Adhyaya 177
Varaha PuranaAdhyaya 17760 Shlokas

Adhyaya 177: The Curse of Sāmba and the Prescribed Observance of Sun-Worship

Sāmbaśāpaḥ Sūryārādhanavidhiś ca

Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse and Sacred-Geography

ဝရာဟာသည် ပೃထဝီအား ဒွာရကာ၌ ကృష్ణ၏ အကျင့်အကြံနှင့် ဆက်နွယ်သော စာမ်ဗ၏ အဖြစ်အပျက်တစ်ပုဒ်ကို ထပ်မံနားထောင်စေသည်။ နာရဒ မုနိ ရောက်လာပြီး ဧည့်ဝတ်ပြုမှုခံယူပြီးနောက် သီးသန့်ကာလတွင် စာမ်ဗ၏ အလွန်လှပမှုကြောင့် ကောင်းကင်နတ်သမီးအုပ်စုများ စိတ်လှုပ်ရှားကာ လူထုအပြောအဆိုနှင့် သီလပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း ကൃഷ്ണအား သတိပေးသည်။ ကృష్ణသည် အစည်းအဝေးတွင် ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ပြသကာ ကာမဆန္ဒ၏ မတည်မြဲမှုနှင့် (ဤဇာတ်ကြောင်းအရ) မိန်းမတို့၏ အပြုအမူသည် လျှို့ဝှက်မနေနိုင်ခြင်းကို လူမှု-သီလဆိုင်ရာ အမြင်အဖြစ် ရှင်းလင်းသည်။ နာရဒက အကြောင်းရင်းကို ဖော်ပြပြီး မျိုးနွယ်ကို ထိခိုက်စေမည့် အရှက်တရားကို ဖယ်ရှားရန် စာမ်ဗကို ထိန်းချုပ်စေလိုသည်။ ထို့နောက် ကృష్ణသည် စာမ်ဗကို ကိုယ်အင်္ဂါပျက်ယွင်းမှုနှင့် ကုဋ္ဌ (အရေပြားရောဂါ/လက်ပရိုစီ) ဖြင့် ကျိန်စာချသည်။ ထို့ပြီး နာရဒက ကုစားရန်အတွက် သတ်မှတ်အချိန်နှင့် နေရာများတွင် စူရျ (နေဘုရား) ကို စနစ်တကျ ပူဇော်သည့် ပရాయశ్చိတ္တ ဝိဓိကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအခန်းတွင် ဥဒယ၊ မဓျာဟ္န၊ အஸ္တမယ အချိန်များ၌—အထူးသဖြင့် မထုရာနှင့် ကృష్ణဂင်္ဂါ ကမ်းပါးတွင်—ပူဇော်ပွဲလမ်းကြောင်းကို ဖော်ပြပြီး နောက်ဆုံး စာမ်ဗ ရောဂါပျောက်ကင်းကာ စူရျရုပ်တုများ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် စာမ်ဗပုရ၌ မာဃ-သပ္တမီ ရထယာထရာ ကျင်းပခြင်းတို့ကို အပြစ်ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် လောကီကောင်းကျိုးအတွက် စည်းကမ်းတကျ အကျင့်အဖြစ် တင်ပြထားသည်။

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīNāradaKṛṣṇaSāmbaRavi (Sūrya)

Key Concepts

śāpa (curse) and prāyaścitta (expiation)Sūryārādhana as therapeutic and ethical disciplinekuṣṭha (leprosy) as narrative consequence of social misconductkāma and social rumor (pravāda) as threats to kula (lineage)tīrtha topography tied to diurnal ritual timings (udaya–madhyāhna–asta)Māgha-saptamī observance and rathayātrā as calendrical public riteenvironmental-ethical framing via regulated conduct that stabilizes community and ‘earthly order’ (pṛthivī-dhāraṇa)

Shlokas in Adhyaya 177

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णस्य अन्यद्विचेष्टितम् ॥ द्वारकां वसमानस्य साम्बशापादिकं शृणु ॥

သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “အို လှပသော တင်ပါးရှိသူရေ၊ နောက်ထပ်ကိုလည်း နားထောင်လော့—ကృష్ణ၏ အပြုအမူအကြောင်း အခြားတစ်ပုဒ်ကို။ ဒွာရကာ၌ နေထိုင်စဉ် သာမ္ဗာအပေါ် ကျရောက်သော ကျိန်စာနှင့် ဆက်စပ်ဖြစ်ရပ်များကို နားထောင်လော့”။

Verse 2

सुखासीनस्य कृष्णस्य पुत्रदारसुतैः सह ॥ आगतो नारदस्तत्र यदृच्छागमनो मुनिः ॥ पाद्यमर्घ्यं च आसनं च मधुपर्कं सभाजनम् ॥ गां च दत्त्वा यथान्यायं कृतं संवादमुत्तमम् ॥

ကృష్ణသည် သားတော်များ၊ ဇနီးနှင့် သားသမီးတို့နှင့်အတူ သက်သာစွာ ထိုင်နေစဉ်၊ မိမိစိတ်အလိုအလျောက် လာရောက်သော မုနိ နာရဒသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ하였다။ ခြေသုတ်ရေ၊ အရ္ဃျ၊ အာသန၊ မဓုပရ္က နှင့် ထုံးတမ်းအတိုင်း ဧည့်ခံပူဇော်မှုတို့ကို ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ထို့ပြင် ဓမ္မထုံးစံအတိုင်း နွားတစ်ကောင်ကို ဒါနပြုကာ အလွန်မြတ်သော ဆွေးနွေးမှု ဖြစ်ပေါ်하였다။

