
Cakratīrtha-prabhāvaḥ
Tīrtha-māhātmya (Pilgrimage-Ethics and Ritual Soteriology)
ဝရာဟာသည် ပෘထိဝီအား မဿုရာမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖြစ်ပွားသော အဖြစ်အပျက်တစ်ရပ်ကို ပြောကြား၍ စက္ကရတီရ္ထ၏ ပရဘဝ (အာနုဘော်နှင့် ကုသိုလ်အကျိုး) ကို ဖော်ပြသည်။ ဝေဒသင်ကြားထားသော ဘြာဟ္မဏတစ်ဦးသည် ကလေးများနှင့်အတူ နေရာပြောင်းကာ ကလ္ပဂြာမနှင့် ဆက်နွယ်သော စိဒ္ဓတစ်ဦးနှင့် မိတ်ဖွဲ့သည်; စိဒ္ဓသည် ယောဂအာနုဘော်ဖြင့် ဖခင်နှင့် သားကို ထိုနေရာသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ နောက်ပိုင်း ဖခင်သည် ပြင်းထန်သော ရောဂါဖြင့် ဒုက္ခရောက်ကာ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းတွင် အတ္မဃာတ (ကိုယ်တိုင်သတ်) လုပ်၍ သေဆုံးသဖြင့် သားသည် သံස්ကာရပြုခွင့်နှင့် အတ္မဃာတ၏ မဟာပာပကို ဓမ္မသတ်/စာတမ်းဥပဒေအရ စဉ်းစားသုံးသပ်သည်။ အိမ်ထောင်ကျပြီးနောက် ဖခင်ပျက်ကျသူနှင့် နီးကပ်နေထိုင်ခြင်း၊ တစ်အိမ်တည်း အတူနေခြင်းကြောင့် ဘြဟ္မဟတ္တျာတူသော ဒုෂ္ဍိတိုးပွားလာသည်ဟု ကြားရပြီး ကလ္ပဂြာမကို စွန့်ကာ မဿုရာအနီးတွင် နေထိုင်၍ စက္ကရတီရ္ထ၌ ရေချိုးသန့်စင်ရန် ညွှန်ကြားခံရသည်။ တီရ္ထအကျင့်ကို တည်ကြည်စွာ လိုက်နာသဖြင့် သန့်စင်မှုကို လူထုအကြား အသိအမှတ်ပြုလာကာ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှု၊ လူမှုနယ်နိမိတ်နှင့် မြေပြင်အခြေပြု သန့်ရှင်းသော ပထဝီဝင်အယူအဆကို သင်ခန်းစာအဖြစ် တင်ပြသည်။
Verse 1
अथ चक्रतीर्थप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ चक्रतीर्थे पुरावृत्तं मथुरायास्तथोत्तरे ॥
ယခု “စက္ကရတီရ္ထ” ၏ မဟာတန်ခိုးကို ဆိုလိုသည်။ သရီဝရာဟ မိန့်တော်မူသည်—အို ဝသုန္ဓရာ၊ နောက်ထပ် အကြောင်းတစ်ရပ်ကို ထပ်မံ ဟောကြားမည်၊ နားထောင်လော့—မထုရာ၏ မြောက်ဘက်ရှိ စက္ကရတီရ္ထ၌ ရှေးက ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်ကို။
Verse 2
महागृहॊदयम् नाम जम्बूद्वीपस्य भूषणम् ॥ तस्मिन् पुरवरे दिव्ये ब्राह्मणो वसते शुभे
ဇမ္ဗူဒွီပ၏ အလှဆင်အဖြစ် ခေါ်ဆိုသော “မဟာဂೃಹോദယ” ဟူသော မြို့တစ်မြို့ရှိသည်။ ထို မင်္ဂလာရှိ၍ ဒိဗ္ဗမြို့အထွတ်အမြတ်၌ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦး နေထိုင်သည်။
Verse 3
स कन्यां पुत्रम् आदाय ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ शालिग्रामं महापुण्यम् अगच्छद् ब्राह्मणोत्तमः
ဝေဒများ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဗြာဟ္မဏသည် သမီးနှင့် သားကို ခေါ်ဆောင်၍ မဟာပုဏ္ဏယရှိသည်ဟု ချီးမွမ်းသော “ရှာလိဂြာမ” သို့ သွားလေ၏—ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အထွတ်အမြတ်ဖြစ်သည်။
Verse 4
तत्रासौ वासम् अकरोत् पुण्यसेवी जितेन्द्रियः ॥ तीर्थसेवी तथा स्नायी देवतादर्शने रतः
ထိုနေရာ၌ သူသည် နေထိုင်ရာတည်စေ하였다—ပုဏ္ဏယကျင့်စဉ်ကို ဆည်းပူးသူ၊ အင်ဒြိယများကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူ။ သူသည် တီရ္ထကို ဆောင်ရွက်ကာ ပူဇော်သကာရပြု၍ စနာန်ပြုလုပ်ပြီး ဒေဝတားဒർശန၌ အမြဲစိတ်နှစ်မြုပ်နေ하였다။
Verse 5
तत्र सिद्धेन संवासो ब्राह्मणस्याभवत्तदा ॥ स सिद्धो वसते नित्यं कल्पग्रामे च सर्वदा
