Adhyaya 146
Varaha PuranaAdhyaya 14687 Shlokas

Adhyaya 146: The Greatness of Hṛṣīkeśa at Rurukṣetra: The Origin Narrative of Ruru and the Sacred Site

Rurukṣetra-stha Hṛṣīkeśa-māhātmya (Ruru-māhātmya)

Tīrtha-māhātmya (Sacred Geography) with Ethical-Discourse on Self-Control and Ascetic Discipline

သုတ၏ စကားဝိုင်းဘောင်အတွင်း ပෘထဝီသည် ဝရာဟာအား ရုရုက္ခေတ္တ၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးမှု၊ “ရုရု” အမည်၏ မူလနှင့် ထိုနေရာ၌ ဟೃṣīkēśa မည်သို့ တည်ထောင်သနည်းကို မေးမြန်းသည်။ ဝရာဟာက အကြောင်းရင်းဇာတ်လမ်းဖြင့် ဖြေကြားသည်—ဘೃဂုဝంశ ဘြာဟ္မဏ တပသ္ဝီ ဒေဝဒတ္တသည် ဟိမဝန္တ/ဟೃṣīkēśa အနီးတွင် ပြင်းထန်သော တပသ္ယာ ပြုရာမှ အိန္ဒြာက ကာမ၊ ဝသန္တ၊ မလယလေညင်းနှင့် အပ്സရာ ပရမ္လိုချာတို့ကို စည်းကမ်းဖျက်ရန် စေလွှတ်သည်။ ဒေဝဒတ္တသည် ခဏလွဲမှားသော်လည်း နောက်တဖန် သတိပညာရ၍ အပြစ်ကို ကိုယ်တိုင်ခံယူကာ ဂဏ္ဍကီ–ဘೃဂူအာရှရမ ဒေသသို့ ရွှေ့ပြောင်းသည်။ ထိုတွင် ရှိဝက ရှိဝ–ဝိષ્ણု အဒွైత (နှစ်မဟုတ်တစ်) သဘောကို ဖော်ပြပြီး တီရ္ထအခြေပြု ကောင်းချီး (Samāṃga/Samāṅga) ပေးတော်မူသည်။ ပရမ္လိုချာက စွန့်ပစ်သွားသော ကလေးကို ရုရုသမင်များက မွေးမြူရာမှ တပသ္ဝီမိန်းကလေး ရုရုအိတီ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ သူမ၏ ရှည်လျားသော တပသ္ယာကြောင့် ဟೃṣīkēśa ပေါ်ထွန်းတော်မူသည်။ သူမက က္ෂೇತ್ರကို မိမိအမည်ဖြင့် ခေါ်စေလိုကြောင်း တောင်းဆိုကာ စနာန (သန့်ရေချိုး), သုံးညအစာရှောင် (trirātra-upavāsa), ဒർശန စသည့် သန့်စင်ကာရဏာများကို သတ်မှတ်ပေး၍ မဟာပာပတောင် ဖယ်ရှားနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဤအခန်းသည် သန့်မြတ်မြေပြင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု၊ တာဝန်ခံမှုနှင့် မြေကြီးအခြေပြု တီရ္ထပတ်ဝန်းကျင်သဘောတရားနှင့် ချိတ်ဆက်ပြသည်။

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

tīrtha-māhātmya and kṣetra-nāma-etymology (Rurukṣetra, Hṛṣīkeśa)ascetic vulnerability and self-accountability (jitendriya/ajitendriya; tapas-bhraṃśa)Indra’s temptation motif (Kāma, Vasanta, Malaya-anila, apsaras Pramlocā)Śiva–Viṣṇu non-difference instruction (abheda) and liṅga worshipritual purification regimen (snāna in Gaṇḍakī-tīrtha; trirātra-upavāsa; darśana)environmental sacralization: grove/riverbank ecology as a moral-pedagogical landscape

Shlokas in Adhyaya 146

Verse 1

अथ रुरुक्षेत्रस्थहृषीकेशमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ शालग्रामस्य माहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यं महौजसम् ॥ विस्मयं परमं गत्वा हृष्टा वचनमब्रवीत् ॥

ယခု ရုရုက္ခေတ္တ၌ တည်ရှိသော ဟೃရှီကေရှ၏ မဟာတန်ခိုးကို ဖော်ပြမည်။ စူတက ပြောသည်—ရှာလဂြာမ၏ လျှို့ဝှက်၍ အလွန်တန်ခိုးကြီးသော မဟာတန်ခိုးကို ကြားနာပြီးနောက်၊ သူမသည် အလွန်အံ့ဩခြင်းသို့ ရောက်ကာ ဝမ်းမြောက်လျက် ဤစကားများကို ဆို하였다။

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं यत्त्वया भाषितं हरे ॥ एतच्छ्रुत्वा महाभाग जातास्मि विगतज्वरा ॥

ဓရာ (မြေမိခင်) က ပြောသည်—“အို ဟရိ၊ သင်ပြောကြားသော ဤသန့်ရှင်းရာ က్షೇತ್ರ၏ မဟာတန်ခိုးသည် အလွန်အံ့ဖွယ်ပါ၏။ ဤကို ကြားနာပြီးနောက်၊ အို မဟာကံကောင်းရှင်၊ ကျွန်မသည် ဖျားနာကဲ့သို့သော ပူလောင်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပါပြီ။”

Verse 3

रुरुषण्डमिति प्रोक्तं यत्त्वया परमार्चितम् ॥ रुरुर्नाम कथं को वा आसीत्पूर्वं जनार्दन ॥

သင်သည် ၎င်းကို ‘ရုရုရှဏ္ဍ’ ဟု ကြေညာကာ အလွန်မြင့်မြတ်စွာ ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ‘ရုရု’ ဟူသော အမည်သည် မည်သို့ ဖြစ်လာသနည်း၊ ယခင်က ရုရုသည် မည်သူနည်း၊ အို ဇနာရ္ဒန?

Verse 4

यन्नाम्ना परमं क्षेत्रं हृषीकेश त्वयाश्रितम् ॥ कथयस्व जगन्नाथ यद्यनुग्राह्यता मयि ॥

အို ဟೃṣīkēśa၊ မည်သူ၏ နာမတော်ကြောင့် ဤအမြင့်မြတ်ဆုံး သန့်ရှင်းရာဒေသသည် သင့်ထံ အားကိုးတည်ရှိနေသနည်း။ အို လောက၏အရှင် Jagannātha၊ ကျွန်ုပ်သည် ကရုဏာတော်ကို ခံယူရန် သင့်တော်ပါက ရှင်းလင်းမိန့်ကြားပါ။

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ आसीत्पुरा महाभागो देवदत्त इति द्विजः ॥ भृगुवंशे समुत्पन्नो वेदवेदाङ्गपारगः ॥

သီရိဝရာဟ မိန့်တော်မူသည်– ရှေးကာလ၌ ဒေဝဒတ္တ ဟူသော အလွန်ဂုဏ်ရှိသော ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) တစ်ဦးရှိခဲ့သည်။ သူသည် ဘೃဂု မျိုးရိုးမှ မွေးဖွား၍ ဝေဒနှင့် ဝေဒာင်ဂ သင်္ချာပညာများကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်하였다။