Verse 3

एकान्ते प्राप्य कृष्णं च विज्ञप्तिमकरोत्प्रभुः ॥ कृष्ण किञ्चिद्वक्तुकामस्तत्त्वं शृणु महामते ॥ साम्बनाम तव युवा पुत्रो वाग्मी तु रूपवान् ॥ स्पृहणीयः सदा कान्तः स्त्रीजनस्य सुरेश्वर ॥

တိတ်ဆိတ်ရာ၌ ကృష్ణကို တွေ့ဆုံပြီး ထိုအမြတ်တန်သူက လျှောက်တင်하였다—“အို ကృష్ణ၊ ကျွန်ုပ်သည် အနည်းငယ် ပြောလိုသည်; အို မဟာဉာဏ်ရှိသူ၊ အကြောင်းအရာကို နားထောင်ပါ။ သင်၏ လူငယ်သားတော် ‘သာမ္ဗ’ သည် စကားပြောကျွမ်းကျင်၍ ရုပ်ရည်လှပသည်; အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ သူသည် မိန်းမတို့အတွက် အမြဲတမ်း ဆွဲဆောင်ဖွယ်ကောင်း၍ ချစ်ခင်ဖွယ် ဖြစ်သည်။”

Verse 4

एतास्तु वरनार्यो वै क्रीडार्थं हि सुरेश्वरः । देवयोन्यो ददुस्तुभ्यं सहस्राणि च षोडश ॥

အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ဤအထူးမြတ်သော မိန်းမများသည် ဒေဝမျိုးရင်းမှ ဖြစ်၍ ကစားပျော်ရွှင်ခြင်းအတွက် သင့်အား ပေးအပ်ထားကြသည်; အရေအတွက်မှာ တစ်သောင်းခြောက်ထောင် ဖြစ်သည်။

Verse 5

साम्बं दृष्ट्वा च सर्वासां क्षुभ्यते च मनः प्रभो ॥ एतत्तु ब्रह्मलोके च गीयते दैवतैः स्वयम् ॥

အို प्रभု၊ သာမ္ဗကို မြင်လျှင် သူတို့အားလုံး၏ စိတ်သည် လှုပ်ရှား၍ မတည်ငြိမ် ဖြစ်လာသည်။ ဤအကြောင်းအရာကိုပင် ဘြဟ္မာလောက၌ ဒေဝတို့က ကိုယ်တိုင် သီချင်းအဖြစ် သီဆိုကြသည်။

Verse 6

त्वत्प्रियार्थं समायातः कथितुं ते सुरोत्तम ॥ श्रूयते चार्थ विद्रूपः श्लोको द्वैपायनेन वै ॥

သင်၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ အကျိုးအတွက် ငါသည် လာရောက်၍ ပြောကြားလိုက်သည်၊ အို ဒေဝတို့အနက် အမြတ်ဆုံး။ ထို့ပြင် ဒွైပာယနက အဓိပ္ပါယ်အားဖြင့် ထက်မြက်၍ ထူးခြားသော ရှလိုကတစ်ပုဒ်ကို ထုတ်ဆိုခဲ့သည်ဟု ကြားရသည်။

Verse 7

क्रियातः स्वर्गवासोऽस्ति नरकस्तद्विपर्ययात् ॥ पुण्यरूपं तु यत्कर्म दिशो भूमिं च संस्पृशेत्

မှန်ကန်သော ကရိယာ(အကျင့်)ကြောင့် ကောင်းကင်ဘုံ၌ နေထိုင်ခြင်း ရှိ၏; ထို၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ကြောင့် နရကရှိ၏။ ပုဏ္ဏ(ကုသိုလ်)သဘောရှိသော ကမ္မသည် အရပ်အနှံ့နှင့် မြေပြင်တစ်လျှောက် သက်ရောက်ပျံ့နှံ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 8

नरके पुरुषः प्रोक्तो विपरीतो मनीषिभिः ॥ तस्मात्साम्बं समाहूय तथा देवीगणं च तम्

အကျင့်မှန်ကန်မှုနှင့် ဆန့်ကျင်သူကို မဟာပညာရှိတို့က နရကသို့ ကျရောက်သူဟု ဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် သာမ်ဗ (Sāmba) ကို ခေါ်ယူ၍ ထိုဒေဝီအဖွဲ့အစည်းကိုလည်း အတူတကွ ဖိတ်ခေါ်하였다။

Verse 9

आसनेषूपविष्टानां तासां क्षोभं च तत्त्वतः ॥ लक्षयिष्याम्यहं सर्वं सत्यं चासत्यमेव च

သူတို့သည် မိမိတို့၏ အာသနများပေါ်တွင် ထိုင်ပြီးနောက်၊ ငါသည် တတ္တဝ (အမှန်တရား) အတိုင်း သူတို့၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို တိတိကျကျ ခွဲခြားသိမြင်မည်; အမှန်နှင့် အမှား အားလုံးကိုလည်း စောင့်ကြည့်မည်။

Verse 10

तावत्सभ्यासनान्येव स्वास्तीर्य च विभागशः ॥ सर्वास्तास्तु समाहूय आसने चोपवेश्य च

ထိုအချိန်တွင် စည်းဝေးပွဲအတွက် အာသနများကို ခင်း၍ အပိုင်းအခြားအလိုက် စီစဉ်ထား၏။ ထို့နောက် သူတို့အားလုံးကို ခေါ်ယူကာ မိမိတို့၏ အာသနပေါ်တွင် ထိုင်စေ하였다။

