
Śukasya samudrayātrā—durvātaḥ, Viṣṇvāyatana-prāptiḥ, jaṭāyu-sahāyatā ca
Ethical-Discourse (merchant conduct, crisis navigation, divine sanctuary ecology)
ဝရာဟာသည် ပෘထဝီအား ရှုကနှင့် သူ၏ဖခင် ဂိုကရဏတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ပြောကြားသည်။ သူတို့သည် မထူရာမှ တန်ဖိုးကြီး ရတနာများ ရှာဖွေရန် ကုန်သည်ပင်လယ်ခရီးထွက်ပြီး အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စများကို စနစ်တကျ မှာကြားကာ ထွက်ခွာကြသည်။ သင်္ဘောသည် ဆန့်ကျင်လေကြမ်းများကြောင့် ထိခိုက်ကာ ကုန်သည်များအတွင်း ထိတ်လန့်မှု၊ အပြန်အလှန် အပြစ်တင်မှုနှင့် ဓမ္မရေးရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှု ပေါ်ပေါက်သည်။ ရှုကသည် ဖခင်ကို သက်သာစေပြီး မြောက်ဘက်သို့ ပျံသန်းကာ တောင်တန်းသန့်ရှင်းရာနေရာရှိ တောက်ပသော ဗိဿဏုဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်သည်။ ထိုနေရာတွင် ဒေဝီများက ပူဇော်နေပြီး အစာအဟာရနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု ပေးကြသည်။ ရှုကသည် ဇဋာယုနှင့် ဆက်နွယ်သော ငှက်အုပ်များထံ အကူအညီတောင်းရာ သူတို့က သင်္ဘောသို့ လမ်းညွှန်ကာ ဂိုကရဏကို ကျွန်း/တောင်ပေါ်အာရှရမ်သို့ လုံခြုံစွာ ကူးဖြတ်စေသည်။ နောက်ပိုင်း ကုန်သည်များသည် ရတနာများနှင့် ပြန်လာပြီး ဂိုကရဏ ပျောက်ဆုံးဟု ထင်ကာ တရားမျှတစွာ ခွဲဝေမည်ဟု အဆိုပြုကြသည်။ ရှုကသည် မထူရာသို့ ပြန်၍ မိသားစုကို သတင်းပို့ကာ ပညာရှိတို့၏ ဆွေးနွေးသင်ကြားမှုကြောင့် ဝမ်းနည်းမှု သက်သာလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကာရဝန်သည် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ကာ ဂိုကရဏကို ဂုဏ်ပြုကြသည်။
Verse 1
श्रीवराह उवाच ॥ शुकं गृह्य ततः स्थानात्प्रस्थितो मथुरां पुरीम् ॥ प्रविश्य गृह्य तत्पुण्यं मातापित्रोस्तदर्पितम्
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်—“ရှုကကို ယူဆောင်၍ သူသည် ထိုနေရာမှ မထုရာမြို့သို့ ထွက်ခွာသွား၏; မြို့ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် မိခင်နှင့် ဖခင်က အပ်နှံထားသော ကုသိုလ်ပြု ပူဇော်သကာကို လက်ခံယူ၏”။
Verse 2
शुकस्य चरितं सर्वं निवेद्य च महामतिः ॥ एवं निवसतस्तस्य बहुवर्षाणि तत्र वै
ထို့နောက် ဉာဏ်ကြီးသူသည် ရှုက၏ အပြုအမူအကြောင်း အစုံအလင်ကို တင်ပြပြီးနောက် ဆက်လက်ဆိုသည်—ဤသို့ဖြင့် သူသည် ထိုနေရာ၌ အမှန်တကယ် နှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်ခဲ့၏။
Verse 3
सुखं प्राप्तं मतं चापि व्यवहारॆ च पूजने ॥ एवं निवसतस्तस्य द्रव्यं शेषमजायत ॥
သူသည် သက်သာချမ်းသာမှုကို ရရှိပြီး၊ လောကရေးရာဆက်ဆံမှုနှင့် ဂုဏ်ပြုပူဇော်မှုတို့တွင်လည်း ကောင်းသတင်းကောင်းနာမည် တိုးပွားလာ하였다။ ထို့ကြောင့် ထိုနေရာ၌ ဆက်လက်နေထိုင်သဖြင့် သူ၏ ငွေကြေးဥစ္စာ အကျန်အဝင် စုဆောင်းလာ하였다။
Verse 4
पुनस्तत्रैव गमने वणिग्भावे मतिर्गता ॥ समुद्रयाने रत्नानि महामौल्यानि साधुभिः ॥
ထပ်မံ၍ သူ၏စိတ်သည် ထိုနေရာသို့ ကုန်သည်အဖြစ် သွားလိုသည့်ဘက်သို့ လှည့်သွား하였다။ သမုဒ္ဒရာခရီးများတွင် ကျွမ်းကျင်သော ကုန်သည်များက အလွန်တန်ဖိုးကြီးသော ရတနာများကို ရရှိကြသည်။
Verse 5