Verse 6

यज्ञविद्यासु कुशलो व्रतनिष्ठोऽतिथिप्रियः ॥ तत्राश्रमपदं पुण्यं पुण्यद्रुमलतान्वितम् ॥

သူသည် ယဇ్ఞပညာများတွင် ကျွမ်းကျင်၍ ဝ్రတ (သစ္စာကတိ) များ၌ တည်ကြည်ကာ ဧည့်သည်ကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ သန့်ရှင်းပုဏ္ဏမယ အာရှ్రమတည်နေရာတစ်ခုရှိပြီး ပုဏ္ဏသစ်ပင်များနှင့် လျားပင်များဖြင့် လှပစွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 7

शान्तैर्मृगगणैः कीर्णं कन्दमूलफलान्वितम् ॥ तत्र तीव्रं तपोऽतप्यद्देवदत्तो मुनीश्वरः ॥

ထိုနေရာသည် ငြိမ်းချမ်းသော သမင်အုပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်၍ ကန္ဒ၊ မူလ၊ ဖလ (ဥ၊ အမြစ်၊ အသီး) များလည်း စုံလင်သည်။ ထိုနေရာ၌ မုနိတို့၏အရှင် ဒေဝဒတ္တသည် အလွန်ပြင်းထန်သော တပ (တပဿ) ကို ကျင့်ဆောင်하였다။

Verse 8

वर्षाणामयुतं साग्रं तत इन्द्रो व्यचिन्तयत् ॥ कामं वसन्तसहितं गन्धर्वान् स सखीन् पुनः ॥

နှစ်တစ်သောင်းကျော် အနည်းငယ် ကာလကြာပြီးနောက် အိန္ဒြာသည် စိုးရိမ်ပူပန်၍ စဉ်းစားလေ၏။ ထို့နောက် သူသည် နွေဦးနတ်မ Vasantā နှင့်အတူ ကာမ (Kāma) ကိုလည်းကောင်း၊ မိတ်ဆွေများဖြစ်သော ဂန္ဓဗ္ဗများကိုလည်းကောင်း ထပ်မံခေါ်ယူ하였다။

Verse 9

उवाच मधुरं वाक्यं क्षुब्धेन्द्रियमनाः प्रभुः ॥ अहो सखायः किञ्चिन्मे महत्कार्यमुपस्थितम् ॥

အာရုံနှင့်စိတ် ထိလှုပ်နေသော သခင်သည် ချိုမြိန်သောစကားဖြင့် “အို မိတ်ဆွေတို့၊ ငါ့အတွက် အလွန်ကြီးမားသော ကိစ္စတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာပြီ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 10

तदिन्द्रस्य वचः श्रुत्वा ते काममलयानिलाः ॥ प्रत्य्यूचुर्देवराजानमाज्ञापय निजं प्रियम् ॥

အိန္ဒြာ၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ကာမဒေဝနှင့် မလယလေတို့သည် ဒေဝရာဇာအား ပြန်လည်ဆိုကြသည်– “သင်နှစ်သက်ရာကို အမိန့်ပေးပါ”။

Verse 11

जितेन्द्रियस्यापि मनः कस्य संक्षोभयामहे ॥ कं वा सुतीव्रात्तपसो भ्रंशयामः सुपेशलम् ॥

“အာရုံကို အနိုင်ယူပြီးသူ၏စိတ်ကိုတောင် ငါတို့က ဘယ်သူ့ကို လှုပ်ရှားစေနိုင်မလဲ။ သို့မဟုတ် အလွန်ပြင်းထန်၍ သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော တပဿာမှ ဘယ်သူ့ကို လျော့ကျစေနိုင်မလဲ”

Verse 12

आज्ञाप्रसादं ते लब्ध्वा वद शीघ्रं सुखी भव ॥ इत्युक्तः शतमन्युर्वै प्रत्युवाचाथ मानयन् ॥

“ငါ့အမိန့်အပေါ် သင်၏ကရုဏာအတည်ပြုချက်ကို ရပြီးနောက် မြန်မြန်ပြောပါ—စိတ်ချမ်းသာနေပါ” ဟုဆိုသဖြင့် ရာတမန်ယူ (အိန္ဒြာ) သည် လေးစားစွာ ပြန်လည်ဖြေကြား၏။

Verse 13

तदैव मे गता चिन्ता भवतां दर्शनं यदा ॥ जातमेवाखिलं कार्यं मम तच्छृणुताखिलाः ॥

“သင်တို့ကို တွေ့မြင်ခွင့်ရသည့်အခါတင်ပင် ငါ့စိုးရိမ်ပူပန်မှု ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ငါလုပ်ဆောင်ရမည့် ကိစ္စအားလုံး ယခုတင်ပင် ပေါ်ပေါက်လာပြီ—သင်တို့အားလုံး နားထောင်ကြ”

Verse 14

हिमशैले महारम्ये हृषीकेशाश्रितो मुनिः ॥ देवदत्त इति ख्यातस्तपस्यति महत्तपः ॥

အလွန်လှပသော နှင်းတောင်ပေါ်တွင် ဟೃṣīkēśa ကို ဘက္တိဖြင့် အားကိုးနေထိုင်သော ရှင်မုနိတစ်ပါး—ဒေဝဒတ္တ ဟု ကျော်ကြားသူ—မဟာတပဿာကို ကျင့်ဆောင်နေသည်။

Verse 15

जिघृक्षुर्मे पदं नूनं तत्तपो विनिवर्त्यताम् ॥ इत्युक्तास्ते तदाज्ञां वै गृहीत्वा शिरसा द्रुतम् ॥

သူသည် အမှန်တကယ် ငါ၏ အဆင့်အတန်းကို ရယူလိုသည်; ထို့ကြောင့် ထိုတပဿာကို ရပ်တန့်စေကြ။ ဟု မိန့်ကြားသဖြင့် သူတို့သည် ခေါင်းငုံ့ကာ ထိုအမိန့်ကို ချက်ချင်း လက်ခံ하였다။

Verse 16

प्रस्थानाय मतिं चक्रुः कामदेवपुरःसराः ॥ प्रस्थाप्याग्रे वसन्तं च मलयानिलमेव च ॥

ကာမဒေဝကို ဦးဆောင်စေ၍ သူတို့သည် ထွက်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ကြပြီး၊ ရှေ့ပြေးအဖြစ် နွေဦးရာသီနှင့် မလယ လေညင်းကို အရင်ဆုံး စေလွှတ်하였다။

Verse 17

ततः सुरपतिः शक्रः प्रम्लोचां नाम नामतः ॥ प्रशस्य प्रणयात्पूर्वं मानयन्निदमब्रवीत् ॥

ထို့နောက် ဒေဝတို့၏ အရှင် ရှကရသည် “ပရမ္လိုချာ” ဟု နာမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုကာ၊ အရင်ဆုံး ချစ်ခင်စွာ ချီးမွမ်းပြီး ဂုဏ်ပြုလျက် ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 18