Verse 11

पश्चात्साम्बः समायातस्तस्याग्रे करसंपुटम् ॥ कृत्वा स्थितो मुहूर्तं तु किमाज्ञापयसि प्रभो

နောက်တစ်ခါ သာမ်ဗ (Sāmba) ရောက်လာ၏။ သူ၏ရှေ့တွင် လက်အုပ်ချီ၍ ခဏတစ်စုံတစ်ရာ ရပ်နေပြီး “အရှင်ဘုရား၊ မည်သို့ အမိန့်တော်ရှိပါသနည်း” ဟု မေးလေ၏။

Verse 12

दृष्ट्वा रूपमतीवास्य साम्बस्यैव वरस्त्रियः ॥ चुक्षुभुः सकला देव्यो कृष्णस्यैव तु पश्यतः

သာမ္ဗ၏ အလွန်လှပသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မြင်သော် မြတ်နိုးဖွယ် မိန်းမများ—တကယ်တော့ ဒေဝီအားလုံး—သည် ကృష్ణ ကြည့်ရှုနေစဉ်ပင် စိတ်လှုပ်ရှား၍ တုန်လှုပ်သွားကြသည်။

Verse 13

उत्तिष्ठत प्रियाः सर्वा गच्छत स्वनिवेशनम् ॥ कृष्णवाक्यात्तदा देव्यो जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम्

(သူက မိန့်တော်မူသည်) “ချစ်သူတို့ အားလုံး ထကြလော့၊ ကိုယ်ကိုယ်ပိုင် နေအိမ်သို့ သွားကြလော့” ဟု။ ထို့နောက် ကృష్ణ၏ မိန့်ခွန်းအတိုင်း ဒေဝီတို့သည် မိမိမိမိ နေအိမ်သို့ သွားကြသည်။

Verse 14

साम्बस्तत्रैव संतस्थौ वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ स कृष्णो नारदं वीक्ष्य लज्जयावाङ्मुखोऽभवत्

သာမ္ဗသည် ထိုနေရာ၌ပင် ရပ်နေ၍ တုန်ယင်ကာ လက်အုပ်ချီခဲ့သည်။ ကൃഷ്ണသည် နာရဒကို မြင်သော် အရှက်ကြောင့် မျက်နှာနှင့် စကားသံကို လျော့ချ၍ ငုံ့သွားသည်။

Verse 15

कृष्णस्तु कथयामास नारदाय सविस्तरम् ॥ स्त्रीस्वभावं चरित्रं च आश्चर्यं पापकाकरकम्

ထို့နောက် ကృష్ణသည် နာရဒအား အကြောင်းအရာကို အသေးစိတ် ပြောပြ하였다—မိန်းမတို့၏ သဘောသဘာဝနှင့် အပြုအမူအကြောင်း—အံ့ဩဖွယ်ကောင်းပြီး အပြစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အရာဟူ၍။

Verse 16

क्षणो नास्ति रहो नास्ति नास्ति कृत्ये विभावना ॥ तेन नारद नारीणां सतीत्वमुपजायते

အနားယူရန် ခဏမျှမရှိ၊ လျှို့ဝှက်တိတ်ဆိတ်ရာမရှိ၊ လုပ်ဆောင်ရမည့်ကိစ္စ၌လည်း စဉ်းစားချင့်ချိန်မှုမရှိ; ထို့ကြောင့် အို နာရဒ၊ မိန်းမတို့တွင် စတီත්ව (ပတိဝရတာ၊ သစ္စာတည်ကြည်မှု) ဟူသော အခြေအနေကို ဆိုကြတည်ထောင်ကြသည်။

Verse 17

सुरूपं पुरुषं दृष्ट्वा क्षरन्ति मुनिसत्तम ॥ स्वभाव एष नारीणां साम्बस्य शृणु कारणम् ॥

အို မုနိအမြတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ရုပ်ရည်လှပသော ယောက်ျားကို မြင်သော် မိန်းမတို့တွင် စိုစွတ်ရည် ယိုစီးလာသည်။ ဤသည်မှာ မိန်းမတို့၏ သဘာဝဖြစ်၏။ ယခု စာမ္ဗ၏ အမှု၌ အကြောင်းရင်းကို နားထောင်လော့။

Verse 18

अतीव मानी तेजस्वी धार्मिकॊऽतिगुणान्वितः ॥ रूपकारणमुद्दिश्य गतः क्षोभं कथञ्चन ॥

သူသည် အလွန်မာနကြီး၍ တေဇောဓာတ်ပြင်းထန်ကာ ဓမ္မကိုလိုက်နာသူဖြစ်ပြီး ဂုဏ်သတ္တိများစွာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်အလှနှင့် ဆက်နွယ်သော အကြောင်းတစ်ရပ်ကြောင့် မည်သို့မည်ပုံမဆို စိတ်လှုပ်ရှား၍ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်လာ၏။

Verse 19

नारदस्त्वेवमेवं च प्रतिपूज्य हरेर्वचः ॥ अन्तरज्ञ उवाचेदं साम्बशापकरेण तथा ॥

နာရဒသည် ဟရိ၏ မိန့်တော်ကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်လက်ခံပြီးနောက်၊ အတွင်းရေးအရာများကို သိမြင်လျက် စာမ္ဗအပေါ် ကျိန်စာဖြစ်ပေါ်စေသော ဤအကြောင်းအရာကို ပြောကြား하였다။

