Adhyaya 194: The Return of Naciketas from Yama’s Abode: Inquiry into Death, Karma, and Dharmic Release

Verse 1

अथ नचिकेतसो आगमनवर्णनम् ॥ वैशम्पायन उवाच ॥ गतश्च परमं स्थानं यत्र राजा दुरासदः ॥ अर्चितस्तु यथान्यायं दृष्ट्वैव तु विसर्जितः

ယခု နချိကေတသ၏ ရောက်လာခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—သူသည် ကြောက်မက်ဖွယ် ရာဇာ ယမ (ယမရာဇ) ရှိရာ အမြင့်ဆုံးသော အရပ်သို့ သွားရောက်하였다။ ထုံးတမ်းအတိုင်း ဂုဏ်ပြုခံရပြီး၊ မြင်တွေ့ရုံမျှဖြင့်ပင် နောက်တစ်ဖန် ပြန်လွှတ်ခံရသည်။

Verse 2

ततो हृष्टमना राजन्पुत्रं दृष्ट्वा तपोनिधिः ॥ परिष्वज्य च बाहुभ्यां मूर्द्धन्याघ्राय यत्नतः

ထို့နောက် အရှင်ဘုရင်၊ တပဿာ၏ နိဋ္ဌာနဖြစ်သူသည် စိတ်ပျော်ရွှင်လျက် သားကိုမြင်သောအခါ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့်ဖက်လှုပ်ကာ ဦးခေါင်းထိပ်ကို သေချာစွာ နမ်း (နံ့ရှု) လေ၏။

Verse 3

दिवं च पृथिवीं चैव नादयामास हृष्टवत् ॥ स संहृष्टमनाः प्रीतस्तानुवाच तपोधनान्

ပျော်ရွှင်စွာ သူသည် ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီး နှစ်ပါးလုံးကို တုန်လှုပ်သံထွက်စေ၏။ ထို့နောက် စိတ်လန်းဆန်း၍ ဝမ်းမြောက်ကာ တပဿာကြွယ်ဝသော တပသီတို့အား မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 4

पश्यन्तु मम पुत्रस्य प्रभावं दिव्यतेजसः ॥ यमस्य भवनं गत्वा पुनः शीघ्रमिहागतः

“ဒေဝတေဇဖြင့် တောက်ပသော ငါ့သား၏ အာနုဘော်ကို သူတို့မြင်ကြပါစေ။ ယမ၏ နေရာသို့ သွားခဲ့ပြီးနောက်လည်း ဤနေရာသို့ လျင်မြန်စွာ ပြန်လာခဲ့သည်။”

Verse 5

पितृस्नेहानुभावेन गुरुशुश्रूषयापि च ॥ दैवेन हेतुनाचायं जीवन्दृष्टो मया सुतः

“ဖခင်အပေါ် သား၏ ချစ်ခင်ကရုဏာ၏ အာနုဘော်ကြောင့်လည်း၊ ဆရာများကို ရိုသေစွာ ဝန်ဆောင်ခြင်းကြောင့်လည်း၊ ထို့ပြင် ဒေဝကိစ္စအကြောင်းတရားကြောင့်လည်း၊ ဤသားကို ငါ အသက်ရှင်လျက် မြင်ရသည်။”

Verse 6

लोके मत्सदृशो नास्ति पुमान्भाग्यसमन्वितः ॥ एष मृत्युमुखं गत्वा मम पुत्र इहागतः

“လောက၌ ငါကဲ့သို့ ကံကောင်းသော ယောက်ျား မရှိ။ ငါ့သားသည် သေမင်း၏ ပါးစပ်သို့ သွားခဲ့ပြီးနောက် ဤနေရာသို့ ပြန်ရောက်လာသည်။”

Verse 7

कच्चित्त्वं न हतो वत्स नैव बद्धो यमालये ॥ कच्चित्ते स शिवः पन्था गच्छतस्तव पुत्रक

ချစ်သောသားလေး၊ သင်သည် ထိခိုက်နာကျင်ခြင်း မရှိခဲ့ဘဲ ယမမင်း၏ နေရာ၌လည်း ချည်နှောင်ခံရခြင်း မရှိခဲ့သလား။ သားငယ်ရေ၊ သင်သွားရာတွင် သီဝ၏ မင်္ဂလာလမ်းကြောင်းကို ရရှိခဲ့သလား။

