တစ်ခု ရှိပြီး၊ မုကူဋ၊ ပန္နပရပက္ရှ နှင့် ထူးမြတ်သော တောင်ပေါ်တွင် သန့်ရှင်းရာ အာယတန လေးခု တည်ရှိသည်။
Verse 40
एवं मेरुपर्वतेषु देवानामधिवासः॥
ဤသို့ မေရု တောင်တန်းများပေါ်တွင် နတ်တို့၏ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သည်။
Verse 41
मर्यादापर्वते देवकूटे पुरविन्यासः कीर्त्यते॥
နယ်နိမိတ်တောင်ဖြစ်သော ဒေဝကူဋ တွင် မြို့များ၏ အစီအစဉ်တည်ဆောက်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။
Verse 42
तस्योपरि योजनशतं गरुडस्य जातं क्षेत्रम्।
ထိုအပေါ်တွင် ဂရုဍနှင့် ဆက်နွယ်သော သန့်ရှင်းမြေတစ်ခုပြီး၊ ယောဇနာတစ်ရာအထိ ကျယ်ပြန့်နေသည်။
Verse 43
तस्यैव पार्श्वतस्त्रिंशद्योहनविस्तीर्णाश्चत्वारिंशदायताः सप्तगन्धर्वनगराः।
ထိုဒေသ၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်လျှောက်တွင် ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ မြို့ ခုနစ်မြို့ ရှိပြီး၊ တစ်မြို့စီသည် အနံ ယောဇနာ သုံးဆယ်၊ အလျား ယောဇနာ လေးဆယ် ဖြစ်သည်။
Verse 44
आग्नेयाश्च नाम्ना गन्धर्वातिबलिनः।
ထိုတို့ကို «အာဂ္နေယ» ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုနေရာရှိ ဂန္ဓဗ္ဗတို့သည် အလွန်အမင်း အင်အားကြီးမားကြသည်။
Verse 45
तत्र चान्यत् त्रिंशद्योहनमण्डलं पुरं सैंहिकेयानाम्।
ထိုနေရာတွင် ထပ်မံ၍ ယောဇနာ သုံးဆယ် ပတ်လည်ဖြစ်သော မြို့တစ်မြို့ ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် စိုင်ံဟိကေယတို့၏ မြို့ ဖြစ်သည်။
Verse 46
तत्र च देवर्षिचरितानि देवकूटे दृश्यन्ते।
ထိုနေရာ၌ ဒေဝကူဋ (Devakūṭa) ပေါ်တွင် နတ်ဋ္ဌာန ရှင်ဋ္ဌာန ရှိသော ရှင်ဋ္ဌာနဋ္ဌာန ဥပဒေဝရ္ဩီတို့၏ လုပ်ရပ်များကို ထင်ရှားသကဲ့သို့ မြင်တွေ့ရသည်။
Verse 47
पुरं च कालकेयानां तत्रैव।
ထိုနေရာတည်းမှာပင် ကာလကေယာတို့၏ မြို့တော်တစ်မြို့ ရှိသည်။
Verse 48
तथा चान्तरतटेऽन्ये सुनान्नाम तस्यैव दक्षिणे त्रिंशद्योहनविस्तृतं द्विषष्टियोजनायामं पुरं कामरूपिणां दृप्तानां मध्यमे च तस्य हेमकूटे महादेवस्य न्यग्रोधः।
ထို့အတူ အတွင်းဘက်ကမ်းပေါ်တွင် စုနာန် (Sunān) ဟုခေါ်သော အခြားသူတို့လည်း ရှိ၏။ ထိုဒေသ၏ တောင်ဘက်တွင် မာန်ထောင်သော ကာမာရူပိဏ် (Kāmārūpiṇs) တို့၏ မြို့တော်တစ်မြို့ ရှိပြီး အနံ ယောဇနာ သုံးဆယ်၊ အလျား ယောဇနာ ခြောက်ဆယ်နှစ် ဖြစ်သည်။ ထို့၏ အလယ်၌ ဟေမကူဋ (Hemakūṭa) ပေါ်တွင် မဟာဒေဝ (Mahādeva) ၏ ညဂ္ရောဓ (banyan) သစ်ပင် တည်ရှိ၏။
Verse 49
अथातः कैलासवर्णको भवति।
ယခုထို့ကြောင့် ကైలာသ (Kailāsa) ၏ ဖော်ပြချက် စတင်ပေသည်။
Verse 50
कैलासस्य तटे योजनशतमायामवस्तृतं भुवनमालाभिव्याप्तम्।
ကైలာသ (Kailāsa) ၏ တောင်စောင်းပေါ်တွင် အလျား ယောဇနာ တစ်ရာ ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတစ်ခု ရှိ၍ လောကများ (သို့) နေရာအိမ်ရာများကို ပန်းကုံးကဲ့သို့ စီရင်ပျံ့နှံ့နေသည်။
