Varaha Purana - Adhyaya 201
Varaha PuranaAdhyaya 20159 Shlokas

Adhyaya 201: The Battle between the Rākṣasas and Yama’s Attendant-Messengers

Rākṣasa-kiṅkara-yuddham

Mythic-Administration (Yama’s Justice) / Conflict-Narrative

ဝရာဟ–ပृथဝီ သင်ကြားရေးဘောင်အတွင်း၌ ဤအধ্যာယသည် ကမ္ဘာလောကအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဓမ္မစည်းကမ်းအကောင်အထည်ဖော်မှုကို ဥပမာတစ်ရပ်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ယမ၏ သတင်းတမန်များသည် မျိုးစုံသော အဝတ်အစား/ရုပ်ဖျက်ဖြင့် လာရောက်၍ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကြောင်း တင်ပြကာ တာဝန်ပြောင်းလဲပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်။ ထိုတောင်းဆိုမှုကြောင့် သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကို စဉ်းစားသော မျှတသည့် စာရင်းစစ်ကြီး စိတ္တရဂုပ္တ (Citragupta) က ဒေါသထွက်၍ တပ်ဖွဲ့ကို စုစည်းလှုပ်ရှားစေသည်။ ထို့နောက် မန္ဒေဟ ရက္ခသများနှင့် မဟာစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီး၊ ရက္ခသများက စီးနင်းယာဉ်မျိုးစုံ၊ လက်နက်မျိုးစုံနှင့် တာမစီ မာယာ (tāmasī māyā) လှည့်စားမှုတို့ကို အသုံးပြုသည်။ ရက္ခသများ အားနည်းလာသောအခါ ကြောက်မက်ဖွယ် ရောဂါကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဇ္ဝရ (Jvara) ထံ ခိုလှုံကြပြီး၊ ဇ္ဝရက အပြစ်ရှိသူများကို ‘ချက်ပြုတ်’ ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် ဒဏ်ခတ်ရန် ကိုယ်စားလှယ်များကို စေလွှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယမက ဝင်ရောက်ညှိနှိုင်း၍ ဇ္ဝရကို ငြိမ်းချမ်းစေကာ စည်းကမ်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သည်။ ဤကഥာက တာဝန်ခံမှု၊ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် စနစ်တကျညီမျှမှုတို့၏ သင်ခန်းစာကို အလေးပေးသည်။

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīṚṣiputraDūtāḥCitraguptaMandehā rākṣasāḥJvaraYama (Dharmarāja)

Key Concepts

Dharma-rājya (cosmic jurisprudence under Yama)Citragupta as karmic record-keeper and administratorKiṅkara/dūta as enforcement agents of moral orderTāmasī māyā (concealment/illusion as tactical and ethical motif)Jvara as personified disease/affliction and punitive forceConflict as a metaphor for restoring systemic equilibrium

Shlokas in Adhyaya 201

Verse 1

अथ राक्षसकीङ्करयुद्धम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ ततस्ते सहिताः सर्वे चान्योऽन्याभिरताः सदा ॥ नानावेषधरा दूताः कृताञ्जलिपुटास्तदा ॥

ယခု ရာක්ෂသတို့၏ အမှုထမ်းများနှင့် စစ်ပွဲအကြောင်း စတင်သည်။ ရှိသီ၏သားက ပြောသည်– ထို့နောက် သံတမန်တို့အားလုံး စုပေါင်းလာကြ၍ အမြဲတမ်း အချင်းချင်းညီညွတ်စွာ လှုပ်ရှားကြပြီး မျိုးစုံသော အဝတ်အစား/အသွင်ဖုံးကွယ်မှုများ ဝတ်ဆင်ကာ ထိုအခါ လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေစွာ ရပ်နေကြသည်။

Verse 2

दूता ऊचुः ॥ वयं श्रान्ताश्च क्षीणाश्च ह्यन्यान् योजितुमर्हसि ॥ वयमन्यत्करिष्यामः स्वामिन्कार्यं सुदुष्करम् ॥

သံတမန်တို့က ပြောကြသည်– ကျွန်ုပ်တို့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ အားကုန်နေပြီ၊ အခြားသူများကို တာဝန်ပေးပါ။ အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် အခြားအလုပ်တစ်ခုကို ဆောင်ရွက်မည်—ဤတာဝန်သည် အလွန်ခက်ခဲလှသည်။

Verse 3

अन्ये हि तावत्तत्कुर्युर्यथेष्टं तव सुव्रत ॥ भगवन्स्म परिक्लिष्टाः त्राहि नः परमेश्वर ॥