गच्छ स्वस्तिमती देवि विजयाय मुनेर्भुवि ॥ यत्राश्रमपदं तस्य देवदत्तस्य वै मुनेः ॥

“မင်္ဂလာရှိသော ဒေဝီရေ၊ မြေပြင်ပေါ်ရှိ ထိုမုနိကို အနိုင်ရရန် သွားလော့—ဒေဝဒတ္တ မုနိ၏ အာရှရမ်တည်ရာ နေရာသို့ပင်” ဟု ဆို၏။

Verse 19

तथा कुरुष्व भद्रं ते हृषीकेशसमीपतः ॥ इन्द्रस्याज्ञां समादाय ययौ तस्याश्रमं प्रति ॥

“ထိုသို့ပြုလော့၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ—ဟೃṣīkēśa အနီး၌။” အင်ဒြာ၏ အမိန့်ကို လက်ခံယူပြီးနောက် သူသည် ထိုတပသီ၏ အာရှရမ်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 20

समीपोपवने रम्ये नानाद्रुमलताकुले ॥ मधुरालापबहुले कोकिलानां कलाकुले ॥

အနီးရှိ လှပသော တောဥယျာဉ်တစ်ခုတွင် သစ်ပင်မျိုးစုံနှင့် လျှောပင်များဖြင့် ထူထပ်ကာ ချိုမြိန်သော ခေါ်သံများ များပြား၍ ကုကီလာငှက်တို့၏ သံလွင်သံတေးများက တဝိုက်လုံးကို ဂုဏ်သံဖြင့် ပြည့်စေ하였다။

Verse 21

रसालमञ्जरीव्याप्तरसामोदालिसंकुले ॥ गुंजन्मत्तालिसन्नादश्रुतिश्रुतिधरान्विते ॥

သရက်ပန်းမန်ဇရီ၏ အနံ့သင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ထိုချိုမြိန်သော သင်းရနံ့ကြောင့် မူးယစ်နေသော အုပ်စုများဖြင့် ထူထပ်၍ ပျားတို့၏ ဟုန်းဟုန်းမြည်သံနှင့် တွဲလျက်—မပြတ်မတောက် ကြားရသည့် သံတုန်သံယင်ကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။

Verse 22

गन्धर्वगीतसम्मिश्रे मलयानिलशीतले ॥ सम्प्फुल्लपङ्कजवने सुनिर्मलजलाशये ॥

ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ သီချင်းသံနှင့် ရောနှောလျက် မလယာတောင်လေ၏ အေးမြမှုကြောင့် သက်သာအေးချမ်းကာ ပန်းကန့်ပန်းကန့် ပွင့်လန်းသော ကြာပင်တောနှင့် အလွန်ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော ရေကန်တစ်ခုပါရှိ하였다။

Verse 23

मुनिप्रभावसन्त्यक्तक्रौर्यस्थलजलाशये ॥ मधुरामोद मधुरे चित्तक्षोभविधायिनि ॥

ထိုနေရာ၌ မုနိ၏ အာနုభာဝကြောင့် မြေပြင်နှင့် ရေထဲ—နှစ်ဖက်လုံးတွင် ကြမ်းတမ်းရက်စက်မှုကို စွန့်လွှတ်ထားပြီး၊ နူးညံ့သော သင်းရနံ့ကြောင့် ချိုမြိန်သော်လည်း စိတ်ကို လှုပ်ရှားအနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်သော နေရာဖြစ်하였다။

Verse 24

प्रविश्य सा वरारोहा गीतं सुमधुरं जगौ ॥ यदा ध्यानादुपरतः समाधेर्विरताश्चिरात् ॥

အတွင်းသို့ဝင်ရောက်ပြီး ထိုအလှပသောမိန်းမသည် အလွန်ချိုမြိန်သောသီချင်းကို သီဆို하였다။ သူသည် ဓျာနမှ ပြန်လည်နုတ်ထွက်လာသောအခါ—အချိန်ကြာမြင့်စွာ စမာဓိမှလည်း ရပ်နားပြီးနောက်—

Verse 25

गान्धर्वं प्रारभंस्ते तु गन्धर्वाः सुरसम्मताः ॥ तस्मिन्नेव क्षणे लब्ध्वा अवसरं पञ्च सायकः ॥

ထို့နောက် နတ်တို့က ချီးမွမ်းအတည်ပြုသော ဂန္ဓဗ္ဗများသည် ဂန္ဓဗ္ဗဂီတကို စတင်တီးခတ်하였다။ ထိုအခဏတည်းတွင် အခွင့်အရေးရသဖြင့် ငါးမြှားရှင် ကာမဒေဝသည် လှုပ်ရှား하였다။

Verse 26

विचकर्ष धनुः पुष्पं सायकान् समयूयुजत् ॥ संलक्ष्य तं मुनिं शान्तं भाविदैवबलात्कृतम् ॥

သူသည် ပန်းလေးကို ဆွဲတင်၍ မြှားများကို တပ်ဆင်하였다။ ထိုတည်ငြိမ်သော မုနိကို စူးစမ်းကြည့်လျက်—လာမည့်ကံကြမ္မာ၏ အင်အားကြောင့် ဤအခြေအနေသို့ ရောက်လာသူကို—

Verse 27

श्रुत्वा तन्मधुरं गीतं पञ्चमालापसुन्दरम् ॥ क्षुब्धचित्तः समभवत्स मुनिः संशितव्रतः ॥

ထိုချိုမြိန်သော သီချင်းကို ကြားသော်—ပဉ္စမသံလှိုင်းတွင် လှပစွာတီးခတ်ထားသဖြင့်—ထိုမုနိ၏ စိတ်သည် လှုပ်ရှားသွား하였다၊ သူသည် တင်းကျပ်သော ဝတ်ပြုကတိရှိသူဖြစ်သော်လည်း။

Verse 28

विचचाराश्रमपदं पश्यन्सन्तुष्टमानसः ॥ दूराद्ददर्श तन्वङ्गीं क्रीडन्तीं कन्दुकेन ताम् ॥

သူသည် အာရှရမ်အဝန်းအဝိုင်းတွင် လှည့်လည်သွားလာ၍ စိတ်ကျေနပ်စွာ ကြည့်ရှုနေ하였다။ အဝေးမှ သူသည် ကိုယ်အင်္ဂါပါးလွှာသော မိန်းမကို ဘောလုံးဖြင့် ကစားနေသည်ကို မြင်하였다။

Verse 29

दृष्ट्वैव तां तु चार्वङ्गीं विद्धः कामेन पत्रिणा ॥ तस्याः समीपमगमत्स्मयमानो महामुनिः ॥

အင်္ဂါရပ်လှပသော မိန်းမကို မြင်သည်နှင့်တပြိုင်နက်၊ ကာမဒေဝ၏ အမွှေးပါမြားဖြင့် ထိုးနှက်ခံရသော မဟာမုနိသည် ပြုံးလျက် သူမအနီးသို့ ချဉ်းကပ်သွား하였다။

Verse 30

सापि दृष्ट्वा देवदत्तं सज्जन्ती हरिणेक्षणा ॥ कटाक्षयन्ती सहसा लज्जमाना विगूहति ॥

သူမလည်း ဒေဝဒတ္တကို မြင်သော် စိတ်လှုပ်ရှား၍ ဆွဲဆောင်ခံရသည်။ သမင်မျက်လုံးရှိသူမသည် မျက်စောင်းထိုးကြည့်ကာ ခဏချင်း ရှက်သွားပြီး ကိုယ်ကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစား하였다။