आनयिष्ये बहून्यत्र सार्धं रत्नपरीक्षकैः ॥ एवं निश्चित्य मनसा महासार्थपुरःसरः ॥ समुद्रयायिभिर्लोकैः संविदं प्रोच्य निर्गतः ॥
“ငါသည် ဤနေရာသို့ ရတနာများစွာကို ရတနာစစ်ဆေးကျွမ်းကျင်သူများနှင့်အတူ ယူဆောင်လာမည်” ဟု စိတ်၌ အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ပြီး၊ ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ကြီး၏ ဦးဆောင်သူအဖြစ် ရေကြောင်းခရီးသွားမည့် လူများနှင့် သဘောတူညီချက်ကို ပြောကြားကာ ထွက်ခွာ하였다။
Verse 6
पेयाहारसमाहारं कृत्वा कृत्यविदार्थकम् ॥ शुकं गृहीत्वा प्रस्थानमकरोत्पुण्यवासरे ॥
သောက်စရာနှင့် စားစရာ အထောက်အပံ့များကို စုဆောင်းပြင်ဆင်၍—လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့် ကိုက်ညီသော ရိက္ခာဖြစ်အောင်—ကြက်တူရွေးတစ်ကောင်ကိုလည်း ယူဆောင်ကာ၊ ကုသိုလ်မင်္ဂလာရှိသော နေ့ရက်တွင် ခရီးထွက်하였다။
Verse 7
मातापित्रोः शुभा वाचो गृहीत्वा देवतागृहे ॥ भार्याणां देवकार्यं च वाटिकायाश्च पोषणम् ॥
နတ်ဘုရား၏ ဗိမာန်၌ မိဘနှစ်ပါး၏ မင်္ဂလာရှိသော စကားနှင့် အာශီဝါဒကို လက်ခံပြီး၊ (သူသည် စီမံကိန်းချ၍) မိမိ၏ ဇနီးများအား နတ်ဘုရားဆိုင်ရာ ဝတ်ပြုရေးကိစ္စများကို ထမ်းဆောင်စေကာ ဥယျာဉ်ကွက် (ဝါတိကာ) ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းပျိုးထောင်စေ하였다။
Verse 8
पितुः शुश्रूषणं चोक्त्वा सर्वं यूयं करिष्यथ ॥ यथायोगं यथाकालं यथाकृत्यं यथा च यत् ॥
ဖခင်အား ရိုသေပြုစုဝန်ဆောင်ခြင်းကို သင်ကြားပြီးနောက် သူက “သင်တို့အားလုံးသည် အရာအားလုံးကို သင့်လျော်စွာ—စွမ်းအားအလိုက်၊ အချိန်အလိုက်၊ လုပ်ဆောင်ရမည့် တာဝန်အလိုက်၊ အမှုအရာတစ်ခုချင်းစီလိုအပ်သလို—ပြုလုပ်ကြလော့” ဟုဆို၏။
Verse 9
भवतीभिश्च कृत्यं मे करणीयं यथा तथा ॥ सन्दिश्य भार्याः सुश्रोणीर् देवं दृष्ट्वा प्रसाद्य च ॥
“ထို့ပြင် မိန်းမတို့လည်း ငါ့အစား လုပ်ဆောင်ရမည့်ကိစ္စကို သင့်တော်သလို ပြုလုပ်ကြလော့” ဟုဆို၏။ ထိုသို့ ခါးသွယ်လှပသော ဇနီးများကို ညွှန်ကြားပြီးနောက် သူသည် ဒေဝတားကို သွားရောက်ဖူးမြင်ကာ ကရုဏာတော်ကို တောင်းခံ၍ ရိုသေစွာ နှုတ်ဆက်ထွက်ခွာ၏။
Verse 10
पोतारूढास्ततः सर्वे पोतवाहैरुपोहिताः ॥ अपारे दुस्तरेऽगाधे यान्ति वेगेन नित्यशः ॥
ထို့နောက် အားလုံးသည် သင်္ဘောပေါ်သို့ တက်ကြပြီး သင်္ဘောမောင်းသူများက ပို့ဆောင်လေ၏။ အဆုံးမရှိ၊ ဖြတ်ကူးရန်ခက်ခဲ၊ အနက်မတိုင်းနိုင်သော သမုဒ္ဒရာကို သူတို့သည် အမြဲတမ်း လျင်မြန်စွာ ဆက်လက်ဖြတ်သန်းသွားကြ၏။
Verse 11
अथ दैववशाद्वायुर् विलोमः समजायत ॥ दुर्वातेन तदा नित्यं बलात्पोत उपोहितः ॥ पोतवाहास्ततः सर्वे विसंज्ञा मोहिताः कृशाः ॥
ထို့နောက် ကံကြမ္မာအလိုက် လေသည် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ပြောင်းလဲလာ၏။ ထိုအချိန်တွင် လေမကောင်း၏ အင်အားကြောင့် သင်္ဘောသည် အမြဲတမ်း အတင်းအကျပ် တွန်းလှန်ခံရလေ၏။ ထို့ကြောင့် သင်္ဘောမောင်းသူအားလုံး မသိစိတ်ဖြစ်၍ မောဟိုက်ကာ အားကုန်နွမ်းနယ်သွားကြ၏။
Verse 12
हा कष्टं हि कथं किञ्च कुत्र गच्छामहे वयम् ॥ तेषां तु वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा दुर्वातपीडनम् ॥ आक्षिपद्वाग्भिरुग्राभिरन्योन्यं शङ्क्य मूर्च्छिताः ॥
