
Kokāmukha (Badarī) Māhātmya
Tīrtha-Māhātmya (Sacred Geography & Ritual Soteriology)
ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် ပෘထဝီ (ဓရာ) သည် ဝရာဟာအား “အမြဲတမ်း ဘယ်မှာ နေထိုင်သနည်း၊ အမြင့်ဆုံး အာသန/တည်နေရာသည် အဘယ်နည်း၊ မည်သည့် ကုသိုလ်ကံများက သတ္တဝါတို့ကို သေပြီးနောက် ‘အထူးကောင်းမြတ်သော’ အခြေအနေသို့ ပို့ဆောင်သနည်း” ဟု မေးမြန်းသည်။ ဝရာဟာက ကိုကာမုခ—ဘဒရီ (Badarī) ဟုလည်း ခေါ်သော—ကို မိမိအလွန်ချစ်မြတ်နိုးသည့် အလွန်သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರအဖြစ် ချီးမြှောက်ကာ၊ မိမိ၏ “အမြင့်ဆုံး ရုပ်သဏ္ဌာန်” ကို မြင်တွေ့နိုင်သည့် လျှို့ဝှက်တည်နေရာဟု ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ကೌရှိကီ မြစ်နှင့် ဆက်နွယ်သော အမည်ရှိ ရေတိရ္ထများ၊ ရေကျ/ဓာရာများ၊ ရေကန် (saras) များ၊ ဝဋ (vaṭa) သစ်ပင်များနှင့် သီလာ (śilā) ကျောက်တုံးများတွင် စနာန (snāna) ရေချိုးခြင်း၊ ညလုံးပတ် ဥပဝါသ/အဟောရात्र ဝတ် (rātri-upoṣita; ahorātra) နှင့် စည်းကမ်းတကျ အကျင့်သီလကို လိုက်နာခြင်းတို့ကို အစီအစဉ်တကျ ညွှန်ကြားသည်။ အကျင့်တစ်ရပ်ချင်းစီကို ကံသန့်စင်ခြင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော ဒွီပ သို့မဟုတ် လောကများတွင် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းနှင့် နောက်ဆုံး ဝရာဟာ/ဗိဿနု၏ ဓာမ်သို့ ရောက်ခြင်းတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ဖော်ပြကာ၊ မြေပြင်အခြေပြု သန့်ရှင်းသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သီလတရားထိန်းချုပ်မှုကို သင်ကြားသည့် တီရ္ထမဟာတ္မယအဖြစ် တင်ပြထားသည်။
Verse 1
अथ कोकामुख(बदरी) माहात्म्यम्॥ धरण्युवाच॥ श्रुतानि देवस्थानानि त्वया प्रोक्तानि यान्युत॥ कस्मिंस्तिष्ठसि नित्यं त्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति॥
ထို့နောက် ကိုကာမုခ (ဗဒရီ) ၏ မဟာတ္မိယ။ ဓရဏီက ဆိုသည်—“သင်ဖော်ပြခဲ့သော ဒေဝသ္ထာနများကို ကျွန်ုပ် ကြားနာပြီးပြီ။ သင်သည် အမြဲတမ်း မည်သည့်နေရာ၌ နေထိုင်သနည်း။ ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားသင့်သည်။”
Verse 2
किं च ते परमं स्थानं यत्र मूर्त्याकृतिर्भवान्॥ कस्मिन्स्थाने कृतं कर्म येन यात्युत्तमां गतिम्॥
ထို့ပြင် မိမိ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး နေရာ (ပရမဓာမ) သည် မည်သည့်နေရာနည်း၊ ထိုနေရာ၌ သင်သည် မူရတိရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ရှိသနည်း။ မည်သည့်အရပ်၌ ပြုသော ကမ္မကြောင့် အမြင့်ဆုံးသော ဂတိကို ရောက်နိုင်သနည်း။
Verse 3
श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि भक्तानां भक्तवत्सले॥ येषु स्थानेषु तिष्ठामि कथ्यमानानिमाञ्छृणु॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “ဟေ ဒေဝီ၊ ဘက္တတို့ကို ချစ်ခင်ကာကွယ်သူ၊ အမှန်တရားအတိုင်း ငါ၏စကားကို နားထောင်လော့။ ငါတည်ရှိနေသော အရပ်များကို ပြောကြားမည်၊ ထိုအကြောင်းကို နားထောင်လော့။”
Verse 4
तव कोकामुखं नाम यन्मया पूर्वभाषितम्॥ बदरीति च विख्यातं गिरिराजशिलातलम्॥
ငါက အရင်က ပြောခဲ့သော “ကိုကာမုခ” ဟူသော နေရာသည် “ဘဒရီ” ဟူ၍လည်း ကျော်ကြားပြီး၊ တောင်တန်းတို့၏ ရာဇာတောင်ပေါ်ရှိ ကျောက်ပြင်မြေ ဖြစ်သည်။
Verse 5
स्थानं लोहर्गलं नाम म्लेच्छराजसमाश्रितम्॥ क्षणं चापि न मुञ्चामि एवमेतन्न संशयः॥
“လိုဟာရ္ဂလ” ဟူသော နေရာတစ်ခုရှိပြီး မလေစ္ဆ ရာဇာနှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ငါသည် ထိုနေရာကို ခဏမျှပင် မစွန့်လွှတ်၊ ဤသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်၍ သံသယမရှိ။
Verse 6
सचैत्यम् पश्य मे स्थानं जगदेतच्चराचरम्॥ सर्वत्राहं वरारोहे न मन्न्यूनं हि जानते॥
ပုဏ္ဏကန့်သတ် (စေတီ/ချိုင်တျ) နှင့်အတူ ငါ၏ နေရာကို ကြည့်လော့—ဤလောကတစ်ခုလုံး၊ လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးပင်။ ဟေ အင်္ဂါလှပသူ၊ ငါသည် နေရာအနှံ့ရှိသည်၊ ထို့ကြောင့် မည်သည့်အရပ်၌မဆို ငါကို ချို့တဲ့သည်ဟု မထင်ရ။
Verse 7
ये तु जानन्ति मां देवि गुह्यां कामगतिं मम॥ शीघ्रं कोकामुखं यान्तु मम कर्मपरायणाः॥
အို ဒေဝီ၊ ငါ့ကို—ငါ၏ လျှို့ဝှက်သော ဆန္ဒလမ်းကြောင်းကို—သိသူတို့သည် ငါအတွက် သတ်မှတ်ထားသော ကర్మနှင့် ဝတ္တရားများ၌ အလေးထားကာ ကိုကာမုခသို့ အမြန်သွားကြစေ။
Verse 8
ततो देववचः श्रुत्वा पृथिवी वाक्यमब्रवीत्॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय निर्वृतेनान्तरात्मना॥
