
Navanīta-dhenu-dāna-māhātmya
Ritual-Manual (Dāna-vidhi) with Soteriological Phalaśruti
ဝရာဟာက ပෘထဝီကို သင်ကြားသည့် ပုရာဏပုံစံအတွင်း၌ ဤအဓ್ಯಾಯသည် နဝနီတ (လတ်ဆတ်သော ထောပတ်) ဖြင့် အဓိကဖန်တီးသော သင်္ကေတ “နွား” ကို ပြုလုပ်၍ ဒါနပေးအပ်ရန် ဝိဓိအစဉ်အလာကို ဖော်ပြသည်။ ဂိုမယာဖြင့် လိမ်းထားသော ပူဇော်ရာမြေပြင်ပြင်ဆင်ခြင်း၊ အရေပြားနှင့် ပစ္စည်းအိုးအခွက်များ တင်ထားခြင်း၊ သတ္တု၊ ရတနာ၊ သကြား၊ ပန်း၊ သစ်သီး၊ အဝတ်အထည်နှင့် ဒರ್ಭမြက်တို့ဖြင့် နွား၏ အင်္ဂါရပ်များကို တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို အသေးစိတ်ဆိုသည်။ လမ်းညွှန်တစ်လျှောက် မီးခွက်များ ထွန်းညှိပြီး သတ်မှတ်ထားသော “နွားမန္တရ” များကို ရွတ်ဆိုကာ အိမ်ထောင်ရှင် ဘြာဟ္မဏ်တစ်ဦးထံ တရားဝင် ဒါနအဖြစ် ဆက်ကပ်သည်။ ထို့အပြင် နဝနီတကို သမုဒ္ဒရမန်သနမှ ထွက်ပေါ်သော ဒေဝအမృతနှင့် တူညီကြောင်း ဖော်ညွှန်းသည့် မန္တရလည်း ပါဝင်သည်။ အဆုံးဖလသရုတိအရ ဒါနရှင်၊ ကြည့်ရှုသူနှင့် ဖတ်ရွတ်သူတို့သည် ပာပမှ သန့်စင်ကာ ဝိෂ္ဏုလောကနှင့် ရှိဝ-သာယုဇ္ယ (ရှင်ဝနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း) ကို ရရှိမည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 1
अथ नवनीतधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ नवनीतमयीं धेनुं शृणु राजन् प्रयत्नतः ॥ यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
ယခု ‘နဝနီတ-ဓေနု’ (နို့ထောပတ်သစ်ဖြင့် ပြုလုပ်သော နွား) ကို လှူဒါန်းခြင်း၏ မဟာတန်ခိုးကို ဆိုပါမည်။ ဟောတೃက ပြောသည်– “အို မင်းကြီး၊ နို့ထောပတ်သစ်ဖြင့် ပြုလုပ်သော နွားအကြောင်းကို အားထုတ်၍ နားထောင်လော့; ထိုကို နားထောင်ခြင်းဖြင့် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်—သံသယမရှိ”။
Verse 2
गोमयेनानुलिप्तायां भूमौ गोचर्ममाणतः ॥ चर्म कृष्णमृगस्येव तस्योपरि च धारयेत्
နွားချေးဖြင့် လိမ်းထားသော မြေပေါ်တွင် တိုင်းတာချက်အဖြစ် နွားအရေကို ခင်းထား၍၊ ထိုအပေါ်တွင်လည်း ကృష్ణမೃဂ (အနက်ရောင် သမင်) အရေကဲ့သို့သော အရေတစ်ထပ်ကို တင်ထားရမည်။
Verse 3
कुम्भं तु नवनीतस्य प्रस्थमात्रस्य धारयेत् ॥ वत्सं चतुर्थभागस्य तस्यामुत्तरतो न्यसेत्
နဝနီတ (နို့ထောပတ်သစ်) ကို ပရස්ထ မာတရာတစ်ခုအတိုင်း ထည့်ထားသော အိုးကို တင်ထားရမည်။ ထို့၏ မြောက်ဘက်တွင် တစ်လေးပုံ မာတရာရှိသော နွားကလေးကို ထားရမည်။
Verse 4
कृत्वा विधाननेन च राजसिंह सुवर्णशृङ्गी सुमुखा च कार्या ॥ नेत्रे च तस्या मणिमौक्तिकैस्तु कृत्वा तथान्यच्च गुडेन जिह्वाम्
သတ်မှတ်ထားသော विधि အတိုင်း ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ အို မင်းတို့အနက် စင်္ကြံသကဲ့သို့သော မင်းကြီး၊ ထိုနွားကို ရွှေချိုင့် (ရွှေချို) ပါစေ၍ မျက်နှာလှပစွာ ပြုလုပ်ရမည်။ ၎င်း၏ မျက်လုံးများကို မဏိနှင့် ပုလဲတို့ဖြင့် ပြုလုပ်၍၊ ထို့အတူ ၎င်း၏ လျှာကိုလည်း ဂုဋ (jaggery) ဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 5
