
Dharmarājapuravarṇanam
Ancient-Geography (Otherworld Topography) / Ethical-Discourse (Karmic Vision)
ဝရಾಹ–ပृथဝီ သင်ကြားရေးဘောင်အတွင်း ဤအဓ್ಯಾಯသည် ဆက်လက်ပြောကြားသည့် နိဒါန်းပုံစံဖြင့် လာသည်။ ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ရှိများအား ပြောကြားပြီး နာချိကေတက ဓမ္မရာဇ (ယမ) ၏ မြို့တော်ကို မြင်တွေ့သမျှ ဖော်ပြသည်။ မြို့တော်သည် အလွန်ကျယ်ဝန်း၍ ကာရံတံတိုင်းခိုင်ခံ့ကာ ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထားသည့် မဟာနဂရ—နန်းတော်များ၊ မျှော်စင်များ၊ မြစ်များ၊ ရေကန်များ၊ ရေတွင်းများ၊ တောဥယျာဉ်များနှင့် သတ္တဝါမျိုးစုံဖြင့် ပြည့်နှက်သည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဝိညာဉ်များသည် ပျော်ရွှင်မှု၊ ဒုက္ခ၊ ကစားခြင်း၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ ချုပ်နှောင်ခြင်း စသည့် အခြေအနေမျိုးစုံဖြင့် ပေါ်လွင်ပြီး အခြေအနေတိုင်းသည် မိမိကံ၏ မြင်သာသော အကျိုးဖြစ်သည်—အကြမ်းနှင့် အနု (sthūla–sūkṣma) သတ္တဝါတို့သည် “ကံကြောင့် မြင်ရ” ဟု ဆိုသည်။ အလယ်ဗဟို အ축မှာ ပုෂ္ပောဒကာ/ဝိုင်ဝස්ဝတီ မြစ်ဖြစ်ပြီး သန့်ရှင်းမွှေးကြိုင်သော ရေ၊ ကြာပန်းမြေပြင်များနှင့် ဒေဝလောကဆန်သော အပန်းဖြေရာနေရာများက နৈতিকအကြောင်း–အကျိုးနှင့် ‘ကမ္ဘာတူ’ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စနစ်တကျ စီမံထားမှုကို သင်ခန်းစာအဖြစ် ပြသသည်။
Verse 1
अथ धर्मराजपुरवर्णनम् ॥ वैशम्पायन उवाच ॥ तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥ उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सर्वं निरवशेषतः ॥
ယခု သမ္မရာဇ (ယမ) ၏ မြို့တော်ဖော်ပြချက် ဖြစ်သည်။ ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်မှာ—စိတ်ကိုသင့်တော်စွာသင်ကြားထားသော ရှိများ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူက အကုန်အစင် မကျန်မလပ် ပြောကြား하였다။
Verse 2
नाचिकेत उवाच ॥ श्रूयतां द्विजशार्दूलाः कथ्यमानं मया द्विजाः ॥ योजनानां सहस्रं तु विस्ताराद्द्विगुणायतम् ॥
နာချိကేత မိန့်သည်—“နားထောင်ကြပါ၊ ဒွိဇတို့အနက် ကျားသဖွယ်မြတ်သူတို့၊ ဒွိဇတို့၊ ငါဖော်ပြမည်။ အကျယ်မှာ ယောဇန တစ်ထောင် ဖြစ်၍ အလျားမှာ ထို၏ နှစ်ဆ ဖြစ်သည်။”
Verse 3
द्विगुणं परिवेषेण तद्वै प्रेतपतेः पुरम् ॥ भवनैरावृतं दिव्यैर्याम्बूनदमयैः शुभैः ॥
ပတ်လည်အကာအရံကို အတိုင်းအတာနှစ်ဆဖြင့် ဝန်းရံထားသော ထိုမြို့သည် ကွယ်လွန်သူတို့၏ အရှင် (ပရေတပတိ) ၏ မြို့တော်ဖြစ်၏။ ဂျမ္ဘူနဒ ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော မင်္ဂလာရှိသည့် ဒေဝီယ မဟာအိမ်တော်များက ဝန်းရံဖုံးလွှမ်းထားသည်။
