
Dharmasya Vṛṣarūpatā, Somadoṣaḥ, Trayodaśī-vrataṁ ca
Ethical-Discourse (Dharma-Theology) + Ritual-Manual (Tithi Observance)
ဝရာဟ–ပृथဝီ သင်ကြားမှုဘောင်အတွင်း ဤအဓ್ಯಾಯသည် လူမှုရေးနှင့် မြေကြီးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းတည်ငြိမ်မှု၏ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော အရင်းအမြစ်ကို ဖော်ပြသည်။ ဘြဟ္မာသည် စကြဝဠာကို ကာကွယ်ရန် ဓမ္မကို ဝೃಷဘ (နွားထီး) ရုပ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းစေပြီး “ခြေ” လေးချောင်းရှိသော်လည်း ယုဂများ (ကൃതမှ ကလိ) အလိုက် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းသွားကာ သီလနှင့်အုပ်ချုပ်မှု၏ မတည်ငြိမ်မှုကို ညွှန်ပြသည်။ ထို့နောက် သောမသည် တာရာ (ဗృဟஸပတိ/အင်္ဂိရသ၏ ဇနီး) ကို လိုက်လံကြောင့်ကြားရာမှ ဓမ္မကို ထိခိုက်စေပြီး ဓမ္မသည် ကြောက်မက်ဖွယ် တောအုပ်ထဲသို့ ဆုတ်ခွာပျောက်ကွယ်သွားသဖြင့် ဒေဝနှင့် အသူရတို့အကြား ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ နာရဒ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဘြဟ္မာသည် ဓမ္မကို ရှာဖွေတွေ့ရှိကာ စုပေါင်း၍ စတုတ္ထ/ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့် သက်သာငြိမ်းချမ်းစေရန် သင်ကြားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တရယောဒသီကို ဓမ္မ၏ တိထိအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိုတောကို “ဓမ္မာရဏ్య” ဟု အမည်ပေးပြီး လဆန်းလပြည့်နေ့စဉ် ၁၃ ရက်မြောက် ဝရတအကျင့်ကို ကောသမစ်နှင့် လောကီ တည်ငြိမ်ညီမျှမှု ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Verse 1
पूर्वं ब्रह्माऽव्ययः शुद्धः परादपरसंज्ञितः । स सिसृक्षुः प्रजास्त्वादौ पालनं च विचिन्तयत् ॥ ३२.२ ॥
အစဦး၌ ဘြဟ္မာသည် မပျက်မယွင်းသော၊ သန့်ရှင်းသော၊ အလွန်အထက် (ပရ) နှင့် အတွင်းရှိ (အပရ) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခံရသူ ဖြစ်၏။ အစကာလ၌ သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းလိုသောအခါ၊ ၎င်းတို့၏ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် အုပ်ချုပ်စီမံခြင်းကိုလည်း စဉ်းစားတော်မူ၏။
Verse 2
तस्य चिन्तयतस्त्वङ्गाद् दक्षिणाच्छ्वेतकुण्डलः । प्रादुर्बभूव पुरुषः श्वेतमाल्यानुलेपनः ॥ ३२.३ ॥