ओष्ठौ च पुष्पैश्च फलैश्च दन्ताः प्रकल्प्य सास्नां च सितैश्च सूत्रैः ।। जिह्वां तथा शर्करया प्रकल्प्य फलानि दन्ताः कम्बलं पट्टसूत्रम् ॥
နှုတ်ခမ်းကို ပန်းများဖြင့်၊ သွားကို သစ်သီးများဖြင့် စီစဉ်ဖန်တီး၍၊ လည်ပင်းအောက်တွဲနေသော အစိတ်အပိုင်း (sāsna) ကို အဖြူရောင်ကြိုးများဖြင့် တန်ဆာဆင်ရမည်။ ထို့အတူ လျှာကို သကြားဖြင့် ဖန်တီး၍၊ သွားအဖြစ် သစ်သီးများကို ထားကာ စောင်နှင့် အထည်ချည် (ပတ်တစူတရ) ကိုလည်း အဖော်အဖြစ် ပူဇော်ရမည်။
Verse 6
नवनीतस्तनीं राजन् इक्षुपादां प्रकल्पयेत् ।। ताम्रपृष्ठां रौप्यखुरां दर्भरोमकृतच्छविम् ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ (နွားကို) နို့ခေါင်းများကို နို့ထောပတ်သစ် (နဗနီတ) ဖြင့်၊ ခြေထောက်များကို ကြံဖြင့် ဖန်တီးရမည်။ ကျောကို ကြေးနီဖြင့်၊ ခြေခွံကို ငွေဖြင့် ပြုလုပ်ကာ၊ ကုရှာ/ဒರ್ಭ မြက် ‘အမွှေး’ ဖြင့် တောက်ပမှုကို ဖြစ်စေရမည်။
Verse 7
स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां पञ्चरत्नसमन्विताम् ।। चतुर्भिस्तिलपात्रैश्च संवृतां सर्वतो दिशि ॥
ရွှေချိုင့် (စင်္ဂ) နှင့် ငွေခြေခွံ ပါရှိ၍၊ ရတနာငါးပါးဖြင့် ပြည့်စုံစေကာ၊ နှမ်း (til) ထည့်ထားသော အိုး/ပാത്ര လေးလုံးဖြင့် အရပ်အားလုံးမှ ဝန်းရံထားရမည်။
Verse 8
आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन गन्धपुष्पैरलङ्कृताम् ।। दीपांश्च दिक्षु प्रज्वाल्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥
အဝတ်နှစ်ထည်ဖြင့် ဖုံးအုပ်၍၊ အနံ့သာနှင့် ပန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ၊ အရပ်အနှံ့ မီးအိမ်များကို ထွန်းညှိပြီးနောက်၊ ဘြာဟ္မဏအား နိဝေဒန (အပ်နှံပူဇော်) ရမည်။
Verse 9
मन्त्रास्त एव जप्तव्याः सर्वधेनुषु ये स्मृताः ।। पुरा देवासुरैः सर्वैः सागरस्य तु मन्थने ॥
သင်္ကေတထား၍ မှတ်သားထားသော နွားပူဇော်/နွားဒါန အမျိုးမျိုး (sarva-dhenu) အတွက် မန္တရများကိုပင် ထိုအတိုင်း ဂျပ်ဆိုရမည်—ယခင်က ပင်လယ်ကို မွှေချိန် (သမုဒ္ဒရမန်ထန) တွင် ဒေဝနှင့် အသူရ အားလုံး ပြုခဲ့သကဲ့သို့။
Verse 10
एवमुच्चार्य तां दद्याद्ब्राह्मणाय कुटुम्बिने ।। धेनुं च दत्त्वा सुदुघां सोपधानां नयेद्गृहम् ॥
ဤသို့ ရွတ်ဆိုပြီးနောက် အိမ်ထောင်ရှိသော ဗြာဟ္မဏအား ပေးလှူရမည်။ ထို့ပြင် နို့ပေးကောင်းသော နွားကို အခင်း/ထောက်ခံပစ္စည်းနှင့်တကွ လှူဒါန်းပြီး၊ လှူထားသောနွားကို လက်ခံသူ၏ အိမ်သို့ ဦးဆောင်ခေါ်သွားရမည်။
Verse 11
हविर् एवं रसं चैव विप्रवर्यस्य भूपते ।। भुक्त्वा तिष्ठेद्दिनं राजन् धेनुदस्त्रीणि वै द्विजः ॥
ဤသို့ပင် မြေကြီး၏အရှင်မင်းကြီး၊ အထူးကောင်းမြတ်သော ဗြာဟ္မဏအတွက် ဟဝိရ် (ပူဇာအစား) နှင့် ရသ/သောက်ရည်ကိုလည်း ပံ့ပိုးရမည်။ မင်းကြီးရေ၊ စားပြီးနောက် ဒွိဇသည် တစ်နေ့တာ နွားလှူဒါန်းခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော ဝတ်/စည်းကမ်းများကို လိုက်နာကာ နေရမည်။
Verse 12