“အို ဒုက္ခကြီးပါပြီ! ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်ကိုသွားရမလဲ” ဟုဆိုကြ၏။ သူတို့၏စကားကိုကြား၍ လေမကောင်း၏ ဖိစီးမှုကို သိမြင်သဖြင့် အချင်းချင်း သံသယဖြစ်ကာ ကြမ်းတမ်းသောစကားများဖြင့် အပြန်အလှန် အပြစ်တင်ကြပြီး မူးလဲသွားကြ၏။
Verse 13
जल्पन्ति कोऽत्र पापिष्ठः समारूढो निराकृतः ॥ तस्य पातकसंस्पर्शान्मृताः सर्वे न संशयः ॥
သူတို့က ငိုကြွေးလျက်—“ဒီမှာ အပြစ်အကြီးဆုံးက ဘယ်သူလဲ—တက်သွားပြီးနောက် ပယ်ချခံရသူလား? သူ၏အပြစ်ကို ထိတွေ့မိခြင်းကြောင့် အားလုံးသေကုန်ပြီ၊ သံသယမရှိ” ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 14
एवं विलपतां तेषां चत्वारोऽपि समभ्ययुः ॥ मासास्तत्रैव वाणिज्यं षण्मासात्सिध्यते फलम् ॥
သူတို့က အဲဒီလို ငိုကြွေးနေစဉ်မှာပင် လေးယောက်လုံး ရောက်လာကြသည်။ အဲဒီနေရာမှာ လုပ်သော ကုန်သွယ်ရေးသည် လများကြာတတ်ပြီး၊ ခြောက်လအပြီးတွင် အကျိုးရလဒ် ပြည့်စုံသည်။
Verse 15
निर्भर्त्सनं ततस्तेषामन्योन्यमभिजल्पनम् ॥ श्रुत्वा शुकस्य गोकर्णः शशंसात्मविनिन्दनम् ॥
ထို့နောက် သူတို့၏ အပြန်အလှန် ဆဲဆိုပြစ်တင်ခြင်းနှင့် ပြောဆိုလဲလှယ်ခြင်းကို ကြားသိပြီး၊ ရှုက၏ ရှေ့မှောက်တွင် ဂိုကဏ္ဏက မိမိကိုယ်ကို ပြစ်တင်သည့် စကားကို ထုတ်ဖော်ပြောကြား하였다။
Verse 16
अपुत्रस्य गतिर् नास्ति इति सर्वस्य निश्चितम् ॥ एषां मध्ये ह्यहं पापस्तेन तप्यामि पुत्रक ॥
“သားမရှိသူသည် ‘ဂတိ’—နောက်ဘဝသို့ သေချာသော လမ်းကြောင်း—မရှိဟု အားလုံးက အတည်ပြုထားသည်။ ဒီအထဲမှာ အပြစ်သားက ငါပဲ ဖြစ်၍ ထို့ကြောင့် ငါဒုက္ခခံနေရသည်၊ ချစ်သောကလေးရေ”
Verse 17
यदत्र युक्तं कालेऽस्मिन् विषमे समुपस्थिते ॥ वद स्वाध्यायषाड्गुण्यं कृच्छ्रे त्वं कार्यवित्तमः ॥
“ယခု အခက်အခဲကြီးသော အချိန်ကာလ ရောက်လာပြီဖြစ်သဖြင့် ဒီနေရာမှာ သင့်လျော်သည့်အရာကို ပြောပါ။ စဝါဓျာယ (svādhyāya) အပေါ် အခြေခံသော ခြောက်ပါးသော ဂုဏ်ထူး (ṣāḍguṇya) ကို ရှင်းပြပါ; ဒုက္ခကာလ၌ သင်သည် လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်ကို အကောင်းဆုံး သိသူဖြစ်သည်”
Verse 18
शुक उवाच ॥ मा जोषमास्व भैस्तात अस्मिन्काले यथोचितम् ॥ अहं करिष्ये तत्सर्वं मा विषादे मनः कृथाः ॥
ရှုကာက ပြောသည်— “တိတ်ဆိတ်မနေပါနှင့်၊ ချစ်ခင်ရသော အဖေ၊ မကြောက်ပါနှင့်။ ဤကာလ၌ သင့်လျော်သကဲ့သို့ အရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ် ပြုလုပ်မည်။ စိတ်ကို ဝမ်းနည်းညှိုးငယ်မှုထဲ မကျစေပါနှင့်။”
Verse 19
नीचगत्या रक्षयन् वै सुतरं दुस्तरं जलम् ॥ सानौ पर्वतसामीप्ये योजनेंन वरं गिरिम् ॥
နိမ့်နိမ့်သွားလာကာ ကာကွယ်ပေးရင်း၊ အလွန်ခက်ခဲစွာ ဖြတ်ကျော်ရသော ရေကို လုံခြုံစွာ ဖြတ်ကူးနိုင်ခဲ့သည်။ တောင်စောင်းအနီးတွင် ယောဇနတစ်ခုအကွာ၌ ထူးမြတ်သော တောင်တစ်လုံး ရှိနေ하였다။
Verse 20
रोमाञ्चिततनुर्जातः शुको वीक्ष्य महागिरिम् ॥ क्रमित्वोर्ध्वं च यात्युग्रं तावद्देवालयं शुभम् ॥
တောင်ကြီးကို မြင်သော် ရှုကာ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရိုမန်ချ (အမွှေးထ) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သူသည် အပေါ်သို့ တက်ကာ ပြင်းထန်သော အရှိန်ဖြင့် ဆက်လက်သွား၍ မင်္ဂလာရှိသော ဒေဝါလယသို့ ရောက်သည်အထိ ဖြစ်သည်။
Verse 21
दृष्टं च विष्ण्वायतनं तेजसा चोपशोभितम् ॥ दिक्षु सर्वास्वटित्वैवं निलिल्ये देवमन्दिरे ॥