ထိုအခါ ထိုဗြာဟ္မဏသည် အဲဒီနေရာ၌ စိဒ္ဓတစ်ဦးနှင့် အတူနေထိုင်ရသော အခွင့်ရခဲ့သည်။ ထိုစိဒ္ဓသည် “ကလ္ပဂြာမ” တွင် အမြဲတမ်း—အစဉ်မပြတ်—နေထိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 6
गच्छेत्स सर्वकालं तु शालिग्रामे वसुन्धरे ॥ स तेन सह सङ्गत्य कान्यकुब्जनिवासिना
အို ဝသုန္ဓရာ! သူသည် အချိန်မရွေး ဤမြေပြင်ပေါ်ရှိ “ရှာလိဂြာမ” သို့ သွားလေ့ရှိသည်။ ထို့နောက် ကာန်ယကုပ္ဇ နေထိုင်သူနှင့် တွေ့ဆုံပြီး သူနှင့်အတူ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံလေ၏။
Verse 7
कल्पग्रामविभूतिं च नित्यकालम् अवर्णयत् ॥ कल्पग्रामविभूतिं च श्रुत्वा स मुनिसत्तमः
သူသည် ကလ္ပဂြာမ၏ ဝိဘူတိနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို အမြဲတမ်း ဖော်ပြနေ하였다။ ကလ္ပဂြာမ၏ ဝိဘူတိကို ကြားသိလျှင် မုနိအမြတ်ဆုံးသည်…
Verse 8
गमने बुद्धिरुत्पन्ना ततः सिद्धमयाचत ॥ मित्रत्वं वर्त्तते सिद्ध नयस्वात्मनिवेशने
သွားလိုသော ဆုံးဖြတ်ချက်သည် သူ့စိတ်၌ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက်၊ သူသည် စိဒ္ဓကို တောင်းပန်하였다– “အို စိဒ္ဓ၊ ကျွန်ုပ်တို့အကြား မိတ်သဟာယရှိသည်၊ သင်၏ ကိုယ်ပိုင် နေထိုင်ရာသို့ ကျွန်ုပ်ကို ခေါ်ဆောင်ပါ။”
Verse 9
ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सिद्धो वचनमब्रवीत् ॥ तत्र सिद्धा हि गच्छन्ति तेन तत्र गतिर्भवेत्
ဗြာဟ္မဏ၏ စကားကို ကြားသိပြီး စိဒ္ဓက ပြန်လည်ဆို하였다– “စိဒ္ဓတို့သည် အမှန်တကယ် ထိုနေရာသို့ သွားကြသည်; ထို့ကြောင့် ထိုနေရာသို့ ရောက်နိုင်သော လမ်းကြောင်းနှင့် ဝင်ရောက်ခွင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။”
Verse 10
दक्षिणे तु करे गृह्य ब्राह्मणं वेदपारगम् ॥ वामे चैव करे गृह्य तस्य पुत्रं महामतिम्
သူသည် ဗေဒပညာကို ကျွမ်းကျင်သော ဗြာဟ္မဏကို ညာလက်ဖြင့် ကိုင်ယူပြီး၊ ဘယ်လက်ဖြင့်လည်း ဉာဏ်ကြီးမားသော သူ၏သားကို ကိုင်ယူ하였다။
Verse 11
उत्पपात तदा सिद्धो गृहीत्वा ब्राह्मणोत्तमौ ॥ कल्पग्रामे तु तौ मुक्तौ पितापुत्रौ वसुन्धरे
ထို့နောက် စိဒ္ဓသည် ခုန်တက်၍ ဗြာဟ္မဏအမြတ်ဆုံး နှစ်ဦးကို ကိုင်ဆောင်သွား하였다။ ကလ္ပဂြာမ၌ သူသည် သူတို့ကို လွှတ်ချလိုက်သည်—အဖနှင့် သားကို—အို ဝသုန္ဓရာ။
Verse 12
तत्र तौ वसतो नित्यं कल्पग्रामे द्विजोत्तमौ ॥ तत्र कालेन महता रुग्देहे चाभवत्तदा ॥
ထိုနေရာ၌ ဗြဟ္မဏအထူးမြတ် နှစ်ဦးသည် ကလ္ပဂြာမ၌ အမြဲတမ်း နေထိုင်ကြ၏။ ကာလကြာမြင့်သွားသဖြင့် ထိုအခါ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 13
रुजा तु पीड्यमानः स दशमीं च दशां गतः ॥ मर्तुकामो द्विजवरो निरीक्ष्य सुतमुत्तमम् ॥
နာကျင်မှုကြောင့် ပင်ပန်းနှိပ်စက်ခံရ၍ သူသည် အလွန်အရေးကြီးသော အခြေအနေသို့ ရောက်လေ၏။ သေလိုစိတ်ဖြင့် ဗြဟ္မဏအထူးမြတ်သည် မိမိ၏ ထူးမြတ်သော သားကို ကြည့်လေ၏။
Verse 14
उवाच पुत्रं धर्मात्मा मरणे समुपस्थिते ॥ गङ्गातीरे च मां पुत्र नय त्वं मा विलम्बय ॥
သေမင်းနီးကပ်လာသောအခါ ဓမ္မရှိသူက သားကို ပြောလေ၏— “သားရေ၊ ငါ့ကို ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းသို့ ခေါ်သွားပါ၊ မနှောင့်နှေးနှင့်။”
Verse 15
तेन पुत्रेण नीतोऽसौ गङ्गातीरे महामुनिः ॥ रुरोद पुत्रस्तु तदा पितृस्नेहसमन्वितः ॥
