Adhyaya 10: The Threefold Division by the Guṇas, the Deities’ Attainment of Worship, and the Opening of the Durjaya Episode
Triguṇa-vibhāgaḥ, Devapūjyatva-pradānaṃ ca Durjaya-upākhyāna-praveśaḥ
Cosmogony & Guṇa-Theology; Royal-Itihāsa Narrative; Sacred Geography
ဝရာဟာက စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှု ကျယ်ပြန့်လာပြီးနောက် ရှေးဟောင်းဒေဝတားတို့သည် ကျွန်းဒေသများနှင့် နယ်မြေမျိုးစုံတွင် နာရာယဏအား မဟာယဇ္ဈများဖြင့် ပူဇော်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ဟရီ ပေါ်ထွန်းလာ၍ သူတို့အား “ပူဇော်ထိုက်သူ” ဟူသော အခွင့်အာဏာကို ပေးသနားပြီးနောက် အန္တရာဓာန်ဝင်သွားသည်။ ထို့နောက် သုံးဂုဏ်အလိုက် စကြဝဠာစနစ်ကို ရှင်းပြသည်—သတ္တဝိက၊ ရာဇသ၊ တာမသ—ဤသုံးပါးဖြင့် ဝေဒပဋ္ဌာန်းဖတ်ရွတ်မှု၊ ကర్మကဏ္ဍပူဇာလုပ်ငန်းနှင့် ကာလ/ကြမ်းတမ်းသည့် အင်အားတို့ကို ချိတ်ဆက်ကာ လောကကို သုံးဂုဏ်အတိုင်း တည်ဆောက်စေသည်။ ကൃത၊ တ్రေတா၊ ဒွာပရ၊ ကလိ ယုဂအလိုက် ပေါ်ထွန်းပုံကို ဖော်ပြပြီးနောက် ရာဇဝင်ပုံပြင်သို့ ကူးပြောင်းသည်—ဘုရင် စုပရတီကာသည် ရှင်အာတြေယအားဖြင့် သားသမီးတောင်းခံသည်၊ အိန္ဒြာသည် ကျိန်စာခံရသည်၊ ထို့ကြောင့် ဒုရ္ဇယ မွေးဖွားကာ အောင်နိုင်ရေးစစ်ဆင်မှုများဖြင့် မြေပြင်နှင့် ဒေဝလောက၏ ချိန်ညှိမှုကို ချိုးဖောက်သဖြင့် ဒေဝတားနှင့် တပသီတို့ ဝင်ရောက်တားဆီးကြသည်။
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 10
Verse 1
श्रीवराह उवाच । एवं सृष्ट्वा जगत्सर्वं भगवान् लोकभावनः । विरराम ततः सृष्टिर्व्यवर्धत धरे तदा ॥ १०.१ ॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်။ «ဤသို့ စကြဝဠာအားလုံးကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက်၊ လောကကို ထိန်းသိမ်းပံ့ပိုးသော ဘဂဝန်သည် ဖန်ဆင်းခြင်းအလုပ်မှ ရပ်နားတော်မူ၏။ ထို့နောက် အို မြေကြီးရေ၊ ဖန်ဆင်းမှုသည် ထိုကာလ၌ ဆက်လက်တိုးပွားလာ၏»။
Verse 2
वृद्धायामथ सृष्टौ तु सर्वे देवाः पुरातनम् । नारायणाख्यं पुरुषं यजन्तो विविधैर्मखैः ॥ १०.२ ॥
ထို့နောက် ဖန်ဆင်းမှု တိုးပွားလာသောအခါ၊ နတ်တော်အပေါင်းတို့သည် မျိုးစုံသော ယဇ္ဉပွဲများကို ပြုလုပ်ကာ “နာရာယဏ” ဟု ခေါ်သော ပထမဦးဆုံး ပုရုရှကို ပူဇော်ကိုးကွယ်ကြ၏။
Verse 3
द्वीपेषु चैव सर्वेषु वर्षेषु च मखैर्हरिम् । देवाः सत्रैर्महद्भिस्ते यजन्तः श्रद्धयान्विताः । तोषयामासुरत्यर्थं स्वं पूज्यं कर्तुमीप्सवः ॥ १०.३ ॥
ထို့ပြင် ဒွီပအပေါင်းတို့နှင့် ဝရ္ଷဒေသအမျိုးမျိုးတို့တွင်၊ ယုံကြည်သဒ္ဓါပြည့်ဝသော နတ်တော်တို့သည် ယဇ္ဉပွဲများနှင့် မဟာစတြာယဇ္ဉများဖြင့် ဟရီကို ပူဇော်ကာ အလွန်ပင် နှစ်သက်စေကြ၏။ မိမိတို့ကို ဂုဏ်ပြုထိုက်သူအဖြစ် တည်ထောင်လိုသော ဆန္ဒကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 4
