
Svarga-lokasya Amarāvatī-dharmasabhā ca (Sudharmā) — digpura-varṇanam
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography)
ဝရာဟ–ပृथဝီ ဆွေးနွေးပုံစံအတွင်း ဤအဓ್ಯಾಯသည် ပုရာဏက ကောစမိုဂရဖီ (ကမ္ဘာလောကပုံဖော်) ကို အဓိကထားသည်။ ရုဒ္ဒရက မေရုတောင်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ တောက်ပသောဒေသတစ်ခုကို ဖော်ပြပြီး၊ စက်ကရဝာဋ (cakravāṭa) ဟုခေါ်သော စက်ဝိုင်းပုံတောင်တန်းကာရံတံတိုင်းဖြင့် ဝန်းရံထားကာ သတ္တုဓာတ်မျိုးစုံ ကြွယ်ဝကြောင်း ဆိုသည်။ ထိုအတွင်းတွင် သဗ္ဗဂ္ဂတမြို့ အမရာဝတီ ရှိပြီး၊ ဇမ္ဗူနဒ ရွှေတံတိုင်းများ၊ လေထဲရှိ နန်းတော်များ (ဝိမာန) များစွာ၊ ရေကန်ကြီးများ၊ အလံတော်များနှင့် ပန်းအလှဆင်များဖြင့် တင့်တယ်ကာ ဒေဝ၊ ယက္ခ၊ အပ္စရာနှင့် ရိရှီတို့ နေထိုင်ကြသည်။ အလယ်ဗဟိုတွင် ရတနာတန်ဆာဆင်ထားသော သုဓမ္မာ သဘ္ဟာ ရှိပြီး၊ အင်ဒြ (Śacīpati, Sahasrākṣa) သည် ပြည့်စုံသူများအကြား အုပ်စိုးထိုင်တော်မူသည်။ ထို့နောက် အဂ္နိ၊ ယမ၊ နိရ္ရတိ၊ ဝရုဏ၊ ဝါယု၊ ကုဗေရ နှင့် ဣရှာန တို့နှင့် ဆက်နွယ်သော ဦးတည်ရာမြို့များကို မြေပုံဆန်စွာ ဖော်ပြကာ၊ စွဝဂ္ဂကို စနစ်တကျ အပိုင်းအခြားများစွာပါဝင်သည့် လောကအဖြစ် မြင်သာစေသည်။
Verse 1
रुद्र उवाच । तस्यैव मेरोः पूर्वे तु देशे परमवर्चसे । चक्रवाटपरिक्षिप्ते नानाधातुविराजिते ॥ ७६.१ ॥
ရုဒြက မိန့်ကြား၏— «ထိုမေရုတောင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် အလွန်တောက်ပသော ဒေသတစ်ခု ရှိ၏။ ၎င်းသည် စက္ကရဝါဋ (ဝိုင်းပတ်တောင်/လေကာရံ) ဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး သတ္တုဓာတ်အမျိုးမျိုးဖြင့် တောက်ပလှ၏»။
Verse 2
तत्र सर्वामरपुरं चक्रवातसमुद्धतम् । दुर्धर्षं बलदृप्तानां देवदानवरक्षसाम् । तत्र जाम्बूनदमयः सुप्राकारः सुतोरणः ॥ ७६.२ ॥
ထိုနေရာ၌ လေမုန်တိုင်းက မြှောက်တင်သကဲ့သို့ အမရအားလုံး၏ မြို့တော် တည်ရှိ၏။ အင်အားကြောင့် မာန်တက်နေသော ဒေဝ၊ ဒါနဝ၊ ရက္ခသတို့အတွက်ပင် မလွယ်ကူအောင် မဖြိုခွဲနိုင်သော မြို့ဖြစ်၏။ ထိုမြို့တွင် ဂျာမ္ဘူနဒ ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အလွန်ကောင်းမွန်သည့် ကာရံတံတိုင်းနှင့် လှပသော တံခါးပေါက်များ ရှိ၏။
Verse 3
तस्याप्युत्तरपूर्वे तु देशे परमवर्चसे । आलोकजनसंपूर्णा विमानशतसंकुला ॥ ७६.३ ॥
ထိုအရပ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသ၌ အလင်းရောင်အထူးမြင့်မားသော မြေဒေသတစ်ခုရှိ၍ အလင်းတောက်ပသော လူအစုအဝေးများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ဝိမာနာ (ကောင်းကင်ယာဉ်/ကောင်းကင်နန်းတော်) ရာချီဖြင့် ထူထပ်နေသည်။
Verse 4
महावापीसमायुक्ता नित्यं प्रमुदिता शुभा । शोभिता पुष्पशबलैः पताकाध्वजमालिनी ॥ ७६.४ ॥
အလွန်ကြီးမားသော ရေကန် (သို့မဟုတ် အဆင့်ဆင့်ရေတွင်း) ဖြင့် ပြည့်စုံကာ အမြဲတမ်း ပျော်ရွှင်၍ မင်္ဂလာရှိသည့်အပြင် အရောင်စုံပန်းများဖြင့် တင့်တယ်ကာ အလံနှင့် တံခွန်များကို မာလာကဲ့သို့ ဆင်ယင်ထားသည်။
Verse 5
देवैर्यक्षोप्सरोभिश्च ऋषिभिश्च सुषोभिता । पुरन्दरपुरी रम्या समृद्धा त्वमरावती ॥ ७६.५ ॥