Verse 4
हर्म्यप्रासादसंबाधमहाट्टालसमन्वितम् ॥ सौवर्णेनैव महता प्राकारॆणाभिवेष्टितम् ॥
ဟာမ့်ယနှင့် ပရာသာဒတို့ ထူထပ်စွာတည်ရှိ၍ မဟာအတ္တာလ် (ကင်းမျှော်တိုင်) များပါဝင်ကာ၊ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အလွန်ကြီးမားသည့် မြို့ရိုး (ပရာကာရ) ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။
Verse 5
कैलासशिखराकारैर्भवनैरुपशोभितम् ॥ तत्र वै विमला नद्यस्तोयपूर्णाः सुशोभनाः ॥
ကೈလာသ တောင်ထိပ်များကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အိမ်တော်များဖြင့် လှပစွာတန်ဆာဆင်ထားသည်။ ထိုနေရာ၌ သန့်ရှင်းကြည်လင်သော မြစ်များရှိ၍ ရေပြည့်ဝကာ အလွန်လှပသည်။
Verse 6
दीर्घिकाश्च तथा कान्ता नलिन्यश्च सरांसि च ॥ तडागाश्चैव कूपाश्च वृक्षषण्डाः सुशोभनाः
ထိုနေရာ၌ ရှည်လျားသော ရေကန်များ၊ လှပသော ကြာပန်းတောများနှင့် ရေကန်ကြီးများ ရှိ၏။ ထို့ပြင် ရေသိုလှောင်ကန်များ၊ ရေတွင်းများနှင့် အလွန်လှပစွာ တန်ဆာဆင်ထားသော သစ်ပင်အုပ်စုများလည်း ရှိ၏။
Verse 7
नरनारीसमाकीर्णा गजवाजिसमाकुलाः ॥ नानादेशसमुत्थानैर्नानाजातिभिरेव च
ထိုမြို့သည် ယောက်ျားမိန်းမများဖြင့် ပြည့်နှက်၍ ဆင်နှင့် မြင်းများဖြင့်လည်း စည်ကားကျပ်တည်းကာ၊ နိုင်ငံဒေသမျိုးစုံမှ လာရောက်သူများနှင့် လူမျိုးအစုအဖွဲ့မျိုးစုံဖြင့် နေထိုင်လျက်ရှိ၏။
Verse 8
सर्वजीवैस्तथाकीर्णं तस्य राज्ञः पुरोत्तमम् ॥ क्वचिद्युद्धं क्वचिद्द्वन्द्वं तेन बद्धो यमालये
ထိုမင်း၏ အထူးမြတ်သော မြို့တော်သည် အမျိုးမျိုးသော သတ္တဝါအားလုံးဖြင့် ထိုသို့ ပြည့်နှက်နေ၏။ တစ်နေရာ၌ စစ်ပွဲ၊ တစ်နေရာ၌ ဒွန္ဒွယှဉ်ပြိုင်မှု ရှိ၍ ထိုကြောင့်ပင် သူသည် ယမ၏ နေရာ၌ ချည်နှောင်ခံရ၏။
Verse 9
क्वचिद्गायन् हसांश्चैव क्वचिद्दुःखेन दुःखितः ॥ क्वचित्क्रीडन् यथाकर्म क्वचिद्भुञ्जन् क्वचित्स्वपन्
တစ်နေရာ၌ သူသည် သီချင်းဆို၍ ရယ်မော၏; တစ်နေရာ၌ ဒုက္ခကြောင့် စိတ်နာကျင်ဒုက္ခရောက်၏။ တစ်နေရာ၌ မိမိကံအတိုင်း ကစား၏; တစ်နေရာ၌ စား၏၊ တစ်နေရာ၌ အိပ်၏။
Verse 10
स्वकर्मभिः प्रदृश्यन्ते स्थूलाः सूक्ष्माश्च जन्तवः ॥ मया दृष्टा द्विजश्रेष्ठास्तस्य राज्ञः पुरोत्तमे
သတ္တဝါများသည်—ကြမ်းသောအရာနှင့် နူးညံ့သောအရာတို့ပါ—မိမိတို့၏ ကံအတိုင်း မြင်တွေ့ရ၏။ အို ဒွိဇအထူးမြတ်သူရေ၊ ထိုမင်း၏ အထူးမြတ်သော မြို့တော်၌ ငါသည် ထိုတို့ကို မြင်ခဲ့၏။
Verse 11
अङ्गानि चैव सीदन्ति मनो विह्वलतीव मे ॥ दिव्यभावाः स्पृशन्त्येते चिन्तयानस्य तत्फलम्
ကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်အင်္ဂါများသည် အမှန်တကယ် အားနည်းကျဆင်းလာပြီး စိတ်သည် မောဟမိသကဲ့သို့ လှုပ်ရှားဝေဝါးနေသည်။ ထိုအကျိုးဖလကို ဆင်ခြင်နေစဉ် ဤသဗ္ဗဒေဝီယ အခြေအနေများက ကျွန်ုပ်ကို ထိတွေ့လာသည်။
Verse 12
तथापि कथयिष्यामि यथादृष्टं तथाश्रुतम् ॥ पुष्पोदका नाम तत्र नदीनाṃ प्रवरा नदी
သို့သော်လည်း ကျွန်ုပ်သည် မြင်တွေ့ခဲ့သမျှနှင့် ကြားနာခဲ့သမျှကို ထိုအတိုင်း ပြောကြားမည်။ ထိုနေရာ၌ မြစ်များအနက် အထူးမြတ်ဆုံးမြစ်တစ်စင်းကို ‘ပုဿပောဒကာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 13
दृश्यते न च दृश्येत नानावृक्षसमाकुला ॥ सुवर्णकृतसोपाना दिव्यकाञ्चनवालुका
၎င်းသည် မြင်ရသကဲ့သို့လည်း ဖြစ်ပြီး မမြင်ရသကဲ့သို့လည်း ဖြစ်သည်—အလွန်အံ့ဩဖွယ်; အမျိုးမျိုးသော သစ်ပင်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လှေကားများနှင့် ဒေဝီယ ရွှေရောင်သဲများလည်း ရှိသည်။
Verse 14
प्रसन्नेन च तोयेन शीतलेन सुगन्धिना ॥ पुष्प्यत्फलवनाकीर्णा नाना पक्षिसमाकुला
ကြည်လင်သော ရေ—အေးမြ၍ မွှေးကြိုင်သော—ဖြင့် ပြည့်ဝနေပြီး၊ ကမ်းပါးများတွင် ပန်းပွင့်နှင့် အသီးများပေါများသော တောအုပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ အမျိုးမျိုးသော ငှက်များဖြင့် စည်ကားနေသည်။
Verse 15
भ्राजते सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ॥ तस्यास्तीरे मया दृष्टाः पादपाश्च सहस्रशः
၎င်းသည် မြစ်များအနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၍ အပြစ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပေးသော မြစ်အဖြစ် တောက်ပလင်းလက်နေသည်။ ၎င်း၏ ကမ်းခြေတွင် ကျွန်ုပ်သည် သစ်ပင်များကို ထောင်ပေါင်းများစွာ မြင်တွေ့ခဲ့သည်။
Verse 16
अमराः क्रीडमानाश्च जलक्रीडां पुनःपुनः ॥ विशालजघना यस्यां गन्धर्वाः सामगा इव
ထိုနေရာ၌ အမတတို့သည် ရေကစားကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပျော်ရွှင်ကစားကြသည်။ ထိုမြစ်တွင် တင်ပါးကျယ်သော မိန်းမများရှိပြီး၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့သည် စာမန်ဟိမ်း သီချင်းတော်ကို သီဆိုသူများကဲ့သို့ သီဆိုကြသည်။
Verse 17
भुजङ्गावनताङ्ग्यश्च किन्नर्यश्च सुगायनाः ॥ दिव्यभूषणसम्भोगैः क्रीडन्त्यत्र समागताः
ဤနေရာ၌ မြွေကဲ့သို့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို လှပစွာကွေးညွတ်ထားသော မိန်းမများနှင့် သီချင်းကောင်းကောင်းဆိုတတ်သော ကိန္နရီမများ စုဝေးလာ၍၊ တိဗ္ဗအလှဆင်ပစ္စည်းများကို ခံစားရင်း ပျော်ရွှင်ကစားကြသည်။
Verse 18
एवं नारीसहस्राणि तत्र दिव्यानि नित्यशः ॥ क्रीडन्ति सलिले तत्र प्रासादेषु शुभेषु च