ထိုသို့ စဉ်းစားနေစဉ်၊ သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ညာဘက်တွင် အဖြူရောင် နားကပ်တစ်ဖက်ဆင်ထားသော ပုရုရှတစ်ဦး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူသည် အဖြူရောင် ပန်းကုံးနှင့် အဖြူရောင် လိမ်းဆေးတို့ဖြင့်လည်း အလှဆင်ထား၏။
Verse 3
तं दृष्ट्वोवाच भगवान्श्चतुष्पादं वृषाकृतिम् । पालयेमाः प्रजाः साधो त्वं ज्येष्ठो जगतो भव ॥ ३२.४ ॥
ထိုသူကို မြင်ပြီးနောက် ဘုရားသခင်သည် ခြေလေးချောင်းရှိ၍ နွားပုံသဏ္ဌာန်ရှိသူအား မိန့်တော်မူသည်— «အို သဒ္ဓါရှိသူ၊ ဤပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လော့; လောက၏ အကြီးအကဲဖြစ်လော့»။
Verse 4
इत्युक्तः समवस्थोऽसौ चतुःपद्भ्यां कृते युगे । त्रेतायां स समस्तृभ्यां द्वे चैव द्वापरेऽभवत् । कलावेकेन पादेन प्रजाः पालयते प्रभुः ॥ ३२.५ ॥
ထိုသို့ မိန့်တော်မူခြင်းခံရသော် ထိုသူသည် ညီမျှတည်ငြိမ်သော အခြေအနေ၌ ရှိနေ하였다။ ကృతယုဂတွင် ခြေလေးပိုင်းပြည့်စုံ၍ တည်ရှိ၏; တ్రေတာတွင် သုံးပိုင်းပြည့်စုံ၏; ဒွာပရတွင် နှစ်ပိုင်းဖြစ်၏; ကလိယုဂတွင်မူ အရှင်သည် တစ်ပိုင်းသာ ကျန်၍ ပြည်သူတို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တော်မူ၏။
Verse 5
षड्भेदो ब्राह्मणानां स त्रिधा क्षत्रे व्यवस्थितः । द्विधा वैश्येकधा शूद्रे स्थितः सर्वगतः प्रभुः । रसातलेषु सर्वेषु द्वीपवर्षे स्वयं प्रभुः ॥ ३२.६ ॥
ထိုသဘောတရား/စည်းကမ်းသည် ဗြာဟ္မဏတို့အတွင်း ခြောက်မျိုးဟု ဆိုကြ၏; က္ଷတ္တရိယတို့တွင် သုံးမျိုးအဖြစ် စီစဉ်ထား၏; ဝိုင်ရှျယတို့တွင် နှစ်မျိုး; ရှုဒ္ဒရတို့တွင် တစ်မျိုးအဖြစ် တည်ရှိ၏။ အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သော အရှင်သည် နေရာအနှံ့ တည်ရှိပြီး၊ ရသာတလ အားလုံးနှင့် ဒွီပ-ဝර්ෂ (ကျွန်းနှင့် ဒေသ) တို့တွင်လည်း အရှင်တော်ကိုယ်တိုင် ရှိတော်မူ၏။
Verse 6
द्रव्यगुणक्रियाजातिचतुःपादः प्रकीर्तितः । संहितापदक्रमश्चैव त्रिशृङ्गोऽसौ स्मृतो बुधैः ॥ ३२.७ ॥
၎င်းကို ခြေလေးပိုင်းရှိသည်ဟု ကြေညာကြသည်— ဒြဗ္ယ (ပစ္စည်း/အရာ), ဂုဏ (ဂုဏ်သတ္တိ), က္ရိယာ (လုပ်ဆောင်မှု), နှင့် ဇာတိ (အမျိုးအစား/မျိုးရင်း) ဟူ၍။ ထို့ပြင် ပညာရှိတို့က ၎င်းကို သုံးထိပ်ရှိသည်ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်— သံဟိတာ (ဆက်တိုက်ရွတ်ဖတ်ခြင်း), ပဒ (စကားခွဲဖတ်ခြင်း), နှင့် က္ရမ (အစဉ်လိုက်စီခြင်း) ဟူ၍။
Verse 7
तथा आद्यन्त ओङ्कार द्विशिराः सप्तहस्तवान् । त्रिबद्धबद्धो विप्राणां मुख्यः पालयते जगत् ॥ ३२.८ ॥