ဒေဝတားများ၊ ယက္ခများ၊ အပ္စရာများနှင့် ရှိသီများဖြင့် တင့်တယ်လှပနေသော ပုရန္ဒရ၏ မြို့တော်သည် ချစ်ဖွယ်ကောင်း၍—အမှန်တကယ် သင်သည် အမရావတီ—စည်းစိမ်ပြည့်ဝ၍ ကြွယ်ဝသန်မာသည်။
Verse 6
तस्या मध्येऽमरावत्यां वज्रवैडूर्यवेदिका । त्रैलोक्यगुणविख्याता सुधर्मा नाम वै सभा ॥ ७६.६ ॥
အမရாவတီ၏ အလယ်ဗဟို၌ စိန်နှင့် ဝိုင်ဒူရျ (ကြောင်မျက်လုံးကျောက်/ဘဲရယ်) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော မဏ္ဍပတင်ခုံတစ်ခုရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် သုဓမ္မာ ဟူသော အစည်းအဝေးခန်းမရှိ၍ သုံးလောကလုံးတွင် ထူးချွန်မှုကြောင့် ကျော်ကြားသည်။
Verse 7
तत्रास्ते श्रीपतेः श्रीमान् सहस्राक्षः शचीपतिः । सिद्धादिभिः परिवृतः सर्वाभिर्देवयोनिभिः ॥ ७६.७ ॥
ထိုနေရာတွင် သီရိပတိ (ဗိဿဏု) ၏ ရှေ့မှောက်၌ ထင်ရှားတောက်ပသော သဟသ္ရాక్ష—ရှချီ၏ အရှင် (အိန္ဒြာ)—သည် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး စိဒ္ဓများနှင့် အခြား ပြည့်စုံသူများ၊ ထို့ပြင် ဒေဝယောနိ အမျိုးအစားအားလုံးဖြင့် ဝိုင်းရံထားသည်။
Verse 8
तत्र चैव सुवंशः स्याद् भास्करस्य महात्मनः । साक्षात् तत्र सुराध्यक्षः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ७६.८ ॥
ထိုနေရာ၌ အမှန်တကယ် မဟာတမ ဘာස්ကရ (နေမင်း) ၏ မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုးတော် ရှိကြောင်း ဆိုကြသည်။ ထိုနေရာ၌ပင် တိုက်ရိုက်အားဖြင့် နတ်တို့၏ အုပ်စိုးရှင်တော်သည် ရှိ၍ နတ်အားလုံးက ဦးညွှတ်နမಸ್ಕာရ ပြုကြသည်။
Verse 9
तस्याश्च दिक्षु विस्तीर्णा तत्तद्गुणसमन्विता । तेजोवती नाम पुरी हुताशस्य महात्मनः ॥ ७६.९ ॥
ထိုဒေသ၏ အရပ်မျက်နှာတို့၌လည်း သက်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကာ ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့နေသော မြို့တော်တစ်မြို့ ရှိသည်။ ထိုမြို့၏ အမည်မှာ တေဇောဝတီ ဖြစ်၍ မဟာတမ ဟုတာရှ (မီးဘုရား) ၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။
Verse 10
तत्तद्गुणवती रम्या पुरी वैवस्वतस्य च । नाम्ना संयमनी नाम पुरी त्रैलोक्यविश्रुता ॥ ७६.१० ॥
ထိုကဲ့သို့သော အရည်အသွေးများနှင့် ပြည့်စုံ၍ လှပသာယာသော မြို့တော်သည် ဝိုင်ဝသွတ (ယမ) ၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ အမည်အားဖြင့် စံယမနီ ဟု ခေါ်ကြပြီး သုံးလောကလုံးတွင် ကျော်ကြားသည်။
Verse 11
तथा चतुर्थे दिग्भागे नैर्ऋताधिपतेः शुभा । नाम्ना कृष्णावती नाम विरूपाक्षस्य धीमतः ॥ ७६.११ ॥
ထို့အတူ စတုတ္ထ အရပ်ပိုင်း၌၊ နိုင်ဋတ (တောင်အနောက်) ဒေသ၏ မင်္ဂလာရှိသော အုပ်စိုးရှင်အောက်တွင်၊ ဉာဏ်ပညာရှိ ဗီရူပါက္ရှ၏ ဆက်နွယ်ရာ «ကృష్ణာဝတီ» ဟု အမည်ရသော နေရာတစ်ခု ရှိသည်။
Verse 12
पञ्चमे ह्युत्तरपुटे नाम्ना शुद्धवती पुरी । उदकाधिपतेः ख्याता वरुणस्य महात्मनः ॥ ७६.१२ ॥
အမှန်တကယ် ပဉ္စမ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ «သုဒ္ဓဝတီ» ဟု အမည်ရသော မြို့တော်တစ်မြို့ ရှိသည်။ ထိုမြို့သည် ရေတို့၏ အုပ်စိုးရှင် မဟာတမ ဗရုဏ၏ မြို့တော်ဟု ကျော်ကြားသည်။
Verse 13