Verse 31

करेण कन्दुकं घ्नन्ती चञ्चलाक्षी सुपेशला ॥ स्रंसता केशपासेन गलत्पुष्पेण राजता ॥

သူမသည် လက်ဖြင့် ဘောလုံးကို ထိုးရိုက်ကာ မျက်လုံးလှုပ်ရှားသွက်လက်၍ အလွန်နူးညံ့လှပသည်။ ဆံပင်ချည်ကွင်း လျော့ကျ၍ ပန်းများလည်း လျှောကျနေသဖြင့် သူမသည် တောက်ပလှသည်။

Verse 32

मनो हरन्ती तस्यर्षेः ललितैर्विभ्रमोद्भवैः ॥ एतस्मिन्नन्तरे तस्या दक्षिणः पवनोऽहरत् ॥

သူမသည် လှပသိမ်မွေ့၍ ကစားသလိုသော အမူအရာများဖြင့် ရှင်ရသီ၏ စိတ်ကို ဖမ်းစားနေသည်။ ထိုအခိုက်တန့်တွင်ပင် တောင်ဘက်မှ နူးညံ့သောလေက သူမ၏ အဝတ်အစားကို လှန်တင်သွား하였다။

Verse 33

वासः सूक्ष्मं गलन्नीवि काञ्चीदामगुणान्वितम् ॥ पुष्पबाणोऽप्यविध्यत्तं दृष्ट्वा अवसरमन्तिके ॥

သူမ၏ အလွန်ပါးလွှာသော အဝတ်သည် ခါးချည်ကြိုး လျော့ကျလာပြီး ခါးပတ်အလှဆင်ကြိုး၏ အလှတန်ဆာဂုဏ်များ ပေါ်လွင်နေသည်။ အနီးကပ်အခွင့်အရေးကို မြင်၍ ပန်းမြားကိုင် ကာမဒေဝသည်လည်း သူ့ကို ထပ်မံ ထိုးနှက်하였다။

Verse 34

सम्मोहितः स तु मुनिर्गत्वान्तिकमथाब्रवीत् ॥ का त्वं कस्यासि सुभगे वनेऽस्मिन्किञ्चिकीर्षसि ॥

သို့ရာတွင် မောဟဖြင့်လွှမ်းမိုးသွားသော မုနိသည် အနီးသို့သွားကာ ပြောလေ၏— “အို ကံကောင်းသူမ၊ သင်သည် မည်သူနည်း။ မည်သူ၏သူနည်း။ ဤတောအတွင်း၌ မည်သို့ပြုရန် ရည်ရွယ်သနည်း။”

Verse 35

मादृशान्किं मृगयसे बाहुपाशेन वा मृगान् ॥ बद्ध्वा गृहीत्वा वामोरु किं वाऽस्मान्कर्तुमिच्छसि ॥

“သင်သည် ကျွန်ုပ်ကဲ့သို့သော လူတို့ကို လိုက်လံဖမ်းဆီးသလော၊ သို့မဟုတ် သမင်တို့ကို သင်၏လက်မောင်းဖမ်းကွင်းဖြင့် လိုက်လံမုဆိုးလုပ်သလော။ အို လှပသောပေါင်တံရှိသူမ၊ ချည်နှောင်၍ ဖမ်းယူပြီးနောက် ကျွန်ုပ်တို့အား မည်သို့ပြုလိုသနည်း။”

Verse 36

सर्वथाऽस्मांस्तवाधीनान् यद्यद्वा कारयिष्यति ॥ तत्तत्कुर्मो वयं नित्यं तदधीनाः स्म सर्वथा ॥

“အရာရာအားလုံးတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏အာဏာအောက်၌ရှိပါသည်။ သင်က ကျွန်ုပ်တို့အား မည်သို့လုပ်စေလိုသနည်း၊ ထိုအတိုင်းပင် ကျွန်ုပ်တို့သည် အမြဲတမ်း လုပ်ဆောင်ပါမည်။ အရာရာအားလုံးတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်အပေါ် အပြည့်အဝ မှီခိုနေပါသည်။”

Verse 37

रममाणस्तया सार्द्धं भुञ्जन्भोगान्मनोरमान् ॥ तपःप्रभावोपनतान्दिवारात्रमतन्द्रितः ॥

သူမနှင့်အတူ ကစားပျော်ရွှင်လျက်၊ သူသည် စိတ်နှလုံးနှစ်သက်ဖွယ်သော ဘောဂသုခများကို ခံစားလေ၏—ထိုသုခတို့သည် မိမိ၏ တပဿာအာနုභာဝကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာသောအရာများဖြစ်ပြီး—နေ့ည မပျင်းမနာ မရပ်မနား။

Verse 38

बहूनहर्गणानेवं रममाणो यदृच्छया ॥ सुप्तोत्थित इवाकस्माद्विवकेन समन्वितः ॥

ဤသို့ အချိန်အတော်ကြာနေ့များစွာ သူသည် ကံတရားအလိုက် ပျော်ရွှင်ရမဏပြုနေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရုတ်တရက်—အိပ်မက်မှ နိုးထလာသူကဲ့သို့—သူသည် विवेक (ခွဲခြားသိမြင်မှု) ဖြင့် ပြည့်စုံလာ하였다။

Verse 39

निर्वेदं प्राप्तवान् सद्यस् ततो वाच भृशातुरः ॥ अहो भागवती माया ययाहं भृशमोहितः ॥

ချက်ချင်း ဝိရာဂျ (မကပ်လှုပ်မော) ကို ရရှိပြီးနောက် သူသည် အလွန်စိတ်ပူပန်ကာ ပြော၏— “အို! ဘဂဝတီ အလင်းတော်မယာ၊ ထိုမယာကြောင့် ငါသည် အလွန်အမင်း မောဟဖြစ်ခဲ့ရသည်”။

Verse 40

जानन्नपि तपोभ्रंशं प्राप्तो दैवबलात्कृतः ॥ अग्निकुण्डसमा नारी घृतकुम्भसमः पुमान् ॥

သိနေသော်လည်း ကံတရား၏အားကြောင့် တပဿာမှ လျော့ကျ၍ ကျဆုံးခဲ့သည်။ “မိန်းမသည် မီးကန်ကဲ့သို့၊ ယောက်ျားသည် ဂျီ (ghṛta) အိုးကဲ့သို့”။

Verse 41

इति प्रवादो मूर्खाणां विचारान्महदन्तरम् ॥ घृतकुम्भोऽग्नियोगेन द्रवते न तु दर्शनात् ॥

ဤသည်မှာ မိုက်မဲသူတို့၏ စကားပုံဖြစ်၍ ဆင်ခြင်မှုနှင့် အလွန်ဝေးကွာသည်။ ဂျီအိုးသည် မီးနှင့်ထိတွေ့လျှင် ပျော်လျက်၊ မြင်ရုံဖြင့် မပျော်။

