Adhyaya 159: The Procedure and Merit of Circumambulating Mathurā
Mathurā-pradakṣiṇā-vidhiḥ
Ritual-Manual (Tīrtha-Māhātmya) with Sacred Geography
ဤအধ্যာယတွင် ပృထဝီ (ဓရဏီ) နှင့် ဝရာဟာ၏ သင်ကြားရေးဆွေးနွေးပုံစံဖြစ်သည်။ ဓရဏီက တီရ္ထများအကြောင်း ကျယ်ပြန့်စွာ ကြားနာပြီးနောက် လူသားတို့သည် တီရ္ထအားလုံးသို့ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်းနှင့် ကမ္ဘာကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ခြင်းကဲ့သို့ ရခဲသော ပုဏ္ဏကို လက်တွေ့နည်းလမ်းဖြင့် မည်သို့ရနိုင်သနည်းဟု မေးမြန်းသည်။ ဝရာဟာက ကမ္ဘာပရဒက္ခိဏာ၏ အလွန်ကြီးမား၍ ကိန်းဂဏန်းဖြင့် တိုင်းတာထားသော အတိုင်းအတာကို ဖော်ပြပြီး ထိုကိစ္စကို ဒေဝတားများ၊ ရှိများနှင့် သူရဲကောင်းပုဂ္ဂိုလ်များကဲ့သို့ ထူးခြားသူများသာ ပြီးမြောက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် အစားထိုးသဘောတရားအဖြစ် မထုရာကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ခြင်းသည် စပ္တဒွီပ (saptadvīpa) တစ်လျှောက်နှင့် မြေကမ္ဘာတစ်လုံးလုံးကို ဘုရားဖူးခရီးသွားခြင်းနှင့် တူညီ သို့မဟုတ် ပိုမိုမြင့်မားသော အကျိုးဖလကို ပေးကြောင်း သတ်မှတ်သည်။ ဓရဏီက လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအစဉ်ကို တိတိကျကျ တောင်းဆိုသဖြင့် ဝရာဟာသည် ဘြဟ္မာနှင့် စပ္တရ္ရှိတို့၏ ရှေးက ဥပမာနှင့် အချိန်ကာလပြ အမှတ်အသားတစ်ရပ်ကို ထည့်သွင်းကာ အနုဋ္ဌာန်ကို အခြေခံတည်ဆောက်ပေးသည်။
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 159
Verse 1
अथ मथुराप्रदक्षिणा विध्यादिकम् ॥ धरण्युवाच ॥ श्रुतं सुबहुशो देव तीर्थानां गुणविस्तरम् ॥ प्रोच्यमानं तु पुण्याख्यं त्वत्प्रसादाज्जनार्दन ॥
ထို့နောက် မထုရာကို ပရဒက္ရှိဏာ (လှည့်ပတ်ကန်တော့ခြင်း) ပြုရာ၏ နည်းလမ်းနှင့် ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းများကို ဆိုကြသည်။ မြေမိခင်က ပြောသည်– “အို ဘုရားသခင်၊ တီရ္ထများ၏ ဂုဏ်သတ္တိအကျယ်အဝန်းကို ပုဏ္ဏကောင်းမှုဟု ကြေညာလျက် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း အကြိမ်ကြိမ် ကြားနာခဲ့ပါသည်—သင်၏ ကရုဏာကြောင့်၊ အို ဇနာရ္ဒန”။
Verse 2
न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैस्तादृशं फलम् ॥ भूमेः प्रदक्षिणायाश्च यादृशं तीर्थसेवया ॥
ဒါန၊ တပ၊ ယဇ္ဉာတို့ဖြင့်ပင် ထိုသို့သော အကျိုးမရနိုင်။ မြေကြီးကို ပရဒက္ရှိဏာပြုခြင်းနှင့် တီရ္ထများကို သဒ္ဓါဖြင့် စေဝာပြုခြင်းက ရသည့် အကျိုးကဲ့သို့ မရှိ။
Verse 3
भुवश्च चतुरन्तायास्तीर्थप्रक्रमणं हरे ॥ सर्वतीर्थाभिगमनमस्ति दुर्गतरे नृणाम् ॥
အို ဟရိ၊ လေးဘက်လုံးကျယ်ပြန့်သော မြေကြီးပေါ်တွင် တီရ္ထယာတရာကို စတင်၍ တီရ္ထအားလုံးသို့ သွားရောက်ခြင်းသည် လူသားတို့အတွက် အလွန်ခက်ခဲလှ၏။
Verse 4
अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र येन सम्यगवाप्यते ॥ प्रसादसुमुखो भूत्वा तत्सर्वं कथयस्व मे ॥
ဤနေရာတွင် ထိုအရာအားလုံးကို မှန်ကန်စွာ ရရှိစေနိုင်သော နည်းလမ်းတစ်ခု ရှိပါသလား။ ကရုဏာပြည့်ဝ၍ မျက်နှာသာပေးကာ ထိုအားလုံးကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။