ထို့နောက် ဒေဝ၏ မိန့်တော်ကို ကြားပြီး ပෘထဝီက ပြော하였다။ လက်အုပ်ချီကို ခေါင်းပေါ်တင်၍ အတွင်းစိတ်သည် ငြိမ်းချမ်း၍ ကျေနပ်ပြည့်ဝနေ하였다။
Verse 9
धरण्युवाच॥ सर्वतो लोकनाथेश परं कौतूहलं हि मे॥ कथं कोकामुखं श्रेष्ठं तद्भवान्वक्तुमर्हसि॥
ဓရဏီက ဆိုသည်—အို လောကနာထေရှ၊ အရပ်ရပ်မှ လောကတို့၏ ကာကွယ်ရှင်၊ ကျွန်မ၌ အလွန်ကြီးသော စူးစမ်းလိုစိတ်ရှိသည်။ ကိုကာမုခသည် မည်သို့ အထွတ်အမြတ်ဖြစ်သနည်း၊ ရှင်းပြပေးတော်မူပါ။
Verse 10
यस्तु कोकामुखं गत्वा भूयो विनिवर्तते॥ कर्माणि तत्र कुर्वीत चेष्टं भवति चात्मनि॥
သို့သော် ကိုကာမုခသို့ သွားပြီး ပြန်လည်လာသူသည် ထိုနေရာ၌ သတ်မှတ်ထားသော ကర్మများကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့နောက် ရည်ရွယ်ထားသော ဝိညာဉ်ရေး အကျိုးသည် မိမိအတွင်း၌ပင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 11
यानि यानि च क्षेत्राणि त्वया पृष्टानि वै धरे। कोकामुखसमं स्थानं न भूतं न भविष्यति॥
အို ဓရေ၊ သင်မေးမြန်းခဲ့သော သန့်ရှင်းရာ က్షೇತ್ರ များအနက် ကိုကာမုခနှင့် တူညီသော နေရာသည် အတိတ်တွင်လည်း မရှိခဲ့၊ အနာဂတ်တွင်လည်း မရှိလာမည်မဟုတ်။
Verse 12
मम सा परमा मूर्तिर्यां न जानन्ति गोपिताम्॥ स्थितं कोकामुखं नाम एतत्ते कथितं मया॥
ဤသည်မှာ အားလုံးမသိနိုင်အောင် ဖုံးကွယ်ထားသော ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ရုပ်သဏ္ဍာန် ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် “ကိုကာမုခ” ဟူသော အမည်ရှိသော အရပ်တည်ရှိသည်—ဤအကြောင်းကို ငါက သင်အား ပြောကြားပြီးပြီ။
Verse 13
श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि॥ तस्मिन्कोकामुखं रम्यं कथ्यमानं मया।अनघे॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– အို ဒေဝီ၊ သင် ငါ့ကို မေးမြန်းသော အရာကို အမှန်တရားအတိုင်း ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။ အို အပြစ်ကင်းသူမ၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ လှပသော “ကိုကာမုခ” ကို ငါက ရှင်းလင်းဖော်ပြနေသည်။
Verse 14
जलबिन्दुरिति ख्यातात्पर्वतात्पत्तनाद्भुवि॥ तत्तु गुह्यतमं देवि कृत्वा कर्म महौजसम्॥
“ဇလဘိန္ဒု” ဟု ကျော်ကြားသော တောင်မှ ရေစီးသည် မြေပြင်သို့ ကျဆင်းလာသည်။ အို ဒေဝီ၊ ဤအရာသည် အလွန်လျှို့ဝှက်၏; ထိုနေရာ၌ မဟာဩဇာရှိသော ကర్మ/ပူဇာဝိธีကို ဆောင်ရွက်သင့်သည်။
Verse 15
सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति॥ विष्णुधारेति विख्याता कोकायां मम मण्डले॥
အဆက်အသွယ်နှင့် အလှုပ်အရှားကပ်ငြိမှုအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ပြီး သူသည် ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။ ကိုကာ၌ ငါ၏ သန့်ရှင်းသော မဏ္ဍလအတွင်း၌ ၎င်းကို “ဗိෂ္ဏုဓာရာ” ဟု ကျော်ကြားကြသည်။
Verse 16
पर्वतात्पतिता भूमौ धारा मुसलसन्निभा॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा स्नायात्तत्र प्रयत्नतः॥
တောင်မှ ကျဆင်း၍ မြေပြင်သို့ ရောက်လာသော ရေစီးတစ်စင်းသည် အင်အားနှင့် ပုံသဏ္ဍာန်အားဖြင့် မုဆလ (ထောင်းတံ) ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ တစ်နေ့တစ်ည နေထိုင်ပြီးနောက် ကြိုးစားအားထုတ်ကာ ထိုနေရာတွင် ရေချိုးသင့်သည်။
Verse 17
जम्बूद्वीपे प्रजायेत जम्बूर्यत्र प्रतिष्ठिता ॥ जम्बूद्वीपं परित्यज्य जायते मम पार्श्वगः ॥
လူသည် ဇမ္ဗူဒွီပ၌ မွေးဖွားသည်၊ ထိုနေရာ၌ ဇမ္ဗူ (ဂျာမုန်/rose-apple) သစ်ပင် တည်ထောင်ထား၏။ ထို့နောက် ဇမ္ဗူဒွီပကို စွန့်လွှတ်ပြီး ငါ၏ဘေးနား၌ နီးကပ်စွာ နေထိုင်သူအဖြစ် မွေးဖွားလာသည်။
Verse 18
अग्निष्टोमसहस्राणां फलं प्राप्नोति मानवः । न मुह्यति स कर्तव्ये फलं प्राप्नोति चोत्तमम् ॥
လူသည် အဂ္နိဋ္ဌိုမ ယဇ္ဉများ ထောင်ပေါင်းများနှင့် တူညီသော ကုသိုလ်ဖလကို ရရှိသည်။ မိမိပြုရမည့် တာဝန်၌ မ भ्रमမိဘဲ အထွဋ်အမြတ် ဖလကိုလည်း ရရှိသည်။
Verse 19
पश्यते परमां मूर्त्तिमेतां मम न संशयः ॥ तत्र विष्णुपदं नाम स्थानं कोकामुकाश्रितम् ॥
သူသည် ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မြင်တွေ့ရသည်—သံသယမရှိ။ ထိုနေရာ၌ ‘ဗိဿ္ဏုပဒ’ ဟု ခေါ်သော အရပ်တစ်ခုရှိပြီး ကိုကာမုကာနှင့် ဆက်နွယ်တည်ရှိသည်။
Verse 20
एतत्कश्चिन्न जानाति धरे वाराहसंश्रितम् ॥ तस्मिन्कृतोदको देवि नरो रात्रावुपोषितः ॥
အို မြေမိခင်၊ ဤအရာကို ဝရားဟ (Varāha) နှင့် ဆက်နွယ်ကြောင်း သိသူသည် အလွန်ရှားပါးသည်။ အို ဒေဝီ၊ ထိုနေရာ၌ ရေကရိယာ (ဥဒကကမ္မ) ကို ပြုလုပ်ပြီး ညလုံးပတ်လုံး ဥပဝါသ် ဆောင်သူယောက်ျားသည်...