Verse 42

पुमांस्त्रीदर्शनादेव द्रवते यद्विमोहितः ॥ नापराधस्त्वतो नार्याः स्वयं यदजितेन्द्रियः ॥

ယောက်ျားတစ်ဦးသည် မောဟကြောင့် မိန်းမကို မြင်ရုံဖြင့်ပင် ‘ပျော်လျက်’ သွားလျှင် အပြစ်သည် မိန်းမ၌ မဟုတ်; အပြစ်သည် သူ့ကိုယ်တိုင်၌ ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူ၏ အင်ဒြိယများ မအောင်နိုင်သေးသောကြောင့်။

Verse 43

इत्युक्त्वाऽसौ निवृत्तात्मा विससर्ज सुराङ्गनाम् ॥ प्रम्लोचा दैववशगो मनस्येतदचिन्तयत् ॥

ဤသို့ဆိုပြီးနောက် စိတ်သည် ပြန်လှည့်သွားသူက ကောင်းကင်အပျို (အပ္ဆရာ) ကို ပြန်လွှတ်လိုက်သည်။ ပရမ်လိုချာသည် ကံတရား၏အာဏာအောက်၌ ရှိ၍ စိတ်ထဲတွင် ဤသို့ စဉ်းစားလေ၏။

Verse 44

उपसर्गो महानत्र तपसो भ्रंशकारकः ॥ त्यक्त्वाश्रममिमं चान्यत्स्थानं गत्वा समाहितः ॥

ဤနေရာ၌ တပသ်ကို ပျက်စီးစေသော အနှောင့်အယှက်ကြီး ရှိသည်။ ဤအာရှရမ်ကို စွန့်၍ အခြားနေရာသို့ သွားကာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ စုစည်းမည်။

Verse 45

तपस्तीव्रं समास्थाय शोषयिष्ये कलेवरम् ॥ इति निश्चित्य मनसा गत्वा भृग्वाश्रमं प्रति ॥

စိတ်ထဲတွင် “ပြင်းထန်သော တပသ်ကို ခံယူ၍ ဤကိုယ်ခန္ဓာကို ခြောက်သွေ့စေမည်” ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ဘೃဂု၏ အာရှရမ်သို့ ဦးတည်သွား하였다။

Verse 46

पश्यन्भृग्वाश्रमं रम्यमुत्तरं गतवान् शनैः ॥ गण्डक्याः पूर्वभागे तु विविक्तं विजनं शुभम् ॥

ဘೃဂု၏ သာယာလှပသော အာရှရမ်ကို မြင်ပြီးနောက် သူသည် တဖြည်းဖြည်း မြောက်ဘက်သို့ သွား하였다။ ဂဏ္ဍကီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် လူမနေသော သီးခြားတိတ်ဆိတ်၍ မင်္ဂလာရှိသော နေရာတစ်ခု ရှိ하였다။

Verse 47

दृष्ट्वा तीरेषु विश्रान्तस्तपोभूमिमचिन्तयत् ॥ भृगुतुङ्गं समासाद्य शङ्कराराधने रतः ॥

ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကြည့်ရှုပြီး မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် နားကာ တပသ်ပြုရန် သင့်တော်သော မြေပြင်ကို စဉ်းစား하였다။ ဘೃဂုတုင်္ဂသို့ ရောက်လျှင် သင်္ကရကို အာရాధနာပြုရာ၌ အလွန်အမင်း စူးစိုက်လေ၏။

Verse 48

अतप्यत तपो घोरं शिवदर्शनलालसः ॥ अथ दीर्घेण कालेन सन्तुष्टः स महेश्वरः ॥

ရှီဝ၏ ဒർശနကို လိုလားတောင့်တ၍ သူသည် ကြမ်းတမ်းသော တပသ်ကို ပြုလုပ်하였다။ ထို့နောက် အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် မဟေရှဝရသည် စိတ်တော်ကျေနပ်လေ၏။

Verse 49

रुरुरित्येव विख्याता पितुरेवाश्रमे स्थिता ॥ युवभिः प्रार्थ्यमानापि चित्ते कञ्चन नाध्यगात ॥

သူမသည် “ရုရူ” ဟူသောအမည်ဖြင့် ကျော်ကြားလာပြီး ဖခင်၏ အာရှရမ်၌ နေထိုင်하였다။ လူငယ်များက လက်ထပ်ရန် တောင်းဆိုကြသော်လည်း သူမ၏ စိတ်နှလုံး၌ မည်သူ့ကိုမျှ မလက်ခံခဲ့။

Verse 50

लिङ्गरूपधरः साक्षादुपर्यपि तथा ह्यधः ॥ तिर्यक् च जलधाराभिर्युक्तस्तत्तापशान्तिकृत् ॥

သူသည် လင်္ဂရုပ်အဖြစ် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာ၍ အပေါ်၌လည်း၊ အောက်၌လည်း၊ အလျားလိုက် အရပ်ရပ်၌လည်း ရှိနေ하였다။ ရေစီးကြောင်းများနှင့် ယှဉ်တွဲကာ ထိုတပ၏ လောင်ကျွမ်းသော အပူကို သက်သာစေ하였다။

Verse 51

उवाच च प्रसन्नात्मा मुने पश्य च मां शिवम् ॥ मामेवावेहि विष्णुं त्वं मा पश्यस्वान्तरं मम ॥

စိတ်နှလုံးကြည်နူးသက်သာစွာဖြင့် သူက ပြော하였다—“ဟေ မုနိ၊ ငါ့ကို ရှိဝအဖြစ် မြင်လော့။ ငါ့ကိုပင် ဗိဿဏုဟု အမှန်တကယ် သိလော့—ငါ့အတွင်း၌ ခွဲခြားမှု မမြင်လော့။”

Verse 52

पूर्वमन्तरभावेन दृष्टवानसि यन्मम ॥ तेन विघ्नोऽभवद्येन गलितं त्वत्तपो महत् ॥

ယခင်က သင်သည် ငါ့ကို ခွဲခြားသဘောဖြင့် မြင်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်ပင် အတားအဆီးတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာ၍ သင်၏ မဟာတပ အားလျော့သွား하였다။

Verse 53

आवामेकेन भावेन पश्यंस्त्वं सिद्धिमाप्स्यसि ॥ तपःप्रभावाल्लिङ्गानि प्रादुर्भूतानि यत्र वै ॥

သင်သည် ငါတို့ကို စိတ်သဘောတစ်မျိုးတည်းဖြင့် မြင်ပါက သင်သည် စိဒ္ဓိကို ရရှိမည်။ အကြောင်းမူကား ထိုနေရာ၌ တပ၏ အာနုဘော်ကြောင့် လင်္ဂများသည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။

Verse 54

समङ्गमिति विख्यातमेतत्स्थानं भविष्यति ॥ स्नात्वाऽत्र गण्डकीतीर्थे मम लिङ्गानि योऽर्च्चयेत् ॥

ဤနေရာသည် “သမင်္ဂမ (Samaṅgama)” ဟူ၍ နာမည်ကျော်ကြားလာမည်။ ဤနေရာရှိ ဂဏ္ဍကီ တီရ္ထ၌ သန့်စင်ရေချိုးပြီး ငါ၏ လင်္ဂများကို ပူဇော်သူသည်—