एवं तोषयतां तेषां बहुवर्षसहस्रिकम् । काले देवस्तदा तुष्टः प्रत्यक्षत्वं जगाम ह ॥ १०.४ ॥
ဤသို့ သူတို့သည် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ဆက်လက်နှစ်သက်စေသော်လည်း၊ အချိန်တန်သော် ထိုနတ်ဘုရားသည် စိတ်တော်ကျေနပ်၍ အမှန်တကယ် မျက်မြင်ထင်ရှားစွာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 5
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रो महागिरेः शृङ्गमिवोल्लिखंस्तदा । उवाच किं कार्यमथो सुरेशो ब्रूतां वरं देववरा वरं वः ॥ १०.५ ॥
ထို့နောက် နတ်တော်တို့၏ အရှင်သည် လက်များစွာ၊ ဝမ်းကျယ်ကြီး၊ မျက်စိနှင့် မျက်နှာပုံစံမျိုးစုံကို ပိုင်ဆိုင်လျက်၊ မဟာတောင်တစ်လုံး၏ ထိပ်ကို ခြစ်ထုတ်သကဲ့သို့ လှုပ်ရှားကာ မိန့်တော်မူသည်။ «ဘာကို လုပ်ရမည်နည်း။ အို နတ်တော်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ ပြောကြလော့—သင်တို့အတွက် အလိုရှိရာ ဆုတောင်း (ဝရ) ကို ရွေးချယ်ကြလော့»။
Verse 6
देवा ऊचुः । जयस्व गोविन्द महानुभाव त्वया वयं नाथ वरेण देवाः । मनुष्यलोकेऽपि भवन्तमाद्यं विहाय नास्मान्भवते ह कश्चित् ॥ १०.६ ॥
နတ်တို့က ဆိုကြသည်– «ဂိုဝိန္ဒာ မဟာသတ္တဝါတော်၊ အောင်မြင်တော်မူပါစေ။ အရှင်တော်သည် နတ်တို့အထက်မြတ်ဆုံးသော အရှင်ဖြစ်၍ အရှင်တော်ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ နတ်တို့သည် ထိန်းသိမ်းခံရပါသည်။ လူ့လောက၌ပင် အရှင်တော်—အစဉ်အလာမူလတော်—ကို မထားဘဲ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ကာကွယ်သူဖြစ်လာနိုင်သူ မရှိပါ»။
Verse 7
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च । सर्वे भवन्तं शरणं गताः स्म कुरुष्व पूज्यानिह विश्वमूर्ते ॥ १०.७ ॥
ရုဒြာများ၊ အာဒိတျယများ၊ ဝသုများနှင့် သာဓျာများ၊ ဝိශ්ဝေဒေဝများ၊ အශ්ဝင်တို့၊ မရုတ်တို့နှင့် ဥෂ္မပတို့—ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် အရှင်တော်ကို အားကိုးရာအဖြစ် ခိုလှုံလာကြပါပြီ။ အလောကတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်တော်အဖြစ် ထင်ရှားသော အရှင်၊ ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်တို့ကို ပူဇော်ထိုက်သူများ ဖြစ်စေတော်မူပါ။
Verse 8
एवमुक्तस्तदा तैस्तु महायोगेश्वरो हरिः । करोमि सर्वान् वः पूज्यानित्युक्त्वाऽन्तरधीयत ॥ १०.८ ॥
ထိုအခါ သူတို့က ထိုသို့ လျှောက်ထားကြသဖြင့် မဟာယောဂအရှင် ဟရိက «သင်တို့အားလုံးကို ဂုဏ်ပြုထိုက်သူများ ဖြစ်စေမည်» ဟု မိန့်တော်မူပြီး၊ ထိုသို့ မိန့်ပြီးနောက် မျက်စိမြင်ရာမှ ပျောက်ကွယ်သွားတော်မူ၏။
Verse 9
देवा अपि निजौकांसि गतवन्तः सनातनम् । स्तुवन्तः परमेशोऽपि त्रिविधं भावमास्थितः ॥ १०.९ ॥