Verse 21
क्रौञ्चद्वीपे प्रजायेत मम भक्तिपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्गुह्यस्थाने परे मम ॥
ငါ့အပေါ် ဘက္တိကို အပြည့်အဝ အားထားလျက် သူသည် က္ရောဉ္စဒွီပ၌ မွေးဖွားလာသည်။ ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ပင် ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး လျှို့ဝှက်အရပ်၌ သူသည် အသက်ရှူသက်ကို စွန့်လွှတ်သည်။
Verse 22
सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोके स गच्छति ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम क्रीडितं यत्त्वया सह ॥
ချိတ်ဆက်မှုနှင့် စွဲလမ်းမှုအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် သူသည် ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်ရ၏။ “ဝိષ્ણုဆရ” ဟူသော ရေကန်တစ်ကန်ရှိပြီး—သင်နှင့်အတူ လီလာကစားခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သည်။
Verse 23
यत्र दंष्ट्राप्रहारेण चाहृतासि वसुन्धरे ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत प्रातःकाले वसुन्धरे ॥
အို ဝသုန္ဓရာ (မြေကြီး)၊ ဆင်တံ (ဒံෂ္ဍရာ) ၏ ထိုးနှက်မှုကြောင့် သင်ကို မြှောက်တင်ယူခဲ့သည့် နေရာ၌၊ အို မြေကြီး၊ မနက်ခင်းအချိန်တွင် အမှန်တကယ် ရေချိုးသင့်၏။
Verse 24
सर्वपापविशुद्धात्मा मम लोकं स गच्छति ॥ सोमतीर्थमिति ख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥
အပြစ်အားလုံးမှ သန့်စင်သော အတ္တရှိသူသည် ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်ရ၏။ ငါ၏ မဏ္ဍလအတွင်းရှိ ကိုကာ၌ ၎င်းကို “ဆိုမတီရ္ထ” ဟု ကျော်ကြားသည်။
Verse 25
यत्र पञ्चशिलाभूभिर्विष्णुनाम्ना तथाङ्किता ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥
ဗိဿနု၏ နာမတော်ကို ထွင်းရေးထားသော ကျောက်ငါးလုံးဖြင့် မြေပြင်ကို အမှတ်အသားပြုထားသည့် နေရာ၌—လူတစ်ဦးသည် ငါးညတာ နိယမကို ထိန်းသိမ်းပြီး ထိုနေရာတွင် ရေချိုးလျှင်...
Verse 26
गोमेदे जायते द्वीपे मम मार्गानुसारकः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्यक्षेत्रे परे मम ॥
ငါ၏ မာဂ်ကို လိုက်နာသူသည် “ဂိုမေဒ” ဟူသော ဒွီပ၌ မွေးဖွားရ၏။ ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ပင် ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး လျှို့ဝှက်သန့်ရှင်းရာ (ဂုဟျ-က்ஷೇತ್ರ) တွင် အသက်ရှူသက်တမ်းကို စွန့်လွှတ်ရ၏။
Verse 27
सर्वपापविनिर्मुक्तः शुद्धात्मा मां स पश्यति ॥ तुङ्गकूटेतिविख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥
အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်ကင်း၍ စိတ်ဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသူသည် ငါ့ကို မြင်တွေ့ရ၏။ ငါ၏ သန့်ရှင်းသော မဏ္ဍလအတွင်း ကိုကာဒေသ၌ “တုင်္ဂကူဋ” ဟု ကျော်ကြားသော နေရာတစ်ခု ရှိသည်။
Verse 28
कुशद्वीपं समासाद्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अनित्यमाश्रमं नाम क्षेत्रकर्मसुखावहम् ॥
ကူရှဒွီပသို့ ရောက်ပြီးနောက် သူသည် ငါ၏ လောကများတွင် နေထိုင်၏။ ထိုနေရာတွင် “အနိတျယမာအာရှရမ်” ဟု ခေါ်သော အာရှရမ်တစ်ခု ရှိပြီး ထိုကွင်းမြေ၌ ပြုသော ကုသိုလ်ကံ၏ သုခကို ပေးဆောင်သော သန့်ရှင်းရာ က్షೇತ್ರ ဖြစ်သည်။
Verse 29
देवाश्च यं न जानन्ति किंपुनर्मनुजादयः ॥ तत्र स्नात्वा वरारोहे अहोरात्रोषितो नरः ॥
ထိုနေရာကို နတ်တို့တောင် မသိကြသေး—လူသားတို့နှင့် အခြားသူများက ဘယ်လို သိနိုင်မည်နည်း—အို လှပသော တင်ပါးရှိသူမ၊ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးပြီး တစ်နေ့တစ်ည နေထိုင်သော ယောကျာ်းသည်…
Verse 30
जायते पुष्करद्वीपे मम कर्मपरायणः ॥ अथ तत्र मृतो भूमे पुण्यक्षेत्रे महाशुचिः ॥
သူသည် ပုရှ္ကရဒွီပ၌ ပြန်လည်မွေးဖွားကာ ငါ သတ်မှတ်ထားသော ကర్మများ၌ အလေးထားတည်ကြည်၏။ အို မြေမိခင်၊ ထိုပုဏ္ဏကွင်း (ပုဏ္ဏက்ஷೇತ್ರ) ၌ သူ သေဆုံးပါက အလွန်သန့်ရှင်းသူ ဖြစ်လာ၏။
Verse 31
सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥ अस्त्यत्राग्निसरो नाम परं गुह्यं मम स्थितम् ॥
အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်ကင်းပြီးနောက် သူသည် ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်၏။ ဤနေရာတွင် “အဂ္ဂနိသာရ” ဟု ခေါ်သော နေရာတစ်ခု ရှိပြီး အလွန်လျှို့ဝှက်ကာ ငါ၏ အဓိဋ္ဌာန်အဖြစ် တည်ထားသော သန့်ရှင်းရာ ဖြစ်သည်။
Verse 32
पञ्च धाराः पतन्त्यत्र गिरिकुञ्जसमाश्रिताः ॥ तत्र चापि कृतस्नानः पञ्चरात्रोषितो नरः ॥
ဤနေရာ၌ တောင်တန်းအုပ်စုအတွင်း အားကိုးတည်ရှိလျက် ရေစီးငါးသွယ် ကျဆင်းလာသည်။ ထိုနေရာ၌လည်း သန့်စင်ရေချိုးပြီး ငါးညတိုင်တိုင် နေထိုင်သောသူသည်…
Verse 33
कुशद्वीपे च जायेत मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म महौजसम् ॥
သူသည် ကုရှဒွီပ၌ ပြန်လည်မွေးဖွား၍ ငါသတ်မှတ်သော ကမ္မများ၌ အလေးထားတည်ကြည်သူ ဖြစ်မည်။ ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ အင်အားကြီးမားသော ကမ္မတစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်ပြီး သက်ရှူအသက်ကို လွှတ်ချမည်။
Verse 34
कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ अस्ति ब्रह्मसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥
ကုရှဒွီပမှ လွဲချော်သွားပြီးနောက် သူသည် ဘြဟ္မလောကသို့ သွားရောက်သည်။ ထိုနေရာ၌ ‘ဘြဟ္မစာရ’ ဟူသော အမည်ရှိ လျှို့ဝှက်သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರတစ်ခု ရှိပြီး၊ ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး သန့်မြတ်နယ်မြေ ဖြစ်သည်။
Verse 35
यत्र धारा पतत्येका पुण्या भूमिशिलातले ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥
မြေပြင်ကျောက်မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ သန့်ရှင်းသော ရေစီးတစ်သွယ် ကျဆင်းရာနေရာ၌—ငါးညတိုင်တိုင် နေထိုင်ပြီးသောသူသည် သန့်စင်ရေချိုးကို ပြုလုပ်သင့်သည်။
Verse 36
वसते सूर्यलोकेषु मम मार्गानुसारकः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्सूर्यधारां समाश्रितः ॥
ငါ၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာသူသည် နေမင်း၏ လောကများ၌ နေထိုင်သည်။ ထို့နောက် ဤနေရာ၌ ‘နေဓာရာ (Sūryadhārā)’ ကို အားကိုးလျက် သက်ရှူအသက်ကို လွှတ်ချသည်။
Verse 37
एका धारा पतत्यत्र देवि पूर्णा शिलोच्चयात् ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकमेकं दिनं तथा
အို ဒေဝီ၊ ဤနေရာ၌ ကျောက်တောင်မြင့်မှ ရေစီးတစ်စင်း ပြည့်ဝစွာ ကျဆင်းနေသည်။ ထိုနေရာ၌ နေ့စဉ် အလှည့်ကျ အစဉ်လိုက် ရေချိုးသင့်သည်။
Verse 38
सप्तरात्रोषितो भूत्वा मम कर्म समाश्रितः ॥ स्नात्वा सप्तसमुद्रेषु लब्धसंज्ञः समाहितः
ညခုနစ်ည နေထိုင်ပြီး၊ ငါသင်ကြားထားသော ကర్మ-ဝတ်တရားများကို အားကိုးကာ၊ သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်ခု၌ ရေချိုးပြီးနောက်၊ သူသည် သတိပြန်လည်ရရှိ၍ စိတ်တည်ငြိမ် သမာဓိရှိလာသည်။
Verse 39
सप्तद्वीपेषु विहरेन् मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम भक्तिसमन्वितः
သူသည် ငါသင်ကြားသော ကర్మ-ဝတ်တရားများကို အထူးအလေးထားကာ တိုက်ကြီး ခုနစ်ခု၌ လှည့်လည်သွားလာစေ။ ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ ငါ့အပေါ် ဘက္တိဖြင့် ပြည့်စုံလျက် အသက်ရှူသက်တမ်းကို လွှတ်ချသည်။
Verse 40
सप्तद्वीपमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धर्मोद्भवं नाम तस्मिन् क्षेत्रे परे मम
တိုက်ကြီး ခုနစ်ခုကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် သူသည် အမှန်တကယ် ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။ ငါ၏ အမြင့်မြတ်သော သန့်ရှင်းရာ က్షೇತ್ರ၌ ‘ဓမ္မောဒ္ဘဝ’ ဟူသော နာမည်ရှိသော နေရာတစ်ခု ရှိသည်။
Verse 41
गिरिकुञ्जात् पतत्येका धारा भूमितले शुभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकरात्रोषितो नरः
တောင်တန်းအုပ်စုမှ မင်္ဂလာရှိသော ရေစီးတစ်စင်းသည် မြေပြင်သို့ ကျဆင်းလာသည်။ လူတစ်ယောက်သည် ညတစ်ည နေထိုင်ပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသင့်သည်။
Verse 42
स वैश्यो जायते शूद्रो मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् गुह्ये देवि शिलोच्चये
သူသည်—ဝိုင်ရှျယ ဖြစ်သော်လည်း—ကျွန်ုပ်သင်ကြားသော ကర్మနှင့်ဝတ္တရားများ၌ အလေးထားသဖြင့် ရှုဒ္ဒရ အဖြစ် ပြန်လည်မွေးဖွားသည်။ ထို့နောက် အို ဒေဝီ၊ လျှို့ဝှက်သော ရှိလိုစ္စယ၌ သူ၏ အသက်ရှူကို စွန့်လွှတ်သည်။
Verse 43
साङ्गयज्ञं सदक्षिण्यं भुक्त्वा मां प्रतिपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम
အင်္ဂများပြည့်စုံ၍ ဒက္ခိဏာတော်လှူသင့်တော်စွာ ပါဝင်သော ယဇ္ဉ၏ အကျိုးကို ခံစားပြီးနောက် သူသည် ကျွန်ုပ်ထံသို့ ရောက်ရှိသည်။ “ကိုဋိဝဋ” ဟူသော ကျွန်ုပ်၏ လျှို့ဝှက်၍ အမြင့်မြတ်သော က္ෂೇತ್ರတစ်ခု ရှိသည်။
Verse 44
एका धारा पतत्यत्र वटमूलमुपाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुरुते नरो रात्रावुपोषितः
ဤနေရာတွင် ရေစီးတစ်စင်းသာ ကျဆင်း၍ ဗညားပင်၏ အမြစ်အောက်၌ တည်နေသည်။ ညတစ်ညလုံး ဥပဝါသ်ထားသော ယောကျာ်းသည် ထိုနေရာတွင် သန့်စင်ရေချိုး (စနာန်) ပြုလုပ်သည်။
Verse 45
यावन्ति वटपत्राणि तस्मिञ्छृङ्गे परे मम ॥ तावद्वर्षसहस्राणि रूपसम्पत्समन्वितः
ကျွန်ုပ်၏ အမြင့်မြတ်သော ထိပ်တောင်ပေါ်ရှိ ဗညားပင်၏ အရွက်အရေအတွက် မည်မျှရှိသနည်း၊ ထိုအရေအတွက်နှင့်တူညီသော ထောင်နှင့်ချီသော နှစ်ကာလတစ်လျှောက် သူသည် ရုပ်ရည်လှပမှုနှင့် စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံနေသည်။
Verse 46
अग्निवर्णस्ततो भूत्वा मम लोकं स गच्छति॥ पापप्रमोचनं नाम गुह्यमस्मिन्परं मम
ထို့နောက် မီးကဲ့သို့ တောက်ပသော အရောင်တော်ဖြစ်လာပြီး သူသည် ကျွန်ုပ်၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။ ဤနေရာတွင် “ပါပမိုချန” ဟူသော ကျွန်ုပ်၏ လျှို့ဝှက်၍ အမြင့်မြတ်သော အရပ်ရှိပြီး “အပြစ်ဖယ်ရှားခြင်း” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
Verse 47
पतत्येकतमा धारा स्थूला कुम्भसमा ततः॥ यस्तत्र कुरुते स्नानमहोरात्रोषितो नरः॥
ထိုနေရာ၌ ရေစီးတစ်စင်းတည်း ကျဆင်းလာသည်—ရေခွက်(အိုး)တစ်လုံးအတိုင်းအတာမျှ ထူထဲ၏။ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးကာ တစ်နေ့တစ်ညလုံး နေထိုင်သောသူသည်,