ဤသို့ ထိုနေရာ၌ တိဗ္ဗမိန်းမများ အထောင်ပေါင်းများစွာသည် နေ့စဉ်မပြတ် ရေထဲတွင် ကစားကြပြီး၊ ကောင်းမြတ်မင်္ဂလာရှိသော နန်းတော်များအတွင်း၌လည်း ပျော်ရွှင်ရမဏီကြသည်။
Verse 19
प्रमदाश्च जले तत्र कामरूपाः सुमेखलाः ॥ रमयन्त्यो नरास्तत्र यथाकामं यथासुखम्
ထို့ပြင် ထိုနေရာ၌ ရေထဲတွင် စိတ်ပျော်ရွှင်စေသော မိန်းမများရှိသည်—အလိုရှိသလို ရုပ်သဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး လှပသော ခါးပတ်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကာ—ထိုနေရာရှိ ယောက်ျားများကို လိုသလို လိုက်ဖက်သလို သက်သာပျော်ရွှင်စေကြသည်။
Verse 20
तां नदीं क्षोभयन्त्यस्ताः क्रीडन्ति सहिताः प्रियैः ॥ गायन्ति सलिले काश्चिन्मधुरं मधुविह्वलाः
သူတို့သည် ချစ်သူမိတ်ဆွေများနှင့်အတူ ကစားရင်း ထိုမြစ်ကို လှုပ်ရှားထန်ခတ်စေကြသည်။ ထို့ပြင် အချို့သည် ချိုမြိန်မှု (နွေဦးပျားရည်ကဲ့သို့) ကြောင့် မူးယစ်လျက် ရေထဲတွင် သာယာလှပစွာ သီဆိုကြသည်။
Verse 21
जलतूर्यनिनादेन भूषणानां स्वनेन च ॥ भाति सा निम्नगा दिव्या दिव्यरत्नैरलंकृता
ရေတူရိယာတို့၏ သံမြည်သံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းတို့၏ ချင်းချင်းမြည်သံတို့ကြောင့်၊ ထိုသိဒ္ဓိမြစ်သည် သုဝဏ္ဏရတနာတော်များဖြင့် အလှဆင်လျက် တောက်ပလင်းလက်နေသည်။
Verse 22
वैवस्वती नाम महानदी सा शुभा नदीनां प्रवरा अतिरम्या ॥ प्रयाति मध्ये नगरस्य नित्यं मातेव पुत्रं परिपालयन्ती
ထိုမဟာမြစ်၏ အမည်မှာ “ဝိုင်ဝස්ဝတီ” ဟူ၍ ဖြစ်သည်—မင်္ဂလာရှိ၍ မြစ်များအနက် အထွတ်အထိပ်၊ အလွန်လှပချိုမြိန်။ ၎င်းသည် မြို့၏အလယ်တန်းကို နိစ္စတလျောက် စီးဆင်းကာ မိခင်က သားကို ကာကွယ်သကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည်။
Verse 23
तोयानुरूपा च मनोहरा च दिव्येन तोयेन सदैव पूर्णा ॥ यस्यास्तु हंसाः पुलिनेषु मत्ताः कुन्देन्दुवर्णाः प्रचरन्ति नित्यम्
၎င်းသည် မိမိရေ၏သဘောနှင့် ကိုက်ညီလှပ၍ စိတ်ကိုဖမ်းစားကာ၊ သုဒ္ဓိရေတော်ဖြင့် အမြဲပြည့်ဝနေသည်။ ၎င်း၏ကမ်းပါးများတွင် ပျော်ရွှင်မှုကြောင့် မူးယစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော ဟင်္သာတို့သည် ကုန္ဒပန်းနှင့် လမင်းကဲ့သို့ ဖြူစင်၍ နိစ္စတလျောက် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
Verse 24
रथाङ्गसाह्वैः प्रवरैश्च पद्मैः प्रतप्तजाम्बूनद कर्णिकाभिः ॥ या दृश्यते चैव मनोज्ञरूपा सुवर्णसोपानयुता सुकान्ता