Verse 8

कच्चित्ते व्याधयो घोरा नान्वगच्छन्यमालये ॥ किमपूर्वं त्वया दृष्टं कच्चित्तुष्टो महातपाः

ယမမင်း၏ နေရာ၌ ကြောက်မက်ဖွယ် ရောဂါဆိုးများက သင့်နောက်လိုက်မလာခဲ့ဘူးလား။ သင်မြင်တွေ့ခဲ့သည့် မမြင်ဖူးသေးသော အရာက ဘာလဲ။ မဟာတပသီကြီးသည် စိတ်ကျေနပ်ခဲ့သလား။

Verse 9

कच्चिद्राजा त्वया दृष्टः प्रेतानामधिपो बली ॥ परुषेण न कच्चित्त्वां यमः पश्यति चक्षुषा

သင်သည် သေသူတို့၏ အုပ်စိုးရှင် အင်အားကြီး ရာဇာ ယမမင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့သလား။ ယမမင်းက သင့်ကို ကြမ်းတမ်းသော မျက်လုံးဖြင့် မကြည့်ခဲ့ဘူးလား။

Verse 10

कच्चिद्दौवारिकास्तत्र न रौद्रास्त्वां यमालये ॥ कच्चिद्राज्ञा विसृष्टं तु न बाधन्तेतरे जनाः

ယမမင်း၏ နေရာ၌ အဲဒီတံခါးစောင့်များက သင့်အပေါ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မနေခဲ့ဘူးလား။ ရာဇာ၏ အမိန့်ဖြင့် လွှတ်ပေးပြီးနောက် အခြားသတ္တဝါများက သင့်ကို မနှောင့်ယှက်ခဲ့ဘူးလား။

Verse 11

कच्चित्पन्थास्त्वया लब्धो निर्गमो वा यमालये ॥ अयं मम सुतः प्राप्तः प्रसन्ना मम देवताः

သင်သည် ယမမင်း၏ နေရာမှ ထွက်ပေါက်လမ်းကြောင်းကို ရှာတွေ့ခဲ့သလား။ ငါ၏သားသည် ပြန်လည်ရောက်လာပြီ၊ ငါ့အပေါ် ကာကွယ်တော်မူသော ဒေဝတားများ ပျော်ရွှင်ကြည်နူးကြသည်။

Verse 12

ऋषयश्च महाभागा द्विजाश्च सुमहाव्रताः ॥ यन्मे वत्स पुनः प्राप्तो यमलोकाद्दुरासदात् ॥

ကံကောင်းသော ရှိသီများနှင့် ဒွိဇများသည် မဟာဝရတများကို ထမ်းဆောင်သူများဖြစ်၍—(ဤသို့ တွေးကာ) “ငါ့သားသည် ရောက်ရန်ခက်ခဲသော ယမလောကမှ ထပ်မံ၍ ပြန်လည်ရောက်လာပြီ” ဟုဆိုကြ၏။

Verse 13

एवमाभाषमाणं तु श्रुत्वा सर्वे वनौकसः ॥ त्यक्त्वा व्रतानि सर्वाणि नियमांश्च तथैव च ॥

သူက ဤသို့ ပြောဆိုနေသည်ကို ကြားသိသဖြင့် တောတွင်းနေသူအားလုံးသည်—ဝရတအားလုံးနှင့် ထိုနည်းတူ စည်းကမ်းအကျင့်များကိုလည်း (ခဏတာ) စွန့်လွှတ်ကြ၏။

Verse 14

जपन्तश्चैव जाप्यानि पूजयन्तश्च देवताः ॥ ऊर्ध्वबाहवः केचित्तिष्ठन्तोऽन्ये सुदारुणम् ॥

အချို့က ဂျပ်သင့်သော မန္တရများကို ဂျပ်ကြပြီး အချို့က ဒေဝတားများကို ပူဇော်ကြ၏။ အချို့က လက်နှစ်ဖက်ကို အပေါ်သို့ မြှောက်ကာ ရပ်နေကြပြီး အချို့ကတော့ အလွန်ကြမ်းတမ်းသော အာသနာများကို ထိန်းထားကြ၏။

Verse 15

एकपादेन तिष्ठन्तः पश्यन्तोऽन्ये दिवाकरम् ॥ एवमेव परित्यज्य नियमान्पूर्वसञ्चितान् ॥