နတ်တို့လည်း မိမိတို့၏ အနန္တအိမ်ရာများသို့ ပြန်သွားကြ၏။ သူတို့က ချီးမွမ်းသီဆိုနေစဉ်တွင်ပင် အမြင့်ဆုံးအရှင်တော်လည်း သုံးမျိုးသော အနေအထားကို ခံယူတော်မူ၏။
Verse 10
एवं त्रिधा जगद्धाता भूत्वा देवान् महेश्वरः । आराध्य सात्त्विकं राजं तामसं च त्रिधा स्थितम् ॥ १०.१० ॥
ဤသို့ မဟာဣश्वरသည် လောကကို ထိန်းသိမ်းသူအဖြစ် သုံးမျိုးသုံးပုံ ဖြစ်တော်မူ၍၊ သတ္တဝိက၊ ရာဇသ၊ တာမသ ဟူသော သုံးမျိုးသော အခြေအနေ၌ တည်နေသော နတ်တို့ကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြုတော်မူ၏။
Verse 11
सात्त्विकेन पठेद्वेदान् यजेद्यज्ञेन देवताः । आत्मनोऽवयवो भूत्वा राजसेनापि केशवः ॥ १०.११ ॥
သတ္တဝိက စိတ်ထားဖြင့် ဝေဒများကို ရွတ်ဖတ်ရမည်။ ယဇ္ဉဖြင့် နတ်တို့ကို ပူဇော်ရမည်။ ကေရှဝသည်လည်း အတ္တ၏ အင်္ဂါတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကိုယ်တိုင်ခံယူကာ ရာဇသိက မုဒ်ဖြင့်လည်း လုပ်ဆောင်တတ်သည်။
Verse 12
स कालरूपिणं रौद्रं प्रकृत्या शूलपाणिनम् । आत्मनो राजसीं मूर्तिं पूजयामास भक्तितः । तामसेनापि भावेन असुरेषु व्यवस्थितः ॥ १०.१२ ॥
အဆုရတို့အတွင်း တည်ရှိနေစဉ်၊ သူသည် မိမိ၏ ရာဇသိက မూర్తိကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုမూర్తိသည် အချိန်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ယူ၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ရော်ဒြဖြစ်ကာ သဘာဝအားဖြင့် သုံးခွ (trident) ကိုင်ဆောင်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တာမသိက စိတ်ထားနှင့်လည်း ကိုက်ညီနေ하였다။
Verse 13
एवं त्रिधा जगद्धाता भूत्वा देवान् महेश्वरः । आराधयामास ततो लोकोऽपि त्रिविधोऽभवत् ॥ १०.१३ ॥
ဤသို့ သုံးမျိုးသုံးပုံဖြင့် လောကကို ထိန်းသိမ်းသူ ဖြစ်လာသော မဟေရှဝရသည် ထို့နောက် နတ်တို့ကို အာရာဓနာပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် လောကလည်း သုံးမျိုးသုံးပုံ ဖြစ်လာ하였다။
Verse 14
ब्रह्मविष्णुमहेशानानाम्ना गृहीय व्यवस्थितः । स च नारायणो देवः कृते युगवरे प्रभुः ॥ १०.१४ ॥
ဗြဟ္မာ၊ ဝိෂ္ဏု၊ မဟေရှ အမည်များကို ခံယူ၍ စနစ်တကျ တည်ရှိနေ하였다။ ထိုတည်းဟူသော နာရာယဏ နတ်သည် ကൃတ (သတ္တယ) ယုဂ၏ အထူးမြတ်သော ကာလ၌ အရှင်အမြတ် ဖြစ်သည်။
Verse 15
त्रेतायां रुद्ररूपस्तु द्वापरे यज्ञमूर्तिमान् । कलौ नारायणो देवो बहुरूपो व्यजायत ॥ १०.१५ ॥
ထရေတာ ယုဂ၌ သူသည် ရုဒြရုပ်ကို အမှန်တကယ် ခံယူ하였다။ ဒွာပရ ယုဂ၌ ယဇ္ဉမూర్తိအဖြစ် ဖြစ်လာ하였다။ ကလိ ယုဂ၌ နာရာယဏ နတ်သည် ပုံသဏ္ဍာန် များစွာဖြင့် မွေးဖွားပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 16
तस्यादिकृत्ततो विष्णोश्चरितं भूरितेजसः । श्रृणुष्व सर्वं सुश्रोणि गदतो मम भामिनि ॥ १०.१६ ॥