သူသည် တေဇောဖြင့် တင့်တယ်လှပသော ဗိဿဏု၏ အာယတန (သန့်ရှင်းရာဌာန) ကို မြင်ရသည်။ ထို့နောက် အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ပြီးနောက် ဒေဝမন্দိရအတွင်း၌ပင် နားနေ하였다။
Verse 22
वत्सायं कोऽत्र सञ्चारी कदा किं तु पिता मम ॥ वितरिष्यति नो कालं दुरन्तं सुकृतिर्यथा ॥
“ချစ်သားရေ၊ ဒီမှာ ခရီးသွားသူက ဘယ်သူလဲ။ ထို့ပြင် အဆုံးမရှိသော ဤကာလမှ ကျွန်ုပ်တို့ကို သက်သာရာ ပေးမည့်အချိန်သည် မည်သည့်အခါနည်း—ကောင်းမှုကံသည် မိမိ၏ အကျိုးဖလကို ပေးသကဲ့သို့?”
Verse 23
क्षणमेकं तथा चैनं तस्य चिन्तान्वितस्य हि ॥ सौवर्णपात्रहस्ता च देवी देवं समर्च्चयत्
ခဏတစ်ခဏမျှ၊ သူသည် အတွေးအခေါ်တွင် နစ်မြုပ်နေစဉ်၊ ရွှေခွက်ကို လက်တွင်ကိုင်ထားသော ဒေဝီသည် ဒေဝကို ပူဇော်ကန်တော့하였다။
Verse 24
नमो नारायणायोक्त्वा निषसाद वरासने ॥ निमेषान्तरमात्रेण वयोरूपसमन्विताः ॥ असंख्याताः समायाता यथा देवी तथैव ताः
“နမော နာရာယဏာယ” ဟု ဆိုပြီးနောက်၊ သူမသည် အထူးကောင်းမြတ်သော အာသနပေါ်တွင် ထိုင်လေ၏။ မျက်တောင်ခတ်တစ်ခဏအတွင်း၊ အသက်အရွယ်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ပြည့်စုံသော အရေအတွက်မတွက်နိုင်သည့် သတ္တဝါများသည် ဒေဝီကဲ့သို့ပင် ရောက်လာကြ၏။
Verse 25
गीतं वाद्यं च नृत्यं च यथासौख्यं विहृत्य च ॥ गतास्ता देवताः सर्वा यथास्थानमनुत्तमम्
သီချင်း၊ တူရိယာတီးခတ်ခြင်းနှင့် အကကို မိမိတို့စိတ်ကြိုက် ပျော်ရွှင်စွာ ဆင်နွှဲပြီးနောက်၊ ဒေဝတော်အားလုံးသည် မိမိတို့၏ အထူးမြတ်သော နေရာဌာနများသို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာကြ၏။
Verse 26
देवतादक्षिणे भागे पक्षिणां च जटायुषाम् ॥ लक्ष्यान्यनेकयूथानि बृहन्ति बहु सङ्घशः
ဒေဝတော်များ၏ တောင်ဘက်တွင်၊ ဇဋာယုမျိုးရိုးရှိ ငှက်များ၏ အုပ်စုများစွာကို မြင်ရပြီး၊ အုပ်ကြီးအုပ်ငယ် များစွာသော စုဖွဲ့မှုများအဖြစ် ထင်ရှားလှ၏။
Verse 27
शुको लेख्यसमस्तेषां मध्ये कृत्वा तु संविदम् ॥ स्वभाषां पुरतः कृत्वा शरणं तमयाचत
ထို့နောက် ကြက်တူရွေးသည် သူတို့အားလုံးအကြား ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုကို စီစဉ်တည်ဆောက်ပြီး၊ မိမိ၏စကားကို ရှေ့တန်းတင်ကာ၊ ထိုသူထံမှ ခိုလှုံရာကို တောင်းခံလေ၏။
Verse 28
शुकस्तान्प्रत्युवाचाथ पिता मे पोतसंस्थितः ॥ दुर्गवाताद्दुर्गमस्थो विषमे समुपस्थिते
ထို့နောက် သုကာက သူတို့အား ပြန်လည်ဆိုသည်– “အဖေသည် လှေပေါ်တွင် ရှိနေသည်။ အန္တရာယ်ကြီးသော လေကြမ်းကြောင့် ခက်ခဲသော အခြေအနေသို့ ရောက်ပြီး အန္တရာယ်လည်း ပေါ်ပေါက်လာပြီ။”
Verse 29
तस्य त्राणमभीप्सन्वै ह्यागतोऽत्र वरं गिरिम् ॥ कुरुध्वं तस्य मे त्राणं यथा सुखमवाप्यते
အဖေ၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို လိုလား၍ ဤမြတ်သော တောင်သို့ အမှန်တကယ် လာရောက်ခဲ့သည်။ ကျေးဇူးပြု၍ အဖေကို ကာကွယ်ပေးကြပါ၊ ထို့ကြောင့် သူသည် လုံခြုံမှုနှင့် သက်သာချမ်းသာကို ရရှိစေပါ။
Verse 30
पक्षिण ऊचुः ॥ एहि पुत्र सुकाय्र्यं ते मार्गं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ पोताभ्याशगतिं यासि पितुस्तव गतिं प्रति
ငှက်တို့က ဆိုကြသည်– “လာပါ ကလေးရေ၊ သင်၏ တာဝန်သည် ကောင်းမြတ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ လမ်းကြောင်းကို ပြမည်။ လှေကို နီးကပ်စေသော လမ်းကြောင်းသို့ သွားပါ—သင်၏ အဖေသို့ သွားရာ လမ်းပေါ်သို့။”