तथा पञ्चोत्तरे देवस्वस्योत्तरपुटे पुरी । वायोर्गन्धवती नाम ख्याता सर्वगुणोत्तरा ॥ ७६.१३ ॥
ထို့အတူ မြောက်ဘက်၌—ဒေဝသွဝ၏ မြောက်ဖက်အနားတွင်—မြို့တစ်မြို့ရှိသည်။ ၎င်းကို «ဂန္ဓဝတီ» ဟုကျော်ကြားပြီး ဝါယု၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ ဂုဏ်သတ္တိအားလုံး၌ အထူးမြတ်ကြောင်း ဆိုထားသည်။
Verse 14
तस्योत्तरपुटे रम्या गुह्यकाधिपतेः पुरी । नाम्ना महोदया नाम शुभा वैदूर्यवेदिका ॥ ७६.१४ ॥
ထိုမြို့၏ မြောက်ဖက်အနားတွင် ဂုဟျကတို့၏ အဓိပတိ၏ သာယာလှပသော မြို့တစ်မြို့ရှိသည်။ ၎င်းကို «မဟောဒယာ» ဟုခေါ်ကြပြီး မင်္ဂလာရှိကာ ဝိုင်ဒူရျယ ရတနာဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပလက်ဖောင်း/ပူဇော်ခုံများ ပါရှိသည်။
Verse 15
तथाष्टमेऽन्तरपुटे ईशानस्य महात्मनः । पुरी मनोहरा नाम भूतैर्नानाविधैर्युता । पुष्पैर्धन्यैश्च विविधैर्वनैराश्रमसंस्थितैः ॥ ७६.१५ ॥
ထို့အတူ အတွင်းဝင်း အဋ္ဌမမြောက်တွင် မဟာသတ္တဝါ ဣရှာန၏ မြို့တော် «မနောဟရာ» ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အမျိုးမျိုးသော သတ္တဝါများ နေထိုင်ကြပြီး ပန်းများ၊ သီးနှံ/စပါးအမျိုးမျိုးနှင့် အာရှရမ်များ တည်ရှိသော တောအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်စုံသည်။
Verse 16
प्रार्थ्यते देवलोकोऽयं स स्वर्ग इति कीर्तितः ॥ ७६.१६ ॥
ဤဒေဝလောကကို လူတို့ ဆန္ဒပြု၍ ရှာဖွေကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို «သွဝဂ္ဂ» (Svarga) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။
The chapter primarily instructs through cosmographic ordering: it presents svarga as a structured, directionally organized environment centered on Meru, where civic splendor, assembly space (Sudharmā), and deity-linked regions model an ideal of regulated cosmic governance rather than a direct code of social ethics.
No explicit chronological markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal observances) appear in this passage; the content is descriptive geography/cosmography rather than ritual timing.
Environmental balance is implied via spatial design: the realm is depicted as enclosed (cakravāṭa-parikṣipta), resource-rich (nānā-dhātu-virājita), and systematically partitioned into directional cities. This models a stable, managed cosmos that can be read as an analogue for terrestrial stewardship—order, containment, and resource awareness—within the broader Varāha–Pṛthivī Earth-centered narrative tradition.
The passage references primarily deity figures rather than human lineages: Indra (Sahasrākṣa, Śacīpati), Agni (Hutāśa), Yama (Vaivasvata), Nirṛti (associated here with Virūpākṣa), Varuṇa, Vāyu, Kubera (Guhyakādhipati), and Īśāna, along with classes of beings (deva, yakṣa, apsaras, ṛṣi, siddha).
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.