အို ခါးလှသော မိန်းမ၊ တောက်ပသော မိဖုရားရေ—ကျွန်ုပ် ပြောကြားသကဲ့သို့ အစမှစ၍ တေဇာအလွန်ကြီးသော ဗိဿနု၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို အပြည့်အစုံ နားထောင်လော့။
Verse 17
आसीत्कृतयुगे राजा सुप्रतीको महाबलः । तस्य भार्याद्वयं चासीदविषिष्टं मनोरमम् ॥ १०.१७ ॥
ကృతယုဂကာလ၌ အလွန်အားကြီးသော ဘုရင် စုပရတီက ဟူ၍ ရှိ၏။ ထိုဘုရင်၌ အရည်အချင်းတူညီ၍ ချစ်ဖွယ်ကောင်းသော မိဖုရားနှစ်ပါး ရှိ၏။
Verse 18
विद्युत्प्रभा कान्तिमती तयोरेते तु नामनी । तयोः पुत्रं समं राजा न लेभे यत्नवानपि ॥ १०.१८ ॥
ဗိဒ္ယုတ်ပရဘာ နှင့် ကာန္တိမတီ ဟူသည်တို့သည် ထိုနှစ်ဦး၏ အမည်များပင် ဖြစ်၏။ သို့သော် ဘုရင်သည် ကြိုးစားအားထုတ်သော်လည်း သူတို့ထံမှ သားတော်ကို မရရှိခဲ့။
Verse 19
यदा तदा मुनिश्रेष्ठमात्रेयं वीतकल्मषम् । तोषयामास विधिना चित्रकूटे नगोत्कमे ॥ १०.१९ ॥
ထိုအခါ ဘုရင်သည် တောင်များအနက် ထင်ရှားသော စိတ္တရကူဋ၌ အညစ်အကြေးကင်းသော မုနိအထက်မြတ် အာတြေးယကို သာသနာနည်းလမ်းအတိုင်း စိတ်တော်ကျေနပ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့၏။
Verse 20
सक ऋषिष्टोषितस्तेन दीर्घकालं वरार्थिना । वरं दिदित्सया यावदब्रवीदत्रिजो मुनिः ॥ १०.२० ॥
ထို့ကြောင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ အလှူတောင်းသူဖြစ်သော သူကြောင့် မုနိ စက သည် စိတ်တော်ကျေနပ်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ကောင်းချီးပေးလိုသောအခါ အတြိ၏သား မုနိက ပြောဆိုလေ၏။
Verse 21
तावदिन्द्रोऽपि करिणा गतः पार्श्वेन तस्य ह । देवसैन्यैः परिवृतस्तूष्णीमेव महाबलः ॥ १०.२१ ॥
ထိုအခါ အင်ဒြာလည်း ဆင်စီး၍ သူ၏ဘေးနားသို့ ချဉ်းကပ်လာ၏။ နတ်တပ်များက ဝိုင်းရံထားသဖြင့် အင်အားကြီးသောသူသည် တိတ်ဆိတ်နေ၏။
Verse 22
तं दृष्ट्वा अन्तर्गतप्रीतिमप्रीतिं प्रीतवान् मुनिः । चुकोप देवराजाय शापमुग्रं ससर्ज ह ॥ १०.२२ ॥
သူကိုမြင်သော် မုနိသည် အပြင်ပန်းအားဖြင့် ဝမ်းမြောက်သကဲ့သို့ရှိသော်လည်း အတွင်းစိတ်၌ မနှစ်သက်မှုကို သိမြင်၏။ ထို့နောက် နတ်ဘုရင်အပေါ် ဒေါသထွက်၍ ကြမ်းတမ်းသော ကျိန်စာကို ထုတ်လွှတ်၏။
Verse 23
यस्मात् त्वया ममावज्ञा कृता मूढ दिवसपते । ततस्त्वं चालितो राज्याद् अन्यलोके वसिष्यसि ॥ १०.२३ ॥
မိုက်မဲသော နေ့၏အရှင်ရေ၊ သင်သည် ငါ့ကို မထီမဲ့မြင် ပြုခဲ့သောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် အာဏာပိုင်ရာဇ္ဌာနမှ ဖယ်ရှားခံရပြီး အခြားလောက၌ နေထိုင်ရလိမ့်မည်။
Verse 24
एवमुक्त्वाऽपि कोपेन सुरेशं तं च भूपतिम् । उवाच राजन् पुत्रस्ते भविता दृढविक्रमः ॥ १०.२४ ॥
ဤသို့ ပြောပြီးနောက်လည်း ဒေါသကြောင့် နတ်အရှင်နှင့် ဘုရင်ကို ဆက်လက်မိန့်ကြား၍ “အို ဘုရင်၊ သင်၏သားသည် သတ္တိခိုင်မာသောသူ ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ဆို၏။
Verse 25