၎င်းသည် စိတ်နှစ်သက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် မြင်ရသည်—“ရထာင်္ဂ” ဟုခေါ်သော အထူးကောင်းမွန်သည့် ကြာပန်းများနှင့် အပူတောက်ပသော ဇမ္ဗူနဒ ရွှေ၏ အလယ်ပိုင်း (ကဏ္ဏိကာ) များဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် လှပချောမွေ့၍ ရွှေလှေကားများပါဝင်သည်။
Verse 25
यस्यास्तु तोयं विमलं सुगन्धि स्वादु प्रसन्नं त्वमृतोपमं च ॥ वृक्षास्तु यस्या वनखण्डजाताः सदा शुभैः पुष्पफलैरुपेताः
၎င်း၏ရေသည် ကြည်လင်သန့်ရှင်း၍ မွှေးကြိုင်၊ ချိုမြိန်ကာ တည်ငြိမ်ပျော်ရွှင်—အမృతနှင့်တူသည်။ ထို့ပြင် ၎င်း၏ တောအုပ်အတွင်း ပေါက်ဖွားသော သစ်ပင်များသည် မင်္ဂလာရှိသော ပန်းနှင့် သီးနှံတို့ဖြင့် အမြဲပြည့်စုံနေသည်။
Verse 26
नार्यः सुरूपा मदविह्वलाश्च क्रीडन्ति ता यत्र मनोज्ञरूपाः ॥ यस्यां जनः क्रीडनताडनाद्यैर्विवर्णतां याति न वै कदाचित् ॥
ထိုနေရာ၌ ရုပ်ရည်လှပ၍ မောဟမူးမြူးသကဲ့သို့ ရွှင်လန်းနေသော မိန်းမများသည် စိတ်နှစ်သက်ဖွယ် အလှအပဖြင့် ကစားလှုပ်ရှားကြသည်။ ထိုဌာနတွင် လူတို့သည် ကစားခြင်း၊ အပျော်တမ်းထိုးထိခြင်း စသည့် လှုပ်ရှားမှုများကြား၌ပင် မည်သည့်အခါမျှ မျက်နှာအရောင်ဖျော့ခြင်း မဖြစ်ကြ။
Verse 27
या देवतानामपि पूजनीया तापनिधीनां च तथा मुनीनाम् ॥ या दृश्यते तोयभरेण कान्ताकृतिः कवीनामिव निर्मलार्था ॥
ထို (သန့်ရှင်းသော တောက်ပမှု) သည် နတ်တို့ကပင် ပူဇော်ထိုက်သကဲ့သို့ တပဿာ၏ သိုလှောင်ရာများနှင့် မုနိတို့ကလည်း ပူဇော်ထိုက်သည်။ ထိုအရာသည် ရေပြည့်ဝမှုနှင့်အတူ မြင်ရပြီး လှပသော အင်္ဂါရပ်ရှိကာ—ကဗျာဆရာတို့၏ စကားကဲ့သို့ အဓိပ္ပါယ်သန့်ရှင်း၍ ပြတ်သားသည်။
Verse 28
वादित्रगीतस्वनतालयुक्ता गायन्ति नार्यः सहिताः सदा हि ॥ कन्याकुलानां मृदुभाषितानि मनोहराणां च वनेषु तेषु ॥
တူရိယာသံနှင့် သီချင်းသံတို့၏ လှိုင်းနှုန်း၊ တာလနှင့်အတူ မိန်းမများသည် အတူတကွ အမြဲတမ်း သီဆိုကြသည်။ ထိုတောအုပ်များတွင်လည်း ကညာအုပ်စုများ၏ နူးညံ့၍ စိတ်ဖမ်းစားသော စကားသံများ ရှိနေသည်။
Verse 29
कुर्वन्ति संहर्षमिव स्वनेन मनोज्ञरूपा दिवि देवतानाम् ॥ मृदङ्गनादश्च सुतन्त्रियुक्तगीतध्वनिश्चैव सुवंशयुक्तः ॥
သူတို့၏အသံဖြင့် ရုပ်ရည်ချိုမြိန်သော မိန်းမများသည် ကောင်းကင်ရှိ နတ်တို့အတွက်ကဲ့သို့ စိတ်လှုပ်ရှားပျော်ရွှင်မှုကို ဖြစ်စေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ထိုနေရာတွင် မৃদင်္ဂ၏ တုန်လှုပ်သံ၊ ကြိုးတူရိယာများနှင့်အတူ သီချင်းသံ၊ နှင့် သုဝံသ (ဝါးပုလွေ) နှင့်ပေါင်းစည်းသော မధုရသံလည်း ရှိသည်။
Verse 30
प्रासादकुञ्जेषु विहार्यमाणा न तृप्तिमेवं बहु ताः प्रयान्ति ॥ गन्धः सुगन्धोऽगुरुचन्दनानां वातः शुभो वाति सुशीतमन्दः ॥