Verse 20

यथा एकेन चक्रेण रथस्य न गतिर्भवेत् ॥ पुरुषास्वादनाच्चैवं क्षरन्ति सततं स्त्रियः ॥

ဘီးတစ်လုံးတည်းဖြင့် ရထားသည် မရွေ့နိုင်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားနှင့် အာနန္ဒခံစားခြင်းကြောင့် မိန်းမတို့သည် အမြဲစိုစွတ်ရည် ယိုစီးနေကြသည်။

Verse 21

पुंसः सुदृष्टिपातेन कृतकृत्या भवन्ति ताः ॥ प्रद्युम्नं वीक्ष्य नार्यस्तु लज्जामापुः सुपुष्कलाम् ॥

ယောက်ျား၏ လှပသော မျက်စိတစ်ချက်ကျရုံဖြင့်ပင် မိန်းမတို့သည် မိမိတို့ အလိုဆန္ဒ ပြည့်စုံသကဲ့သို့ ထင်ကြသည်။ သို့သော် ပရဒျုမနကို မြင်သောအခါ မိန်းမတို့သည် အလွန်အမင်း ရှက်ကြောက်မှုဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသွားကြ၏။

Verse 22

साम्बं दृष्ट्वैव ताः सर्वा अनङ्गेन प्रपीडिताः ॥ उद्दीपनविभावोऽयं तासां गन्धादिकं यथा ॥

စမ္ဗာကို မြင်ရုံသာဖြင့် သူမတို့အားလုံး အနင်္ဂ (ကာမဒေဝ) ၏နှိုးဆော်မှုကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ သူမတို့အတွက် ဥဒ္ဒီပန-ဝိဘာဝ ဖြစ်၍ အနံ့သင်းစသည်တို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 23

तस्मात्साम्बस्तु दुष्टात्मा तव स्त्रीणां विनाशकृत् ॥ सत्यलोके प्रवादो यस्तव जातो दुरत्ययः ॥

ထို့ကြောင့် စမ္ဗာသည် မကောင်းသောစိတ်ရှိသူဖြစ်၍ သင်၏မိန်းမတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေသူ ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် သင်အကြောင်း စတျယလောက၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ကောလဟာလသည် ကျော်လွှားဖျောက်ဖျက်ရန် ခက်ခဲသည်။

Verse 24

मया श्रुतस्तु लोकेभ्यो ब्रह्मर्षिभ्यो मुहुर्मुहुः ॥ साम्बत्यागात्प्रमार्ष्टुं त्वमयशः कुलनाशकम् ॥

ကျွန်ုပ်သည် လောကများမှလည်းကောင်း၊ ဘြဟ္မရ္ရှိများထံမှလည်းကောင်း အကြိမ်ကြိမ် ကြားနာခဲ့သည်—စမ္ဗာကို စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြင့် မျိုးရိုးကိုဖျက်ဆီးသော အရှက်အယွင်း (အယသ) ကို သုတ်သင်ပယ်ဖျက်သင့်သည်။

Verse 25

त्वमिहार्हस्यमेयात्मन् मया नु कथितं हितम् ॥ इत्युक्त्वा वचनं तत्र नारदो मौनमास्थितः ॥

အို မတိုင်းတာနိုင်သောအတ္တရှိသူ၊ ဤနေရာ၌ သင်သည် ထိုအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် သင့်လျော်သည်။ ကျွန်ုပ်သည် အကျိုးရှိသောစကားကို အမှန်တကယ် ပြောခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် နာရဒသည် ထိုနေရာ၌ တိတ်ဆိတ်နေ하였다။

Verse 26

शरीरात्तु गलद्रक्तं पूतिगन्धयुतं सदा ॥ पशुवत्कर्तितो यस्तु तद्वद्देहोऽस्य दृश्यते ॥

သူ၏ကိုယ်ခန္ဓာမှ သွေးသည် အမြဲတမ်း စိမ့်ကျလာပြီး ပုပ်နံ့ဆိုးနှင့်အတူ ရှိနေသည်။ တိရစ္ဆာန်ကို ခုတ်ဖြတ်ထားသကဲ့သို့ သူ၏ကိုယ်ခန္ဓာအခြေအနေကို ထိုသို့ပင် မြင်ရသည်။

Verse 27

ततस्तु नारदेनैव साम्बशापविनाशकः ॥ समादिष्टो महान्धर्म आदित्यआराधनं प्रति

ထို့နောက် နာရဒကပင် စာမ်ဗ၏ ကျိန်စာကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော မဟာဓမ္မကို ညွှန်ကြား하였다—အဒိတျယ (နေမင်း) ကို အာရာဓနာပြုသည့် စည်းကမ်းပင် ဖြစ်သည်။

Verse 28

साम्ब साम्ब महाबाहो शृणु जाम्बवतीसुत ॥ पूर्वाचले च पूर्वाह्ने उद्यन्तं तु विभावसुम्

‘စာမ်ဗ၊ စာမ်ဗ၊ မဟာဗာဟု၊ ဂျာမ္ဗဝတီ၏ သား—နားထောင်လော့။ အရှေ့တောင်တန်း၌၊ မနက်ပိုင်း (မွန်းတည့်မတိုင်မီ) အချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာသော ဝိဘ္ဟာဝစု (နေမင်း) ကို ဂုဏ်ပြုလော့’။