အို သီလဝတီကတိတည်သူ၊ သင်အလိုရှိသလို အခြားသူများက ထိုအလုပ်ကို လုပ်နိုင်ပါသည်။ အို ဘဂဝန်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် အလွန်ဒုက္ခရောက်နေကြသည်; အို ပရမေရှဝရ၊ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။

Verse 4

ततो विवृत्तरक्ताक्षस्तेन वाक्येन रोषितः ॥ विनिःश्वस्य यथा नागो ह्यपश्यत्सर्वतो दिशम् ॥

ထို့နောက် သူ၏မျက်လုံးများ နီရဲ၍ လှည့်လည်ကာ ထိုစကားကြောင့် ဒေါသထွက်လာသည်။ မြွေကဲ့သို့ ပြင်းထန်စွာ အသက်ရှူထုတ်ပြီး အရပ်ရပ်သို့ လှည့်ကြည့်လေသည်။

Verse 5

अदूरे दृष्टवान्कञ्चित्पुरुषं स ह्यनाकृतिम् ॥ स तु वेगेन सम्प्राप्त इङ्गितज्ञो दुरात्मवान् ॥

မဝေးမလှတွင် သူသည် ရုပ်သဏ္ဌာန်မထင်ရှားသကဲ့သို့ ဖြစ်သော လူတစ်ယောက်ကို မြင်하였다။ အမူအရာနှင့် စိတ်ရည်ကို ဖတ်တတ်သော ထိုဒုစရိုက်သူသည် အလျင်အမြန် အရှိန်ဖြင့် ရှေ့သို့ ပြေးဝင်လာ하였다။

Verse 6

निःसृतः स च रोषेण चित्रगुप्तेन धीमता ॥ ततः स त्वरितं गत्वा मन्देहा नाम राक्षसाः ॥

ပညာရှိ စိတ္တရဂုပ္တ၏ ဒေါသကြောင့် သူသည် ထုတ်ပယ်ခံရ하였다။ ထို့နောက် အလျင်အမြန် သွား၍ ‘မန္ဒေဟာ’ ဟု အမည်ရသော ရက္ခသများထံ ရောက်သွား하였다။

Verse 7

नानारूपधरा घोरा नानाभरणभूषिताः ॥ विनाशाय महासत्त्वो यत्र तिष्ठन्महायशाः ॥

သူတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ အမျိုးမျိုးသော ရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်များကို ဆောင်ကာ အလှဆင်ပစ္စည်းမျိုးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြသည်။ ဖျက်ဆီးခြင်းအတွက် သူတို့သည် မဟာသတ္တဝါ၊ မဟာဂုဏ်သတင်းရှိသော အင်အားကြီးသူ ရပ်တည်နေသည့် နေရာသို့ ချဉ်းကပ်သွားကြသည်။

Verse 8

चित्रगुप्तो महाबाहुः सर्वलोकार्थचिन्तकः ॥ समः सर्वेषु भूतेषु भूतानां च समादिशत् ॥

လက်မောင်းကြီးသော စိတ္တရဂုပ္တသည် လောကအားလုံး၏ အကျိုးကို စဉ်းစားသူဖြစ်၍ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် တန်းတူညီမျှသော စိတ်ထားရှိသည်။ ထို့နောက် ထိုသတ္တဝါတို့နှင့် ပတ်သက်၍ အမိန့်များ ထုတ်ပြန်하였다။

Verse 9

ततस्ते विविधाकाराः राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ उपरुह्य तथा सर्वे मातङ्गांश्च हयं तथा ॥

ထို့နောက် ရုပ်သဏ္ဌာန်မျိုးစုံရှိသော အသားစား ရက္ခသများသည် အားလုံးပင် ဆင်များပေါ်သို့ တက်စီးကြပြီး ထိုနည်းတူ မြင်းများပေါ်သို့လည်း တက်စီးကြသည်။

Verse 10

ब्रुवन्तश्च पुनर्हृष्टाः शीघ्रमाज्ञापय प्रभो ॥ तव सन्देशकर्त्तारः कस्य कृन्तामजीवितम् ॥

သူတို့သည် ထပ်မံဝမ်းမြောက်စွာ ပြောကြသည်– “အရှင်ဘုရား၊ အမြန်အမိန့်ပေးတော်မူပါ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ သတင်းတော်သယ်များဖြစ်၍ မည်သူ၏ အသက်ကို ဖြတ်တောက်ရမည်နည်း?”