Verse 48
जायते च चतुर्वेदी मम कर्मपरायणः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कौशिकीमाश्रितो नदीम्॥
သူသည် ဝေဒလေးပါးကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သူ ဖြစ်လာပြီး ငါသတ်မှတ်ထားသော ကర్తဝယ(တာဝန်ကမ္မ)တို့၌ အလေးထားတည်ကြည်၏။ ထို့နောက် ကောရှိကီမြစ်ကို အားကိုး၍ နေထိုင်ကာ ထိုနေရာ၌ပင် အသက်ရှူ(ပရာဏ)ကို လွှတ်ချသည်။
Verse 49
यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः॥ मोदते वासवे लोके मम मार्गानुसारिणि॥
ထိုနေရာ၌ ရေချိုးကာ ငါးညတိုင်တိုင် နေထိုင်သောသူသည် ငါ၏ မာဂ္ဂကို လိုက်နာသူအဖြစ် ဝါသဝ(အိန္ဒြ)၏ လောက၌ ပျော်ရွှင်မြူးတူး၏။
Verse 50
तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ वासवं लोकमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति॥
ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ပင် ငါသတ်မှတ်ထားသော တာဝန်ကမ္မတို့၌ တည်ကြည်၍ အသက်ရှူ(ပရာဏ)ကို လွှတ်ချသည်။ ဝါသဝ၏ လောကကို စွန့်ကာ ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။
Verse 51
यमव्यसनकं नाम गुह्यमस्ति परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैकं कौशिकीमाश्रितं नदीम्॥
ယမဗျသနက ဟူသော လျှို့ဝှက်သန့်ရှင်းရာနေရာတစ်ခု ရှိပြီး ငါအတွက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်၏။ ထိုနေရာ၌ ကောရှိကီမြစ်နှင့် ဆက်နွယ်သော ရေစီးတစ်စင်းတည်း စီးဆင်းနေသည်။
Verse 52
यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः॥ न स गच्छति दुर्गाणि यमस्य व्यसनं महत्॥
ထိုနေရာ၌ တစ်ညတည်းတည်းခိုပြီး ရေချိုးသောသူသည် ယမနှင့်ဆိုင်သော ကြီးမားသည့်ဒုက္ခဖြစ်စေသော ခက်ခဲသောလမ်းကြောင်းများသို့ မသွားရ။
Verse 53
अथ तत्र त्यजेत्प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ विशुद्धो मुक्तपापोऽसौ मम लोकं स गच्छति॥
ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ ငါသင်ကြားထားသော တာဝန်ဓမ္မများကို အားထုတ်လိုက်နာသူက အသက်ရှူသက်ကို စွန့်လွှတ်ပါက၊ သန့်ရှင်း၍ အပြစ်ကင်းစင်သဖြင့် ငါ၏လောကသို့ ရောက်သည်။
Verse 54
मातङ्गं नाम विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैव आश्रितं कौशिकीं नदीम्॥
ထိုကွင်းမြေ၌ ‘မာတင်ဂ’ ဟု အမည်ကျော်ကြားသော နေရာတစ်ခုရှိပြီး ငါအလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော အထွတ်အမြတ်နေရာဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ပင် ကೌသိကီ မြစ်နှင့် ဆက်နွယ်သော စီးကြောင်းတစ်ခု စီးဆင်းနေသည်။
Verse 55
विद्वाञ्छुचिश्च जायेत ममकामर्नुसारकः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्ये देवि परे मम॥
သူသည် ဉာဏ်ပညာရှိ၍ သန့်ရှင်းလာကာ ငါ၏အလိုတော်ကို လိုက်နာသူ ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် အို ဒေဝီ၊ ငါအလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော လျှို့ဝှက်နေရာ၌ပင် ထိုသူသည် အသက်ရှူသက်ကို စွန့်လွှတ်သည်။
Verse 56
मुक्त्वा किम्पुरुषं भेदं मम लोकं च गच्छति॥ अस्ति वज्रभवं नाम गुह्ये तस्मिन्परं मम॥
ကိမ္ပုရုಷ ဖြစ်ခြင်း၏ ခွဲခြားမှုကို စွန့်လွှတ်ပြီး သူသည် ငါ၏လောကသို့ သွားရောက်သည်။ ငါအလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော ထိုလျှို့ဝှက်နေရာ၌ ‘ဝဇ္ရဘဝ’ ဟု အမည်ရသော သန့်မြတ်နေရာတစ်ခု ရှိသည်။
Verse 57
स्रोतो वहति तत्रैकमाश्रितं कौशिकीं नदीम् ॥ स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥
ထိုနေရာ၌ ကောသိကီ မြစ်နှင့် ဆက်စပ်သော ရေစီးတစ်စင်းတည်း စီးဆင်းနေသည်။ ထိုနေရာ၌ တစ်ညအိပ်နေရပြီး ရေချိုးသူသည် ဖော်ပြထားသော အကျိုးကို ရရှိသည်။
Verse 58
जायते शक्रलोके तु मम कर्मानुसारकः ॥ शरीरचक्रसङ्घाते वज्रहस्तस्वरूपकः ॥
သူသည် အမှန်တကယ် မိမိ၏ အမိန့်အတိုင်း သက္ကရာ၏ လောက၌ မွေးဖွားလာသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အင်္ဂါစွမ်းအားများ စုပေါင်းရာတွင် ‘ဗဇ္ရဟတ္ထ’ ဟူသော ဗဇ္ရကို ကိုင်ဆောင်သူ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူသည်။
Verse 59
तत्र स्नानप्रभावेण जायते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुच्यते प्राणान्मम चिन्तनतत्परः ॥
ထိုနေရာ၌ ရေချိုးခြင်း၏ အာနိသင်ကြောင့် သူသည် (သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေ၌) မွေးဖွားလာသည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။ ထို့နောက် မိမိကို စိတ်အာရုံပြု၍ တရားသတိ၌ တည်နေသူဖြစ်သဖြင့် ထိုနေရာ၌ပင် အသက်ရှူသက်တမ်းမှ လွတ်မြောက်သည် (ဆိုလိုသည်မှာ အာရုံတည်ကြည်စွာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်)။
Verse 60
शक्रलोकमतिच्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्र त्रिक्रोशमात्रेण गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥
သက္ကရာလောကကို ကျော်လွန်ပြီး သူသည် မိမိ၏ လောကသို့ ရောက်ရှိသည်။ ထိုနေရာ၌ ကရိုးရှ သုံးခုအတိုင်းအတာအတွင်း မိမိ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး လျှို့ဝှက်သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ (သန့်မြေ) ရှိသည်။