Verse 31
ममैव पादविन्यासे क्रमयिष्ये यथा जलम् ॥ तेन ते पृष्ठतो मह्यं स पिता सन्तरिष्यति
“ကျွန်ုပ်၏ ခြေရာကို ကိုယ်တိုင်ချပြီး ရေကို ဖြတ်ကူးသွားမည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ နောက်မှ လိုက်လာ၍ သင်၏ အဖေသည် ကူးမြောက်နိုင်လိမ့်မည်။”
Verse 32
मम चञ्च्वावगाहेन नङ्क्ष्यन्ति जलजन्तवः ॥ एतत्पितुः समक्षं हि शंसन् क्षिप्रं नदीपतिम्
“ကျွန်ုပ်၏ နှုတ်ချွန်ကို ရေထဲသို့ နှစ်သွင်းခြင်းကြောင့် ရေတွင်းသတ္တဝါများ မပျက်စီးပါ။ ဤစကားကို သင်၏ အဖေရှေ့တွင် မြန်မြန်ကြားပြောပြီး နဒီ၏ အရှင်ထံသို့ ဆက်လက်သွားပါ။”
Verse 33
तारयामास वेगेन गत्वा पृष्ठं जटायुषः ॥ स ययौ पर्वतं तीर्त्वा क्वचिन्नाभिसमं जलम्
သူသည် အလျင်အမြန် သွား၍ ဇဋာယု၏ ကျောပေါ်သို့ ရောက်ကာ ကယ်တင်ပေး하였다။ ထို့နောက် တောင်ကို ကျော်လွန်၍ ဆက်သွားပြီး နာဗီအမြင့်တောင် မရောက်သည့် ရေတိမ်ရာသို့ ရောက်하였다။
Verse 34
हृत्कण्ठं चैव गम्भीरं सुखेन सुकृती यथा ॥ स्तोकान्तरे ततः सोऽथ देवागारमनुत्तमम्
အဲဒီနေရာတွင် နက်ရှိုင်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ် အပိုင်းတစ်ခုရှိသော်လည်း ကုသိုလ်ရှိသူကဲ့သို့ လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်하였다။ ထို့နောက် အချိန်တိုအတွင်း မယှဉ်နိုင်သော ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်하였다။
Verse 35
सरोवरं च पद्माढ्यं मणिरत्नविभूषितम् ॥ स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयित्वा यथासुखम्
သူသည် ကြာပန်းများဖြင့် ပြည့်နှက်ပြီး မဏိရတနာများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ရေကန်ကို တွေ့하였다။ ထိုနေရာတွင် ရေချိုးပြီးနောက် နတ်များနှင့် ဘိုးဘွားပိတೃတို့အား သင့်တော်သလို အေးချမ်းစွာ တർပဏ ပူဇော်하였다။
Verse 36
पुष्पाण्यादाय देवं च पूजयित्वा स केशवम् ॥ पञ्चायतनकं चैव खचितं रत्नसञ्चयैः ॥ दृष्ट्वा निलिल्ये चैकेऽन्ते शुकस्यानुमते स्थितः
သူသည် ပန်းများကို ယူ၍ ကေရှဝ ဘုရားကို ပူဇော်하였다။ ရတနာအစုအဝေးများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ပဉ္စာယတန အဆောက်အအုံစုကို မြင်ပြီးနောက်၊ ရှုက၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တိတ်ဆိတ်ရာသို့ ဆုတ်ခွာကာ ထိုနေရာတွင် နေထိုင်하였다။
Verse 37
स्वागतस्य क्षुधार्त्तस्य ब्रह्मिष्ठस्य महात्मनः ॥ भोजनार्थं फलं दिव्यं पानार्थं तोयमुत्तमम्
ကြိုဆိုခံရသော မဟာတ္မာ—ဆာလောင်နေပြီး ဘြဟ္မန်ကို သိမြင်သူတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး—အတွက် အစာအဖြစ် ဒိဗ္ဗ फल နှင့် သောက်ရန် အထူးကောင်းမွန်သော ရေ ရှိ하였다။
Verse 38
गोकर्णस्य प्रयच्छध्वं येन तृप्तिस्त्रिमासिकी ॥ यथा शोको यथा पापं यथा मोहः प्रणश्यति
ဂိုကဏ္ဏအား ဤအလှူပစ္စည်းများကို ပေးလှူပါ၊ ထိုကြောင့် သုံးလကြာ စိတ်ကျေနပ်မှု ရှိစေမည်—ထို့နောက် ဝမ်းနည်းမှု၊ အပြစ်နှင့် မောဟတို့ ပျောက်ကွယ်စေမည်။
Verse 39
तथा कृत्वा तमूचुस्ता अभयं तेऽस्तु मा शुचः ॥ वस स्वर्गोपमे स्थाने यावत्सिद्धिर्भवेत् तव