Verse 29

नमस्कुरु यथान्यायं वेदोपनिषदादिभिः ॥ त्वयोदितं रविः श्रुत्वा तुष्टिं यास्यति नान्यथा

‘ဝေဒ၊ ဥပနိရှဒ် စသည့် သမ္မာကျမ်းများမှ မန္တရများဖြင့် စည်းကမ်းတကျ နမസ്കာရ ပြုလော့။ သင်က ချီးမွမ်းသံကို ရဝိ (နေမင်း) ကြားလျှင် ပျော်ရွှင်တော်မူမည်—အခြားနည်းဖြင့် မဟုတ်’။

Verse 30

साम्ब उवाच ॥ अगम्यगमनात्पापाद्व्याप्तो यः पुरुषो भवेत् ॥ तस्य देवः कथं तुष्टो भविष्यति स वै मुने

စာမ်ဗက ပြောသည်—‘အို မုနိ၊ မသင့်တော်သောအရာသို့ ချဉ်းကပ်သွားခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်သော အပြစ်ကြောင့် လူတစ်ယောက် လုံးဝလွှမ်းမိုးခံရလျှင်၊ ထိုသူအပေါ် နတ်ဘုရားသည် မည်သို့ပင် ပျော်ရွှင်တော်မူနိုင်မည်နည်း’။

Verse 31

नारद उवाच ॥ भविष्यत्पुराणमिति तव वादाद्भविष्यति ॥ ब्रह्मलोके पठिष्यामि ब्रह्मणोऽग्रे त्वहं सदा

နာရဒက ပြောသည်—‘သင်၏ ဤစကားကြောင့် ၎င်းကို “ဘဝိရှျတ်ပုရာဏ” ဟု ခေါ်ကြလိမ့်မည်။ ဗြဟ္မလောက၌ ငါသည် ဗြဟ္မာ၏ ရှေ့တော်၌ အမြဲတမ်း ရွတ်ဖတ်မည်’။

Verse 32

सुमन्तुर्मर्त्यलोके च मनोः प्र कथयिष्यति ॥ साम्ब उवाच ॥ कथं पूर्वाचले गत्वा मांसपिण्डोपमः प्रभो

(နာရဒက ဆက်၍ ဆိုသည်:) “သုမန္တုသည် လူ့လောက၌ မနုအား ဤအကြောင်းကို ပြောကြားလိမ့်မည်။” သာမ္ဗက ဆိုသည်– “အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်သည် အသားတုံးကဲ့သို့ ဖြစ်နေသဖြင့် ပူರ್ವာချလ သို့ မည်သို့ သွားနိုင်ပါမည်နည်း?”

Verse 33

त्वत्प्रसादान्महद्दुःखं प्राप्तस्त्वहमकल्मषः ॥ नारद उवाच ॥ यथोदयाचले देवमाराध्य लभते फलम्

“အရှင်၏ ကရုဏာကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် ကြီးမားသော ဒုက္ခကို ကြုံတွေ့ရသော်လည်း အကလ္မသ—အညစ်အကြေးနှင့် မကောင်းစိတ်ကင်းပါသည်။” နာရဒက ဆိုသည်– “ဥဒယာချလ၌ ဒေဝတাকে အာရాధနာပြုလျှင် အကျိုးကို ရသကဲ့သို့…”

Verse 34

मथुरायां तथा गत्वा षट्सूर्ये लभते फलम् ॥ मध्याह्ने च तथा देवं फलप्रियं अकल्मषम्

“ထို့အတူ မထုရာသို့ သွားလျှင် ‘ဆတ်စူရျ’ ဟူသောနေရာ၌ အကျိုးကို ရရှိသည်။ ထို့ပြင် မွန်းတည့်ချိန်၌ အကျိုးပေးခြင်းကို နှစ်သက်၍ အကလ္မသ—အညစ်ကင်းသော ဒေဝတাকে ပူဇော်ရမည်။”

Verse 35

मथुरायां तथा पुण्यमुदयास्तं रवेर् जपन् ॥ मध्याह्ने प्रयतो वाग्भिः जपन् मुच्येत पातकात्

“ထို့အတူ မထုရာ၌ ရဝိ (နေ) ၏ နေထွက်နှင့် နေဝင်အချိန်တွင် ဇပ် (japa) ပြုလျှင် ကုသိုလ်ရသည်။ ထို့ပြင် မွန်းတည့်ချိန်၌ စကားကို စည်းကမ်းထား၍ ဇပ်ပြုလျှင် အပြစ်ပာပမှ လွတ်မြောက်မည်။”

Verse 36

कृष्णगङ्गोद्भवे स्नात्वा सूर्यं आराध्य यत्नतः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तः कुष्ठादिभ्यो विमुच्यते

“ကృష్ణဂင်္ဂါ၏ အရင်းအမြစ်/စီးကြောင်း၌ ရေချိုးပြီး ကြိုးပမ်း၍ နေဒေဝ (စူရျ) ကို အာရాధနာပြုလျှင်၊ အပြစ်ပာပအားလုံးမှ လွတ်ကင်းကာ ကုဋ္ဌ (လက်ပရိုစီ) စသည့် ရောဂါများမှလည်း ကင်းလွတ်မည်။”

Verse 37

श्रीवराह उवाच ॥ ततः साम्बो महाबाहुः कृष्णाज्ञप्तो ययौ पुरीम् ॥ मथुरां मुक्तिफलदां रवेराराधनोत्सुकः ॥

သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– ထို့နောက် လက်တန်ခိုးကြီးသော စာမ်ဗာသည် ကృష్ణ၏ အမိန့်အရ မောက္ခဖလ ပေးသော မထုရာမြို့သို့ သွား၍ ရဝိ (နေဘုရား) ကို အာရాధနာပြုလိုစိတ်ပြင်းပြခဲ့သည်။

Verse 38

नारदोक्तेन विधिना साम्बो जाम्बवतीसुतः ॥ षट्सूर्यान्पूजयामास उदयन्तं दिवाकरम् ॥

နာရဒ မိန့်ကြားသင်ပြသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း၊ ဂျာမ္ဗဝတီ၏ သား စာမ်ဗာသည် နေဘုရားကို ခြောက်မျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပူဇော်ကာ အရှေ့က ထွက်ပေါ်လာသော ဒိဝာကရကို ဂါရဝပြုခဲ့သည်။

Verse 39

कृत्वा योगेन चात्मानं साम्बस्याग्रे रविस्तदा ॥ वरं वृणीष्व भद्रं ते मद्व्रतख्यापनाय च ॥

ထို့နောက် ရဝိသည် ယောဂအာနုဘော်ဖြင့် စာမ်ဗာ၏ ရှေ့တွင် ပေါ်ထွန်းလာ၍ မိန့်တော်မူသည်– “ကောင်းချီးတစ်ပါးကို ရွေးချယ်လော့၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိစေ၊ ထို့ပြင် ငါ၏ ဝရတ (vrata) ကို ကြေညာပြန့်ပွားစေရန်အတွက်လည်း (တစ်ပါး) ရွေးချယ်လော့။”

Verse 40

यस्तोषितो नारदेन तद्वदस्व ममाग्रतः ॥ साम्ब पञ्चाशकैः श्लोकैर्वेदगृह्यपदाक्षरैः ॥

“နာရဒအားဖြင့် ငါ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ခဲ့သော ထိုစတုတိ/ကဗျာကို ငါ့ရှေ့တွင် ပြောဆိုလော့၊ အို စာမ်ဗာ၊ ဝေဒနှင့် ဂೃಹ்ய သုံးစွဲပုံနှင့် ကိုက်ညီသော စကားလုံးနှင့် အက္ခရာများဖြင့် ရှလောက ငါးဆယ်ဖြင့် (ရွတ်ဆိုလော့)။”

Verse 41

यः स्तुतोऽहं त्वया वीर तेन तुष्टोऽस्मि ते सदा ॥ स्पृष्टो देवेन सर्वाङ्गे तत्क्षणाद्दीप्तसच्छविः ॥

“အို သူရဲကောင်း၊ သင်က ငါကို ချီးမွမ်းသည့် ထိုစတုတိကြောင့် ငါသည် သင့်အပေါ် အမြဲတမ်းနှစ်သက်နေ၏။” ထိုနတ်ဘုရားက သူ၏ ကိုယ်အင်္ဂါအားလုံးကို ထိတွေ့သည့်အခါ၊ ခဏချင်းပင် သူသည် တောက်ပသော အရောင်အလင်းဖြင့် ရောင်ပြန်ထွက်လာ하였다။

Verse 42

व्यक्ताङ्गावयवः साक्षाद्द्वितीयोऽभूद्रविर्यथा ॥ मध्याह्ने याज्ञवल्क्यस्य यज्ञं माध्यन्दिनीयकम् ॥

အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းနှင့် လက္ခဏာများ ထင်ရှားပေါ်လွင်လာ၍ သူသည် မြင်နိုင်သောရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ဒုတိယ ရဝိ (နေမင်း) ကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။ မွန်းတည့်ချိန်တွင် ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၏ မွန်းတည့်ယဇ္ဉ—မាន္ဓျန္ဒိနီယက—ကို ဖော်ပြထားသည်။

Verse 43

अध्यापयत्साम्बयुतो रविर्मध्यन्दिनोऽभवत् ॥ वैकुण्ठपश्चिमे पार्श्वे तीर्थं माध्यन्दिनीयकम् ॥

စမ္ဗာနှင့်အတူ ရဝိသည် (သူ့ကို) သင်ကြားပေး၍ ထို့ကြောင့် မွန်းတည့် (မာဓျန္ဒိန) အစဉ်အလာနှင့် ဆက်နွယ်လာ၏။ ဝိုင်ကුණ္ဌ၏ အနောက်ဘက်တွင် «မာဓျန္ဒိနီယက တီရ္ထ» ဟုခေါ်သော သန့်ရှင်းသော တီရ္ထတစ်ခု ရှိသည်။

Verse 44

सायाह्ने कृष्णगङ्गाया दक्षिणे संस्थितस्तदा ॥ तत्र दृष्ट्वा तु सायाह्ने रविमस्तोदयं प्रभुम् ॥

ထို့နောက် ညနေခင်းတွင် သူသည် ကృష్ణ-ဂင်္ဂါ၏ တောင်ဘက်ကမ်းပေါ်၌ ရပ်နေ၏။ ထိုနေရာ၌ ညနေဆည်းဆာအချိန်တွင် အရှင် ရဝိကို နေထွက်-နေဝင် ဆုံရာ (သန္ဓျာ) ကာလ၌ ဖူးမြင်လေ၏။