ထိုသားက မဟာမုနိကို ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွား၏။ ထိုအခါ ဖခင်အပေါ် ချစ်ခင်မှုဖြင့် ပြည့်ဝသော သားသည် ငိုကြွေးလေ၏။
Verse 16
वेदाध्ययनशीलः स पितृभक्त्या नियन्त्रितः ॥ वसतस्तस्य वै तत्र कालो जातो महामतेः ॥
သူသည် ဝေဒပညာကို လေ့လာအာရုံစိုက်သူဖြစ်ပြီး ဖခင်အပေါ် ဘက္တိကြောင့် ထိန်းချုပ်တည်ငြိမ်နေသူဖြစ်၏။ ထိုနေရာ၌ နေထိုင်စဉ် မဟာစိတ်ရှိသူအတွက် သတ်မှတ်ကာလ ရောက်လာလေ၏။
Verse 17
कल्पग्रामे तदा सिद्धस्तस्य कन्या सुमध्यमा ॥ वरमन्वेषयन्ती सा न प्राप्तस्तु तया मतः ॥
ထိုအခါ ကလ္ပဂြာမ၌ စိဒ္ဓတစ်ဦးရှိ၏။ သူ၏ ခါးသေးသွယ်သော သမီးသည် သတို့သားကို ရှာဖွေနေသော်လည်း မိမိလိုလားသည့် အဖော်ကို မရရှိသေး။
Verse 18
कदाचिद्देवयोगेन कान्यकुब्जनिवासिनः ॥ गृहे प्रविष्टो विप्रः स भोजनार्थं महामतिः ॥
တစ်ခါတစ်ရံ နတ်တော်၏ အကြောင်းအရာ (ဒေဝယောဂ) ကြောင့် ကာန်ယကုပ္ဇ နေထိုင်သူတစ်ဦး၏ အိမ်သို့ မဟာမတိရှိသော ဗြာဟ္မဏသည် အစာအဟာရ ရှာဖွေရန် ဝင်ရောက်လာ၏။
Verse 19
दिव्यज्ञानॆन तं ज्ञात्वा पूजयामास तं द्विजः ॥ पूजयित्वा यथान्यायं कन्यां तस्मै ददौ तदा ॥
ဒိဗ္ဗဉာဏ်ဖြင့် သူကို သိမြင်ကာ ဗြာဟ္မဏသည် ထိုသူကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြု၏။ ထုံးတမ်းအတိုင်း ပူဇော်ပြီးနောက် ထိုအခါပင် မိမိသမီးကို သူ့အား ပေးအပ်လိုက်၏။
Verse 20
श्वशुरस्य गृहे नित्यं भोजनं कुरुते द्विजः ॥ वसते पितृसन्निध्ये प्रतिचारी स पुत्रकः ॥
မိဘမက်အိမ်၌ ဗြာဟ္မဏသည် နေ့စဉ် အစာစားသောက်၏။ ထိုသားသည် ဖခင်အနီး၌ နေထိုင်ကာ သေချာဂရုစိုက်၍ ဝန်ဆောင်မှု ပြုလျက်ရှိ၏။
Verse 21
काले भगवतस्तस्य अतिक्षीणः पिता तदा ॥ तं दृष्ट्वा क्षीणतां प्राप्तं श्वशुरं पर्यपृच्छत ॥
အချိန်ကြာလာသဖြင့် ထိုအလွန်ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော ဖခင်သည် အလွန်အားနည်းလာ၏။ မိဘမက်ကို အားယုတ်နေသည်ကို မြင်၍ သူသည် လေးစားစွာ မေးမြန်း၏။
Verse 22
स्वामिन् पितुर्मे मरणं भविष्यति वदस्व माम् ॥ जामातृवचनं श्रुत्वा प्रहस्य श्वशुरोऽब्रवीत् ॥
“အရှင်၊ ကျွန်ုပ်၏အဖေ သေဆုံးမည်ဖြစ်သည်—ကျွန်ုပ်အား ပြောပါ” ဟုဆိုသော်၊ သမက်၏စကားကိုကြားပြီး ယောက္ခမက ရယ်မောကာ ပြန်လည်ဆို၏။
Verse 23
शूद्रान्नं भक्षितं तेन नित्यकालं द्विजोत्तम ॥ तस्य चाहारदोषेण मृत्युर् दूरं गतः पितुः ॥
“အို ဒွိဇောတ္တမ၊ သူသည် နိစ္စကာလ သုဒ္ဒရအစာကို စားသုံးလာသည်; ထိုအာဟာရဒೋಷကြောင့် အဖေ၏ သေခြင်းသည် ဝေးကွာသို့ ရွှေ့သွားပြီး (နှောင့်နှေးသွား) သည်။”
Verse 24
पादयोर्विद्यते तच्च शूद्रान्नं च पितुस्तव ॥ जान्वोरूर्ध्वे न विद्येत शूद्रान्नं च द्विजोत्तम ॥
“ထိုသုဒ္ဒရအစာသည် သင်၏အဖေ၏ ခြေထောက်များတွင် ရှိနေသည်; ဒူးအထက်၌မူ အို ဒွိဇောတ္တမ၊ သုဒ္ဒရအစာ မရှိနိုင်။”
Verse 25
शूद्रान्नेन विहीनस्य तस्य मृत्युर् भविष्यति ॥ श्वशुरस्य वचस्तस्य पितुरग्रे न्यवेदयत् ॥
“သုဒ္ဒရအစာမှ ကင်းလွတ်သွားလျှင် သူ၏ သေခြင်း ဖြစ်လာမည်။” ယောက္ခမ၏ ထိုစကားကို သူသည် မိမိအဖေရှေ့တွင် တင်ပြ하였다။
Verse 26
तस्य पुत्रस्य वचनं श्रुत्वात्मानं विगर्हयत् ॥ ततः प्रभाते विमले उदिते च दिवाकरे ॥