यः प्रपश्यति तां धेनुं दीयमानां नरोत्तम ।। सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवसायुज्यतां व्रजेत् ॥
အို လူအထူးကောင်းမြတ်သူ၊ နွားကို လှူဒါန်းနေစဉ် မြင်သူမည်သူမဆို အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်ကင်း၍ ရှိဝနှင့် စာယုဇ္ယ (တစ်လုံးတစ်ဝတည်း/ပေါင်းစည်းခြင်း) ကို ရောက်ရှိမည်။
Verse 13
पितृभिः पूर्वजैः सार्द्धं भविष्यद्भिश्च मानवः ।। विष्णुलोकं व्रजत्याशु यावदाभूतसम्प्लवम् ॥
ပိတೃများနှင့် အရင်ဘိုးဘွားများနှင့်တကွ၊ နောက်လာမည့်သူများနှင့်လည်းတကွ၊ လူသည် လျင်မြန်စွာ ဗိဿဏုလောကသို့ သွားရောက်မည်—သတ္တဝါတို့၏ မဟာပရလယ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျက်ကွက်မှု) မတိုင်မီအထိ။
Verse 14
य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वापि मानवः ।। सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके महीयते ॥
ဤကို ဘက္တိဖြင့် နားထောင်သူ၊ သို့မဟုတ် အခြားသူများကိုလည်း နားထောင်စေသူသည် အပြစ်အားလုံးမှ စင်ကြယ်သော စိတ်ဝိညာဉ်ဖြစ်လာပြီး ဗိဿဏုလောက၌ ဂုဏ်တင်ချီးမြှောက်ခံရမည်။
Verse 15
उत्पन्नं दिव्यममृतं नवनीतमिदं शुभम् ॥ आप्यायनं तु भूतानां नवनीत नमोऽस्तु ते ॥
ဤမင်္ဂလာနို့ထောပတ်သည် ဒေဝအမృతကဲ့သို့ ပေါ်ပေါက်လာ၏; သတ္တဝါတို့အား အာဟာရပေး၍ အင်အားတိုးစေ၏။ အို နို့ထောပတ်၊ သင့်အား နမസ്കာရပါ၏။
The text foregrounds dāna (ritualized generosity) as a discipline of social reciprocity and moral purification: it prescribes a carefully constructed gift to a brāhmaṇa householder and frames the act of giving (and even witnessing or transmitting the instruction) as a means of pāpa-śuddhi and ordered social conduct.
No explicit tithi, nakṣatra, month, or seasonal timing is stated in the transmitted passage for Adhyāya 107; the instructions focus on materials, spatial arrangement, mantra-recitation, and the recipient protocol rather than calendrical scheduling.
Direct ecological regulation is not articulated, but the chapter’s earth-oriented ethic can be read through its terrestrial ritual grammar: preparation of the ground with gomaya and darbha, and the cow-as-abundance symbol, positions agricultural substrates and bovine-derived materials as mediators of purity, continuity, and responsible stewardship of household resources within a terrestrial (Pṛthivī-centered) worldview.
No royal genealogies or named historical lineages appear here; the passage references social roles (rājan as addressee, brāhmaṇa gṛhastha as recipient, hotṛ as ritual voice) and invokes a pan-mythic collective (deva–asura) in connection with sāgara-manthana and the emergence of amṛta/navanīta.