Verse 51
तस्याश्च मध्ये सभा।
ထိုဒေသ၏ အလယ်၌ စည်းဝေးခန်း (सभा) တစ်ခု ရှိ၏။
Verse 52
तत्र च तत्पुष्करं नाम विमानं तिष्ठति।
ထိုနေရာ၌ «တတ်ပုဿကရ» ဟူသော ကောင်းကင်ဗိမာန်တစ်စင်း တည်ရှိနေသည်။
Verse 53
धनदस्य च तद्विमानमधिवासश्च।
ထိုဗိမာန်သည်လည်း ဓနဒ (ကူဗေရ) ၏ နေထိုင်ရာနှင့် ကောင်းကင်ဗိမာန် ဖြစ်သည်။
Verse 54
तत्र पद्ममहापद्ममकरकच्छपकुमुदशङ्खनीलनन्दमहानिधयः प्रतिवसन्ति।
ထိုနေရာ၌ ပဒ္မ၊ မဟာပဒ္မ၊ မကရ၊ ကစ္ဆပ၊ ကုမုဒ၊ သင်္ခ၊ နီလ၊ နန္ဒ၊ မဟာနိဓိ ဟူသော မဟာဘဏ္ဍာများ နေထိုင်ကြသည်။
Verse 55
तत्र चन्द्रादीनां लोकपालानामावासः।
ထိုနေရာ၌ စန္ဒြ (လ) မှ စ၍ လောကပာလများ၏ နေရာအိမ်ရာ ရှိသည်။
Verse 56
तत्र च मन्दाकिनी नाम नदी।
ထိုနေရာ၌ «မန္ဒာကိနီ» ဟူသော မြစ်တစ်စင်း ရှိသည်။
Verse 57
तथा कनकमन्दा मन्दा चेति नामभिः सरितः।
ထို့အတူ ကနကမန္ဒါ နှင့် မန္ဒါ ဟူသော အမည်ရှိ မြစ်များလည်း ရှိသည်။
Verse 58
तत्रान्या अपि नद्यः सन्ति।
ထိုနေရာတွင် အခြားသော မြစ်များလည်း ရှိကြသည်။
Verse 59
पूर्वपार्श्वे च शतयोजनमायामास्त्रिंशद्योजनविस्तृता दशगन्धर्वपुर्यः तासु च सकुबाहुहरिकेशचित्रसेनादयो राजानः।
အရှေ့ဘက်တွင် ဂန္ဓဗ္ဗမြို့ ၁၀ မြို့ ရှိ၍ မြို့တစ်မြို့စီသည် အလျား ယောဇနာ ၁၀၀၊ အနံ ယောဇနာ ၃၀ ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့များတွင် စကူဗာဟု၊ ဟရိကေရှ၊ စိတ္ရစေန စသည့် မင်းများ ရှိကြသည်။
Verse 60
तस्यैव च पश्चिमकूटे अशीतियोजनायामं चत्वारिंशद्विस्तृतमेकैकं यक्षनगरम्।
ထို့အပြင် ၎င်း၏ အနောက်ဘက်တောင်ထိပ်တွင် ယက္ခမြို့ တစ်မြို့စီသည် အလျား ယောဇနာ ၈၀၊ အနံ ယောဇနာ ၄၀ ဖြစ်သည်။
Verse 61
तेषु च महामालिसुनेत्रचक्रादयो नायकाः।
ထိုတို့အတွင်း မဟာမာလိ၊ စုနေတရ၊ စက္ကရ စသည့် ခေါင်းဆောင်များ ရှိကြသည်။
Verse 62
तस्यैव दक्षिणे पार्श्वे कुञ्जदरीषु गुहासु समुद्राः समुद्रं यावत्किन्नराणां पुरशतम्॥
ထို၏ တောင်ဘက်အနားတွင် တောအုပ်များ၊ ချိုင့်ဝှမ်းများနှင့် ဂူများအတွင်း ရေများသည် သမုဒ္ဒရာတိုင်အောင် လျှံ့ကျယ်နေပြီး၊ ထိုနေရာ၌ ကိန္နရတို့၏ မြို့တစ်ရာစု တည်ရှိသည်။
Verse 63
तेषु च द्रुमसुग्रीवादिभगदत्तप्रमुखं राजशतम्॥
ထိုတို့အတွင်း၌ ဒြုမသုဂ္ရီဝာ စသည့်သူများနှင့် ဘဂဒတ္တကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထားသော မင်းတစ်ရာ ရှိသည်။
Verse 64
तत्र च रुद्रस्योमया सार्द्धं विवाहः संवृत्तः॥
ထိုနေရာ၌ ရုဒ္ရနှင့် ဥမာတို့၏ သာသနာတော်မြတ် မင်္ဂလာပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
Verse 65
तपश्च कृतवती गौरी॥
ထို့နောက် ဂေါရီသည် တပဿ (အတိအကျ သာသနာကျင့်) ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
Verse 66
किरातरूपिणा च रुद्रेण स्थितम्॥