သား၏စကားကိုကြားပြီး သူသည် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်ကာ ရှုတ်ချ하였다။ ထို့နောက် ကြည်လင်သော နံနက်ခင်း၌ နေမင်း ထွက်ပေါ်လာသောအခါ,
Verse 27
पितुः समीपात्स गतः श्वशुरस्य निवेशनम् ॥ गते पुत्रे पिता तस्य रुजा त्वत्यन्तपीडितः ॥
သူသည် ဖခင်၏အနီးမှ ထွက်ခွာ၍ ယောက္ခမ၏အိမ်သို့ သွား하였다။ သားထွက်သွားပြီးနောက် ဖခင်သည် ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကြောင့် အလွန်ပင်ဒုက္ခရောက်하였다။
Verse 28
सन्निधावुपलं दृष्ट्वा गृहीतं तेन तत्पदा ॥ चूर्णयामास तौ पादौ पीडया मोहितो द्विजः ॥
အနီးရှိ ကျောက်တုံးကို မြင်၍ သူသည် ခြေဖြင့် ယူလိုက်သည်။ နာကျင်မှုကြောင့် မောဟသွားသော ဒွိဇသည် မိမိခြေထောက်နှစ်ဖက်ကို ချေမွသွား하였다။
Verse 29
ततः प्राणान्परित्यज्य गतोऽसौ कालवर्त्तनम् ॥ स्नात्वा भुक्त्वा ततो गत्वा प्रेक्ष्य तं पितरं मृतम् ॥
ထို့နောက် သူသည် အသက်ရှူသက်ကို စွန့်၍ ကာလ၏လမ်းကြောင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည် (အနက်မှာ သေဆုံးခြင်း)။ ရေချိုး၍ စားသောက်ပြီးနောက် သွားကြည့်ရာ ဖခင်သည် သေဆုံးနေသည်ကို တွေ့하였다။
Verse 30
गतसंज्ञं च पितरं दृष्ट्वा स रुरुदे भृशम् ॥ रुदित्वा सुचिरं कालं शास्त्रं दृष्ट्वा व्यचिन्तयत् ॥
ဖခင်ကို သတိလစ် (သို့မဟုတ် သတိမရှိ) နေသည်ကို မြင်၍ သူသည် အလွန်အမင်း ငိုကြွေး하였다။ အချိန်ကြာကြာ ငိုပြီးနောက် သာස්တရကို ကြည့်ရှု၍ စဉ်းစားဆင်ခြင်하였다။
Verse 31
संस्कारयोग्यता नास्ति इत्येवं पुनरब्रवीत् ॥ सर्पशृङ्गिहतानां च दंष्ट्राविग्रहितस्य च ॥
သူသည် ထပ်မံ၍ “သံස්ကာရ (အဆုံးစီရင်ပွဲ) ပြုရန် အရည်အချင်းမရှိ” ဟု ဆို하였다။ ထို့ပြင် မြွေများနှင့် ချိုရှိသောတိရစ္ဆာန်များကြောင့် သေဆုံးသူများ၊ နှင့် အစွယ်ကိုက်ဒဏ်ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီးသူများအကြောင်းလည်း ပြော하였다။
Verse 32
आत्मनस्त्यागिनश्चैव आपस्तम्बोऽब्रवीदिदम् ॥ आत्मघाती नरः पापो नरके पच्यते चिरम् ॥
မိမိကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်သူအကြောင်း အာပသ္တမ္ဗက ဤသို့ဆို၏။ မိမိကိုယ်ကို သတ်သူသည် အပြစ်ရှိသူဖြစ်၍ နရက၌ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ညှဉ်းပန်းခံရသည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 33
प्रायश्चितं विधीयीत न दद्याच्छोदकक्रियाम् ॥ अहो दैवं सुबलवत्पौरुषं तु निरर्थकम् ॥
ပရာယශ්ချိတ္တ (အပြစ်ဆပ်ခြင်း) ကို သတ်မှတ်ပေးရမည်၊ သို့သော် ရေဖြင့်ပြုသော သုဒ္ဓကကရိယာ (ရေကိစ္စ) မပေးရ။ အို—ဒေဝ/ကံကြမ္မာသည် အလွန်အင်အားကြီးပြီး လူ့ပုရုသာရထ်သည် အကျိုးမဲ့သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
Verse 34
तस्य पुत्रो महाभागे गतः श्वशुरमन्दिरम् ॥ तं दृष्ट्वा श्वशुरो दीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥
အို မဟာဘဂေ၊ သူ၏သားသည် မိမိ၏ ယောက္ခမအိမ်သို့ သွား하였다။ သူ့ကို စိတ်ညစ်ညူးနေသည်ကို မြင်၍ ယောက္ခမက ဤစကားကို ပြော하였다။
Verse 35
ब्रह्महत्या तु ते जाता गच्छ त्वं च यथेप्सितम् ॥ श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा जामाता वाक्यमब्रवीत् ॥