इन्द्ररूपोपमः श्रीमानुद्यच्छस्त्रः प्रतापवान् । विद्याप्रभावकर्मज्ञः क्रूरकर्मा भविष्यति । दुर्जयोऽतिबली राजा एवमुक्त्वा गतो मुनिः ॥ १०.२५ ॥
“သူသည် အင်ဒြာနှင့် ဆင်တူသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ ဂုဏ်ရည်တောက်ပမည်။ လက်နက်ကို မြှောက်ကိုင်သော သတ္တိရှိပြီး တန်ခိုးတက်ကြွမည်။ ပညာ၏ အာနိသင်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သော လုပ်ရပ်များကို သိကျွမ်းသော်လည်း ကြမ်းတမ်းသော လုပ်ရပ်များကို ပြုမည့်ကံရှိမည်။ အလွန်အင်အားကြီးသော ဘုရင်ဖြစ်၍ အနိုင်ယူရန် ခက်ခဲမည်။” ဟုဆိုပြီး မုနိသည် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 26
सोऽपि राजा सुप्रतीको भार्यायां गर्भमावहत् । विद्युत्प्रभायां धर्मज्ञः साऽपि काले त्वसूयत ॥ १०.२६ ॥
ထိုဘုရင် စုပရတီကာသည် မိဖုရား ဝိဒ္ယုတ်ပရဘာ၌ ကိုယ်ဝန်တင်စေ하였다။ ဓမ္မကို သိမြင်သူ မိဖုရားသည် အချိန်တော်မူသည့်အခါ မွေးဖွားခဲ့သည်။
Verse 27
तस्य चेष्टेर् बलेनासौ मुनेः सौम्यो बभूव ह । वेदशास्त्रार्थविद्यायां पारगो धर्मवान् शुचिः ॥ १०.२८ ॥
ထိုမုနိ၏ စည်းကမ်းတကျ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၏ အင်အားကြောင့် သူသည် သဘောထားနူးညံ့သူ ဖြစ်လာ하였다။ ဝေဒနှင့် သာသ္တရတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ဗေဒ၌ ကျွမ်းကျင်ပြီး ဓမ္မရှိသူ၊ သန့်ရှင်းသူ ဖြစ်하였다။
Verse 28
या द्वितीया अभवत् पत्नी तस्य राज्ञो महात्मनः । नाम्ना कीर्त्तिमती धन्या तस्याः पुत्रो बभूव ह । नाम्ना सुद्युम्न इत्येवं वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १०.२९ ॥
ထိုမဟာစိတ်ရှိသော ဘုရင်၏ ဒုတိယမိဖုရားသည် ကီရ္တိမတီ ဟု အမည်ရသော ကံကောင်းသူ ဖြစ်သည်။ ထိုမိဖုရားမှ သားတော်တစ်ပါး မွေးဖွား၍ စုဒ္ယုမ္န ဟု အမည်ရပြီး ဝေဒနှင့် ဝေဒအင်္ဂတို့၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်하였다။
Verse 29
अथ कालेन महता स राजा राजसत्तमः । सुप्रतीकः सुतं दृष्ट्वा दुर्जयं योग्यं अन्तिके ॥ १०.३० ॥
အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် ထိုဘုရင်—ဘုရင်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး စုပရတီကာသည် မိမိအနီး၌ ရှိနေသော သားတော် ဒုရ္ဇယ ကို မရှုံးနိုင်လောက်အောင် သန်မာ၍ အရည်အချင်းပြည့်စုံသူဟု မြင်တွေ့하였다။
Verse 30
आत्मनो वृद्धभावं च वाराणस्याधिपो बली । चिन्तयामास राज्यार्थं दुर्जयं प्रति भामिनि ॥ १०.३१ ॥
ဝါရာဏသီ၏ အင်အားကြီးသော အရှင်သည် မိမိ၏ အိုမင်းလာမှုကို စဉ်းစား하였다။ အလှတရားရှိသော မိန်းမရေ၊ ဒုရ္ဇယ နှင့် ဆက်စပ်၍ နိုင်ငံရေးအရေးကို တွေးတော하였다။
Verse 31
एवं सञ्चिन्त्य धर्मात्मा तस्य राज्यं ददौ नृपः । स्वयं च चित्रकूटाख्यं पर्वतं स जगाम ह ॥ १०.३२ ॥