Verse 45

सर्वपापविशुद्धात्मा परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं साम्बस्य तुष्टेन मध्याह्ने तु नभस्तलात् ॥

အပြစ်အကုန်မှ သန့်စင်သော စိတ်ဝိညာဉ်ရှိသူသည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်ကို ရောက်ရှိသည်။ သီရိ ဝရာဟ မိန့်တော်မူသည်—ဤသို့ စမ္ဗာအပေါ် ကျေနပ်တော်မူပြီးနောက် မွန်းတည့်ချိန်တွင် ကောင်းကင်ပြင်မှ (ဖြစ်ရပ်သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်၏)။

Verse 46

द्विधाकृतात्मयोगेन साम्बकुष्ठमपोहितम् ॥ साम्बः प्रख्याततीर्थे तु तत्रैवान्तरधीयत ॥

ကိုယ်တော်ကို နှစ်ပိုင်းကဲ့သို့ ခွဲထုတ်သည့် အာတ္မ-ယောဂ အကျင့်ဖြင့် စမ္ဗာ၏ ကုဋ္ဌ (လက်ပရာ) ရောဂါ ပျောက်ကင်းသွား၏။ ထို့နောက် စမ္ဗာသည် ထင်ရှားသော တီရ္ထ၌ပင် ထိုနေရာတည်းက မျက်စိမှောက်ကွယ်၍ အန္တရာဓာန် ဖြစ်သွား၏။

Verse 47

साम्बस्तु सह सूर्येण रथस्थेन दिवानिशम् ॥ रविं पप्रच्छ धर्मात्मा पुराणं सूर्यभाषितम्

သမ္ဗာသည် ရထားပေါ်၌ ထိုင်တော်မူသော နေဒေဝနှင့်အတူ နေ့ညမပြတ်၊ သဒ္ဓမ္မရှိသော ရဝိကို နေဒေဝမိန့်ကြားသော ပုရာဏအကြောင်း မေးမြန်း하였다။

Verse 48

भविष्यमिति विख्यातं ख्यातं कृत्वा पुनर्नवम् ॥ साम्बः सूर्यप्रतिष्ठां च कारयामास तत्त्ववित्

‘ဘဝိෂ္ယ’ ဟု နာမည်ကြီးသော အစဉ်အလာကို ထပ်မံကျော်ကြားစေ၍ အသစ်တဖန် ပြန်လည်တည်ဆောက်ကာ၊ တတ္တဝကို သိမြင်သူ သမ္ဗာသည် နေဒေဝ၏ ပရတိဋ္ဌာ (တည်ထောင်ပူဇော်) ကို ဆောင်ရွက်စေ하였다။

Verse 49

उदयाचलमाश्रित्य यमुनायाश्च दक्षिणे ॥ मध्ये कालप्रियं देवं मध्याह्ने स्थाप्य चोत्तमम्

ဥဒယာချလ တောင်ကို အားကိုး၍ ယမုနာမြစ်၏ တောင်ဘက်ကမ်း၌၊ အလယ်ဗဟိုတွင်—နေ့လယ်အချိန်၌—ကာလ (အချိန်စည်းကမ်း) ကို ချစ်မြတ်နိုးသော အမြတ်ဆုံး နတ်တော်ကို တည်ထောင်하였다။

Verse 50

मूलस्थानं ततः पश्चादस्तमानाचले रविम् ॥ स्थाप्य त्रिमूर्तिं साम्बस्तु प्रातर्मध्यापराह्णिकम्

ထို့နောက် အနောက်ဘက် အစတမာနာချလ (နေဝင်တောင်) တွင် ရဝိကို မူလအာသနအဖြစ် တည်ထောင်ပြီး၊ သမ္ဗာသည် မနက်၊ နေ့လယ်၊ နေ့လယ်ပြီး (အပရာဟ္ဏ) အချိန်တို့နှင့် ဆိုင်သော တြိမూర్తိ သုံးပါးရုပ်ကို တည်စေ하였다။

Verse 51

मथुरायां तथा चैकें स्थाप्य साम्बो वसुन्धरे ॥ स्वनाम्ना स्थापयामास पुराणविधिना स्वयम्

ထို့အပြင် အို ဝသုန္ဓရာ၊ မထုရာမြို့၌လည်း တစ်ခု (ရုပ်တော်/သန့်ရှင်းရာ) ကို တည်ထောင်ပြီး၊ သမ္ဗာသည် ပုရာဏနည်းလမ်းအတိုင်း မိမိနာမဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပင် ပရတိဋ္ဌာ ပြုလုပ်하였다။

Verse 52

गच्छन्ति तत्पदं शान्तं सूर्यमण्डलभेदकम् ॥ एतत्ते कथितं देवि साम्बशापसमुद्भवम्

သူတို့သည် ‘နေမဏ္ဍလကို ထိုးဖောက်သည်’ ဟု ခေါ်ဆိုသော ငြိမ်းချမ်းသည့် ပဒကို ရောက်ရှိကြသည်။ အို ဒေဝီ၊ စာမ္ဗ၏ ကျိန်စာမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဤအကြောင်းကို သင်အား ပြောကြားပြီးပြီ။

Verse 53

पापप्रशमनाख्यानं महापातक नाशनम्

ဤအာချာနသည် အပြစ်ကို သက်သာစေသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ မဟာပာတက (အပြစ်ကြီး) များကို ဖျက်ဆီးစေသည်။