Verse 11

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चित्रगुप्तो ह्यभाषत ॥ रोषगद्गदया वाचा निःश्वसन् वै मुहुर्मुहुः ॥

သူတို့၏စကားကို ကြားသော် စိတ္တရဂုပ္တက ပြောလေ၏။ ဒေါသကြောင့် အသံတုန်ယင်ကာ မကြာခဏ အသက်ရှူထုတ်သွင်းကို ထပ်တလဲလဲ လုပ်နေ하였다။

Verse 12

भो भो मन्देहका वीराः मम चित्तानुपालकाः ॥ एतान्बध्नीत गृह्णीत भूताराक्षसपुङ्गवाः ॥

“ဟို! ဟို! မန္ဒေဟကာ သူရဲကောင်းတို့၊ ငါ၏အလိုတော်ကို စောင့်ရှောက်သူတို့—ဤသူတို့ကို ချည်နှောင်ကြ၊ ဖမ်းဆီးကြ၊ ဘူတနှင့် ရာක්ෂသတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်တို့!”

Verse 13

एवं हत्वा च बद्ध्वा च ह्यागच्छत पुनर्यथा ॥ हन्तारः सर्वभूतानां कृतज्ञा दृढ विक्रमा ॥

“ဤသို့ သတ်ပြီး ချည်နှောင်ပြီးနောက် ယခင်ကဲ့သို့ ပြန်လာကြလော့—သတ္တဝါအားလုံးကို သတ်ဖြတ်သူတို့၊ ကျေးဇူးသိတတ်၍ သတ္တိခိုင်မာသူတို့!”

Verse 14

हत्वा वै पापकानेतान्मम विप्रियकारिणः ॥ एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वचनं चेदमब्रुवन् ॥

“အမှန်တကယ် ငါ၏အလိုတော်ကို ဆန့်ကျင်ပြုသော ဤအပြစ်သားတို့ကို သတ်ကြလော့” ဟူသော သူ၏စကားကို ကြားသော် သူတို့သည် ဤသို့ ပြန်လည်ဖြေကြသည်။

Verse 15

राक्षसाः ऊचुः ॥ श्रान्ता वा क्षुधिता वापि दुःखिता वा तपोधनाः ॥ अमात्याः एव ज्ञातव्याः भृत्याः शतसहस्रशः ॥

ရက္ခသတို့က ပြောကြသည်– “ပင်ပန်းနေစေ၊ ဆာလောင်နေစေ၊ ဒုက္ခရောက်နေစေ—တပဓန (တပဿာဓန) ကြွယ်ဝသူတို့ကို အမတ် (amātya) ဟု သိမှတ်ရမည်။ အမှုထမ်းတို့သည်လည်း သိန်းချီရှိ၏။”

Verse 16

एते वधार्थं निर्दिष्टास्त्वयैव च महात्मना ॥ न युक्तं विविधाकाराः ह्यस्माकं नाशनाय वै ॥

“အို မဟာအတ္မာ၊ သတ်ဖြတ်ရန်အတွက် ဤသူတို့ကို သင်ကိုယ်တိုင် ညွှန်ကြားထားသည်။ အမျိုးမျိုးသောရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော သတ္တဝါတို့ကို ကျွန်ုပ်တို့ဖျက်ဆီးရန်အတွက် ခန့်ထားခြင်း မသင့်တော်ပါ။”

Verse 17

यथा ह्येते समुत्पन्नाः सर्वधर्मानुचिन्तकाः ॥ तथा वयं समुत्पन्नास्तदर्थं हि भवानपि ॥

“ဤသူတို့သည် ဓမ္မအားလုံးကို ဆင်ခြင်သူများအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာသကဲ့သို့၊ ကျွန်ုပ်တို့လည်း ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။ သင်လည်း ထိုရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုတည်းအတွက်ပင် (ပေါ်ပေါက်လာသည်)။”

Verse 18

मा च मिथ्या प्रतिज्ञातं धर्मिष्ठस्य भवत्विति ॥ अस्माकं विग्रहे वीर मुच्यन्तां यदि मन्यसे ॥

“ဓမ္မတည်ကြည်သူနှင့် ထိုက်တန်သော ကတိကဝတ်သည် မမှန်ကန်သွားစေမည်မဟုတ်ပါစေ။ အို သူရဲကောင်း၊ သင်သင့်တော်သည်ဟု ထင်လျှင် ကျွန်ုပ်တို့၏ တိုက်ပွဲအတွင်း၌ သူတို့ကို လွတ်မြောက်စေပါ။”