အချို့က ခြေတစ်ဖက်တည်းဖြင့် ရပ်နေကြပြီး အချို့က နေမင်းကို စိုက်ကြည့်နေကြ၏။ ထို့ကြောင့် ယခင်က စုဆောင်းထားသော စည်းကမ်းအကျင့်များကိုပင် စွန့်လွှတ်ကာ၊

Verse 16

वैश्वानरा महाभागास्तपसा संशितव्रताः ॥ आगतास्त्वरितं द्रष्टुं नाचिकेतं सुतं तदा ॥

ထိုအခါ တပသဖြင့် ဝရတများကို ချွန်ထက်ခိုင်မာစေသော မြင့်မြတ်သည့် တပသဝီများသည် နာချိကేతဟူသော သားကို မြင်တွေ့ရန် အလျင်အမြန် ရောက်လာကြ၏။

Verse 17

दिग्वाससश्च ऋषयो दन्तोलूखलिनस्तथा ॥ अश्मकूटाश्च मौनाश्च शीर्णपर्णाम्बुभोजनाः ॥

ကောင်းကင်ကို အဝတ်အစားပြုသော (ဒိဂ္ဝါသ) ရှင်ရသီများ၊ သွားကို မော်တာကဲ့သို့ သုံးသူများ၊ ကျောက်ဖြင့် ထောင်းသူများ၊ မောနဝ్రတ (တိတ်ဆိတ်ခြင်း) ကို ထိန်းသူများ၊ နှင့် ခြောက်သွေ့သော ရွက်နှင့် ရေဖြင့်သာ အသက်မွေးသူများ—

Verse 18

धूमदाश्च तथा चान्ये तप्यमानाश्च पावके ॥ परिवर्य तथा दृष्ट्वा तस्य पुत्रं तपोनिधिम् ॥

ထို့ပြင် အခြားသူများမှာ “မီးခိုးစားသူ” များဖြစ်၍၊ အခြားသူများက မီးအတွင်း၌ တပဿာကျင့်ကြသည်။ ဝိုင်းဝန်းစုရုံးကာ သူ၏သားတော်—တပဿာဓာတ်၏ ဘဏ္ဍာတိုက်တော်—ကို မြင်တွေ့ကြ၏။

Verse 19

तं नाचिकेतसं दृष्ट्वा यमलोकादिहागतम् ॥ भीतास्तत्र स्थिताः हृष्टाः केचित्कौतूहलान्विताः ॥

ယမလောကမှ ဤနေရာသို့ ရောက်လာသော နာချိကేతကို မြင်သော်၊ အချို့က ကြောက်ရွံ့၍ ထိုနေရာတွင် ရပ်နေကြ၏; အချို့က ဝမ်းမြောက်ကြ၏; အချို့က စူးစမ်းလိုစိတ်ဖြင့် ပြည့်နှက်ကြ၏။

Verse 20

केचिद्विमनसश्चैव केचित्संशयवादिनः ॥ तमूचुः सहिताः सर्वे ऋषिपुत्रं तपोधनम् ॥

အချို့က စိတ်မသာမယာဖြစ်ကြ၍၊ အချို့က သံသယစကားများ ပြောကြ၏။ ထို့နောက် အားလုံးပေါင်းစည်းကာ သူ့အား ပြောကြသည်—ရသီ၏သားတော်၊ တပဿာဓနဖြင့် ပြည့်စုံသူ။

Verse 21

ऋषय ऊचुः ॥ भो भो सत्यव्रताचार गुरुशुश्रूषणे रत ॥ नाचिकेतः सुत प्राज्ञ स्वधर्मपरिपालक ॥

ရှင်ရသီတို့က ဆိုကြသည်– “ဟေ ဟေ၊ သစ္စာဝရတ၌ တည်ကြည်သော အကျင့်ရှိသူ၊ ဂုရုကို ပြုစုဝန်ဆောင်ရာ၌ စိတ်အားထက်သန်သူ၊ ဟေ နာချိကేత၊ ပညာရှိသော သားတော်၊ မိမိ၏ သဝဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူ—”

Verse 22

ब्रूहि सत्यं त्वया दृष्टं श्रुतं च सविशेषकम् ॥ ऋषीणां श्रोतुकामानां पितुश्चैव विशेषतः ॥

အို မဟာဂုဏ်ရှိသူ၊ သင်မြင်ခဲ့သမျှနှင့် သင်ကြားခဲ့သမျှကို အထူးအသေးစိတ်များနှင့်တကွ အမှန်တရားအတိုင်း ပြောကြားပါ။ နားထောင်လိုသော ရှိတော်မူသော ရှိများအတွက်လည်းကောင်း၊ အထူးသဖြင့် ကျွန်ုပ်၏ အဖအတွက်လည်းကောင်း ဖြစ်ပါသည်။