“သင်၌ ဘြာဟ္မဏဟတ္ယာ (ဗြာဟ္မဏကို သတ်ခြင်း) အပြစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီ; သင်လိုသလို သွားလော့။” ယောက္ခမ၏စကားကို ကြားပြီး သားမက်က ပြန်လည်ပြော하였다။
Verse 36
न मया ब्राह्मणवधः कदाचिदपि कारितः ॥ केन दोषेण मे सिद्धं ब्रह्महत्याफलं महत् ॥
“ကျွန်ုပ်သည် မည်သည့်အခါမျှ ဗြာဟ္မဏကို သတ်စေခြင်း မပြုခဲ့ပါ။ မည်သည့်အပြစ်ကြောင့် ဗြာဟ္မဏဟတ္ယာ၏ ကြီးမားသော အကျိုးဆက်သည် ကျွန်ုပ်အပေါ် သတ်မှတ်လာသနည်း?”
Verse 37
तेन दोषेण विप्रर्षे ब्रह्महत्याफलं तव ॥ आसन्नशयनाच्चैनं भोजनात्कथनादिषु ॥
ထိုအပြစ်ကြောင့်၊ ဗြာဟ္မဏတို့အနက် ရှင်ရသီတော်၊ ဗြာဟ္မဏသတ်မှု၏ အပြစ်ဖလသည် သင်၌ ကျရောက်၏—သူနှင့် နီးကပ်အိပ်ခြင်း၊ အတူစားသောက်ခြင်း၊ စကားပြောဆိုခြင်း စသဖြင့်။
Verse 38
संवत्सरेण पतति पतितेन सहाचरन् ॥ तस्मान्मम गृहे नास्ति वासस्ते हि द्विजोत्तम ॥
ပျက်ကျသူနှင့် အတူနေထိုင်၍ ပေါင်းသင်းလျှင် တစ်နှစ်အတွင်းပင် ကိုယ်တိုင်လည်း ပျက်ကျသွားသည်။ ထို့ကြောင့်၊ ဒွိဇအထွတ်အမြတ်၊ ငါ့အိမ်၌ သင်အတွက် နေရာမရှိ။
Verse 39
श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा जामाता वाक्यमब्रवीत् ॥ किं मया वद कर्तव्यं त्वया त्यक्तेन सुव्रत ॥
ယောက္ခမ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် သမက်က ပြောသည်—“ပြောပါ၊ ကျွန်ုပ် ဘာလုပ်ရမည်နည်း၊ သင်က ကျွန်ုပ်ကို စွန့်ပစ်ပြီးနောက်၊ သုဝရတ (ကတိသစ္စာကောင်းသူ)?”
Verse 40
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणः संहितव्रतः ॥ कल्पग्रामं परित्यज्य मथुरां याहि सुव्रत ॥
သူ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ဝတ်သစ္စာ၌ တည်ကြည်သော ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်—“ကလ္ပဂြာမကို စွန့်၍ မထုရာသို့ သွားလော့၊ သုဝရတ။”
Verse 41
ततः कालेन महता सम्प्राप्तो मथुरां पुरीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यो बहिःस्थाने नित्यं तु वसते द्विजः ॥
ထို့နောက် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကုန်လွန်ပြီးနောက် သူသည် မထုရာမြို့သို့ ရောက်လာ하였다။ ထိုဒွိဇသည် ဗြာဟ္မဏတို့မှ ဝေးကွာသော အပြင်ဘက်နေရာ၌ အမြဲတမ်း နေထိုင်하였다။
Verse 42
कन्यापुरनिवासी तु कुशिकोऽयं नराधिपः ॥ तस्य सत्रं नित्यकालं मथुरायां प्रवर्तते ॥
ယခု နရాధိပ ကုသိက မင်းသည် ကညာပုရ၌ နေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ မဿုရာမြို့၌လည်း သူ၏ နိစ္စကာလ စတြ (ယဇ္ဉ-ဒါန ပူဇော်ပွဲအဖြစ် အလှူစားပွဲ) ကို အစဉ်မပြတ် ကျင်းပနေသည်။
Verse 43
द्वेसहस्रे तु विप्राणां तस्य सत्रे च भुञ्जते ॥ ब्राह्मणानां सदोच्छिष्टं ततश्चोद्धरते तु सः ॥
သူ၏ စတြ၌ ဗိပရ (ဗြာဟ္မဏ) နှစ်ထောင်ယောက် စားသောက်ကြပြီး၊ ထို့နောက် ဗြာဟ္မဏတို့ ချန်ထားသော အုစ္ဆိဋ္ဌ (အကျန်အလွန်) ကို မင်းတော်ကိုယ်တိုင် ဖယ်ရှားသိမ်းဆည်းသည်။
Verse 44
नान्यत्र तव संशुद्धिः कदाचित्पितृघातिनः ॥ कल्पग्रामं परित्यज्य तत्क्षणादेव निःसृतः ॥
“သင်—အဖကိုသတ်သူ (ပိတೃဃာတိ)—အခြားနေရာ၌ မည်သည့်အခါမျှ သန့်စင်ခြင်း မရှိနိုင်” ဟုဆိုပြီး၊ ကလ္ပဂြာမကို စွန့်ကာ ထိုခဏချင်း ထွက်ခွာသွားသည်။
Verse 45