Verse 19

एवमुक्त्वा ततो घोरा व्याधयः कामरूपिणः ॥ सन्नद्धास्त्वरितं शूरा भीमरूपा भयानकाः ॥

ထိုသို့ပြောပြီးနောက်၊ စိတ်ကြိုက်ရုပ်ပြောင်းနိုင်သော ကြောက်မက်ဖွယ် ဗျာဓတို့သည် လျင်မြန်စွာ လက်နက်ကိရိယာတပ်ဆင်ကြ၏။ ကြောက်မက်ဖွယ်ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသည့် သူရဲကောင်းများဖြစ်၍ မြင်ရသည်နှင့် ထိတ်လန့်စရာ ဖြစ်၏။

Verse 20

गजैरन्ये तथा चाश्वै रथैश्चापि महाबलाः ॥ कण्टकैस्तुरगैर्हंसैरन्ये सिंहैस्तथापरे ॥

အင်အားကြီးသူအချို့သည် ဆင်များနှင့်အတူ၊ ထို့အတူ မြင်းများနှင့် စစ်ရထားများနှင့်ပါ လာကြ၏။ အခြားအချို့သည် ဆူးပါသတ္တဝါများ၊ မြင်းများ၊ ဟင်္သာများနှင့်အတူ; ထို့ပြင် အခြားအချို့သည် ခြင်္သေ့များနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။

Verse 21

मृगैः सृगालैर्महिषैर्व्याघ्रैर्मेषैस्तथापरे ॥ गृध्रैः श्येनैर्मयूरैश्च सर्पगर्दभकुक्कुटैः ॥

အခြားသူများသည် သမင်၊ မြေခွေး၊ ကျွဲ၊ ကျားနှင့် သိုးထီးတို့နှင့်အတူ လာကြ၏။ ထို့ပြင် ဂစ်ဒ်၊ သိမ်းငှက်နှင့် မယူးရ (ပျားမော်) တို့နှင့်အတူ၊ ထို့နောက် မြွေ၊ မြည်းနှင့် ကြက်ထီးတို့နှင့်အတူလည်း လာကြ၏။

Verse 22

एवं वाहनसंयुक्ता नानाप्रहरणोद्यताः ॥ समागताः महासत्त्वा अन्योन्यमभिकाङ्क्षिणः ॥

ဤသို့ ယာဉ်စီးနှင့်အတူ ပြည့်စုံကာ အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်ရန် အသင့်ဖြစ်သော မဟာသတ္တဝါတို့သည် စုဝေးလာကြပြီး—တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်လိုစိတ်ရှိကြ၏။

Verse 23

तूर्यक्श्वेडितसंघुष्टैर्बलितास्फोटितैरपि ॥ जयार्थिनो द्रुतं वीराश्चालयन्तश्च मेदिनीम् ॥

တူရိယာသံများ၏ ဆူညံသံနှင့် စစ်ဟစ်သံများ၊ ထို့ပြင် ဟိန်းဟောက်သံနှင့် လက်ခုပ်တီးသံတို့နှင့်အတူ၊ အောင်ပွဲကိုလိုလားသော သူရဲကောင်းတို့သည် လျင်မြန်စွာ ရှေ့တိုးကာ မြေပြင်ကိုတောင် တုန်လှုပ်စေကြ၏။

Verse 24

ततः समभवद्युद्धं तस्मिंस्तमसि सन्तते ॥ मुकुटैरङ्गदैश्चित्रैः केयूरैः पट्टिशासिकैः ॥

ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ အမှောင်အတိ ကျယ်ပြန့်လာသောအခါ စစ်ပွဲ ပေါ်ပေါက်လာ၏—မကူဋ်များ၊ အလှဆင်အင်္ဂဒများ၊ ကေယူးရ (ပခုံးအဆင်) များကြားတွင်၊ ထို့ပြင် ပုဆိန်နှင့် ဓားတို့ဖြင့်။

Verse 25

सकुण्डलैः शिरोभिश्च भ्राजते वसुधातलम् ॥ बहुभिश्च सकेयूरैश्छत्रैश्च मणिभूषणैः

မြေပြင်မျက်နှာပြင်သည် တောက်ပလင်းလက်လာ၏—နားကပ်တပ်ဆင်ထားသေးသော ခေါင်းများ ပြန့်ကျဲနေပြီး၊ လက်မောင်းကွင်းများ၊ မိုးခေါင်(ချတ်)များနှင့် ရတနာအလှဆင်ပစ္စည်းများလည်း များစွာရှိ၏။

Verse 26

शूलशक्तिप्रहारीश्च यष्टितोमरपट्टिशैः ॥ असिखड्गप्रहारीश्च बलप्राणसमीritaiḥ

သူးလ(လှံရှည်)နှင့် သက္တိ(လှံပစ်)တို့၏ ထိုးနှက်မှုများရှိ၏; တုတ်၊ တိုမရ၊ လှံနှင့် ပုဆိန်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း; ထို့ပြင် ဓားနှင့် ခဒ္ဂ၏ ခုတ်ထိုးမှုများ—အားနှင့် ပရာဏ(အသက်ဓာတ်)၏ တွန်းအားဖြင့် ဖြစ်၏။