Verse 61
शक्ररुद्रेति विख्यातं तस्मिन्कोकाशिलातले ॥ स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥
‘သက္ကရာ-ရုဒ္ရ’ ဟု ကျော်ကြားသော ကိုကာသီလာ ကျောက်ပြင်ပေါ်တွင်၊ သုံးညအစာရှောင်ပြီး ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသူသည် ဖော်ပြထားသော အကျိုးကို ရရှိသည်။
Verse 62
अस्ति चान्यन्महद्भद्रे क्षेत्रे गुह्ये विशेषितम् ॥ मनुजा येन गच्छन्ति मुक्त्वा संसारसागरम् ॥
အို မဟာမင်္ဂလာရှိသူ၊ ထိုလျှို့ဝှက်သော သန့်ရှင်းကန့်သတ်ဒေသ၌ ထူးခြားစွာ သတ်မှတ်ထားသော အခြားကြီးမြတ်သည့် အင်္ဂါရပ်တစ်ရပ် ရှိသည်။ ထိုအရာကြောင့် လူတို့သည် သံသရာပင်လယ်ကို ကျော်လွန်၍ မောက္ခသို့ ရောက်ရန် ဆက်လက်တိုးတက်ကြသည်။
Verse 63
कृतोदकस्तत्र भद्रे अहोरात्रोषितो नरः ॥ जायते शाल्मलिद्वीपे मम कर्मानुसारिणि ॥
ထိုနေရာ၌၊ အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ ရေကိစ္စပူဇာ (ကෘတောဒက) ကို ပြုလုပ်ပြီး တစ်နေ့တစ်ညလုံး နေထိုင်သော ယောက်ျားသည် ငါ၏ အမိန့်အတိုင်း ရှာလ္မလီဒွီပ၌ မွေးဖွားလာသည်။
Verse 64
तत्राथ मुंचते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ शाल्मलिद्वीपमुत्सृज्य मम पार्श्वे स तिष्ठति ॥
ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ပင် ငါသတ်မှတ်ထားသော ကర్మနှင့် ဝတ္တရားများ၌ တည်ကြည်နေ၍ သူသည် အသက်ရှူသက်ကို လွှတ်ချသည်။ ရှာလ္မလီဒွီပကို စွန့်ပြီးနောက် သူသည် ငါ၏ အနား၌ တည်နေသည်။
Verse 65
तस्मिन्क्षेत्रे महागुह्ये परमस्ति फलोदयम् ॥ विष्णुतीर्थमिति ख्यातं मम भक्तसुखावहम् ॥
ထို အလွန်လျှို့ဝှက်သော သန့်ရှင်းကန့်သတ်ဒေသ၌ အမြင့်ဆုံး အကျိုးဖလ ပေါ်ထွန်းခြင်း ရှိသည်။ ၎င်းကို ‘ဝိෂ္ဏု-တီရ္ထ’ ဟု ကျော်ကြားပြီး ငါ၏ ဘက္တများအတွက် ချမ်းသာသုခကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသည်။
Verse 66
ततः पर्वतमध्यात्तु कोकायां पतते जलम् ॥ त्रिस्रोतसं महाभागे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥
ထို့နောက်၊ အို မဟာကံကောင်းသူ၊ တောင်၏ အလယ်ပိုင်းမှ ရေသည် ကိုကာသို့ ကျဆင်းလာ၍ ‘ထရီ-စရောတစ်’ ဟူသော သုံးစီးဆုံရာ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ၎င်းကို သံသရာအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ခြင်းဟု ချီးမွမ်းဖော်ပြကြသည်။
Verse 67
तस्मिन् कृतोदको भूमे छित्त्वा संसारबन्धनम् ॥ वायोः स भवनं प्राप्य वायुभूतस्तु तिष्ठति ॥
အို မြေမိခင်၊ ထိုနေရာ၌ ရေကိရိယာ (ဥဒက-ကရိယာ) ကို ပြုလုပ်ပြီး သံသရာချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်လျှင်၊ သူသည် ဝါယု၏ နေရာတော်သို့ ရောက်ကာ လေသဘောတရားဖြစ်၍ ထိုနေရာ၌ တည်နေ၏။
Verse 68
तत्राथ मुंचते प्राणान् मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वायुलोकमतिक्रंय मम लोकं स गच्छति ॥
ထို့နောက် ငါက သတ်မှတ်ထားသော ကုသိုလ်ကမ္မများ၌ နိဿဌာန်တည်၍ ထိုနေရာ၌ပင် ပရာဏ (အသက်ရှူ) ကို စွန့်လွှတ်သည်။ ဝါယုလောကကို ကျော်လွန်ပြီး ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။
Verse 69
अस्ति तत्र वरं स्थानं सङ्गमं कौशिकोकयोः ॥ सर्वकामिकेति विख्याता शिला तिष्ठति चोत्तरे ॥
ထိုနေရာ၌ ကောသိကီနှင့် အိုကာ တို့၏ ဆုံရာ (သင်္ဂမ) ဟူသော အထူးမြတ်သော အရပ်ရှိ၏။ ထို့ပြင် မြောက်ဘက်၌ ‘သဗ္ဗကာမိကာ’ ဟု ကျော်ကြားသော ကျောက်တုံးတစ်တုံး တည်ရှိ၏။
Verse 70
तत्र यः कुरुते स्नानमहो रात्रोषितो नरः ॥ विस्तीर्णे जायते वंशे जातिं स्मरति चात्मनः ॥
ထိုနေရာ၌ ရေချိုးပြီး တစ်နေ့တစ်ည နေထိုင်သော ယောက်ျားသည် မျိုးရိုးဝంశအကျယ်ပြန့်သော အိမ်ထောင်စု၌ မွေးဖွားလာပြီး မိမိ၏ မွေးဖွားရာ (အရင်းအမြစ်ဟောင်း) ကိုလည်း မှတ်မိလာသည်။
Verse 71
स्वर्गे वा यदि वा भूमौ यं यं कामयते नरः ॥ तं तं प्राप्नोति वै कामं स्नातमात्रः शिलातले ॥
ကောင်းကင်ဘုံ၌ဖြစ်စေ မြေပြင်၌ဖြစ်စေ လူသည် မည်သည့်ဆန္ဒကိုမဆို ဆန္ဒထားလျှင်၊ ထိုကျောက်ပြင်ပေါ်၌ ရေချိုးရုံဖြင့်ပင် ထိုဆန္ဒကို အမှန်တကယ် ရရှိနိုင်သည်။
Verse 72
अस्ति मत्स्यशिला नाम गुह्यं कोकामुखे वरम् ॥ धाराः पतन्ति तिस्रो वै कौशिकीमाश्रिता नदीम् ॥
ကိုကာ၏ ‘ပါးစပ်’ ဟုခေါ်ရာ၌ မတ်စျရှီလာ ဟူသော အလွန်ကောင်းမြတ်သည့် လျှို့ဝှက်တီရ္ထရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် ရေစီးသုံးစင်းသည် တကယ်ပင် ကျဆင်း၍ ကೌရှိကီ မြစ်နှင့် ပေါင်းစည်းသည်။
Verse 73
तत्र च स्नायमानस्तु यदि मत्स्यं प्रपश्यति ॥ ततो जानाम्यहं देवि प्राप्तो नारायणः स्वयम् ॥
ထိုနေရာ၌ ရေချိုးနေစဉ် ငါးတစ်ကောင်ကို မြင်လျှင်၊ အို ဒေဝီ၊ နာရာယဏ သခင်တော်ကိုယ်တိုင် ရောက်ရှိ၍ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ငါ သိ၏။
Verse 74
तत्र मत्स्यं पुनर्दृष्ट्वा यजमानस्तु सुन्दरि ॥ दद्यादर्घ्यं ततो भद्रे मधुलाजसमन्वितम् ॥
အို လှပသူ၊ ထိုနေရာ၌ ငါးကို ထပ်မံမြင်ပြီးနောက် ယဇမာန်သည်၊ အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ ပျားရည်နှင့် လာဇ (လှော်ထားသော စပါး/အနှံ) ပါဝင်သည့် အရ္ဃျကို ပူဇော်သင့်သည်။