နန်းတော်အတွင်းရှိ ဥယျာဉ်ကွင်းများတွင် ပျော်ရွှင်လှုပ်ရှားနေကြသော်လည်း အပျော်အပါးများစွာ ခံစားပြီးနောက်တောင် မပြည့်ဝမချမ်းသာကြ။ အဂရုနှင့် စန္ဒန်၏ မွှေးရနံ့ ပျံ့နှံ့နေပြီး မင်္ဂလာရှိသော လေညင်းသည် အေးမြ၍ နူးညံ့စွာ တိုက်ခတ်သည်။
Verse 31
क्वचित् सुगन्धः प्रचचार भूयः प्रासादरोधं प्रविरूढमार्गः ॥ क्वचिज्जनाः क्रीडनकावसक्ताः क्वचिच्च नारीनरगीतशब्दाः ॥
အချို့နေရာများတွင် မွှေးရနံ့သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ပျံ့နှံ့ကာ နန်းတော်နံရံတလျှောက် ပေါက်ထွားလာသော လမ်းကြောင်းများကို ရှာဖွေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ အချို့နေရာများတွင် လူတို့က ကစားပျော်ရွှင်မှု၌ မူးမောလျက်ရှိပြီး၊ အချို့နေရာများတွင် မိန်းမနှင့် ယောက်ျားတို့ သီဆိုသော သီချင်းသံများ ကြားရသည်။
Verse 32
तथाऽपरे क्रीडनकाः सकान्ताः सुवर्णवेदीकृतसानुशोभाः ॥ विमानभूताः प्रचरन्ति तोये प्रमत्तनारीनरसं्कुलाश्च ॥
ထို့အတူ အခြားသူတို့သည် ကစားပျော်ရွှင်မှု၌ ရမဏီယဖြစ်၍ ချစ်သူနှင့်အတူရှိကာ ရွှေမဏ္ဍပ်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်ထားသော တန်းဆောင်များဖြင့် တင့်တယ်လှပကြသည်။ သူတို့သည် ရေပေါ်တွင် လှုပ်ရှားသွားလာရာ၌ လေထဲရှိ ဗိမာန်ကဲ့သို့ ဖြစ်သကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ မူးမောပျော်ရွှင်သော မိန်းမယောက်ျားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။
Verse 33
शक्यो विभागो न हि रम्यताया ह्यसौ दिनैर्वा बहुभिः प्रवक्तुम् ॥ नैषा कथा कर्मसमाधियुक्ता शक्त्या प्रवक्तुं दिवसैरनल्पैः ॥
အမှန်တကယ် ထိုရမဏီယလှပမှု၏ အပြည့်အစုံကို နေ့များစွာကြာစေကာမူ ဖော်ပြ၍ မရနိုင်။ ဤကഥာသည် စည်းကမ်းတကျသော ကမ္မ (လုပ်ဆောင်မှု) နှင့် စိတ်တည်ငြိမ်သော သမာဓိတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် အချိန်နှင့် အားထုတ်မှု များစွာဖြင့်ပင် လုံလောက်အောင် မပြောနိုင်။
Verse 34
क्वचिन्नृत्यन् क्वचित्तिष्ठन् क्वचिद्बन्धनसंस्थितः ॥ एवं शतसहस्राणि तस्य राज्ञः पुरोत्तमे ॥
အချို့နေရာတွင် ကပြနေကြပြီး၊ အချို့နေရာတွင် ရပ်နေကြကာ၊ အချို့နေရာတွင် ချုပ်နှောင်မှု/စည်းကမ်းအတွင်း တည်နေကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ထိုဘုရင်၏ အထူးမြတ်သော မြို့တော်၌ ရာထောင်သောင်းချီသော မြင်ကွင်းများ ပေါ်ပေါက်နေသည်။
Verse 35
तत्रापरे वृक्षषण्डा नित्यपुष्पफलान्विताः ॥ ते च कामप्रदा नित्यं तथा द्विजसमायुताः ॥