ထိုသို့ ပြုလုပ်ပြီးနောက် သူတို့က သူ့အား “သင့်အတွက် အဘယ (အန္တရာယ်ကင်းခြင်း) ရှိပါစေ၊ မဝမ်းနည်းပါနှင့်။ သင့်၏ စိဒ္ဓိ ပြည့်စုံသည့်အထိ ကောင်းကင်တူသော ဤနေရာ၌ နေထိုင်ပါ” ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 40
गतास्ताः पुनरेवं च नित्यमेव दिने दिने ॥ वसते स सुखं तत्र मथुरायां यथा तथा
သူတို့ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်လည်း ထိုအတိုင်း နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဆက်လက်ဖြစ်နေ하였다။ သူသည် ထိုနေရာ၌ သက်သာချမ်းသာစွာ နေထိုင်ခဲ့သည်—မထူရာ၌ နေသကဲ့သို့ ထိုနေရာ၌လည်း ထိုနည်းတူ။
Verse 41
पोतात्तस्मादुत्ततार सुवातेनोपवाहितः ॥ रत्नाकरः शुभो यत्र भावित्वाद्दैवयोगतः
သူသည် ထိုလှေမှ ဆင်းလာပြီး ကောင်းမွန်သော လေတိုက်နှုန်းကြောင့် သယ်ဆောင်ခံရသည်။ ထိုနေရာ၌ မင်္ဂလာရှိသော “ရတနာကရ” — ရတနာတို့၏ သိုက်/သမုဒ္ဒရာ — သည် ကံကြမ္မာနှင့် ဒေဝယောဂ၏ အင်အားကြောင့် ပေါ်ထွန်းနေ하였다။
Verse 42
रत्नानि बहु मौल्यानि आहृतानि बहून्यथ ॥ यावत्परीक्षणार्थं च गोकर्णं रत्नकोविदम्
ထို့နောက် တန်ဖိုးကြီး ရတနာများ အများအပြားကို ယူဆောင်လာကြသည်။ စစ်ဆေးရန်အတွက်လည်း ရတနာကျွမ်းကျင်သူ ဂိုကဏ္ဏ ထံသို့ ယူဆောင်သွားကြသည်။
Verse 43
निरीक्ष्यतेऽस्य संवासो न दृष्टश्चुक्रुशुस्ततः ॥ कुतोऽसौ गतवान्भद्रो मृतो नष्टो जले प्लुतः ॥
သူတို့သည် သူ၏နေထိုင်ရာကို စစ်ဆေးကြသော်လည်း မတွေ့မြင်ရသဖြင့် ထို့နောက် အော်ဟစ်ငိုကြွေးကြသည်—“အဲဒီကောင်းမြတ်သူ ဘယ်သို့သွားသနည်း၊ သေသွားသလား၊ ပျက်စီးသလား၊ သို့မဟုတ် ရေထဲတွင် လွင့်ပါးသွားသလား?”
Verse 44
व्रीडायुतो निमग्नोऽयं निश्चितं मकरालये ॥ पितुरस्य वयं सर्वे पुत्रवद्विचरामहे ॥
“အရှက်ကြောင့် သူသည် မကရာတို့၏အာလယဖြစ်သော သမုဒ္ဒရာထဲသို့ မလွဲမသွေ နစ်မြုပ်သွားပြီ။ ထို့ပြင် သူ၏ဖခင်အပေါ် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် သားများကဲ့သို့ ပြုမူကြမည်။”
Verse 45
यथाभागं च रत्नानां भागं दास्यामहे परम् ॥ एष धर्मः सदास्माकमेकसार्थागमेन हि ॥
“ထို့ပြင် ရတနာများ၏ အစိတ်အပိုင်းကို တစ်ဦးချင်း၏ အခွဲအဝေတော်တော်တန်တန်အတိုင်း ပြည့်စုံစွာ ပေးမည်။ တစ်ကာရဝန်တည်းအဖြစ် ထွက်ခွာလာသောကြောင့် ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ အမြဲတမ်းသော ဓမ္မစည်းကမ်းဖြစ်သည်။”
Verse 46
शुकेन मन्त्र मूढत्वात्पितुरेवं निवेदितम् ॥ अहं पक्षी लघुतनुर्भवन्तं नेतुमक्षमः ॥
မန္တရ၏ အာနုභာဝကြောင့် မောဟသွားသောကြောင့် သုကာသည် ဖခင်ထံ ဤသို့ လျှောက်တင်၏—“ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်ခန္ဓာပေါ့ပါးသော ငှက်တစ်ကောင်ဖြစ်၍ သင့်ကို သယ်ဆောင်၍ မသွားနိုင်ပါ။”
Verse 47
याताऽस्मि मथुरां मार्गे समुद्रे जलमालिनि ॥ पित्रोर्वाक्यं तवाख्यासे त्वदीयं च तयोरहम् ॥
“ကျွန်ုပ်သည် မထုရာသို့ သွားရာလမ်းတွင် သမုဒ္ဒရာ၏ ရေများကို ဖြတ်ကျော်၍ သွားခဲ့သည်။ သင်၏စကားကို မိဘနှစ်ပါးထံ သတင်းပို့မည်၊ ထို့ပြင် သင်နှင့်ဆိုင်သောအရာကိုလည်း—ကျွန်ုပ်သည် ထိုနှစ်ပါးအပေါ် သစ္စာရှိသူဖြစ်သောကြောင့်—ပြောကြားမည်။”
Verse 48
अवश्यं च गमिष्येऽहमनुज्ञा तु प्रदीयताम् ॥ सत्यमुक्तं ततस्तेन गोकर्णेन शुकं प्रति ॥
“ကျွန်ုပ် မဖြစ်မနေ သွားမည်၊ ခွင့်ပြုချက်သာ ပေးပါ။” ထို့နောက် ဂိုကဏ္ဏသည် ရှုကအား အမှန်တရားဖြင့် ပြောကြား하였다။