Verse 75
यस्तत्र कुरुते स्नानं देवि गुह्ये ततः परे ॥ तिष्ठते पद्मपत्रे तु सोत्तरे मेरुसंश्रिते ॥
အို ဒေဝီ၊ ထိုနေရာရှိ အလွန်လျှို့ဝှက်သည့် တီရ္ထ၌ ရေချိုးသူသည် မြောက်ဘက်ဒေသတွင် မေရုတောင်ကို အခြေခံ၍ ကြာရွက်ပေါ်၌ နေထိုင်ရ၏။
Verse 76
अथ संप्राप्य मुच्येत मत्स्यं गुह्यं परं मम ॥ मेरुशृङ्गं समुल्लङ्घ्य गम लोकं च गच्छति ॥
ထို့နောက် ငါ၏ အလွန်လျှို့ဝှက်၍ အမြင့်ဆုံးသော ငါးကို ရရှိသဖြင့် လူသည် လွတ်မြောက်၏။ မေရုတောင်ထိပ်ကို ကျော်လွန်၍ ‘ဂမ’ ဟုခေါ်သော လောကသို့ သွားရောက်သည်။
Verse 77
पञ्चयोजनविस्तारं क्षेत्रं कोकामुखं मम ।। यस्त्वेतत्तु विजानाति न स पापेन लिप्यते ॥
“ကိုကာမုခ” ဟု အမည်ရသော ကျွန်ုပ်၏ သန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರသည် ယောဇနာ ငါးတိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သည်။ ဤအရာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သူသည် အပြစ်ဖြင့် မလိမ်းကပ်။
Verse 78
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। तस्मिन्कोकामुखे रम्ये तिष्ठामि दक्षिणामुखः ॥
ထို့ပြင် ငါသည် သင်အား ထပ်မံ ရှင်းပြမည်—နားထောင်လော့၊ ဝသုန္ဓရာ။ အလှပသော ကိုကာမုခ၌ ငါသည် တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ တည်ရှိနေသည်။
Verse 79
शिलाचन्दनसङ्काशं देवानामपि दुर्लभम् ।। वराहरूपमादाय तिष्ठामि पुरुषाकृतिः ॥
ကျောက်နှင့် စန္ဒနကဲ့သို့ ထင်ရှား၍ နတ်တို့အတွက်တောင် ရှားပါးသော—ဝရာဟာရုပ်ကို ခံယူကာ ငါသည် လူသဏ္ဌာန်တူသော အင်္ဂါကာယဖြင့် တည်ရှိနေသည်။
Verse 80
वामोन्नतमुखं कृत्वा वामदंष्ट्रासमुन्नतम् ।। पश्यामि च जगत्सर्वं ये च भक्ताः मम प्रियाः ॥
ငါသည် မျက်နှာကို ဘယ်ဘက်သို့ မြှောက်၍ ဘယ်ဘက် အံသွားကိုလည်း မြင့်တင်ကာ လောကတစ်လောကလုံးကို ကြည့်မြင်သည်—ထို့ပြင် ငါချစ်မြတ်နိုးသော ဘက္တများကိုလည်း မြင်သည်။
Verse 81
यदि कोकामुखं गच्छेत् कदाचित्कालपर्यये ।। मा ततो विनिवर्त्तेत यदीच्छेन्मम तुल्यताम् ॥
အချိန်ကာလ ပြောင်းလဲသည့် အခိုက်အတန့်တစ်ခု၌ မည်သူမဆို ကိုကာမုခသို့ သွားလျှင်၊ ငါနှင့် တူညီမှုကို လိုလားပါက ထိုနေရာမှ မပြန်လှည့်စေ။
Verse 82
गुह्यानां परमं गुह्यमेतत्स्थानं परं महत् ।। सिद्धानां परमा सिद्धिर्गुह्यं कोकामुखं परम् ॥
လျှို့ဝှက်အရာများအနက် ဤသည်မှာ အမြင့်ဆုံးလျှို့ဝှက်ချက်ဖြစ်၍ ဤနေရာသည် အလွန်မြင့်မြတ်ကြီးမားသည်။ စိဒ္ဓတို့အတွက် အမြင့်ဆုံးအောင်မြင်မှုမှာ ဤတည်း; ကိုကာမုခ သည် အမြင့်ဆုံးလျှို့ဝှက်ချက်ဖြစ်သည်။
Verse 83
न च सांख्येन योगेन सिद्धिं यान्ति महापराम् ।। याति कोकामुखं गत्वा रहस्यं कथितं मया ॥
သံခ္ယာဖြင့်လည်း မဟုတ်၊ ယောဂဖြင့်လည်း မဟုတ်၊ သူတို့သည် အလွန်မြင့်မြတ်သော စိဒ္ဓိကို မရောက်နိုင်ကြ။ ကိုကာမုခသို့ သွားရောက်ခြင်းဖြင့်သာ ရရှိသည်—ဤလျှို့ဝှက်ချက်ကို ငါကြေညာခဲ့သည်။
Verse 84
एवं श्रेष्ठे महाभागे यत्त्वया परिपृच्छिम् ।। परमं कथितं सर्वं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसे ॥
ဤသို့ပင်၊ အလွန်ကောင်းမြတ်၍ ကံကောင်းသူရေ၊ သင်မေးမြန်းခဲ့သမျှကို ဖြေကြားပြီးပြီ။ အမြင့်ဆုံးအရာအားလုံးကို ရှင်းလင်းပြောပြီးပြီ—နောက်ထပ် ဘာကို ကြားလိုသေးသနည်း။
Verse 85
य एतत्कथितं भूमे कोकामुखमनुत्तमम् ।। तारिताḥ पितरस्तेन दश पूर्वास्तथा पराः ॥
အို မြေကြီးရေ၊ ဤအထူးအမြတ်ဆုံး ကိုကာမုခကို သင်ကြားခံရသူကြောင့် ပိတရ်များသည် ကူးမြောက်ကယ်တင်ခံရသည်—အရင် ဒသမျိုးဆက်နှင့် ထို့ထက်လွန်သူများလည်း ထိုနည်းတူပင်။
Verse 86
मृतो वा तत्र जायेत शुद्धे भागवते कुले ।। अनन्यमानसो भूत्वा मम मार्गप्रदर्शकः ॥
သို့မဟုတ် သေဆုံးပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ သန့်ရှင်းသော ဘာဂဝတ မျိုးရိုးတွင် မွေးဖွားနိုင်သည်။ စိတ်တစ်ခုတည်းတည်၍ ငါ၏ လမ်းကြောင်းကို ညွှန်ပြသူ ဖြစ်လာသည်။
Verse 87
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं कल्य उत्थाय मानवः ॥ त्यक्त्वा पञ्चशतं जन्म मम भक्तश्च जायते ॥
မနက်အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ထ၍ ဤအကြောင်းကို နေ့စဉ်နားထောင်သူသည် မွေးဖွားခြင်း ငါးရာကို စွန့်လွှတ်ကာ ငါ၏ ဘက္တ ဖြစ်လာသည်။
Verse 88
य एतत्पठते नित्यं कोकाख्यानं तथोषसि ॥ गच्छते परमं स्थानमेवमेतन्न संशयः ॥
မည်သူမဆို အရုဏ်ချိန်တွင်လည်း ဤ ‘ကိုကာ’ အကြောင်းအရာကို နေ့စဉ် ရွတ်ဖတ်သူသည် အမြင့်ဆုံးသော နေရာသို့ ရောက်မည်—ဤသည်အမှန်၊ သံသယမရှိ။
Verse 89
श्रीवराह उवाच ॥ नास्ति कोकामुखात्क्षेत्रं श्रेष्ठं कोकामुखाच्छुचि ॥ नास्ति कोकामुखात्स्थानं नास्ति कोकामुखात्प्रियम् ॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– အို သန့်ရှင်းသူ၊ ကိုကာမုခာထက် သာလွန်သော သန့်မြေ (က்ஷೇತ್ರ) မရှိ။ ကိုကာမုခာထက် ကျော်လွန်သော နေရာမရှိ၊ ကိုကာမုခာထက် ချစ်မြတ်နိုးစရာ မရှိ။
Verse 90
जायते विपुले शुद्धे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्विष्णुधारां समाश्रितः ॥
ကျယ်ဝန်း၍ သန့်ရှင်းသော ထိုဒေသတွင် ငါ၏ မာဂ္ဂကို လိုက်နာသူသည် ‘ဝိෂ္ဏုဓာရာ’ (ဝိෂ္ဏု၏ စီးကြောင်း) ကို အားကိုးကာ ထိုနေရာ၌ပင် အသက်ရှုကို လွှတ်ချသည်။