ထိုနေရာ၌ ထပ်မံ၍ သစ်ပင်အုပ်စုများ ရှိပြီး အမြဲတမ်း ပန်းနှင့် သီးနှံတို့ဖြင့် ပြည့်စုံနေသည်။ ၎င်းတို့သည် နေ့စဉ်လိုလို လိုအင်ဆန္ဒရှိသမျှကို ပေးကမ်းကြပြီး၊ ထိုနေရာသို့ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး/ပညာရှိ) များလည်း အမြဲတမ်း စုဝေးလာကြသည်။
Verse 36
जलं च दत्तं बहुभिर्नरैश्च तस्याः स्वरूपप्रतिमा च निष्ठा ॥ प्रासादपङ्क्तिर्ज्वलनप्रकाशा तस्यास्तु तीरे बहुभक्तिरम्याः ॥
လူအများက ရေကို ဒါနအဖြစ် ပူဇော်လှူဒါန်းကြပြီး၊ သူမ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ပုံတော်အဖြစ် တည်ကြည်စွာ ပရတိဋ္ဌာန ပြုထားသည်။ သူမ၏ ကမ်းနားတွင် မီးရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော ပရသာဒတန်းများ ရှိ၍ ဘက္တိအလွန်များသဖြင့် လှပမြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်သည်။
The chapter presents karmaphala as empirically legible: beings are “seen” in diverse states (bondage, joy, suffering, leisure) as outcomes of their own actions (svakarma). The narrative uses the orderly city and river landscape of Dharmarāja to externalize moral causality, implying that governance—cosmic or social—operates through structured accountability rather than arbitrary reward or punishment.
No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal rites) are specified in this adhyāya. The emphasis is spatial and observational—describing locations, populations, and conditions—rather than prescribing time-bound ritual practice.
Although set in an otherworldly city, the text models environmental order through integrated waterways, groves, and clean, fragrant river systems (Puṣpodakā/Vaivasvatī) that sustain recreation, settlement aesthetics, and social life. Read through an environmental-stewardship lens, the chapter treats well-managed rivers, banks, and plant habitats as core infrastructure of a stable realm—an implicit template for how “earth-like” spaces (Pṛthivī’s domain) are preserved through cleanliness, abundance, and regulated use.
The narrative frame names Vaiśampāyana (as narrator to the ṛṣis) and Nāciketa (as the eyewitness speaker). Dharmarāja/Yama (also implied by terms like pretapati and yamālaya) is the central administrative figure of the described realm. No terrestrial royal dynasties or historical genealogies are provided in this chapter.