चक्रतीर्थं समासाद्य स्नानं स कुरुते सदा ॥ न भिक्षां कुरुते तत्र भोजनार्थं न गच्छति ॥
စက္ကရတီရ္ထသို့ ရောက်ပြီးနောက် သူသည် အမြဲတမ်း ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသန့်စင်လေ့ရှိသည်။ ထိုတွင် ဆွမ်းတောင်းမလုပ်ဘဲ၊ အစားအစာရှာဖွေရန်လည်း မထွက်သွား။
Verse 46
स्वां सुतां चोदयामास गच्छ तां मथुरां पुरीम् ॥ भोजनं गृहीत्वा तत्रैव गच्छ त्वं भर्तृसन्निधौ ॥
သူသည် မိမိသမီးကို တိုက်တွန်း၍ “မဿုရာမြို့သို့ သွားပါ; ထိုတွင် အစားအစာကို ယူစားပြီးနောက် သင်၏ ခင်ပွန်းရှိရာသို့ တန်းတန်းမတ်မတ် သွားလော့” ဟုဆိုသည်။
Verse 47
दिव्यज्ञानें च तदा नित्यं सा भर्तृसन्निधौ ॥ दिने दिने गच्छति सा भर्तृभोजनकारणात् ॥
ထို့နောက် ဒိဗ္ဗဉာဏ်၏အာနုဘော်ကြောင့် သူမသည် နေ့စဉ် နေ့တိုင်း မိမိခင်ပွန်း၏အနီးအနားသို့ သွားရောက်ကာ ခင်ပွန်းအတွက် အစာအဟာရကို စီမံပေးလေ၏။
Verse 48
दिवस्यावसाने तु भोजनं गृहीत्वा गच्छति ॥ भोजनं कुरुते नित्यं प्रियादत्तं वसुन्धरे ॥
နေ့ကုန်ချိန်တွင် သူမသည် အစာကို ယူဆောင်၍ သွားလေ၏။ အို ဝသုန္ဓရာ၊ သူမသည် ချစ်မြတ်နိုးသူက ပေးအပ်သော အစာကိုသာ အမြဲတမ်း စားသုံးလေ၏။
Verse 49
पात्रं निःक्षिप्य कुण्डे तु सत्रे वसति सर्वदा ॥ एवं निवसतस्तस्य वर्षार्धं तु गतं तदा ॥
ပန်းကန်ကို ကုဏ္ဍ (ရေကန်) ထဲတွင် ချထားပြီးနောက် သူသည် စတြာ၌ အမြဲတမ်း နေထိုင်လေ၏။ ထိုသို့နေထိုင်စဉ် အချိန်ကာလ၌ တစ်နှစ်၏ တစ်ဝက်ကာလ ကုန်လွန်သွားလေ၏။
Verse 50
ततः कालेन महता तैः पृष्टः स द्विजोत्तमः ॥ कुत्र सन्तिष्ठते नित्यं भोजनं कुरुषे कुतः ॥
ထို့နောက် အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် သူတို့က ထိုအထက်မြတ်သော ဒွိဇကို မေးမြန်းလေ၏— “သင်သည် နေ့စဉ် ဘယ်မှာ နေထိုင်သနည်း၊ အစာကို ဘယ်က ရရှိသနည်း” ဟု။
Verse 51
कथयामास वृत्तान्तं तं सर्वं चात्मनो हि सः ॥ ते श्रुत्वा ब्राह्मणाः सर्वे एकीभूता वसुन्धरे ॥
သူသည် မိမိအခြေအနေ၏ အကြောင်းအရာအားလုံးကို ပြောပြလေ၏။ အို ဝသုန္ဓရာ၊ ထိုအကြောင်းကို ကြားသိပြီးနောက် ဘြာဟ္မဏအားလုံးသည် တစ်စည်းတစ်လုံးတည်း ဖြစ်လာကြလေ၏။
Verse 52
इदमूचुस्ततो विप्राः शूद्रोऽसीति द्विजं प्रति ॥ चक्रतीर्थप्रभावेन पापान्मुक्तः सनातनः ॥
ထို့နောက် ဗြာဟ္မဏများက ဒွိဇကို “သင်သည် ရှူဒြ ဖြစ်သည်” ဟုဆိုကြ၏။ သို့ရာတွင် စက္ကရတီရ္ထ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ထိုစနာတနပုဂ္ဂိုလ်သည် အပြစ်များမှ လွတ်မြောက်သွား၏။
Verse 53
अस्माकं वदनाच्चैव पुनः सिद्धोऽसि वै द्विज ॥ ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा स द्विजो हृष्टमानसः ॥
“အမှန်တကယ်ပင် ငါတို့၏ မိန့်ခွန်းကြောင့်ပင်၊ ဟေ ဒွိဇ၊ သင်သည် ထပ်မံ စိဒ္ဓ (ပြန်လည်အတည်ပြု) ဖြစ်လာပြီ” ဟုဆို၏။ ဗြာဟ္မဏတို့၏ စကားကိုကြားသော် ဒွိဇသည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်လေ၏။
Verse 54
स्नानार्थं तु ततः स्थानाच्चक्रतीर्थं समागतः ॥ गते तस्मिंस्तस्य भार्या भिक्षामादाय चागता ॥
ထို့နောက် ရေချိုးသန့်စင်ရန်အတွက် သူသည် ထိုနေရာမှ စက္ကရတီရ္ထသို့ သွားလေ၏။ သူသွားပြီးနောက် ဇနီးသည်က ဘိက္ခာအစာကို ယူဆောင်လာခဲ့၏။
Verse 55