Verse 49
गच्छ त्वं पुत्र मथुरामवस्थां मामकीमिमाम् ॥ त्वया विना न शक्नोमि शीघ्रमागमनं कुरु ॥
“သားရေ မထုရာသို့ သွားပါ။ ငါ့အခြေအနေဤသို့ရှိသဖြင့် မင်းမရှိလျှင် ငါမတတ်နိုင်; မြန်မြန်ပြန်လာပါ။”
Verse 50
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पोतारूढः खगोत्तमः ॥ कालेन मथुरां प्राप्तः सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥
ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော် သူက “တထာස්တု—အဲဒီအတိုင်း ဖြစ်ပါစေ” ဟု ပြန်ဆို၍၊ အထူးမြတ်သော ငှက်သည် လှေပေါ်တက်ကာ အချိန်မီ မထုရာသို့ ရောက်ပြီး ဖခင်ထံ အားလုံးကို တင်ပြ하였다။
Verse 51
श्रुत्वा तौ विषमावस्थां मृतं हृदि निवेश्य च ॥ रुदित्वा सुचिरं कालं शुके स्नेहो निवेशितः ॥
သူတို့၏ အလွန်ခက်ခဲသော အခြေအနေကို ကြားသိပြီး၊ သေခြင်းကို နှလုံးထဲတွင် ထားကာ၊ အချိန်ကြာကြာ ငိုကြွေး하였다; ရှုကအပေါ် ချစ်ခင်မှုသည် ခိုင်မာစွာ တည်မြဲလာ하였다။
Verse 52
अस्माकं जीवनार्थाय त्वया कार्यं विहङ्गम ॥ कथाभिरनुकूलाभिर्धर्मदर्शिभिरेव च ॥
“ကျွန်ုပ်တို့၏ အသက်ရှင်ရေးအတွက်၊ ဟေ ငှက်ရေ၊ မင်းသည် လုပ်ဆောင်ရမည်—အထောက်အကူပြုသော တရားကထာများဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မကို မြင်သိသူများ၏ လမ်းညွှန်ဖြင့်လည်းကောင်း।”
Verse 53
शुकेन पञ्जरस्थेन कथालापेन विद्यया ॥ पुत्रशोकाभितन्तप्तौ तथैवानेन सान्त्वितौ
လှောင်အိမ်အတွင်းနေထိုင်သော သုကာသည် ပညာပြည့်ဝသော စကားဝိုင်းနှင့် သင်ကြားမှုတို့ဖြင့် သားကိုဆုံးရှုံးသည့် ဝမ်းနည်းပူလောင်မှုကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော သူနှစ်ဦးကိုလည်း ထိုနည်းတူ နှစ်သိမ့်ပေး하였다။
Verse 54
प्रसाद्य सर्वे सम्पूज्य प्रेषितास्ते गृहं ययुः ॥ एवं ते न्यवसंस्तत्र यावत्त्कालं सुखेन तु
သူတို့ကို စိတ်ပြေစေကာ အားလုံးကို သင့်တော်သလို ဂုဏ်ပြုပူဇော်ပြီးနောက် ပြန်လွှတ်သဖြင့် သူတို့သည် အိမ်သို့ ပြန်သွားကြသည်။ ထိုနည်းဖြင့် သူတို့သည် အဲဒီနေရာ၌ ရှိသမျှကာလတစ်လျှောက် အမှန်တကယ် သက်သာချမ်းသာစွာ နေထိုင်ကြ하였다။
Verse 55
शुश्रूषमाणास्तं वैश्यं यथा स्वपितरं तथा
သူတို့သည် ထိုဝိုင်ရှျယကို ကိုယ့်အဖေကို ပြုစုသကဲ့သို့ပင် စောင့်ရှောက်ဝန်ဆောင်하였다။
Verse 56
अथ सार्थः समायातो रत्नपूर्णो यथोदधिः ॥ वसुकर्णस्य पुत्रार्थमकरोत्स जनो महान्
ထို့နောက် ကုန်တင်အဖွဲ့သည် ပင်လယ်ကဲ့သို့ ရတနာများဖြင့် ပြည့်နှက်လျက် ရောက်လာ하였다။ ထို့ပြင် မဟာပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် ဝသုကဏ္ဏ၏ သားအတွက် ကြိုးပမ်းမှုကို စတင်ပြုလုပ်하였다။
Verse 57
भार्याभिः समनुज्ञातो यानपात्रं गतस्तदा ॥ शुकेन सह सम्प्राप्तो महान्तं लवणार्णवम्
ထို့နောက် မယားများ၏ ခွင့်ပြုချက်ရပြီး သူသည် သင်္ဘောပေါ်သို့ တက်ရောက်하였다။ သုကာနှင့်အတူ မဟာလဝဏာရ္ဏဝ၊ အနံ့အရသာဆားပင်လယ်ကြီးသို့ ရောက်ရှိ하였다။
Verse 58
एवमाश्वास्य पितरं समुड्डीय ततो द्रुतम् ॥ ध्रुवाख्यां दिशमुद्वीक्ष्य उत्तराभिमुखो ययौ
ဤသို့ ဖခင်ကို နှစ်သိမ့်ပေးပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် ပျံတက်သွား၍ ‘ဓြုဝ’ ဟုခေါ်သော အရပ်သို့ မျက်နှာမူကြည့်ကာ မြောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ သွားလေ၏။