ထို့အပြင် ထိုနေရာ၌ ရုဒ္ရသည် ကိရာတ (မုဆိုး) ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ရှိနေ하였다။
Verse 67
तत्रैव तत्र स्थितेन सोमेन शङ्करेण जम्बूद्वीपावलोकनं कृतम्॥
ထိုနေရာ၌ပင် ထိုနေရာတည်း၌တည်နေသော သောမ (ရှင်ကရာ) သည် ဇမ္ဗူဒွီပကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခဲ့သည်။
Verse 68
तत्र चानेककिन्नरगन्धर्वोपगीतमुमावनं नामाप्सरोभिरनेकपुष्पलतावल्लीभिरुपेतम्॥
ထိုနေရာ၌ ‘ဉမာဝန’ ဟုခေါ်သော တောအုပ်တစ်ခုရှိ၍ ကိန္နရနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများစွာက သီဆိုချီးမွမ်းကြပြီး အပ္စရာများနှင့် ပန်းပွင့်လျှံလျှံ လျားလျားသော လျှောပင်၊ နွယ်ပင်များစွာဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Verse 69
यत्र भगवता महेश्वरेणार्द्धनारीनरवपुः प्राप्तम्॥
ထိုနေရာ၌ အရှင်မဟေရှ္ဝရသည် မိန်းမတစ်ဝက် ယောက်ျားတစ်ဝက် ဖြစ်သော အရုပ်ခန္ဓာကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။
Verse 70
तत्र च कार्त्तिकेयस्य शरद्वनम्॥
ထိုနေရာ၌ ကာရ္တ္တိကေယ၏ ‘ရှရဒ္ဝန’ (မြက်/ကျူတော) လည်း ရှိသည်။
Verse 71
पुष्पचित्रक्रौञ्चयोर्मध्ये कार्त्तिकेयाभिषेकः कृतः तस्य च पूर्वतटे सिद्धमुनिगणावासः कलापग्रामो नाम॥
ပုෂ္ပစိတ္ရနှင့် က္ရောဉ္စ အကြား၌ ကာရ္တ္တိကေယအား အဘိသေက (သန့်ရှင်းရေဖြင့် အလိမ်းအကျံ) ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်း၏ အရှေ့ဘက်ကမ်း၌ စိဒ္ဓမုနိအဖွဲ့များ နေထိုင်ရာ ‘ကလာပဂြာမ’ ဟုခေါ်သော အာဝါသရှိသည်။
Verse 72
तथा च मार्कण्डेयवसिष्ठपराशरनलविश्वामित्रोद्दालकादीनां महर्षीणामनेकानि सहस्राण्याश्रमाणां हि भवति ।
ထို့အတူ မာရ္ကဏ္ဍေယ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ပရာရှရ၊ နလ၊ ဝိශ්ဝာမိတ္တရ၊ ဥဒ္ဒာလက စသည့် မဟာရ္ရှိတို့၏ အာရှရမ်များသည် ထောင်ပေါင်းများစွာ အမှန်တကယ် ရှိနေသည်။
Verse 73
तथा च पश्चिमस्याचलेन्द्रस्य निषधस्य भागं शृणुत ।
ထို့အတူ ယခုအခါ အနောက်ဘက်၌ရှိသော တောင်မင်း နိဿဓ၏ အပိုင်းကို နားထောင်ကြလော့။
Verse 74
तस्य च मध्यमकूटे विष्ण्वायतनं महादेवस्य ।
ထိုတောင်၏ အလယ်တောင်ထိပ်၌ ဗိဿဏု၏ အာယတန (ဘုရားကျောင်း) နှင့် မဟာဒေဝ၏ အာယတန ရှိသည်။
Verse 75
तस्यैवोत्तरतटे त्रिंशद्योजनविस्तृतं महत्पुरं लम्बाख्यातं राक्षसानाम् ।
ထို၏ မြောက်ဘက်ကမ်း၌ ယောဇန သုံးဆယ်အကျယ်ရှိသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ ရှိပြီး “လမ္ဗာ” ဟု ခေါ်ကာ ရာက္ခသတို့၏ မြို့ဖြစ်သည်။
Verse 76
तस्यैव दक्षिणे पार्श्वे बिलप्रवेशनगरम् ।
ထို၏ တောင်ဘက်အနား၌ “ဘိလပြဝေရှ” (ဂူဝင်ပေါက်) ဟု ခေါ်သော မြို့တစ်မြို့ ရှိသည်။
Verse 77
प्रभेदकस्य पश्चिमेन देवदानवसिद्धादीनां पुराणि ।
ပရဘေဒက၏ အနောက်ဘက်တွင် ဒေဝ၊ ဒာနဝ၊ သိဒ္ဓတို့နှင့် အခြားသူတို့၏ ရှေးဟောင်းမြို့များ ရှိသည်။
Verse 78
तस्य गिरिमूर्ध्नि महती सोमशिला तिष्ठति ।
