Adhyaya 178: Ritual Observance for Reciting the Deeds of Śatrughna (Remembrance of the Slaying of Lavaṇa)
Śatrughnacarita-śravaṇa-vidhiḥ (Lavaṇāsura-vadha-smaraṇam)
Ritual-Manual (Vratavidhi) with Itihāsa-Allusion
ဝရာဟာသည် ပೃထဝီ၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုကို အခြေခံ၍ ကထာကို သတိရခြင်းကလည်း ရိုးရာအနုဿဌာန်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် ဆက်စပ်ကြောင်း သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအဓ್ಯಾಯတွင် သတ္ရုဃ္ဏသည် ယခင်က ကြမ်းတမ်း၍ အစာကို လွန်ကဲစွာစားသောက်သော (annam-ugra) လဝဏာသူရကို ဒွိဇများ၊ အထူးသဖြင့် ဘြာဟ္မဏများ၏ အနုဂ्रह (dvijānugraha) အတွက် သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ သတိပေးထားသည်။ ထို့နောက် ဝရတကဲ့သို့သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ချမှတ်သည်—မာရ္ဂရှီရ္ษ မာသ၏ ဒွါဒသီနေ့တွင် သန့်ရှင်းစွာ အစာရှောင်၍ သတ္ရုဃ္ဏ-ചരိတကို ဖတ်ရွတ်/အနုဿဌာန်ပြုရမည်; အရှေ့နေ့ ဧကာဒသီတွင် အုပဝါသ၊ ရေချိုးသန့်စင်ပြီး မိသားစုနှင့်အတူ မဟောৎসဝ ကျင်းပကာ ပြင်ဆင်ထားသော အစားအစာများဖြင့် ဘြာဟ္မဏများကို ကျွေးမွေး၍ စိတ်ကျေနပ်စေရမည်။ အကျိုးမှာ အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ ပိတೃများနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့် စွဝဂ္ဂ၌ ရှည်လျားစွာ နေထိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 178
Verse 1
श्रीवराह उवाच ॥ शत्रुघ्नेन पुरा घोरो लवणः सूदितो यथा ॥ द्विजानुग्रहकामार्थमन्नमुग्रस्वरूपिणम् ॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “အတိတ်ကာလ၌ ရက်စက်ကြမ်းတမ်းသော လဝဏကို ရှတ္တရုဃ္နက မည်သို့ သတ်ဖြတ်ခဲ့သနည်း၊ ထို့ပြင် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) တို့ကို ကရုဏာပြုရန်အတွက် အစာသည် ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် မည်သို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့သနည်း—ငါ ပြောပြမည်။”
Verse 2
द्वादश्यां मार्गशीर्षस्य उपोष्य नियतः शुचिः ॥ यः करोति वरारोहे शत्रुघ्नचरितं यथा ॥
မာရ္ဂရှီရ္ရှ လ၏ ဒွာဒသီနေ့တွင် ဥပဝါသ (အစာရှောင်) ပြု၍ စည်းကမ်းတကျ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ—အို ခါးတင်လှပသော မိန်းမရေ၊ သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း သတ္တရုဃ္န၏ ဇာတ်ကြောင်းကို ရွတ်ဖတ်/အနုဋ္ဌာန်ပြုသူ မည်သူမဆို—
Verse 3
द्विजानां प्रीणनं कृत्वा स्वधान्नपटुभोजनैः ॥ लवणस्य वधादेव शत्रुघ्नस्य शरीरिके ॥
ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများဖြင့် ပြင်ဆင်ထားသော အာဟာရပြည့်ဝသည့် အစားအစာများဖြင့် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူ) များကို ပျော်ရွှင်စေပြီး—ဤအရာသည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသည့် သတ္တရုဃ္န ဇာတ်ကြောင်းအတွင်း လဝဏကို သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် တိတိကျကျ ဆက်နွယ်သည်။
Verse 4
हर्षस्तु सुमहान्जातो रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ अयोध्यायाः समायातो रामः सबलवाहनः ॥