ထို့အတူ အစနှင့် အဆုံးဖြစ်သော သဘောတရား၊ အိုံကာရ (Oṁkāra) သည် ခေါင်းနှစ်လုံးနှင့် လက်ခုနစ်ဖက်ရှိ၍၊ သုံးမျိုးသော ချည်နှောင်ခြင်းဖြင့် ချည်နှောင်ထားကာ၊ ဗြာဟ္မဏတို့အတွင်း အမြင့်မြတ်ဆုံးအဖြစ် လောကကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၏။
Verse 8
स धर्मः पीडितः पूर्वं सोमेनाद्भुतकर्मणा । तारां जिघृक्षता पत्नीं भ्रातुराङ्गिरसस्य ह ॥ ३२.९ ॥
ယခင်က အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ရပ်များရှိသည့် ဆိုမက၊ မိမိအစ်ကို အင်္ဂိရသ၏ ဇနီး တာရာကို သိမ်းယူလိုသဖြင့် ဓမ္မကို နှိပ်စက်ခဲ့သည်။
Verse 9
सोऽपायाद्भीषितस्तेन बलिना क्रूरकर्मणा । अरण्यं गहनं घोरमाविवेश तदा प्रभुः ॥ ३२.१० ॥
ထို့နောက် ရက်စက်သော လုပ်ရပ်ရှိသည့် အင်အားကြီးသူကို ကြောက်ရွံ့၍ အရှင်သည် နောက်ဆုတ်ကာ ထူထပ်၍ ကြောက်မက်ဖွယ် သစ်တောထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 10
तस्मिन्गते सुराः सर्वे असुराणां तु पत्नयः । जिघृक्षन्तस्तदौकांसि बभ्रमुर्धर्मवञ्चिताः । असुरा अपि तद्वच्च सुरवेश्मनि बभ्रमुः ॥ ३२.११ ॥
သူတို့ (ဒေဝ) ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ဓမ္မမှ ဝေးကွာသည့် အဆုရတို့၏ ဇနီးများသည် သူတို့၏ နေအိမ်များကို သိမ်းယူလို၍ လှည့်လည်နေကြသည်။ အဆုရတို့လည်း ထိုနည်းတူ ဒေဝတို့၏ နန်းတော်အတွင်း လှည့်လည်နေကြသည်။
Verse 11
निर्मर्यादे तथा जाते धर्मनाशे च पार्थिव । देवासुरा युयुधिरे सोमदोषेण कोपिताः । स्त्रीहेतोश्च महाभाग विविधायुधपाणयः ॥ ३२.१२ ॥
ဤသို့ စည်းကမ်းနယ်နိမိတ်များ ချိုးဖောက်ကာ ဓမ္မ ပျက်စီးသွားသောအခါ၊ အို မင်းကြီး၊ ဆိုမနှင့် ဆက်နွယ်သော အပြစ်ကြောင့် ဒေါသထွက်၍ ဒေဝနှင့် အဆုရတို့ စစ်တိုက်ကြသည်။ အို မဟာဘဂ္ဂ၊ အကြောင်းရင်းမှာ မိန်းမတစ်ဦးဖြစ်၍ အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်ကြသည်။
Verse 12
तान्दृष्ट्वा युध्यतो देवानसुरैः सह कोपितान् । नारदः प्राह संगम्य पित्रे ब्रह्मणि हर्षितः ॥ ३२.१३ ॥
ဒေဝတို့သည် အဆုရတို့နှင့်အတူ ဒေါသထွက်ကာ တိုက်ခိုက်နေသည်ကို မြင်၍ နာရဒသည် ဝမ်းမြောက်လျက် မိမိအဖ ဘြဟ္မာထံ သွားရောက်ပြီး ပြောကြား하였다။
Verse 13
स हंसयानमारुह्य सर्वलोकपितामहः । निवारयामास तदा कस्यार्थे युद्धमब्रवीत् ॥ ३२.१४ ॥
ထို့နောက် လောကအပေါင်း၏ အဘိုးတော် ဘြဟ္မာသည် ဟံသာယာနာ (ဟံသာယာန) ကို စီးနင်း၍ သူတို့ကို တားဆီးကာ ထိုအခါ မေးမြန်းတော်မူသည်— «ဤစစ်ပွဲသည် မည်သူ့အတွက်နည်း?»