Verse 59
ते समाश्वास्य तं प्राहुः कथमस्मिन्भवाङ्गतः ॥ वारिराशिर्दुराधर्षः समुद्रो झषसङ्कुलः
သူ့ကို နှစ်သိမ့်ပြီးနောက် သူတို့က ပြောကြသည်– “သင်သည် ဤအခြေအနေသို့ မည်သို့ရောက်လာသနည်း။ ဤသမုဒ္ဒရာသည် ရေထုအစုကြီးဖြစ်၍ ကျော်လွှားရန် ခက်ခဲကာ ငါးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။”
Verse 60
क्षणेन ता यथापूर्वं देवताश्चागताः पुनः ॥ नर्त्तयित्वा यथायोग्यं तासां ज्येष्ठा अब्रवीदिदम्
ခဏအတွင်း သူတို့သည် ယခင်ကဲ့သို့ ပြန်လည်ရောက်လာကြပြီး ဒေဝတားတို့လည်း အတူပါလာကြသည်။ သင့်လျော်သလို ကပြစေပြီးနောက် သူတို့ထဲမှ အကြီးဆုံးက ဤစကားကို ပြောလေ၏။
Verse 61
एवं वसन्स गोकर्णो द्वीपस्थः शोकविह्वलः ॥ शुकं प्रोवाच दीनात्मा मातापित्रोः कृते तदा
ဤသို့ နေထိုင်လျက် ဂိုကဏ္ဏသည် ကျွန်းပေါ်တွင် တည်နေ၍ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားနေသဖြင့် ထိုအခါ ရှုကအား မိန့်ကြားလေ၏။ စိတ်ညှိုးနွမ်းသူသည် မိခင်ဖခင်အတွက် ပြောဆိုခဲ့သည်။
Verse 62
सर्वैस्तैर्विंशतिः सङ्ख्या एकैकेन समुद्रगैः ॥ रत्नैः समर्च्चितोऽत्यर्थं पर्वतः कुसुमोत्करैः
သူတို့အားလုံး—အရေအတွက် နှစ်ဆယ်—တစ်ဦးချင်းစီ သမုဒ္ဒရာမှ ရတနာများ ယူဆောင်လာ၍ တောင်ကို အလွန်အမင်း ပူဇော်ကာ ရတနာများနှင့် ပန်းပုံများဖြင့် အလှဆင်ကြသည်။
The narrative foregrounds sārtha-dharma and āpaddharma: in collective danger (a storm at sea), panic and scapegoating are shown as destabilizing, while responsibility, reassurance, and practical rescue efforts are presented as the appropriate response. It also models putra-dharma through Śuka’s commitment to saving his father and maintaining obligations to family and community.
No explicit tithi, pakṣa, or named season is provided. The departure is described generally as occurring on a puṇya-vāsara (“auspicious day”), and the provisioning implies a multi-month duration (references to “months” and “three months” of sustenance), but without calendrical specification.
Environmental balance is approached indirectly through hazard ecology and refuge ecology: the sea is depicted as a complex, dangerous biome (deep waters, aquatic creatures, adverse winds) requiring disciplined conduct and risk management, while the mountain-temple-lake complex functions as a protected refuge landscape where bathing, offerings, and non-violent coexistence with bird communities enable survival. This framing supports an ecological reading of safe habitats and responsible movement through risky environments.
The chapter centers on the figures Gokarṇa and Śuka within a merchant (vaṇij/sārtha) setting. It references Jaṭāyu through associated bird-flocks (jaṭāyuṣām pakṣiṇām), and invokes Nārāyaṇa/Keśava as the deity of the Viṣṇvāyatana. No royal genealogy or administrative lineage is explicitly supplied in the provided passage.