မပင်ပန်းမနား လုပ်ဆောင်တော်မူသော ရာမ၏ စိတ်တွင် အလွန်ကြီးမားသော ဝမ်းမြောက်မှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ရာမသည် အယောဓျာမှ စစ်တပ်နှင့် ယာဉ်ပို့ဆောင်များနှင့်အတူ ရောက်လာသည်။
Verse 5
महोत्सवं च कर्तुं स शत्रुघ्नस्य महात्मनः ॥ सीतामाग्रहणीं प्राप्य मथुरां लवणान्तकः ॥
ထို့နောက် မဟာအတ္တမရှိသော သတ္တရုဃ္နအတွက် မဟောৎসဝ (မဟာပွဲတော်) ကို ကျင်းပရန် ထွက်ခွာ하였다။ စီတာမာဂ္ရဟဏီသို့ ရောက်ပြီးနောက် လဝဏကို အဆုံးသတ်သူသည် မထုရာသို့ ဆက်လက်သွား하였다။
Verse 6
एकादश्यां सोपवासः स्नात्वा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ कृत्वा महोत्सवं तत्र कुटुम्बसहितः पुरा ॥
ဧကာဒသီနေ့တွင် ဥပဝါသပြုလျက်၊ ဝိශ්ရာန္တိ ဟုခေါ်သော နေရာ၌ ရေချိုးသန့်စင်ပြီးနောက်၊ ယခင်ကာလ၌ ထိုနေရာတွင် မိသားစုနှင့်အတူ မဟောৎসဝ (မဟာပွဲတော်) ကို ကျင်းပခဲ့သည်။
Verse 7
तस्मिन्मुक्त्वा यथाकामं ब्राह्मणान्वै प्रतर्प्य च ॥ तस्मिन्नहनि तत्रैव यः कुर्यात्स महोत्सवम् ॥
ထိုနေရာ၌ မိမိဆန္ဒအတိုင်း ဒါနပြု၍ ဘြာဟ္မဏတို့ကို ထုံးတမ်းအတိုင်း စိတ်ကျေနပ်အောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ထိုနေ့တည်းက ထိုနေရာတွင် မဟာပွဲတော်ကို ကျင်းပသူသည်—သတ်မှတ်ထားသော အကျင့်ဖြစ်သည်။
Verse 8
सर्वपापविनिर्मुक्तः पितृभिः सह मोदते ॥ स्वर्गलोके चिरं कालं यावत्स्थित्यन्तजन्मनः ॥
အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်ကင်းပြီးနောက် သူသည် ပိတೃဘိုးဘွားတို့နှင့်အတူ ပျော်ရွှင်ကာ၊ ကောင်းကင်လောက၌ အချိန်ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်သည်—ထိုကောင်းကင်ဘဝ၏ သတ်မှတ်ကာလ ပြည့်စုံသည့်အထိ။
Frequently Asked Questions
The text frames ethical order through dvijānugraha: merit is generated by disciplined fasting, narrative remembrance, and materially sustaining learned communities via brāhmaṇa-feeding. Social reciprocity (supporting custodians of learning), ancestral continuity (pitṛ association), and self-regulation (niyama, śauca) are presented as the core moral-ritual logic.
The observance is anchored in Mārgaśīrṣa: fasting/recitation is prescribed on dvādaśī, with a preparatory ekādaśī upavāsa, bathing (snāna), and a mahotsava conducted in that temporal window.
While not explicitly ecological, the chapter implicitly ties terrestrial well-being to regulated consumption and redistribution of food (anna): the narrative contrasts a destructive, food-devouring force with a social practice of feeding and ritual restraint. Read through Pṛthivī-centered ethics, it models governance of appetite and communal provisioning as stabilizing forces for life on Earth.
Śatrughna is central, with Rāma referenced as returning to Ayodhyā and participating in celebratory framing. Lavaṇa appears as the antagonist whose death is commemorated. Mathurā and the epithet Lavaṇāntaka locate Śatrughna within a recognizable North Indian epic-cultural geography.