ထိုတောင်၏ ထိပ်ပေါ်တွင် “ဆိုမရှီလာ” ဟုခေါ်သော ကြီးမားသည့် ကျောက်တုံးတစ်တုံး တည်ရှိသည်။
Verse 79
तस्यां च पर्वणि सोमः स्वयमेवावतारति ।
ထိုကျောက်ပေါ်တွင် ပရဝန် (parvan) ဟုခေါ်သော ဥပုသ်နေ့များ၌ ဆိုမ (Soma) သည် မိမိအလိုအလျောက် ဆင်းသက်လာသည်။
Verse 80
तस्यैवोत्तरपार्श्वे त्रिकूटं नाम ।
ထို၏ မြောက်ဘက်တောင်စောင်းတွင် “ထရိကူဋ” ဟု အမည်ရသော တောင်ထိပ်တစ်ခု ရှိသည်။
Verse 81
तत्र ब्रह्मा तिष्ठति क्वचित् ।
ထိုနေရာ၌ ဗြဟ္မာ (Brahmā) သည် အချို့အခါ (သို့မဟုတ် အချို့နေရာတွင်) တည်ရှိနေသည်။
Verse 82
तथा च वह्न्यायतनम् ।
ထို့အတူ အဂ္နိ (ဝဟ္နိ) နှင့် ဆက်နွယ်သော အာယတန (သန့်ရှင်းရာဌာန) တစ်ခုလည်း ရှိသည်။
Verse 83
मूर्त्तिमान् वह्निरुपास्यते देवैः ।
ရုပ်သဏ္ဌာန်ထင်ရှားသော ဝဟ္နိ (အဂ္နိ) ကို ဒေဝတားတို့က ရိုသေကန်တော့ကြသည်။
Verse 84
उत्तरे च शृङ्गाख्ये पर्वतवरे देवतानामायतनानि ।
ထို့ပြင် မြောက်ဘက်တွင် Śṛṅga ဟုခေါ်သော အထူးမြတ်သော တောင်ပေါ်၌ ဒေဝတားတို့၏ အာယတနများ (သန့်ရှင်းရာဌာနများ) ရှိကြသည်။
Verse 85
पूर्वे नारायणस्यायतनम् ।
အရှေ့ဘက်တွင် နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ၏ အာယတန (သန့်ရှင်းရာဌာန) ရှိသည်။
Verse 86
मध्ये ब्रह्मणः ।
အလယ်ဗဟိုနေရာတွင် ဗြဟ္မာ (Brahmā) ၏ အာယတန (သန့်ရှင်းရာဌာန) ရှိသည်။
Verse 87
शङ्करस्य पश्चिमे ।
အနောက်ဘက်၌ ရှင်ကရ၏ သန့်ရှင်းသော ဘုရားဌာန ရှိသည်။
Verse 88
तत्र च यक्षादीनां केचित् पुराणि तस्य चोत्तरतीरे जातुचे महापर्वते त्रिंशद्योजनमण्डलं नन्दजलं नाम सरस् तत्र नन्दो नाम नागराजा वसति शतशीर्षप्रचण्ड इति ।
အဲဒီနေရာတွင် ယက္ခတို့နှင့် အခြားသူတို့အကြောင်း ပုရాణဟောင်းအချို့ကို ပြောကြားကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်း၏ မြောက်ဘက်ကမ်းတွင် ‘ဇာတုချ’ ဟုခေါ်သော မဟာတောင်ပေါ်၌ နန္ဒဇလ ဟုခေါ်သော ရေကန်တစ်ကန်ရှိပြီး ပတ်လည်အကျယ် သုံးဆယ် ယောဇနာ ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် နန္ဒ ဟုခေါ်သော နာဂရာဇာ နေထိုင်၍ ‘ခေါင်းတစ်ရာရှိသော ကြမ်းတမ်းသူ’ ဟုဖော်ပြထားသည်။
Verse 89
इत्येतेऽष्टौ देवपर्वता विज्ञेयाः ।
ထို့ကြောင့် ဤရှစ်လုံးကို ‘ဒေဝပರ್ವတ’ ဟူသော သန့်ရှင်းသော တောင်များဟု သိမှတ်ရမည်။
Verse 90
तेनानुक्रमेण हेमरजतरत्नवैडूर्यमाणः शिलाहिङ्गुलादिवर्णाः ।
ထိုအစဉ်အတိုင်း (အရောင်များသည်) ရွှေ၊ ငွေ၊ ရတနာ၊ ဝိုင်ဍူရျ (beryl)၊ မာဏ (ကြည်လင်သလင်း)၊ ကျောက်၊ ဟင်္ဂုလ (စင်ဒူးရ/အနီရောင်) စသည်တို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 91
इयं च पृथ्वी लक्षकोटिशतानेकसंख्यातानां पूर्णा तेषु च सिद्धविद्याधराणां निलयाः ते च मेरोः पार्श्वतः केसरवलयालवालं सिद्धलोक इति कीर्त्यते ।