प्रियावचनमाकर्ण्य भर्ता वचनमब्रवीत् ॥ पुनराभाषितं ब्रूहि यदिदं भाषितं त्वया ॥
ချစ်သူ၏ စကားကိုကြားပြီးနောက် ခင်ပွန်းက “သင်刚刚 ပြောခဲ့သမျှကို ထပ်မံပြောပါ” ဟုဆို၏။
Verse 56
भर्त्तुर्वचनमाकर्ण्य पत्नी वचनमब्रवीत् ॥ न त्वं सम्भाषितः पूर्वं ब्रह्महत्यासमन्वितः ॥
ခင်ပွန်း၏ စကားကိုကြားသော် ဇနီးသည်က “အရင်က သင်နှင့် မပြောဆိုခဲ့သည်မှာ သင်သည် ဗြဟ္မဟတ္တျာ—ဗြာဟ္မဏကို သတ်ခြင်းဟူသော မဟာအပြစ်—နှင့် ဆက်နွယ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟုဖြေ၏။
Verse 57
चक्रतीर्थप्रभावेन मुक्तोऽसि द्विजसत्तम ॥ उत्तिष्ठ कान्त गच्छाव कल्पग्रामं सुशोभितम् ॥
စက္ကတီရ္ထ၏ သန့်ရှင်းသော အာနုဘော်ကြောင့် သင်သည် လွတ်မြောက်ပြီးပြီ၊ ဒွိဇအမြတ်ဆုံး။ ထပါ၊ ချစ်သူရေ; အလှတင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်ထားသော ကလ္ပဂြာမသို့ သွားကြစို့။
Verse 58
तया सार्द्धं जगामाथ कल्पग्रामं द्विजोत्तमः ॥ भद्रेश्वरनिमित्तं हि द्रव्यं च कथितं शुभम् ॥
ထို့နောက် သူမနှင့်အတူ ဒွိဇအထူးမြတ်သူသည် ကလ္ပဂြာမသို့ သွားလေ၏။ ထို့ပြင် ဘဒ္ရေရှ္ဝရနှင့် ဆက်နွယ်၍ မင်္ဂလာရှိသော ဓနဥစ္စာ/ပစ္စည်းအကြောင်းကိုလည်း ဆိုခဲ့သည်။
Verse 59
कल्पग्रामाच्छतगुणं चक्रतीर्थं वसुन्धरे ॥ अहोरात्रोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥
အို ဝသုန္ဓရာ (မြေကြီး)၊ ကလ္ပဂြာမထက် စက္ကတီရ္ထသည် အဆတစ်ရာ ပိုမိုအကျိုးရှိ၏။ တစ်နေ့တစ်ည အစာရှောင်လျှင် ဘြဟ္မဟတ္တျာ၏ အပြစ်မှ လွတ်မြောက်သည်။
Verse 60
कल्पग्रामेण किं तस्य वाराणस्यां च वा शुभे ॥ मथुरां तु समासाद्य यः कश्चिन्म्रियते भुवि ॥
အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ သူ့အတွက် ကလ္ပဂြာမက ဘာလိုသေးသနည်း၊ သို့မဟုတ် မင်္ဂလာရှိသော ဝါရာဏသီတောင်? မည်သူမဆို မထုရာသို့ ရောက်ပြီး ဤမြေပေါ်တွင် သေဆုံးလျှင်…
Verse 61
अपि कीटः पतङ्गो वा जायते स चतुर्भुजः ॥
…ပိုးကောင် သို့မဟုတ် ပျားပန်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော်လည်း သူသည် လက်လေးဖက်ရှိသော ရূপဖြင့် မွေးဖွားလာသည်။
Verse 62
नित्यं च भुञ्जते यत्र पात्रं द्रव्यसमर्पितम् ॥ दृष्ट्वा भद्रेश्वरं देवं चक्रतीर्थे फलं लभेत् ॥
နေ့စဉ်နေ့တိုင်း သင့်လျော်သော ပန်းကန်/အိုးတွင် အလှူပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ ဆက်ကပ်ပြီးနောက် အစာကို စားသောက်ရာနေရာ၌—စက္ကရတီရ္ထ၌ ဘဒ္ရေးရှ္ဝရ ဒေဝကို ဖူးမြင်လျှင် ထိုက်တန်သော ဓမ္မဖလ၊ အကျိုးပုဏ္ဏာကို ရရှိသည်။
Verse 63
प्रार्थना दुःखलाभं तु शृणु वै ब्राह्मणोत्तम ॥ आत्मयोगबलेनैव चलिष्यामि सपुत्रकः ॥
အို ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်၊ ဒုက္ခမှ ပေါက်ဖွားလာသော ဤတောင်းပန်ချက်ကို နားထောင်ပါ; အာတ္မယောဂ၏ အင်အားတစ်ခုတည်းဖြင့် ငါသည် သားနှင့်အတူ ထွက်ခွာမည်။
Verse 64
पृष्टोऽसौ ब्राह्मणो भद्रे क्व भवान् त्वमिहागतः ॥ स सर्वं कथयामास यथावृत्तं दृढव्रतः ॥
ထိုဗြာဟ္မဏကို “အို သဒ္ဓါရှိသူ၊ သင်သည် ဤနေရာသို့ ဘယ်က လာသနည်း” ဟု မေးမြန်းကြ၏။ ထိုအခါ သစ္စာဝတ်တည်ကြည်သူဖြစ်သော သူသည် ဖြစ်ပျက်သမျှကို ဖြစ်သကဲ့သို့ အကုန်လုံး ပြောပြ하였다။
Verse 65