Verse 23

अपि गुह्यं च वक्तव्यं पृष्टे सति विशेषतः ॥ सर्वस्यापि भयं तीव्रं यद्द्वारा प्रतिदृश्यते ॥

အထူးသဖြင့် မေးမြန်းလာသောအခါ လျှို့ဝှက်သောအရာပင် ပြောကြားသင့်သည်။ အကြောင်းမူကား ထို (သင်ခန်းစာ/ဩဝါဒ) မှတဆင့် လူအားလုံးက တွေ့မြင်ခံစားရသော ပြင်းထန်သည့် ကြောက်ရွံ့မှုသည် ထင်ရှားလာ၍ (နားလည်နိုင်) သည်။

Verse 24

मृतं नैव परं तात दृश्यते कालमायया ॥ स्वकर्म भुज्यते तात प्रयत्नेन च मानवैः ॥

အို သားရေ၊ ကာလ-မာယာ၏ မျက်လှည့်ကြောင့် သေခြင်းအလွန်ဘက်ရှိ အရာကို အမှန်တကယ် မမြင်နိုင်။ သို့သော် အို သားရေ၊ လူသားတို့သည် မိမိတို့၏ ကမ္မ၏ အကျိုးကို မိမိတို့ပင် ခံစားရသည်—မိမိတို့၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုနှင့် မိမိတို့က စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသော အခြေအနေများကြောင့်။

Verse 25

इह चैव कृतं यत्तु तत्परत्रोपभुज्यते ॥ करोति यदि तत्कर्म शुभं वा यदि वा अशुभम् ॥

ဤလောက၌ ပြုလုပ်သမျှသည် ထိုဘက် (အခြားဘဝ/အခြားလောက) တွင် ခံစားရသည်။ မည်သူမဆို ကမ္မတစ်ရပ်ကို ပြုလျှင်—ကောင်းကမ္မဖြစ်စေ မကောင်းကမ္မဖြစ်စေ—အကျိုးကို ထိုအတိုင်း ခံယူရမည်။

Verse 26

तथात्र दृश्यते काले कालस्यैव तु मायया ॥ म्रियते च यथा जन्तुर्यथा गर्भे च तिष्ठति ॥

ထိုနည်းတူ ဤနေရာ၌ ကာလအတွင်း၊ ကာလ၏ မာယာတည်းဟူသော မျက်လှည့်ကြောင့် ထင်မြင်ရသည်—သတ္တဝါသည် မည်သို့ သေဆုံးသနည်း၊ မည်သို့ ဝမ်းအတွင်း (ကိုယ်ဝန်ကာလ) တွင် တည်ရှိနေသနည်း ဟူ၍။

Verse 27

तस्य पारं न गच्छन्ति बहवः पारचिन्तकाः ॥ तत्र स्थिते जगत्सर्वं लोभमोहतमोवृतम् ॥

“အဝေးကမ်း” ကို စိတ်ကူးခန့်မှန်းသူများထဲမှ အများစုသည် ၎င်း၏ အဆုံးသို့ မရောက်နိုင်ကြ။ ထိုအခြေအနေ/သဘောတရား တည်ရှိနေသရွေ့ ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးသည် လောဘ၊ မောဟ (မ भ्रम) နှင့် အမှောင် (တမစ်) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်။

Verse 28

धर्मराजस्य किं रूपं कालो वा कीदृशो मुने ॥ किंरूपा व्याधयश्चैव विपाको वापि कीदृशः ॥

အို မုနိ၊ ဓမ္မရာဇ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် မည်သို့နည်း၊ ကာလ (အချိန်) သည် မည်သို့နည်း။ ထို့ပြင် ရောဂါများ၏ သဘောသဘာဝသည် မည်သို့နည်း၊ ကမ္မဖလ ပေါက်ရောက်ပက်သက်ခြင်း (ဝိပါက) ၏ လက္ခဏာသည် မည်သို့နည်း။

Verse 29

किं च कुर्वन्प्रमुच्येत किं वा कर्म समाचरेत् ॥ आस्पदं सर्वलोकस्य तत्कर्म दुरतिक्रमम् ॥