Verse 55

तस्य योगफलं सम्यग्भविष्यति न संशयः ॥ इति दत्त्वा वरं शम्भुस्तत्रैवान्तरधीयत ॥

သူအတွက် ယောဂကျင့်စဉ်၏ အကျိုးဖလသည် ပြည့်စုံစွာ ပေါ်ထွန်းမည်၊ သံသယမရှိ။ ထိုသို့ ကောင်းချီးပေးပြီးနောက် သမ္ဘူ (Śambhu) သည် ထိုနေရာတင်ပင် အန္တရာဓာန်သွား하였다။

Verse 56

प्रम्लोचापि मुनेर्गर्भं सम्प्राप्याश्रममन्तिकात् ॥ प्रसूतां कन्यकां त्यक्त्वा स्वर्गमेव जगाम ह ॥

ပရမ္လိုချာ (Pramlocā) လည်း မုနိထံမှ ကိုယ်ဝန်ရပြီး အာရှရမ်အနီးသို့ ရောက်လာကာ မွေးကင်းစ မိန်းကလေးကို စွန့်ပစ်၍ တစ်ယောက်တည်း ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားလေ၏။

Verse 57

पुनर्जातमिवात्मानं मन्यमाना शुचिस्मिता ॥ सापि कन्या मृगैस्तत्र रुरुभिर्वर्द्धिता सती ॥

သန့်ရှင်းသော အပြုံးဖြင့် သူမသည် မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည်မွေးဖွားသကဲ့သို့ ထင်မြင်하였다။ ထိုသီလရှိသော မိန်းကလေးကို ထိုနေရာ၌ သမင်များ—အထူးသဖြင့် ရုရုသမင်များက—မွေးမြူစောင့်ရှောက်하였다။

Verse 58

ततः सुनिश्चयं कृत्वा तपसे धृतमानसा ॥ चिन्तयन्ती जगन्नाथं भगवन्तं रमापतिम् ॥

ထို့နောက် အဆုံးအဖြတ်ကို ခိုင်မာစွာ ချမှတ်၍ တပသ (tapas) အတွက် စိတ်ကို တည်ငြိမ်ခိုင်မာစေကာ၊ ဇဂန္နာထ (Jagannātha)—ဘဂဝန်၊ ရမာ (လက္ရှ္မီ) ၏ ပတိ—ကို စဉ်းစားသတိပြု၍ ဓ്യာနပြု하였다။

Verse 59

मासे सा प्रथमे बाला फलाहारपरायणा ॥ एकान्तरे दिनं प्राप्य द्वितीये त्रिदिनान्तरे ॥

ပထမလတွင် ထိုမိန်းကလေးငယ်သည် သစ်သီးများကိုသာ အလေးအနက်ထား၍ စားသောက်နေ하였다။ ဒုတိယလတွင် တစ်ရက်ခြားပြီးမှ အစာစားကာ၊ ထို့နောက် သုံးရက်ခြား၍ စားသောက်하였다။

Verse 60

तृतीये पञ्चमे दिने चतुर्थे सप्तमान्तरे ॥ पञ्चमे नवरात्रेण षष्ठे पञ्चदशाहके ॥

တတိယလတွင် ငါးရက်မြောက်နေ့၌ အစာစား하였다။ စတုတ္ထလတွင် ခုနစ်ရက်ခြားပြီးမှ၊ ပဉ္စမလတွင် ကိုးညကျော်ပြီးမှ၊ ဆဋ္ဌမလတွင် တစ်ဆယ့်ငါးရက်ကျော်ပြီးမှ စားသောက်하였다။

Verse 61

मासेन सप्तमे चैव शीर्णपर्णाशनाष्टमे ॥ त्यक्त्वा तान्यपि सा बाला वाय्वाहारा बभूव ह ॥

သတ္တမလတွင် တစ်လလျှင် တစ်ကြိမ်သာ အစာစား하였다။ အဋ္ဌမလတွင် ခြောက်သွေ့ညှိုးနွမ်းသော ရွက်များကို စား၍ အသက်မွေး하였다။ ထိုအရာများကိုပါ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် မိန်းကလေးငယ်သည် လေကိုသာ အာဟာရအဖြစ်ခံယူသော ဝါယု-အာဟာရဖြင့် နေထိုင်လာ하였다။

Verse 62

सैवं वर्षशतं स्थित्वा हरावेकार्गमानसा ॥ समाधिना समा भूत्वा स्थाणुवन्निश्चला अभवत् ॥

ဤသို့ဖြင့် နှစ်တစ်ရာတိုင်တိုင် တည်ကြည်စွာ နေထိုင်၍၊ ဟရိကိုသာ တစ်ချက်တည်းအာရုံစိုက်သော စိတ်ဖြင့်၊ သမာဓိအားဖြင့် စိတ်ညီမျှမှုကို ရရှိကာ တိုင်တံကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက် ရပ်တည်နေ하였다။

Verse 63

द्वन्द्वानि नाविदच्छापि आत्मभूतान्तरं विना ॥ परां काष्ठां समापन्ना प्रकाशमयकान्तिधृक् ॥

ထိုနောက် မိန်းကလေးသည် ဒွန္ဒ္ဝများကို မမြင်မိတော့ဘဲ၊ မိမိ၏ အတ္တဖြစ်လာပြီးသား အရာမှတပါး အခြားအရာကိုလည်း မသိမြင်တော့하였다။ ထို့ကြောင့် အမြင့်ဆုံး အဆုံးအတန်းသို့ ရောက်ရှိကာ အလင်းဖြင့်ဖွဲ့စည်းသော တောက်ပသည့် ကాంతီကို ဆောင်ထား하였다။

Verse 64

सन्निरुद्धेन्द्रियग्रामाः नाचक्षत बहिःस्थितम् ॥ तदा हृषीकाण्याविश्य संहृत्य स्वं हृदो बहिः ॥

သူမ၏ အင်ဒြိယအစုအဝေးကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားသဖြင့် အပြင်ဘက်ရှိအရာကို မမြင်မိခဲ့။ ထို့နောက် (ဘုရား) သည် အင်ဒြိယများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ သူမ၏ နှလုံးမှ အပြင်ဘက်သို့ ဆွဲထုတ်သကဲ့သို့ ပြန်လည်စုစည်း၍ ချုပ်ထိန်းလိုက်သည်။

Verse 65

स्थितोऽहं वसुधे देवि अक्ष्णोः प्रत्यक्षतां गतः ॥ हृषीकाणि नियम्याहं यतः प्रत्यक्षतां गतः ॥

“အို ဝသုဓာ ဒေဝီ၊ ငါသည် ဤနေရာ၌ ရှိနေပြီး သင်၏ မျက်စိရှေ့တွင် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာပြီ။ အင်ဒြိယများကို ငါ စည်းကမ်းတကျ ထိန်းချုပ်ထားသောကြောင့် တိုက်ရိုက် မြင်နိုင်သည့် အနေအထားသို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။”

Verse 66

हृषीकेश इति ख्यातो नाम्ना तत्रैव संस्थितः ॥ सा मां यदैव नापश्यदुन्मील्य नयने ततः ॥