Verse 14
सर्वे शशंसुः सोमं तु स तु बुद्ध्वा स्वकं सुतम् । पीडनादपयातं तु गहनं वनमाश्रितम् ॥ ३२.१५ ॥
အားလုံးက စိုးမ (Soma) ကို ချီးမွမ်းကြသော်လည်း၊ သူသည် ထိုသူမှာ မိမိ၏သားတော်ဖြစ်ကြောင်း သိမြင်ပြီး၊ နှိပ်စက်ဒုက္ခကြောင့် ဆုတ်ခွာသွားကာ ထူထပ်သော တောနက်ထဲ၌ ခိုလှုံနေသည်ကို သိလိုက်သည်။
Verse 15
ततो ब्रह्मा ययौ तत्र देवासुरयुतस्त्वरन् । ददर्श च सुरैः सार्द्धं चतुष्पादं वृषाकृतिम् । चरन्तं शशिसङ्काशं दृष्ट्वा देवानुवाच ह ॥ ३२.१६ ॥
ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် ဒေဝနှင့် အသူရတို့နှင့်အတူ အလျင်အမြန် ထိုနေရာသို့ သွားလေ၏။ ဒေဝတို့နှင့်အတူ လေးခြေရှိ၍ နွားပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သော သတ္တဝါတစ်ပါးကို တွေ့မြင်ရာ၊ လှုပ်ရှားသွားလာကာ လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပနေသည်။ ထိုကိုမြင်ပြီး ဘြဟ္မာသည် ဒေဝတို့အား မိန့်တော်မူ၏။
Verse 16
ब्रह्मा उवाच । अयं मे प्रथमः पुत्रः पीडितः शशिना भृशम् । पत्नीं जिघृक्षता भ्रातुर्धर्मसंज्ञो महामुनिः ॥ ३२.१७ ॥
ဘြဟ္မာ မိန့်တော်မူသည်— «ဤသူသည် ငါ၏ ပထမသားတော်၊ ဓမ္မဟု ခေါ်သော မဟာမုနိ ဖြစ်၏။ သူ၏ အစ်ကိုသည် သူ၏ ဇနီးကို သိမ်းယူလိုသဖြင့်၊ သရှင် (လ) ကြောင့် အလွန်အမင်း နှိပ်စက်ခံရ၏»။
Verse 17
इदानीं तोषयध्वं वै सर्व एव सुरासुराः । येन स्थितिर्वो भवति समं देवासुरा इति ॥ ३२.१८ ॥
«ယခုအခါ အမှန်တကယ် ဒေဝနှင့် အသူရ အားလုံးတို့သည် (သင့်တော်သောသူအား) ကျေနပ်စေကြလော့။ ထိုသို့ပြုခြင်းကြောင့် ဒေဝနှင့် အသူရတို့အတွက် တည်ငြိမ်မှုသည် တန်းတူစွာ ဖြစ်ပေါ်လိမ့်မည်» ဟု (မိန့်ဆို၏)။
Verse 18
ततः सर्वे स्तुतिं चक्रुस्तस्य देवस्य हर्षिताः । विदित्वा ब्रह्मणो वाक्यात् सम्पूर्णशशिसन्निभम् ॥ ३२.१९ ॥
ထို့နောက် အားလုံးသည် ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းကာ ထိုဘုရားသခင်အား ချီးမွမ်းသီချင်းကို စီစဉ်တင်ဆက်ကြ၏။ ဗြဟ္မာ၏ မိန့်ကြားချက်မှ သိရှိသဖြင့် ထိုအရှင်၏ တောက်ပမှုသည် လပြည့်ကဲ့သို့ ပြည့်စုံလှ၏။
Verse 19
देवा ऊचुः । नमोऽस्तु शशिसङ्काश नमस्ते जगतः पते । नमोऽस्तु देवरूपाय स्वर्गमार्गप्रदर्शक । कर्ममार्गस्वरूपाय सर्वगाय नमो नमः ॥ ३२.२० ॥
ဒေဝများက ဆိုကြသည်– «လကဲ့သို့ တောက်ပသောအရှင်၊ သင့်အား နမောအပ္ပ။ လောက၏ အရှင်၊ သင့်အား နမောအပ္ပ။ ဒေဝရূপဖြင့် ပေါ်ထွန်း၍ ကောင်းကင်လမ်းကို ပြသသူ၊ သင့်အား နမောအပ္ပ။ ကర్మလမ်း၏ သဘောတရားတော်ဖြစ်သော အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့သူ၊ နမော နမော»။
Verse 20