Verse 27

अभवद्दारुणं युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् ॥ नखैर्दन्तैश्च पादैश्च तेऽन्योऽन्यमभिजघ्निरे

စစ်ပွဲသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလာ၏—အော်ဟစ်ဆူညံ၍ ကြက်သီးထစေသော; လက်သည်း၊ သွားနှင့် ခြေထောက်တို့ဖြင့်ပင် အချင်းချင်း ထိုးနှက်ကြ၏။

Verse 28

ततस्ते राक्षसा भग्ना दूतैर्घोरपराक्रमैः ॥ देहि देहि वदन्त्येव भिन्धि गृह्णीष्व तिष्ठ च

ထို့နောက် ကြောက်မက်ဖွယ် သတ္တိပါရမီရှိသော သံတမန်များကြောင့် ရာක්ෂသတို့သည် ပျက်စီးရှုံးနိမ့်ကာ “ပေး! ပေး! ခွဲဖျက်! ဖမ်းယူ! တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်!” ဟု ဆက်လက်အော်ဟစ်ကြ၏။

Verse 29

वध्यमानाः पिशाचास्ते ये निवृत्ता रणार्दिताः ॥ आहूयन्त प्रतिबयात्क्रोधसंरक्तलोचनाः

စစ်မြေပြင်တွင် ဖိနှိပ်ခံရ၍ နောက်ဆုတ်သွားသော ပိသာချတို့သည်—သတ်ဖြတ်ခံနေရစဉ်တောင်—ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ထပ်မံခေါ်ယူခံရပြီး၊ ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲနေကြ၏။

Verse 30

तिष्ठ तिष्ठ क्व यासीति न गच्छामि दृढो भव ॥ मया मुक्तमिदं शस्त्रं तव देहविनाशनम्

“ရပ်၊ ရပ်—မင်းဘယ်ကိုသွားမလဲ?” “ငါမသွားဘူး; တည်ကြည်စွာရပ်နေ။ ငါလွှတ်လိုက်သောဤလက်နက်သည် မင်း၏ကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးမည့်အရာဖြစ်သည်။”

Verse 31

किन्तु मूढ त्वया शस्त्रं न मुक्तं मे रुजाकरम् ॥ मया क्षिप्तास्तु इषवः प्रतीच्छ क्व पलायसे

“သို့သော် မိုက်မဲသူရေ၊ မင်းလွှတ်လိုက်တဲ့လက်နက်က ငါ့ကိုနာကျင်စေမယ့်အရာ မဟုတ်ဘူး။ ငါပစ်လွှတ်ထားတဲ့မြားတွေကို လက်ခံလော့! မင်းဘယ်ကိုပြေးလဲ?”

Verse 32

किं त्वं वदसि दुर्बुद्धे एषोऽहं पारगो रणे ॥ मम बाहु विमुक्तस्तु यदि जीवस्यतो वद

“အကြံဉာဏ်ဆိုးသူရေ၊ မင်းဘာပြောနေလဲ? စစ်မြေပြင်မှာ ငါကပဲ ကျွမ်းကျင်သူ။ ငါ့လက်မောင်းက လွတ်လပ်သွားပြီ; အသက်ရှင်ချင်ရင် (အညံ့ခံ၍) ပြောလော့။”

Verse 33

तत्र ते सहसा घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ मन्देहा नाम नाम्ना ते वध्यमानाः सहस्रशः

အဲဒီနေရာမှာ ရုတ်တရက် ကြောက်မက်ဖွယ် ရာක්ෂသများ—အသားစားသူများ—ပေါ်ထွက်လာကြသည်။ သူတို့ကို “မန်ဒေဟာ” ဟု အမည်ဖြင့် ခေါ်ကြပြီး ထောင်ချီအရေအတွက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခံနေရသည်။

Verse 34

ततो भग्ना यदा ते तु राक्षसाः कामरूपिणः ॥ प्रत्यपद्यन्त ते मायां तामसीं तमसावृताः

ထို့နောက် ရုပ်ပြောင်းနိုင်သော ရာක්ෂသများ အရှုံးပေးသွားသောအခါ၊ အမှောင်ဖုံးလွှမ်းနေကြသဖြင့် တမသီ မာယာ—အမှောင်မိုက်သော လှည့်ဖြားမှု—ကို အားကိုးကြသည်။