Verse 5
श्रीवराह उवाच ॥ भद्रे शृणु महत्पुण्यं पृथिव्यां सर्वतोदिशम् ॥ परिक्रम्य यथाध्वानं प्रमाणगणितं शुभम् ॥
သီရိ ဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ နားထောင်လော့။ မြေကြီးပေါ်၌ အရပ်ရပ်တစ်လျှောက် မဟာပုဏ္ဏကောင်းမှု ရှိ၏။ ပရဒက္ရှိဏာပြုခြင်းအားဖြင့် ခရီးလမ်း၏ မင်္ဂလာရှိသော အတိုင်းအတာကို မည်သို့ တွက်ချက်သတ်မှတ်သည်ကို ငါဆိုမည်။”
Verse 6
भूम्याः परिक्रमॆ सम्यक्योजनानां प्रमाणकम् ॥ षष्टिकोṭिसहस्राणि षष्टिकोṭिशतानि च ॥
ကမ္ဘာမြေကို သင့်လျော်စွာ ပရဒက္ခိဏာ (ပတ်လည်လှည့်) လုပ်ရာတွင် ယောဇနာဖြင့် တိုင်းတာသည့် ပမာဏမှာ—ကုဋေခြောက်ဆယ်၏ ထောင်များနှင့် ကုဋေခြောက်ဆယ်၏ ရာများလည်း ဖြစ်သည်။
Verse 7
तीर्थान्येतानि देवाश्च तारकाश्च नभस्थले ॥ गणितानि समस्तानि वायुना जगदायुषा ॥
ဤတီရ္ထများ၊ ဒေဝတော်များနှင့် ကောင်းကင်ပြင်ရှိ ကြယ်များအားလုံးကို—လောက၏ အသက်ရှူသက်တမ်းဖြစ်သော ဝါယုက တွက်ချက်၍ သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 8
ब्रह्मणा लोमशेनैव नारदेन ध्रुवेण च ॥ जाम्बवत्याश्च पुत्रेण रावणेन हनूमता ॥
ဤ(တွက်ချက်ခြင်း/ဆောင်ရွက်ခြင်း)ကို ဘြဟ္မာ၊ လောမရှ၊ နာရဒ၊ ဓြုဝ တို့က ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ထို့အပြင် ဂျာမ္ဗဝတီ၏ သား၊ ရာဝဏ၊ ဟနုမာန်တို့ကလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Verse 9
एतैरनेकधा देवैः ससागरवना मही ॥ क्रमिता बलिना चैव बाह्यमण्डलरेखया ॥
ဤဒေဝတော်များက နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် သမုဒ္ဒရာများနှင့် တောဝန်းများပါဝင်သော ကမ္ဘာမြေကို လှည့်လည်ဖြတ်သန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့အတူ ဘလီလည်း အပြင်ဘက်ဝိုင်း၏ မျဉ်းကြောင်း (ပတ်လည်အနား) အတိုင်း သွားရောက်ခဲ့သည်။
Verse 10
योगसिद्धैस्तथा कैश्चिन्मार्कण्डेयमुखैरपि ॥ क्रमिता न क्रमिष्यन्ति न पूर्वे नापरे जनाः ॥
ဤကမ္ဘာမြေကို မာရ္ကဏ္ဍေယ အစရှိသော ယောဂသိဒ္ဓိရရှိသူ အချို့ကလည်း လှည့်လည်ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ သို့သော် လူတို့သည်—အတိတ်ကလည်း မဟုတ်၊ အနာဂတ်ကလည်း မဟုတ်—ယေဘုယျအားဖြင့် အပြည့်အဝ မဖြတ်သန်းနိုင်ကြလိမ့်မည်။
Verse 11
अल्पसत्त्वबलोपेतैः प्राणिभिश्चाल्पबुद्धिभिः ॥ मनसापि न शक्यंते गमनस्य च का कथा ॥
အသက်ဓာတ်နှင့် အင်အားနည်းပါး၍ ဉာဏ်ပညာလည်း နည်းသော သတ္တဝါတို့အတွက် ထိုခရီးကို စိတ်ထဲတွင်တောင် မျှော်မှန်းမရ—အမှန်တကယ် သွားရခြင်းကို မည်သို့ဆိုနိုင်မည်နည်း။
Verse 12
सप्तद्वीपे च तीर्थानां भ्रमणाद्यत्फलं भवेत् ॥ प्राप्यते चाधिकं तस्मान्मथुरायाः परिक्रमॆ ॥
ခုနစ်ဒွီပတစ်လျှောက်ရှိ တီရ္ထများကို လှည့်လည်သွားလာ၍ ရသော ကုသိုလ်ဖလအရာအားလုံးထက် ပိုမိုမြင့်မားသော ဖလသည် မထုရာ၏ ပရိက్రమာ (ပတ်လည်လှည့်) မှ ရရှိသည်။
Verse 13
मथुरां समनुप्राप्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा ॥