ထိုနေရာ၌ပင် “ဟೃṣīkēśa” ဟူသော နာမတော်ဖြင့် ကျော်ကြားကာ ထိုနေရာတည်းမှာပင် တည်နေခဲ့သည်။ သူမက မမြင်သေးသဖြင့် ထို့နောက် မျက်လုံးကို ဖွင့်လိုက်သည်။

Verse 67

बहिः स्थितं च मां दृष्ट्वा प्रणनाम कृताञ्जलिः ॥ गद्गदस्वरसंयुक्ता अश्रुक्लिन्नविलोचना ॥

ငါကို အပြင်ဘက်တွင် ရပ်နေသည်ကို မြင်သော် သူမသည် လက်အုပ်ချီ၍ ဦးညွှတ်ပူဇော်ခဲ့သည်။ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အသံက တုန်ယင်ကာ တိတ်တိတ်ကျပ်ကျပ်ဖြစ်ပြီး မျက်လုံးများမှာ မျက်ရည်စိုစွတ်နေ하였다။

Verse 68

अयि बाले विशालाक्षि तुष्टोऽहं तपसस्तव ॥ वरं याचय मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥

“အို မိန်းကလေးငယ်၊ မျက်လုံးကျယ်သူ၊ သင်၏ တပဿာကြောင့် ငါ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၏။ ငါထံမှ ဆုတောင်းတစ်ပါး တောင်းလော့—သင်၏ စိတ်ထဲရှိသမျှကိုပင်।”

Verse 69

अदेयमपि ते दद्मि यदन्येषां सुदुर्ल्लभम् ॥ इति श्रुत्वा प्रभोर्वाक्यं प्रणम्य च पुनः पुनः ॥

“မပေးသင့်သော်လည်း သင့်အား ငါပေးမည်—အခြားသူတို့အတွက် အလွန်ရှားပါးသောအရာတည်း။” ဟု ဘုရားရှင်၏ မိန့်တော်ကို ကြားသော် (သူမ) ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးချကန်တော့၏။

Verse 70

स्तुत्वा तं देवदेवेशं प्रबद्धकरसंपुटा ॥ ददासि चेद्वरं मह्यं देवदेव जगत्पते ॥

ဒေဝတို့၏ အရှင်တော်ကို ချီးမွမ်း၍ လက်အုပ်ချီကန်တော့ကာ (သူမ) ဆို၏—“ဒေဝဒေဝ၊ လောကပတိ၊ အကျွန်မအား ဆုတောင်းတစ်ပါး ပေးမည်ဆိုလျှင်—”

Verse 71

रोमाञ्चिततनुश्चासीत्कदम्बमुकुलाकृतिः ॥ तथा भूतां तु तां दृष्ट्वा प्रावोचमहमाṅ्गनाम् ॥

သူမ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ရောမန်ချိတ ဖြစ်၍ ကဒမ္ဗပန်းအဖူးကဲ့သို့ အရုပ်သဏ္ဌာန် ယူလာ၏။ ထိုသို့ ပြောင်းလဲနေသည်ကို မြင်၍ ငါသည် ထိုမိန်းမအား ပြောဆို၏။

Verse 72

अनेनैव स्वरूपेण भगवन्स्थातुमर्हसि ॥ स्थितोऽस्म्यत्रैव भद्रं ते अपरं वरयाशु मे ॥

“ဤရုပ်သဏ္ဌာန်တည်းဟူသောပုံစံဖြင့်ပင်၊ အို ဘဂဝန်၊ နေထိုင်တော်မူသင့်၏။ အကျွန်ုပ်သည် ဤနေရာ၌ပင် ရပ်နေ၏—သင့်အပေါ် မင်္ဂလာရှိပါစေ; အခြားဆုတောင်းတစ်ပါးကို အမြန်ပေးတော်မူပါ။”

Verse 73

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मां कुरु पावनीम् ॥ मन्नाम्ना क्षेत्रमेतच्च ख्यातं भवतु नान्यथा ॥

“အို ဒေဝေရှ၊ ပျော်ရွှင်တော်မူလျှင် အကျွန်မကို ပဝနီ—သန့်စင်စေသောအရာ ဖြစ်စေတော်မူပါ။ ထို့ပြင် ဤကေတ္တရ (က்ஷೇತ್ರ) သည် အကျွန်မ၏ နာမဖြင့်သာ ကျော်ကြားပါစေ—အခြားမဟုတ်ပါစေနှင့်။”

Verse 74

तामहं देवि सुभगे प्रावोचं पुनरेव हि ॥ तीर्थानां परमं तीर्थं तव देहो भवत्वयम् ॥

ငါသည် ထိုသူမအား ထပ်မံ၍ ပြော၏— “အို ဒေဝီ၊ ကံကောင်းမြတ်နိုးသူမ၊ သင်၏ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် တီရ္ထများအနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး တီရ္ထ ဖြစ်ပါစေ။”

Verse 75

तव नाम्नां च विख्यातमेतत्क्षेत्रं भविष्यति ॥ तव तीर्थे कृतस्नानस्त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥

ထို့ပြင် ဤသန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರသည် သင်၏နာမတော်ကြောင့် ကျော်ကြားလာမည်။ သင်၏ တီရ္ထ၌ ရေချိုးပြီး သုံးညတိုင်တိုင် ဥပဝါသ (အစာရှောင်) ပြုသော ယောကျာ်းသည်—

Verse 76

विलोक्य मां भवेत्पूतो मम वाक्यान्न संशयः ॥ ब्रह्महत्यादि पापानि ज्ञात्वाऽज्ञात्वा कृतान्यपि ॥

ငါကို မြင်တွေ့ရုံဖြင့် သူသည် သန့်စင်လာမည်—ငါ၏စကား၌ သံသယမရှိ။ ဗြာဟ္မဏသတ်မှု စသည့် အပြစ်များကို သိလျက်မသိလျက် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း—

Verse 77

सापि कालेन सञ्जाता तीर्थभूता तथाऽभवत् ॥ एतत्ते कथितं देवि रुरुमाहात्म्यमुत्तमम् ॥

ကာလကြာလာသဖြင့် သူမလည်း ပေါ်ပေါက်လာပြီး ထို့ကြောင့် တီရ္ထအဖြစ် ဖြစ်လာ၏။ အို ဒေဝီ၊ ဤသည်ကား ရုရု၏ အထူးမြတ်သော မာဟာတ္မယကို သင်အား ငါ ပြောကြားပြီးပြီ။

Verse 78

रुरुक्षेत्रस्य प्रभवमेतद्गुह्यं परं मम ॥

ဤသည်ကား ရုရု-က္ෂೇತ್ರ၏ အစပြုရာ—ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး လျှို့ဝှက်ချက် ဖြစ်၏။

Verse 79

यास्यन्ति विलयं क्षिप्रमेवमेतन्न संशयः ॥ इति दत्त्वा वरांस्तस्यै तत्रैवान्तरहितः स्थितः

“သူတို့သည် လျင်မြန်စွာ ပျက်သုဉ်းခြင်းသို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်—ဤအရာ၌ သံသယမရှိ။” ထိုသို့ နាងအား वरदान ပေးပြီးနောက်၊ ထိုနေရာ၌ပင် မျက်ကွယ်အဖြစ် တည်နေ하였다။