Verse 35

अदृश्याश्चैव दृश्याश्च तद्बलं तमसावृताः ॥ ततस्ते शरणं जग्मुर्ज्वरं परमभीषणम् ॥

မမြင်ရသောအရာများနှင့် မြင်ရသောအရာများ—ထိုအင်အားတို့သည် အမှောင်တမိုက်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး—ထို့နောက် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် “ဇွရ” (Jvara) ထံသို့ ခိုလှုံသွားကြသည်။

Verse 36

शूलपाणिं विरूपाक्षं सर्वप्राणिप्रणाशनम् ॥ मन्देहा नाम नाम्ना वै राक्षसाः पिशिताशनाः ॥

သူတို့က ဖော်ပြကြသည်—သုံးချွန်လှံကို ကိုင်ဆောင်သူ၊ မျက်စိပုံသဏ္ဌာန်မမှန်သူ၊ သတ္တဝါအားလုံးကို ဖျက်ဆီးသူ; ထို့ပြင် “မန္ဒေဟာ” ဟု အမည်ကြီးသော အသားစား ရာක්ෂသတို့ကိုလည်း ဆိုကြသည်။

Verse 37

वयमद्य महाभाग त्रायस्व जगतः पते ॥ ततस्तेषां वचः श्रुत्वा दूतानां कामरूपिणाम् ॥

“ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်ထံသို့ ခိုလှုံလာပါသည်၊ ဟေ မဟာဘဂ္ဂ; ဟေ လောကပတိ၊ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။” ထို့နောက် စိတ်ကြိုက်ရုပ်သဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲနိုင်သော သံတမန်တို့၏ စကားကို ကြားပြီး…

Verse 38

ज्वरः क्रुद्धो महातेजा योधानां तु सहस्रशः ॥ कालो मुण्डः केकराक्षो लोहयष्टिपरिग्रहः ॥

ဇွရ (Jvara) သည် ဒေါသထွက်၍ မဟာတေဇောရှိကာ စစ်သည်တို့ကို ထောင်ပေါင်းများစွာ (စုဝေးစေ) သည်—ထိုအထဲတွင် ကာလ၊ မုဏ္ဍ၊ ကေကရာက္ခ နှင့် လိုဟယဿဋိပရိဂ္ရဟ တို့လည်း ပါဝင်သည်။

Verse 39

विविधान्सन्दिदेशात्र पुरुषानग्निवर्चसः ॥ बद्धाञ्जलिपुटान्सर्वानिदमाह सुरेश्वरः ॥

သူသည် မီးကဲ့သို့ တောက်ပသော လူပုဂ္ဂိုလ်မျိုးစုံကို ဤနေရာသို့ စေလွှတ်하였다။ လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေစွာ ရပ်နေသော သူတို့အားလုံးထံသို့ နတ်တို့၏ အရှင်က ဤသို့ မိန့်ကြားသည်–

Verse 40

पच शीघ्रमिमान्पापान्योगेन च बलेन च ॥ ततस्ते त्वरितं गत्वा यत्र ते पिशिताशनाः ॥

“Burn (consume) these wicked ones quickly—by yogic power and by force.” Then they went swiftly to where those flesh-eaters were.

Verse 41

ज्वराज्ञया च ते सर्वे जीमूतघननिःस्वनाः ॥ बहूंस्ते राक्षसान्घोरान्दर्पोत्सिक्तान् सहस्रशः ॥

And by Jvara’s command, all of them, roaring like dense storm-clouds, (fell upon) many terrible Rākṣasas—swollen with pride—by the thousand.

Verse 42

बहुशस्त्रप्रहारैश्च शस्त्रैश्च विविधोज्ज्वलैः ॥ तरसा राक्षसा विग्ना रुधिरेण परिप्लुताः ॥

By many blows of weapons, and by various shining weapons, the Rākṣasas were violently checked and flooded with blood.

Verse 43

मोचयामास संग्रामं स्वयमेव यमस्ततः ॥ राक्षसान्मोचयित्वाऽथ हन्यमानान्समन्ततः ॥

Then Yama himself brought the battle to a halt. Having released the Rākṣasas, who were being slain on all sides, …

Verse 44

गत्वा ज्वरं महाभागं विनयात्सान्त्वयन्मुहुः ॥ पूजयन् वै ज्वरं दिव्यं गृहीय हस्ते महायशाः ॥

Having approached Jvara, O noble one, he repeatedly appeased him with humility; honoring the divine Jvara, the illustrious one took (him) by the hand.