त्वयैयं पाल्यते पृथ्वी त्रैलोक्यं च त्वयैव हि । जनस्तपस्तथा सत्यं त्वया सर्वं तु पाल्यते ॥ ३२.२१ ॥
ဤမြေကြီးကို သင်က ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တော်မူ၏၊ သုံးလောကလုံးကိုလည်း အမှန်တကယ် သင်တစ်ပါးတည်းက ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။ လူတို့၊ တပဿ (အကျင့်တရား) နှင့် သစ္စာတရားတို့ကိုပါ သင်က အားလုံး ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။
Verse 21
न त्वया रहितं किञ्चिज्जगत्स्थावरजङ्गमम् । विद्यते त्वद्विहीनं तु सद्यो नश्यति वै जगत् ॥ ३२.२२ ॥
လောက၌ တည်ငြိမ်သောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ မည်သည့်အရာမျှ သင်မရှိဘဲ မတည်ရှိနိုင်။ အမှန်တကယ် သင်ကင်းမဲ့သွားလျှင် လောကသည် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွား၏။
Verse 22
त्वमात्मा सर्वभूतानां सतां सत्त्वस्वरूपवान् । राजसानां रजस्त्वं च तामसानां तम एव च ॥ ३२.२३ ॥
သင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တမ (အတွင်းအာတ్మာ) ဖြစ်တော်မူ၏။ သုခသီလရှိသူတို့အတွင်း၌ သင်သည် စတ္တဝ (sattva) သဘောတရားဖြစ်၏။ ရဇသ (rajas) လက္ခဏာရှိသူတို့အတွင်း၌ သင်သည် ရဇသတည်း၊ တမသ (tamas) လက္ခဏာရှိသူတို့အတွင်း၌လည်း သင်သည် တမသတည်း။
Verse 23
चतुष्पादो भवान् देव चतुःशृङ्गस्त्रिलोचनः । सप्तहस्तस्त्रिबन्धश्च वृषरूप नमोऽस्तु ते ॥ ३२.२४ ॥
အို ဒေဝါ၊ သင်သည် ခြေလေးချောင်းရှိ၍ ချိုလေးချောင်းနှင့် မျက်စိသုံးလုံးရှိ၏။ လက်ခုနစ်လက်နှင့် အဆစ်/ချည်သုံးခုရှိသော နွားရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်တော်၊ သင့်အား နမောတော်ပြုပါ၏။
Verse 24
त्वया हीना वयं देव सर्व उन्मार्गवर्त्तिनः । तन्मार्गं यच्छ मूढानां त्वं हि नः परमा गतिः ॥ ३२.२५ ॥
အို ဒေဝါ၊ သင်မရှိလျှင် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး လမ်းမှားသို့ လျှောက်လှမ်းနေကြ၏။ မောဟဖြစ်သူတို့အား ထိုမှန်ကန်သောလမ်းကို ပေးတော်မူပါ; သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အမြင့်ဆုံး အားကိုးရာနှင့် ရောက်ရာဂတိဖြစ်၏။
Verse 25
एवं स्तुतस्तदा देवैर्वृषरूपी प्रजापतिः । तुष्टः प्रसन्नमनसा शान्तचक्षुरपश्यत ॥ ३२.२६ ॥
ထိုသို့ ဒေဝတော်များက ချီးမွမ်းကြသော်၊ နွားရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ခံယူသော ပရဇာပတိသည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်၍ တည်ငြိမ်သဖြင့် မျက်စိအေးချမ်းစွာ ကြည့်ရှုတော်မူ၏။
Verse 26
दृष्टमात्रास्तु ते देवाः स्वयं धर्मेण चक्षुषा । क्षणेन गतसंमोहाः सम्यक्सद्धर्मसंहिताः ॥ ३२.२७ ॥