သို့သော် မထုရာသို့ ရောက်ပြီး ပရဒက္ခိဏာ ပြုသူသည် ခုနစ်ဒွီပပါဝင်သော ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံးကို ပတ်လည်လှည့်ပြီးသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 14
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वकामानभीप्सुभिः ॥ कर्तव्या मथुरां प्राप्य नरैः सम्यक्प्रदक्षिणा ॥
ထို့ကြောင့် ရည်မှန်းချက်အားလုံးကို ဆောင်မြောက်လိုသူတို့သည် အစွမ်းကုန်ကြိုးစား၍ မထုရာသို့ ရောက်ပြီးနောက် နည်းလမ်းတကျ ပရဒက္ခိဏာကို မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်သင့်သည်။
Verse 15
धरण्युवाच ॥ यथाविधानक्रमणं मथुरायामवाप्यते ॥ प्रदक्षिणाफलं सम्यगनुक्रमविधिं वद ॥
ဓရဏီက ပြောသည်– “သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းအတိုင်း မထုရာ၌ ပရဒက္ခိဏာကို အစဉ်လိုက် မည်သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်နည်း၊ ထိုဖလသည် အဘယ်နည်း—မှန်ကန်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ပြောပြပါ။”
Verse 16
श्रीवराह उवाच ॥ पुरा सप्तर्षिभिः पृष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ इदमेव पुरा प्रोक्तं यथा पृष्टा त्वया ह्यहम् ॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– ယခင်က ကမ္ဘာလောကတို့၏ ပိတামဟ ဘြဟ္မာကို ရှိသီခုနစ်ပါးက မေးမြန်းခဲ့ကြ၏။ ထိုအခါ ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည့် အကြောင်းအရာတည်းဟူသော အရာကိုပင် ယခု သင်မေးသကဲ့သို့ ငါလည်း ပြန်လည်ဆိုပြမည်။
Verse 17
श्रुत्वा सर्वपुराणोक्तं तीर्थानुक्रमणं परम् ॥ पृथिव्याश्चतुरन्तायास्तथा तद्वक्तुमुद्यतः ॥
ပုရာဏများတွင် ဖော်ပြထားသော တီရ္ထများ၏ အထွတ်အထိပ် အစဉ်လိုက်စာရင်းကို ကြားနာပြီးနောက်၊ သူသည် ထိုအကြောင်းကို ကြေညာရှင်းလင်းရန် အသင့်ဖြစ်လာ၏—ထို့ပြင် လောကမြေကြီးသည် လေးဘက်လေးထောင့်သို့ ကျယ်ပြန့်နေခြင်းကိုလည်း ကိုးကား၍ ဖြစ်၏။
Verse 18
सर्वदेवेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥ सर्वदानॆषु यत्प्रोक्तमिष्टापूर्त्तेषु चैव हि ॥
ဒေဝတားအားလုံးနှင့် ဆက်နွယ်သော ပုဏ္ဏကောင်းမှု မည်သို့ရှိသနည်း၊ တီရ္ထအားလုံး၌ ရရှိသော အကျိုးफल မည်သို့ရှိသနည်း၊ ဒါန အမျိုးမျိုး၌ ဆိုထားသမျှ မည်သို့ရှိသနည်း—ထို့အပြင် အိဿ္ဋ နှင့် ပူရ္တ ကုသိုလ်ကမ္မများ၌ပါ—
Verse 19
इत्युक्त्वा ऋषयो जग्मुरभिवाद्य स्वयम्भुवम् ॥ आगत्य मथुरां देवीमाश्रमांश्चक्रिरे द्विजाः ॥
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ရှိသီတို့သည် စွယံဘူ (ဘြဟ္မာ) ကို ဂါရဝပြု၍ ထွက်ခွာသွားကြ၏။ ထို့နောက် သာကာရသန့်ရှင်းသော မထုရာသို့ ရောက်လာကာ ဒွိဇတို့သည် ထိုနေရာ၌ အာရှရမ်များ တည်ဆောက်ကြ၏။
Verse 20
ध्रुवेण सहिताश्चासन्कामयाना स्तु तद्दिनम् ॥ कुमुदस्य तु मासस्य नवम्यां शुक्लपक्षके ॥
ထိုနေ့တွင် သူတို့သည် ဓြုဝနှင့်အတူရှိကြပြီး၊ ထိုနေ့တည်းဟူသောနေ့၌ပင် ဝတ္တ/အနုဋ္ဌာန်ကို ဆောင်ရွက်လိုသော ဆန္ဒဖြင့်—ကုမုဒ ဟုခေါ်သော လ၏ သုက္လပက္ခ နဝမီတိထိ၌ ဖြစ်၏။
Verse 21