Verse 54

एवं साम्बपुरं नाम मथुरायां कुलेश्वरम् ॥ रथयात्रां तथा कृत्वा रविणा कथिता यदा

ဤသို့ မထုရာတွင် ‘စာမ္ဗပုရ’ ဟူသော နေရာရှိပြီး၊ ထိုတွင် ကုလေရှ္ဝရ ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရထယာထရာကို ထိုနည်းတူ ပြုလုပ်ပြီးသောအခါ ရဝိ (နေဒေဝ) က ဤအကြောင်းကို ပြောကြား하였다။

Verse 55

यावत्त स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते ॥ पुरुषश्चाविनाशी च कथ्यते शाश्वतोऽव्ययः

‘သဗ္ဒ/အသံ’ သည် ရှိနေသမျှကာလပတ်လုံး ထိုအရာကို ‘ပုရုෂ’ ဟု ခေါ်သည်။ ပုရုෂသည် မပျက်စီးသောအရာ—အမြဲတည်တံ့၍ မလျော့မနည်း (အဗျယ) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 56

एकवासास्तथा गौरी श्यामा वा वरवर्णिनी ॥ मध्यं गता प्रगल्भा च वयोऽतीतास्तथा स्त्रियः

မိန်းမတို့လည်း ထိုနည်းတူ အဝတ်တစ်ထည်တည်း ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။ ဂေါရီ (ဖြူဝင်း) သို့မဟုတ် ရှျာမာ (မဲညို) ဖြစ်၍ အရောင်အဆင်းကောင်းမြတ်သူများ၊ အလယ်အရွယ်ဖြစ်၍ ယုံကြည်မှုရှိကာ ရဲရင့်ပြတ်သားသူများ၊ ထို့ပြင် ယောဝနကို ကျော်လွန်ပြီးသူများလည်း ပါဝင်သည်။

Verse 57

कृष्णः शशाप साम्बं तु विरूपत्वं भविष्यति ॥ शापयुक्तः स साम्बस्तु कुष्ठयुक्तोऽभवत्क्षणात् ॥

ထို့နောက် ကృష్ణသည် စာမ္ဗအား “ရုပ်ပျက်မှု သင်၌ ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ကျိန်စာတင်하였다။ ကျိန်စာထိသွားသည်နှင့် စာမ္ဗသည် ခဏချင်း ကုဋ္ဌရောဂါ (လက်ပရာ) ခံစားရလေသည်။

Verse 58

मथुरायां च मध्याह्ने मध्यन्दिन रवौ तथा ॥ अस्तङ्गते तथा देवं सद्यो राज्यफलं भवेत् ॥

မထုရာမြို့၌ နေ့လယ်—နေမင်းက အထွတ်အထိပ်၌ ရှိချိန်—နှင့် ထို့အတူ နေဝင်ချိန်တွင်လည်း ဒေဝတাকে ပူဇော်ပါက၊ ရာဇသုခနှင့်တူသော အကျိုးဖလသည် ချက်ချင်းပင် ပေါ်ထွန်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 59

स्नात्वा मध्यन्दिनं दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ उदयास्ते ततो देवः साम्बेन सहितो विराट् ॥

ရေချိုးပြီး နေ့လယ်နေမင်းကို မြင်တွေ့ပါက အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်။ ထို့နောက် စာမ္ဗနှင့်အတူရှိသော မဟာတန်ခိုးရှင် ဒေဝတသည် ထွက်ပေါ်ခြင်းနှင့် ဝင်လျှောခြင်း (နေထွက်နေဝင်) အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

Verse 60

माघमासस्य सप्तम्यां दिव्यं साम्बपुरं नराः ॥ रथयात्रां प्रकुर्वन्ति सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥

မဃလ၏ စပ္တမီနေ့တွင် ဒိဗ္ဗ စာမ္ဗပုရမြို့၌ လူတို့သည် ရထားယာထရာ (ရထားလှည့်ပွဲ) ကို ကျင်းပကြပြီး၊ ဒွန္ဒနှင့် ပဋိပက္ခအားလုံးမှ ကင်းလွတ်နေကြသည်။

Frequently Asked Questions

The text frames uncontrolled desire and public rumor (pravāda) as socially corrosive forces that endanger household and lineage stability (kula). It presents restraint and corrective discipline as necessary for communal order, and positions prāyaścitta—here, regulated Sūrya worship—as a mechanism for restoring moral and bodily integrity after misconduct.

The narrative emphasizes diurnal markers—sunrise (udaya), noon (madhyāhna/madhyandina), and sunset (asta/astamaya)—as distinct ritual moments. It also specifies a calendrical observance: Māgha-māsa saptamī, on which a rathayātrā is performed at the divya Sāmbapura.

Although the episode is framed as personal and social correction, it links bodily purification, regulated daily rhythms, and tīrtha-centered water practice (snāna in Kṛṣṇagaṅgā) to the maintenance of dharmic order. In the Varāha–Pṛthivī pedagogical frame, such regulation functions as an early ‘ecology of conduct’: disciplined use of sacred landscapes and waters to stabilize community life that, by implication, supports Pṛthivī’s sustaining order.

Key figures include Kṛṣṇa and his son Sāmba (identified as Jāmbavatīsuta), the sage Nārada, and the solar deity Ravi/Sūrya. The chapter also references Dvaipāyana (Vyāsa) in connection with a cited śloka, and Yājñavalkya in relation to a noon-associated ritual context (mādhyandinīyaka), situating the narrative within recognizable Purāṇic and Vedic-sage lineages.