သို့သော် ထိုဒေဝတော်များသည် ဓမ္မကိုယ်တိုင်အပေါ် တည်သော မျက်စိဖြင့် တော်ကို မြင်ရုံသာဖြင့် ခဏချင်း မောဟကင်းစင်ကာ မှန်ကန်သော သဒ္ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီလာကြ၏။
Verse 27
असुरा अपि तद्वच्च ततो ब्रह्मा उवाच तम् । अद्यप्रभृति ते धर्म तिथिरस्तु त्रयोदशी ॥ ३२.२८ ॥
အဆုရာတို့လည်း ထိုနည်းတူ ပြုကြ၏။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာက သူ့အား မိန့်တော်မူသည်—“ယနေ့မှစ၍ အို ဓမ္မ၊ သင်၏ ဓမ္မတိထိ (အခမ်းအနားနေ့) သည် တရယောဒသီ၊ လဆန်း/လဆုတ် တစ်ဆယ်သုံးရက် ဖြစ်စေ” ဟု။
Verse 28
यस्तामुपोष्य पुरुषो भवंतं समुपार्जयेत् । कृत्वा पापसमाहारं तस्मान्मुञ्चति मानवः ॥ ३२.२९ ॥
ထိုဥပောသထ/စည်းကမ်းကို စောင့်ထိန်း၍ အရှင်၏ကရုဏာကို သင့်တော်သကဲ့သို့ ရရှိသူသည် အပြစ်များကို အစုကြီး စုဆောင်းထားသော်လည်း ထိုအပြစ်တို့မှ လွတ်မြောက်ရသည်။
Verse 29
यच्चारण्यमिदं धर्म्म त्वया व्याप्तं चिरं प्रभो । ततो नाम्ना भविष्ये तद्धर्मारण्यमिति प्रभो ॥ ३२.३० ॥
အရှင်ဘုရား၊ ဤတောအုပ်ကို အရှင်—ဓမ္မဖြစ်တော်မူသောအရှင်—က အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပြည့်နှံ့စိမ့်ဝင်ထားသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် အရှင်ဘုရား၊ နာမအားဖြင့် ‘ဓမ္မာရဏ္ယ’ ဟု ခေါ်ကြလိမ့်မည်။
Verse 30
चतुष्ट्रिपाद् द्व्येकपाच्च प्रभो त्वं कृतादिभिर्लक्ष्यसे येन लोकैः । तथा तथा कर्मभूमौ नभश्च प्रायोयुक्तः स्वगृहं पाहि विश्वम् ॥ ३२.३१ ॥
အရှင်ဘုရား၊ ကృతယုဂနှင့် အခြားယုဂများအားဖြင့် လောကတို့သည် အရှင်ကို သိမြင်ကြပြီး၊ အရှင်သည် အစဉ်လိုက် ‘ပဒ’ (ခြေတံ) လေး၊ သုံး၊ နှစ်၊ တစ် ဟူ၍ ပေါ်ထွန်းတော်မူသည်။ ထို့အတိုင်း ကမ္မဘူမိ (မြေပြင်လောက) နှင့် မိုးကောင်းကင်၌လည်း အမြဲနီးပါး တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်၊ ကိုယ်ပိုင်အိမ်ကဲ့သို့ ဤဗిశ్వကို ကာကွယ်တော်မူပါ။
Verse 31
इत्युक्तमात्रः प्रपितामहोऽधुना सुरासुराणामथ पश्यतां नृप । अदृश्यतामगमत् स्वालयांश्च जग्मुः सुराः सवृषा वीतशोकाः ॥ ३२.३२ ॥
ဤသို့ ပြောဆိုပြီးချင်းပင်၊ အို မင်းကြီး၊ ပရပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) သည် ဒေဝနှင့် အဆုရတို့ မျက်စိရှေ့တင်ပင် မမြင်ရအောင် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ထို့နောက် ဒေဝတို့သည် ဝೃષ (နွားမြတ်) နှင့်အတူ ဝမ်းနည်းမှုကင်းစွာ မိမိတို့၏ နေရာဌာနများသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
Verse 32
धर्मोत्पत्तिं य इमां श्रावयीत तदा श्राद्धे तर्पयेत पितॄंश्च । त्रयोदश्यां पायसेन स्वशक्त्या स स्वर्गगामी तु सुरानुपेयात् ॥ ३२.३३ ॥