ဤသို့ စဉ်းစားပြီး သာသနာဓမ္မစိတ်ရှိသော မင်းသည် ထိုသူအား နိုင်ငံအာဏာကို ပေးအပ်လေ၏။ ထို့နောက် မင်းတော်သည် စိတြကူဋ ဟုခေါ်သော တောင်သို့ ကိုယ်တိုင် သွားရောက်လေ၏။
Verse 32
दुर्जयोऽपि महद्राज्यं हस्त्यश्व रथवाजिभिः । संयोज्य चिन्तयामास राज्यवृद्धिं प्रति प्रभुः ॥ १०.३३ ॥
အနိုင်ယူရန် ခက်ခဲသော်လည်း အရှင်သည် ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားနှင့် မြင်းစစ်တပ်တို့ဖြင့် ကြီးမားသော နိုင်ငံတော်ကို စုစည်းကာ မိမိ၏ နိုင်ငံတော်တိုးချဲ့မှုကို စဉ်းစားလေ၏။
Verse 33
एवं सञ्चिन्त्य मेधावी हस्त्यश्व रथपत्तिभिः । समेतां वाहिनीं कृत्वा उत्तरां दिशमाश्रितः । तस्य चोत्तरतो देशाः सर्वे सिद्धा महात्मनः ॥ १०.३४ ॥
ဤသို့ စဉ်းစားပြီး ပညာရှိသည် ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားနှင့် ခြေလျင်တပ်တို့ဖြင့် စည်းလုံးသော စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းကာ မြောက်ဘက်သို့ ထွက်ခွာလေ၏။ ထိုမဟာစိတ်ရှိသူ၏ မြောက်ဘက်တွင် နယ်မြေများအားလုံးသည် ပြည့်စုံအောင်မြင်လျက် ရှိကြလေ၏။
Verse 34
भारताख्यमिदं वर्षं साधयित्वा सुदुर्जयः । ततः किंपुरुषं नाम वर्षं तेनापि साधितम् ॥ १०.३५ ॥
ဤ ‘ဘာရတ’ ဟုခေါ်သော မြေဒေသကို ထိန်းချုပ်အောင် ဆောင်ရွက်ပြီးနောက်—သူသည် အလွန်အမင်း အနိုင်မရလွယ်သူဖြစ်သော်လည်း—ထို့နောက် ‘ကിംပုရုရှ-ဝර්ෂ’ ဟုခေါ်သော ဒေသကိုလည်း သူက အနိုင်ယူလေ၏။
Verse 35
ततः परतरं चान्यद्धरिवर्षं जिगाय सः । रम्यं हिरण्मयं चापि कुरुभद्राश्वमेव च । इलावृतं मेरुमध्यमेतत्सर्वं जिगाय सः ॥ १०.३६ ॥
ထို့အပြင် သူသည် ဟရိဝර්ෂ ဟုခေါ်သော အခြားဒေသကိုလည်း အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရမ်ယက၊ ဟိရဏ္မယ နှင့် ကုရုဘဒြာရှွ တို့ကိုလည်း အနိုင်ယူခဲ့သည်။ မေရုတောင်ကို အလယ်ဗဟိုထားသော အီလာဝෘတ အပါအဝင် ဤအရာအားလုံးကို သူက အနိုင်ယူလေ၏။
Verse 36
जित्वा जम्ब्वाख्यमेतद्धि द्वीपं यावदसौ नृपः । जगाम देवराजानं जेतुं सर्वसुरान्वितम् ॥ १०.३७ ॥
ဇမ္ဗူဟု ခေါ်သော ကျွန်းကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ထိုဘုရင်သည် နတ်ဘုရင် အိန္ဒြာကို—နတ်အပေါင်းတို့နှင့်အတူရှိသူကို—အနိုင်ယူရန် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 37
मेरुपर्वतमारोह्य देवगन्धर्वदानवान् । गुह्यकान् किं नरान् दैत्यान्स्ततो ब्रह्मसुतो मुनिः । नारदो दुर्जयजयम् देवराजाय शंसत ॥ १०.३८ ॥
မေရုတောင်ကို တက်ရောက်ပြီးနောက် ဗြဟ္မာ၏သားဖြစ်သော မုနိ နာရဒသည် ထိုနေရာ၌ နတ်များ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ ဒာနဝများ၊ ဂုဟျကများ၊ လူများနှင့် ဒೈတျများကို မိန့်ကြားကာ နတ်ဘုရင်ထံသို့ “ဒုရ္ဇယ၏ အောင်ပွဲ” သတင်းကို ကြေညာ하였다။
Verse 38