दुःखेन पीडितः क्षीणो मर्त्तुकामो द्विजोत्तमः ॥ गङ्गातीरात्समुत्तिष्ठन्दिशः सर्वा विलोकयन् ॥
ဒုက္ခကြောင့် ဖိစီးခံရ၍ ကိုယ်ခန္ဓာ ပိန်လှီကာ သေလိုစိတ်ရှိသော ထို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်သည် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းမှ ထ၍ အရပ်အနှံ့ကို လှည့်ကြည့်နေ하였다။
Verse 66
जामातुर्वचनं श्रुत्वा श्वशुरो वाक्यमब्रवीत् ॥ पितुस्त्वया वधोपायो विनिर्दिष्टश्च पुत्रक ॥
သားမက်၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ယောက္ခမက “သားရေ၊ မင်းက မင်းအဖေကို သတ်ရန် နည်းလမ်းတောင် ညွှန်ပြထားပြီ” ဟု ပြော하였다။
Verse 67
ततः कालेन महता चिन्ताभूच्छ्वशुरस्य च ॥ दिव्यज्ञानॆन तत्सर्वं ज्ञात्वा जामातृचेष्टितम् ॥
ထို့နောက် အချိန်အလွန်ကြာပြီးနောက် ယောက္ခမ၏စိတ်၌လည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှု ပေါ်လာ၏။ ထို့ပြင် ဒိဗ္ဗဉာဏ်ဖြင့် သမက်၏အပြုအမူအားလုံးကို သိမြင်ကာ အခြေအနေကို နားလည်သွား၏။
Verse 68
सा तु हृष्टेन मनसा भर्तारं वाक्यमब्रवीत् ॥ भोजनं कुरु मे दत्तं हत्यां लक्ष्यामि ते गताम् ॥
သို့ရာတွင် သူမသည် ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ဖြင့် ခင်ပွန်းအား ပြော၏– “ငါပေးထားသော အစာကို စားလော့; သင်ပေါ်သို့ သတ်ဖြတ်မှု၏ အပြစ် (ဟတ္ယာပာပ) ရောက်လာသည်ကို ငါမြင်၏။”
The chapter uses a tīrtha narrative to model how dharma is negotiated through conduct, association (saṃsarga), and ritual discipline: the text frames moral risk as socially transmissible through proximity to grave transgression, and presents sustained snāna/upavāsa at Cakratīrtha as a structured pathway to re-establish purity and social legibility.
A specific lunar marker appears when the father reaches a terminal state described around the daśamī (tenth tithi). The chapter also mentions durations such as a saṃvatsara (one year) for the effects of association and a varṣārdha (half-year) interval in the husband’s sustained residence and practice near Mathurā/Cakratīrtha.
Through Varāha’s dialogue with Pṛthivī, sacred geography is treated as a moral-ecological infrastructure: rivers and tīrthas (Gaṅgā, Cakratīrtha) function as regulated spaces for bodily discipline and social reintegration. The narrative implicitly promotes stewardship by directing conduct toward designated water-sites (snāna without exploitation or acquisitive wandering), aligning terrestrial places with ethical containment and restoration.
The narrative references a siddha resident in/connected to Kalpagrāma; a brāhmaṇa described as vedapāraga; a ruler named Kuśika associated with Kanyāpur(a) who sponsors a satra (mass-feeding); and a dharmaśāstric authority invoked as Āpastamba in relation to norms on ātmaghāta and ritual response.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.