‘ဓမ္မ ပေါ်ပေါက်ခြင်း’ အကြောင်း ဤပုံပြင်ကို ရွတ်ဖတ်စေသူသည်၊ ရှရဒ္ဓကာလ၌ ပိတೃများကိုလည်း တර්ပဏ (ရေ/ပူဇော်ပေးခြင်း) ဖြင့် ကျေနပ်စေသင့်သည်။ တစ်ဆယ့်သုံးရက်နေ့တွင် မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ပာယသ (နို့ထမင်း) ဖြင့် ပူဇော်လျှင်၊ ထိုသူသည် ကောင်းကင်သို့ သွားရောက်ကာ ဒေဝတို့၏ အဖွဲ့အစည်းကို ရောက်ရှိမည်။
Verse 33
सोऽपायाद् भीषितस्तेन बलिना क्रूरकर्मणा । अरण्यं गहनं घोरमाविवेश तदा प्रभुः ॥
ထိုအင်အားကြီး၍ ကြမ်းတမ်းသော လုပ်ရပ်ရှိသူကြောင့် ကြောက်လန့်သဖြင့် သူသည် ထွက်ပြေးလေ၏။ ထို့နောက် အရှင်သည် ထူထပ်၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော တောအုပ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လေ၏။
The narrative models dharma as the stabilizing principle of society and world-order: when dharma is harmed or neglected, conflict and moral disorientation spread across communities (devas/asuras). Restoration occurs through recognition, praise, and regulated practice—culminating in a tithi-based observance (trayodaśī) that functions as an institutional mechanism for ethical re-alignment and communal stability.
The chapter explicitly institutes trayodaśī (the 13th lunar day) as Dharma’s tithi. It also uses yuga chronology (kṛta, tretā, dvāpara, kali) to describe the progressive reduction of dharma’s “pādas,” providing a macro-temporal frame for ethical decline and restoration.
Environmental balance is expressed through the forest motif: dharma’s withdrawal into araṇya produces a systemic breakdown (nirmaryādatā, ‘loss of boundaries’). The naming of Dharmāraṇya sacralizes a wilderness space as a locus of restoration, implying that maintaining ethical order is inseparable from maintaining stable ‘boundaries’ that also structure human–land relations.
Key figures include Brahmā (creator), Nārada (mediator), Soma (moon deity) as the agent of transgression, Tārā as the contested spouse, and Bṛhaspati identified through the Āṅgirasa lineage. Devas and asuras appear as collective polities whose conflict is triggered by dharma-loss and resolved through Brahmā’s intervention.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.