तत इन्द्रस्त्वरायुक्तो लोकपालैः समन्वितः । जगाम दुर्जयं हन्तुं सोऽचिरेणास्त्रनिर्ज्जितम् । विहाय पर्वतं मेरुं मर्त्यलोकमिहागतः ॥ १०.३९ ॥
ထို့နောက် အိန္ဒြာသည် အလျင်အမြန်ဖြင့် လောကပာလများနှင့်အတူ ဒုရ္ဇယကို သတ်ရန် ထွက်ခွာသွား၏။ သို့ရာတွင် မကြာမီ အာယုဓများကြောင့် ဒုရ္ဇယသည် အနိုင်ယူခံရ၏။ မေရုတောင်ကို စွန့်၍ သူသည် ဤမရ္တျလောက—လူ့လောကသို့ ရောက်လာ၏။
Verse 39
पूर्वदेशे च देवेन्द्रो लोकपालैः समं प्रभुः । स्थितवांस्तस्य सुमहच्चरितं सम्भविष्यति ॥ १०.४० ॥
အရှေ့ဒေသ၌ နတ်အရှင် အိန္ဒြာသည် လောကပာလများနှင့်အတူ တည်နေရာယူခဲ့၏။ ထိုမှတဆင့် အလွန်ကြီးမားသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ (လုပ်ရပ်များ၏ ပုံပြင်) ပေါ်ပေါက်လာမည်။
Verse 40
दुर्जयश्च सुराञ्जित्वा यावत् प्रतिनिवर्तते । गन्धमादनपृष्ठे तु स्कन्धावारनिवेशनम् । कृत्वावस्थितसम्भारमागतं तापसौ तु तम ॥ १०.४१ ॥
နတ်များကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ဒုရ္ဇယသည် ပြန်လှည့်လာ၏။ ဂန္ဓမာဒနတောင်၏ တောင်စောင်းပေါ်တွင် စစ်တပ်စခန်းကို တည်ထောင်၍ ပစ္စည်းကိရိယာနှင့် ရိက္ခာများကို အဆင်သင့် ပြင်ဆင်ထားစဉ် တပသီနှစ်ဦး (အာစက်တစ်စုံ) သည် သူ့ထံသို့ ရောက်လာ၏။
Verse 41
तावगतावथाब्रूतां राजन् दुर्ज्जय लोकपाः । निवारितास्त्वया सर्वं लोकपालैर्विना जगत् । न प्रवर्त्तत तस्मान् नौ देहि तत्पदमुत्तमम् ॥ १०.४२ ॥
ထိုအခါ လောကပာလတို့သည် ချဉ်းကပ်လာ၍ ပြောကြသည်– «အို မင်းကြီး ဒုရ္ဇ္ဇယ၊ သင်က ငါတို့ကို တားဆီးထားသဖြင့် လောကပာလမရှိလျှင် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး မလည်ပတ်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ငါတို့အား အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အရာထမ်းဆောင်ရာ အဆင့်ကို ပေးပါ»။
Verse 42
एवमुक्ते ततस्तौ तु दुर्ज्जयः प्राह धर्मवित् । कौ भवान्ताविति ततस्तावूचतुररिंदमौ । विद्युत्सुविद्युन्नामानावसुराविति मानद ॥ १०.४३ ॥
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ဒုရ္ဇ္ဇယ မင်းကြီးသည် ဓမ္မကိုသိသူဖြစ်၍ ထိုနှစ်ဦးအား «သင်တို့နှစ်ယောက် ဘယ်သူတွေလဲ» ဟု မေးသည်။ ထိုအခါ ရန်သူနှိမ်နင်းသူ နှစ်ဦးက «ကျွန်ုပ်တို့သည် ဗိဒ္ယုတ် နှင့် သုဗိဒ္ယုတ် ဟု အမည်ရသော အသူရများ ဖြစ်ပါသည်၊ ဂုဏ်ပေးသူအရှင်» ဟု ပြန်လည်ဆိုကြသည်။
Verse 43
त्वया सम्प्रति चेच्छामो धर्म्यं सत्सु सुसंस्कृतौ । लोकपालमतं सर्वमावां कुर्म सुदुर्जय ॥ १०.४४ ॥
ယခုအခါ အနိုင်ရခက်သူ ဒုရ္ဇ္ဇယ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်နှင့်အတူ သာသနာတရားနှင့်ညီသော လမ်းစဉ်ကို—သီလဝါသူတို့အကြား ကောင်းစွာသင့်တော်အောင် ပြုပြင်ထားသော လမ်းစဉ်ကို—လိုက်နာလိုကြပြီး လောကပာလတို့၏ အကြံဉာဏ်အားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်လိုပါသည်။