ထို့ပြင် မည်သို့ပြုလုပ်လျှင် လွတ်မြောက်မှု ရနိုင်သနည်း၊ သို့မဟုတ် မည်သည့်ကမ္မကို ဆောင်ရွက်သင့်သနည်း။ ထိုကမ္မသည် လောကအားလုံး၏ အခြေခံဖြစ်ပြီး၊ လွယ်လင့်တကူ မလွန်ကျူးနိုင်သော အရာဖြစ်သည်။

Verse 30

क्रोधबन्धनजं क्लेशं कर्षणं छेदनं तथा ॥ येन गच्छन्ति विप्रेन्द्र लोके कर्मविदो जनाः ॥

ဒေါသ၏ ချည်နှောင်မှုမှ ပေါက်ဖွားသော ဒုက္ခ—ဆွဲငင်ခြင်းနှင့် ဖြတ်တောက်ခြင်းတို့ပါဝင်၍—အို ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်၊ ကမ္မကို သိမြင်သူတို့သည် ထိုလောက၌ ထိုအတိုင်း သွားရာလမ်းကို ဆက်လက်ကြသည်။

Verse 31

जितात्मानः कथं यान्ति कथं गच्छति पापकृत् ॥ यथाश्रुतं यथादृष्टं यथा चैवावधारितम् ॥

ကိုယ်တိုင်ကို အနိုင်ယူထားသူ (စိတ်ထိန်းချုပ်သူ) မည်သို့ ထွက်ခွာသနည်း၊ ပാപပြုသူ မည်သို့ သွားသနည်း။ ကြားသိထားသကဲ့သို့၊ မြင်တွေ့ထားသကဲ့သို့၊ နှင့် သေချာသတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ အတိုင်း ရှင်းပြပါ။

Verse 32

वैशम्पायन उवाच॥ ऋषिभिस्त्वेवमुक्तस्तु नाचिकेतो महामनाः ॥ यदुवाच महाराज शृणु तज्जनमेजय

ဝైရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ရှိသီတို့က ဤသို့ဆိုကြသဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကြီးမြတ်သော နာချိကేతက ပြောလေ၏။ အို မဟာရာဇာ ဇနမေဇယ၊ သူပြောသမျှကို နားထောင်လော့။

Verse 33

प्रणयात्सौहृदात्स्नेहादस्माभिरभिपृच्छितम् ॥ वद सर्वं महाभाग याथातथ्येन विस्तरम्

ချစ်ခင်မှု၊ မိတ်သဟာယနှင့် စိတ်နှလုံးနီးစပ်မှုကြောင့် ငါတို့က မေးမြန်းခြင်းဖြစ်သည်။ အို ကံကောင်းသူ၊ အမှန်တရားအတိုင်း အရာအားလုံးကို အသေးစိတ် ပြောကြားလော့။

Verse 34

कच्चिन्न तुष्टो भगवान्स्त्वां दृष्ट्वा स्वयमागतम् ॥ कच्चिच्छीघ्रं विसृष्टोऽसि धर्मराजेन पुत्रक

မိမိဆန္ဒဖြင့် ကိုယ်တိုင်လာရောက်သည်ကို မြတ်စွာသော ဘဂဝန်က မြင်တော်မူလျှင် ကျေနပ်တော်မူသလော။ အို သားငယ်၊ ဓမ္မရာဇာက မင်းကို လျင်မြန်စွာ ပြန်လွှတ်သလော။

Verse 35

उपविष्टास्तथा चान्ये स्थिताश्चान्ये सुयन्त्रिताः ॥ ते सर्वे तं तु पृच्छन्ति ऋषयो वेदपारगाः

အချို့က ထိုင်ကြပြီး အချို့က ရပ်နေကြသည်—အားလုံး တည်ငြိမ်သိမ်မွေ့၍ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းထားကြ၏။ ဝေဒပညာကျွမ်းကျင်သော ရှိသီတို့အားလုံးက သူ့ကို မေးမြန်းကြ၏။

Verse 36

चिन्तयेत न चिन्ताऽत्र मृगयन्ति च यद्धितम् ॥ करोति चित्रगुप्तः किं किं च जल्पत्यसौ पुनः

ဤနေရာ၌ သူ မပူပန်စေပါနှင့်; သူတို့သည် အကျိုးရှိရာကို ရှာဖွေနေကြသည်။ စိတ္တရဂုပ္တ (Citragupta) သည် ဘာလုပ်သနည်း၊ ထို့ပြင် သူသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ဘာပြောသနည်း။