Verse 91
चतुर्धाराः पतन्त्यत्र पर्वतादुच्छ्रयं श्रिताः ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥
ဤနေရာတွင် တောင်ထိပ်အမြင့်မှ ဆင်းကျလာသော ရေစီးလေးစင်း ရှိသည်။ ထိုနေရာ၌ ငါးည နေထိုင်ပြီး ရေချိုးသူသည် ဖော်ပြထားသည့် ကုသိုလ်ကို ရရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 92
सूर्यलोकमतिग्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धेनुवटं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥
နေမင်း၏ လောကကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် သူသည် အမှန်တကယ် ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။ ငါ၏ အမြင့်မြတ်သော လျှို့ဝှက် သန့်ရှင်းရာဒေသတစ်ခု ရှိပြီး ‘ဓေနုဝဋ’ ဟု အမည်ရသည်။
Verse 93
तिष्ठते तु वरारोहे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥
အို တင်ပါးလှပသူရေ၊ သူသည် ငါ၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာ၍ ထိုနေရာ၌ တည်နေသည်။ ထိုနေရာ၌ အလွန်ခက်ခဲသော ကర్మကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် အသက်ရှူ (ပရာဏ) ကို စွန့်လွှတ်သည်။
Verse 94
स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र एकरात्रोषिता नराः ॥ भेदं किम्पुरुषं प्राप्य जायते नात्र संशयः ॥
ထိုနေရာ၌ ရေချိုး၍ တစ်ညတည်း နေထိုင်သော လူတို့သည် ‘ကိမ္ပုရုෂ’ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိကြသည်။ ဤအကြောင်း၌ သံသယ မရှိ။
Verse 95
दंष्ट्राङ्कुरेति विख्यातं यत्र कोका विनिःसृता ॥ एतद्गुह्यं न जानन्ति यतो मुञ्चन्ति जन्तवः ॥
ထိုနေရာသည် ‘ဒံෂ္ဍြာင်ကူရ’ ဟု ကျော်ကြားပြီး၊ ထိုနေရာ၌ ‘ကိုကာ’ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ သတ္တဝါတို့သည် ဤလျှို့ဝှက်ချက်ကို မသိကြသဖြင့် ထိုနေရာ၌ အသက်ရှူ (ပရာဏ) ကို စွန့်လွှတ်ကြသည်။
Verse 96
तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मण्यवस्थितः ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥
ထိုနေရာ၌ သူသည် ငါ၏ ကర్మ/ဓမ္မ အတွင်း၌ တည်မြဲ၍ အသက်ရှူ (ပရာဏ) ကို စွန့်လွှတ်သည်။ အပေါင်းအသင်းကပ်လှမ်းမှုအားလုံးကို စွန့်ပယ်ပြီး ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။
Verse 97
ये मां स्मरन्ति वै भूमे पुरुषा मुक्तकिल्बिषाः ॥ तत्र कुर्वन्ति कर्माणि शुद्धाः संसारमोक्षणे ॥
အို မြေမိခင်၊ ငါ့ကို သတိရသူတို့သည် အပြစ်မှ လွတ်ကင်းကြ၏; သန့်စင်ပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ သံသရာဝဋ်မှ မောက္ခသို့ ရောက်ရန် ရည်ရွယ်သော ကర్మများကို ပြုလုပ်ကြ၏။
The chapter frames liberation-oriented practice as disciplined engagement with a sacred landscape: purification through snāna and regulated observance, coupled with detachment (sarva-saṅga-parityāga) and sustained devotion. Philosophically, it presents a graded soteriology where actions performed at specific tīrthas within Kokāmukha produce moral purification, clarity in duty, and eventual access to Varāha/Vişṇu’s realm, emphasizing that hidden (guhya) places and forms require correct knowledge and conduct rather than mere abstract speculation.
No explicit tithi, nakṣatra, lunar month, or seasonal rite is specified. Timing is instead expressed through durational observances: ekarātra (one night), ahorātra (day-and-night), trirātra (three nights), pañcarātra (five nights), and saptarātra (seven nights), often paired with upoṣita (fasting/overnight restraint) and sometimes prātaḥkāla (morning) bathing.
By staging instruction as Varāha’s response to Pṛthivī’s inquiry, the text situates Earth as a moral and pedagogical partner. It treats rivers, falls, stones, trees, and lakes as ethically charged sites where human restraint (fasting, careful bathing, non-attachment) aligns personal conduct with terrestrial sanctity. The implied ecological ethic is that the landscape is not inert property but a living sacred system; correct behavior within it yields purification and social order, while knowledge of ‘guhya’ places encourages careful, non-exploitative engagement with the environment.
The chapter’s narrative is primarily the Varāha–Pṛthivī dialogue and does not foreground dynastic genealogies or named sages. It mentions broad social categories and cosmological populations (e.g., manuṣya, deva, siddha; also varṇa references such as vaiśya and śūdra in outcomes of practice), and it includes a brief reference to a ‘mleccha-rāja’ in connection with Lohārgala, but no detailed lineage lists or royal chronologies are provided.