ဤကမ္ဘာမြေသည် လက္ခနှင့် ကိုဋိ အများအပြား ရာချီအထိ မရေတွက်နိုင်သော သတ္တဝါများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ထိုတို့အနက် စိဒ္ဓများနှင့် ဝိဒ္ယာဓရများ၏ နေထိုင်ရာများလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် မေရုတောင်၏ ဘေးဖက်၌—အမျှင်ဝိုင်းကွင်းကဲ့သို့ ဝန်းရံထားသော အလဝါလ (အိုးခွက်သဏ္ဌာန် အဝှမ်း) တူသည့် ဒေသကို ‘စိဒ္ဓလောက’ ဟု ကျော်ကြားစွာ ခေါ်ကြသည်။
Verse 92
इयं पृथ्वी पद्माकारेण व्यवस्थिताः
ဤကမ္ဘာမြေသည် ကြာပန်းပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် စီစဉ်တည်ရှိသည်။
Verse 93
एष च सर्वपुराणेषु क्रमः सामान्यतः प्रतिपाद्यते ।
ထို့ပြင် ဤအစဉ်အလာသည် ပုရာဏအားလုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ဟောပြောထားသည်။
Verse 94
८
ဤသည်မှာ ကိန်းဂဏန်းအမှတ် “8” သာဖြစ်ပြီး မူကူးသူ/ထုတ်ဝေမှုဆိုင်ရာ အမှတ်အသား ဖြစ်နိုင်သည်။
The chapter’s instruction is conveyed through cosmography: the text models Pṛthivī as a regulated, segmented habitat where distinct beings occupy bounded regions (parvatas, puras, āyatanas, bilapraveśas). This functions as an implicit ethic of terrestrial order—balance is maintained by proper placement, limits (maryādā), and coordinated coexistence rather than by a single prescriptive rule.
A clear calendrical marker appears with Somāśilā: the text states that Soma descends/appears there on parvan-days (parvaṇi), i.e., ritually significant lunar junctions. No explicit ṛtu (season) is specified, but the parvan reference anchors observance to the lunar ritual calendar.
Environmental balance is encoded as sacred topography: mountains, rivers, lakes, forests, and subterranean passages are presented as interconnected ecological zones, each assigned communities and guardians (devas, nāgas, yakṣas, etc.). By describing Earth as padmākāra (lotus-formed) with ordered ‘rings’ and residences, the text frames Pṛthivī’s stability as dependent on structured spatial distribution and protected hydrological/sylvan features (e.g., Mandākinī, Umāvana).
The chapter references named rulers/leaders of non-human polities (e.g., Devadatta and Candra among kinnaras; Ulūkaroma and Mahāvetra among vidyādharas; Rājarājaikapiṅgala among gandharvas; Nanda the nāgarāja, described as Śataśīrṣaprachaṇḍa). It also cites major sage-figures and āśrama traditions around Kailāsa (Mārkaṇḍeya, Vasiṣṭha, Parāśara, Viśvāmitra, Uddālaka), and mythic events involving Rudra–Umā and Kārttikeya.