मथुरोपक्रमं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते।
မဿုရာ အနုဋ္ဌာန (သတ်မှတ်ထားသော ရဟန်းမဂ္ဂ/ဘုရားဖူးခရီးအစ) ကို ဆောင်ရွက်လျှင် လူသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်။
Verse 22
अन्तरा भ्रमणेनैव सुग्रीवेण महात्मना ॥ तथा च पूर्वं देवेन्द्रैः पञ्चभिः पाण्डुनन्दनैः।
အမှန်တကယ်၊ အလယ်ပိုင်း ပရဒက္ခိဏာ (ပတ်လည်လှည့်ခြင်း) တစ်ခုပဲဖြင့်—မဟာအတ္တမ စုဂရီးဝက ဆောင်ရွက်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ယခင်ကလည်း ဒေဝတို့အတွင်း အိန္ဒြာတူ ငါးပါးဖြစ်သော ပဏ္ဍု၏ သားတော်များက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Verse 23
यत्फलं लभ्यते विप्रास्तस्माच्छतगुणोत्तरम् ॥ प्रक्रमान्मथुरायास्तु सत्यमेतद्वदामि वः।
အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် ရရှိသော အကျိုးဖလ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ မဿုရာ၏ ပရက్రమ (အနုဋ္ဌာန) မှ ရရှိသောအကျိုးသည် ရာဆတိုးမြင့်သည်။ ဤသည်ကို သင်တို့အား အမှန်တကယ်ဟု ငါဆို၏။
Frequently Asked Questions
The text frames an accessibility principle in sacred practice: because full terrestrial and multi-tīrtha pilgrimage is portrayed as impracticable for most humans, Mathurā-pradakṣiṇā is taught as a concentrated substitute that yields comparable or greater merit. In the dialogue form, this also functions as an Earth-centered ethic, where honoring a specific terrestrial locus (Mathurā) is presented as reverence toward Pṛthivī and her sacred geography.
A specific calendrical marker is given: navamī (the ninth lunar day) in the śukla-pakṣa (bright fortnight) of the month Kumuda. The narrative also situates the practice in a precedent episode involving sages arriving and commencing the Mathurā undertaking on that day.
Through Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response, the chapter treats the earth as a measurable, sacred whole (with oceans and forests) and links human movement (pradakṣiṇā/parikramaṇa) to honoring terrestrial integrity. By shifting from exhaustive resource-intensive travel to a localized circumambulation, the text implicitly promotes a model of devotion that reduces the burden of traversing the entire world while still affirming the sanctity of Pṛthivī’s landscapes.
The chapter references Brahmā (Svayambhū) and the Saptarṣis as transmitters of the ritual account, and names multiple exemplary figures associated with cosmic/terrestrial circumambulation or measurement: Lomāśa, Nārada, Dhruva, Jāmbavatī’s son, Rāvaṇa, Hanūmat, Bali, Sugrīva, and the five Pāṇḍava brothers (Pāṇḍu-nandanāḥ).
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.