Verse 45

प्रविवेश गृहं स्वं तु सम्भ्रमेणेदृशेन तु ॥ आननं तु समुत्प्रोष्छ्य सङ्ग्रामे स्वेदबिन्दुवत् ॥

ထိုကဲ့သို့ စိတ်လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်မှုဖြင့် သူသည် မိမိအိမ်သို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ ထို့နောက် မျက်နှာကို မြှောက်ရာတွင် စစ်မြေပြင်၌ ချွေးစက်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသူကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။

Verse 46

रोषायासकरं चैव सर्वलोकनमस्कृतः ॥ अहं त्वं चैव देवेश इमं लोकं चराचरम् ॥

သူသည် ဒေါသနှင့် အားထုတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသူဖြစ်သော်လည်း လောကအားလုံးက နမස්ကာရပြုကြ၏။ “ဟေ ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ငါနှင့် သင်တို့သည် လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော ဤလောကကို အုပ်စိုးကြ၏။”

Verse 47

शासेमहि यथाकामं यथादृष्टं यथाश्रुतम् ॥ त्वया ग्राह्यो ह्यहं देव मृत्युना च सुसंवृतः ॥

“ငါတို့သည် မိမိတို့အလိုအတိုင်း—မြင်ခဲ့သမျှနှင့် ကြားခဲ့သမျှအတိုင်း—အုပ်ချုပ်/ဆုံးဖြတ်ကြစို့။ သို့သော် ဟေ ဒေဝ၊ ငါသည် သင်၏လက်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရမည်ဖြစ်ပြီး မရဏကလည်း ငါကို ခိုင်မာစွာ ဝိုင်းပတ်ထား၏။”

Verse 48

लोकान्सर्वानहं हन्मि सर्वघाती न संशयः ॥ गच्छ गच्छ यथास्थानं युद्धं च त्यजतु स्वयम् ॥

“ငါသည် လောကအားလုံးကို သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီး၏; ငါသည် အရာအားလုံး၏ သတ်သူ—သံသယမရှိ။ သွား၊ သွား၊ မိမိနေရာသို့; ထိုသူသည် ကိုယ်တိုင် စစ်ကို စွန့်လွှတ်ပါစေ။”

Verse 49

राक्षसानां हतास्तत्र षष्टिकोट्यो रणाजिरे ॥ अमराश्चाक्षयाश्चैव न हि त्वां प्रापयन्ति वै ॥

ထိုစစ်မြေပြင်၌ ရာක්ෂသများ ခြောက်ဆယ်ကုဋိ သတ်ဖြတ်ခံရ၏။ ထို့ပြင် မသေသူများ၊ မပျက်စီးသူများပင် အမှန်တကယ် သင်ထံ မရောက်နိုင်—သင့်ကို မလွန်ဆန်နိုင်ကြ။

Verse 50

ततो ह्युपरतं युद्धं धर्मराजो यमः स्वयम् ॥ दूतानां चित्रगुप्तेन सख्यमेकमकारयत् ॥

ထို့နောက် စစ်ပွဲသည် အမှန်တကယ် ရပ်တန့်သွား၏။ ဓမ္မရာဇ ယမမင်းသည် ကိုယ်တိုင်ပင် သံတမန်များအရေးအတွက် စိတ္တရဂုပ္တနှင့် တစ်ခုတည်းသော သဘောတူညီမှုကို ချမှတ်စေ하였다။

Verse 51

सम्भाषन्ते ततो दूताश्चित्रगुप्तं तथैव च ॥ नियुञ्जस्व मया पूर्वं सर्वकर्माणि जन्तुषु ॥

ထို့နောက် သံတမန်များသည် စိတ္တရဂုပ္တနှင့်လည်း ဆွေးနွေးကြ၍— “ငါက အရင်က ပြုခဲ့သကဲ့သို့ သတ္တဝါတို့အပေါ်ရှိ ကမ္မအားလုံးကို ခန့်အပ် (မှတ်တမ်းတင်/သက်ရောက်စေ) လော့” ဟုဆို၏။

Verse 52

स्वकर्मगुणभूतानि ह्यशुभानि शुभानि च ॥ रुद्रं दूताः समागम्य चित्रगुप्तस्य पार्श्वतः ॥

အမှန်တကယ်ပင် ကိုယ့်ကမ္မမှ ပေါ်ထွန်းလာသော ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည့် ကမ္မများ—မကောင်းသောနှင့် ကောင်းသော—ကို စိစစ်ရမည်။ သံတမန်များသည် ရုဒြမင်းထံ ချဉ်းကပ်လာ၍ စိတ္တရဂုပ္တ၏ ဘေး၌ ရပ်နေကြ၏။