Verse 80

तस्य मे चिन्तयानस्य यूयमेव परा गतिः ॥ भवत्प्रसादात्स्वस्थोऽहं निर्भयस्तद्विचिन्त्यताम्

ဤအကြောင်းကို စဉ်းစားနေစဉ်၊ သင်တို့သာလျှင် ကျွန်ုပ်၏ အမြင့်ဆုံး အားကိုးရာ (ပရာဂတိ) ဖြစ်သည်။ သင်တို့၏ ကရုဏာကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် သက်သာ၍ ကြောက်ရွံ့မှုကင်း—ဤအချက်ကို သင့်လျော်စွာ စဉ်းစားပါ။

Verse 81

ललितैः स्वैर्विलासैस्तं मोहयित्वा वशं कुरु ॥ यथा मत्प्रीतिरतुला त्वं मे कार्यकरी सदा

သင်၏ နူးညံ့သော လီလာနှင့် ကိုယ်ပိုင်အလှအပကစားမှုများဖြင့် သူ့ကို မောဟစေ၍ အာဏာအောက်သို့ ယူဆောင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်အောင် ဖြစ်ပြီး သင်သည် အမြဲ ကျွန်ုပ်၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်အောင်မြင်စေပါစေ။

Verse 82

चकर्ष च धनुः कामः पुनःपुनरतन्द्रितः ॥ देवव्रतोऽपि स मुनिः क्षुब्धात्मा नियतोऽपि सन्

ထို့နောက် ကာမဒေဝသည် မပျင်းမနာဘဲ ထပ်ခါထပ်ခါ မြားတံကို တင်၍ ဓနုကို ဆွဲတင်လေ၏။ စည်းကမ်းတကျ ကျင့်ကြံသူ မုနိ ဒေဝဗြတပင်လျှင် အတွင်းစိတ်၌ လှုပ်ရှားကာ ရင်ခုန်သွား하였다။

Verse 83

अथ तां हसमानां च गृहीत्वा दक्षिणे करे ॥ समालिङ्ग्य विषज्जन्तीं रमयामास मोहितः

ထို့နောက် မောဟဖြစ်နေသောသူသည် ပြုံးနေသော နាងကို ညာလက်ဖြင့် ကိုင်ယူ၍၊ နាងက နီးကပ်စွာ ကပ်လျက်ရှိသော် သူသည် နားလည်မသိမသာ အောင့်အင်းကာ ပွေ့ဖက်ပြီး နាងနှင့်အတူ ရမဏပြု၍ ပျော်မြူး하였다။

Verse 84

गण्डकीसङ्गमे स्नात्वा सन्तर्प्य पितृर्देवताः ॥ विष्णुं शिवं च सम्पूज्य तपःस्थानं विचिन्तयन्

ဂဏ္ဍကီမြစ်ဆုံရာ၌ ရေချိုးပြီးနောက်၊ ပိတೃများနှင့် ဒေဝတားတို့အား တර්ပဏနှင့် ပူဇော်သက္ကာဖြင့် စိတ်ကျေနပ်စေ하였다။ ထို့နောက် ဗိဿဏုနှင့် ရှိဝကို ဓမ္မနည်းတကျ ပူဇော်ကာ၊ တပဿာပြုရန် သင့်လျော်သော နေရာကို စဉ်းစားတော်မူ하였다။

Verse 85

देवदत्तोऽपि स मुनिः सम्प्राप्य ज्ञानमुत्तमम् ॥ शिवोपदिष्टमार्गेण सायुज्यं परमं गतः

ထိုမုနိ ဒေဝဒတ္တလည်း အမြင့်မြတ်ဆုံး ဉာဏ်ကို ရရှိပြီးနောက်၊ ရှိဝက သင်ကြားပေးသော မာဂ္ဂအတိုင်း လိုက်နာကာ အမြင့်ဆုံး စာယုဇ္ယ—တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်ခြင်း—သို့ ရောက်ရှိ하였다။

Verse 86

तत्तेजसा वृतं सर्वं तदा दृष्ट्वा वसुन्धरे ॥ अहं विस्मयमापन्नस्तस्याः प्रत्यक्षतां गतः

အို ဝသုန္ဓရာ၊ ထိုအချိန်၌ အရာအားလုံးသည် ထိုတေဇောအလင်းရောင်ဖြင့် လွှမ်းခြုံနေသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ကျွန်ုပ်သည် အံ့ဩသွားပြီး ထိုဒေဝီ၏ တိုက်ရိုက်ရှေ့မှောက်သို့ ရောက်ရှိ하였다။

Verse 87

दुर्लभं ते वरं दद्मि तपसाहं प्रतोषितः ॥ इत्युक्त्वा मां प्रणम्याह रुरुः सा संशितव्रता

“သင့်အား ရရှိရန် ခက်ခဲသော ဆုတောင်းအပေးကို ငါပေးမည်၊ သင်၏ တပဿာကြောင့် ငါ အပြည့်အဝ ပျော်ရွှင်ကျေနပ်၏။” ဟုဆိုပြီးနောက်၊ ဝတ်သစ္စာခိုင်မာသော ရုရုသည် ကျွန်ုပ်အား ဦးညွှတ်နမಸ್ಕာရပြုကာ စကားဆို하였다။

Frequently Asked Questions

The text frames ascetic failure (tapas-bhraṃśa) as a consequence of conditioned vulnerability and external inducement, yet emphasizes personal accountability: Devadatta explicitly denies blaming the woman/apsaras and identifies lack of self-mastery (ajitendriyatā) as causal. A second instruction is doctrinal: Śiva teaches Devadatta to perceive Śiva and Viṣṇu without internal difference (abheda), presenting unified devotion and disciplined practice as the corrective path.

Seasonality is invoked through Vasanta (spring) and the Malaya breeze as agents of sensory stimulation in the temptation episode. For austerities, the chapter gives a staged fasting schedule across months (e.g., alternating-day intake, then every third day, fifth day, seventh day, ninth-night interval, then fifteen-day interval), culminating in leaf-eating and finally vāyu-āhāra (subsisting on air). It also prescribes a trirātra-upavāsa (three-night fast) connected to tīrtha bathing and darśana.

Through Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response, the narrative ties moral discipline to landscape sanctification: forests, groves, lotus ponds, and river confluences become pedagogical settings where ethical restraint and ritual purification are enacted. The Gaṇḍakī-tīrtha is presented as a stabilizing terrestrial node—bathing, worship, and regulated austerities are described as practices that ‘purify’ human conduct, implicitly aligning human behavior with the maintenance of an ordered, sacred ecology.

Devadatta is identified as a brāhmaṇa of the Bhṛgu lineage (Bhṛguvaṃśa), linking the story to Bhṛgūśrama as a named ascetic-cultural site. Divine/semidivine figures include Indra (Śakra, Śatamanyu), Kāma, Vasanta, the Malaya wind (Malaya-anila), gandharvas, the apsaras Pramlocā, and Śiva (Mahādeva) who grants the tīrtha-boon and doctrinal instruction.