Verse 53

उपस्थानं च कुर्वन्ति कालचिन्तकमब्रुवन् ॥ यथा लोका यथा राजा यथा मृत्युḥ सनातनः ॥

သူတို့သည် အထူးအခမ်းအနားဖြင့် အမှုထမ်းတင်ပြ (upasthāna) ပြုကာ ကာလကို စဉ်းစားသူထံသို့— “လောကတို့ကဲ့သို့၊ မင်းကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူပင် မရဏ—အနန္တတည်မြဲ၏” ဟု ပြောကြ၏။

Verse 54

तदैवोत्तिष्ठ तिष्ठेति क्षम्यतां क्षम्यतां प्रभो

ထိုခဏတည်းက (သူတို့က) “ထပါ! ရပ်ပါ!” ဟုဆို၍— “ခွင့်လွှတ်ပါ၊ ခွင့်လွှတ်ပါ၊ အရှင်ဘုရား” ဟု တောင်းပန်ကြ၏။

Verse 55

बद्धगोधाङ्गुलित्राणा नानायुधधरास्तथा ॥ अग्रतः किंकराः कृत्वा तिष्ठन्पादाभिवन्दनम् ॥

ချည်နှောင်ထားသော အီဂွာနာခြေချောင်းအဖုံးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကာကွယ်ကွင်းများကို ဝတ်ဆင်ကာ၊ လက်နက်မျိုးစုံကို ကိုင်ဆောင်၍၊ အရှေ့ဘက်တွင် အမှုထမ်းများကို ထားပြီး (သူ၏) ခြေတော်၌ ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်နမസ്കာရပြုကာ ရပ်နေကြ၏။

Verse 56

परित्रायस्व नो वीर किंकराणां महाबलान् ॥ हन्यमानान्हि रक्षोभिरस्मानद्य रणाजिरे ॥

အို သူရဲကောင်းရေ—ယနေ့ စစ်မြေပြင်၌ ရာක්ෂသတို့က တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်နေသော ကျွန်ုပ်တို့ မဟာဗလ အမှုထမ်းများကို ကာကွယ်ပေးပါ။

Verse 57

बाहुभिः समनुप्राप्तः केशाकेशि ततः परम् ॥ अयुक्तमतुलं युद्धं तेषां वै समजायत ॥

သူတို့သည် လက်မောင်းအင်အားဖြင့် နီးကပ်လာကြပြီး၊ ထို့နောက် ဆံပင်ကို ဆံပင်ဖြင့် ဆွဲလှန်ကြ၏။ ထိုသူတို့အကြား ထိန်းမနိုင်သော၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် စစ်ပွဲတစ်ရပ် အမှန်တကယ် ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 58

खादन्ति चैव घ्नन्ति स्म चित्रगुप्तेन चोदिताः ॥ व्याधीनां च सहस्राणि दूतानां च महाबलाः ॥

စိတ္တရဂုပ္တ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် သူတို့သည် စားလည်းစား၍ ထိုးနှက်လည်းထိုးနှက်ကြ၏။ ထို့ပြင် ရောဂါအမျိုးပေါင်း ထောင်ချီရှိပြီး၊ မဟာဗလ သံတမန်များလည်း ရှိကြ၏။

Verse 59

धर्मराजोऽथ विश्रान्तं कालभूतं महाज्वरम् ॥ किंकिं वृत्तमिदं देव व्यापिनस्त्वं महातपाः ॥

ထို့နောက် ဓမ္မရာဇာသည် အနားယူနေသော၊ ကာလ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်တူ မဟာဇွရအား မေးမြန်းတော်မူ၏—“အို ဒေဝါ! ဤအရာသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ပွားသနည်း? သင်သည် အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သောသူ၊ အို မဟာတပသီ!”

Frequently Asked Questions

The narrative models cosmic governance as an accountability system: agents (dūtāḥ/kiṅkarāḥ) enforce order, Citragupta functions as an impartial administrator, and Yama ultimately restrains escalation. The text’s internal logic frames violence and punishment as instruments to re-stabilize dharmic order when predatory forces (rākṣasas) disrupt communal well-being.

No tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal markers are specified in this adhyāya; it is structured as a continuous mythic episode rather than a ritual calendar instruction.

Although Pṛthivī is not explicitly foregrounded through ecological sites in this passage, the chapter frames “balance” as systemic regulation of harm across beings. By depicting Citragupta’s even-handed stance toward bhūtas and Yama’s de-escalation, the text can be read as extending an ethic of restraint and maintenance of a stable living order—an indirect analogue to preserving terrestrial equilibrium.

The chapter references primarily mythic-administrative figures: Citragupta, Yama (Dharmarāja), and Jvara. A narrator figure, Ṛṣiputra, appears, but no royal dynasties, historical kings, or named sage lineages are developed within this adhyāya’s content.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App