Verse 44
एवमुक्ते दुर्ज्जयेन तौ स्वर्गे सन्निवेशितौ । लोकपालौ कृतौ सद्यस्ततोऽन्तर्धानं जग्मतुः ॥ १०.४५ ॥
ဒုရ္ဇ္ဇယက ဤသို့ ပြောပြီးနောက် ထိုနှစ်ဦးကို ကောင်းကင်ဘုံ၌ နေရာချထားခဲ့သည်။ ထိုခဏချင်းပင် လောကပာလများအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး နောက်တစ်ဖန် မျက်စိမှောက်ကွယ်၍ ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။
Verse 45
तयोरपि महत्कर्म चरितं च धराधरे । भविष्यति महाराजो दुर्जयो मन्दरोपरि ॥ १०.४६ ॥
အို မြေကိုထမ်းဆောင်သူ (ဓရာဓရ)၊ ထိုနှစ်ဦး၏ ကြီးမားသော ကုသိုလ်ကံနှင့် လုပ်ရပ်အကြောင်းအရာတို့လည်း နောင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည်။ ထို့ပြင် မန္ဒရတောင်ပေါ်၌ အနိုင်ရခက်သော မဟာမင်းကြီး ဒုရ္ဇ္ဇယ တစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာမည်။
Verse 46
धनदस्य वनं दिव्यं दृष्ट्वा नन्दनसन्निभम् । मुदा बभ्राम रम्येऽस्मिन् स यावद्राजसत्तमः ॥ १०.४७ ॥
ဓနဒ (ကူဗေရ) ၏ နတ်ဘုံဆန်သော တောကို နန္ဒနဥယျာဉ်နှင့် ဆင်တူသည်ဟု မြင်ပြီး၊ မင်းမြတ်သည် ဤလှပသောနေရာ၌ နေသမျှကာလပတ်လုံး ဝမ်းမြောက်စွာ လှည့်လည်သွားလာခဲ့သည်။
Verse 47
तावत्सुवर्णवृक्षाधः कन्याद्वयमपश्यत । अतीवरूपसम्पन्नमतीवाद्भुतदर्शनम् ॥ १०.४८ ॥
ထို့နောက် ရွှေသစ်ပင်အောက်၌ မိန်းကလေးနှစ်ဦးကို မြင်ရသည်။ သူတို့သည် အလွန်အမင်း လှပပြည့်စုံ၍ မြင်ကွင်းကလည်း အံ့ဩဖွယ်လွန်ကဲသည်။
Verse 48
दृष्ट्वा तु विस्मयाविष्टः क इमे शुभलोचने । एवं संचिन्त्य यावत् स क्षणमेकं व्यवस्थितः । तस्मिन्वने तावदुभौ तापसौ सोऽवलोकयत् ॥ १०.४९ ॥
သူတို့ကို မြင်သော် အံ့ဩလွန်ကဲ၍ “ဤအလှမျက်လုံးရှင်နှစ်ဦးသည် မည်သူနည်း” ဟု စိတ်တွင် တွေးကာ ခဏတစ်ခဏ တည်ငြိမ်နေပြီးနောက်၊ ထိုတောအတွင်း၌ တပသီနှစ်ပါးကို မြင်တွေ့하였다။
Verse 49
तौ दृष्ट्वा सहसा राजा ययौ प्रीत्या परां मुदम् । अवतीर्य द्विपात् तूर्णं नमश्चक्रे तयोः स्वयम् ॥ १०.५० ॥
တပသီနှစ်ပါးကို မြင်သော် မင်းသည် ချက်ချင်း ချစ်ခင်ပီတိဖြင့် အမြင့်ဆုံးသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။ ဆင်ပေါ်မှ လျင်မြန်စွာ ဆင်းကာ သူကိုယ်တိုင် နှစ်ပါးစလုံးအား ဦးညွှတ်ကန်တော့하였다။
Verse 50
उपविष्टः स ताभ्यां तु कौशे दत्ते वरासने । पृष्टः कस्त्वं कुतश्चासि कस्य वा किमिह स्थितः ॥ १०.५१ ॥
တပသီနှစ်ပါးက ပိုးထည်ဖုံးထားသော အကောင်းဆုံး အာසနပေါ်၌ ထိုင်စေသဖြင့် သူထိုင်ရာ၌၊ “သင်သည် မည်သူနည်း၊ ဘယ်မှ လာသနည်း၊ မည်သူ၏ အောက်တွင် ရှိသနည်း၊ ဤနေရာ၌ မည်သို့သော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရပ်တည်နေသနည်း” ဟု မေးမြန်းခံရသည်။
Verse 51
तौ प्रहस्याब्रवीद् राजा सुप्रतीकेतिविश्रुतः । तस्य पुत्रः समुत्पन्नो दुर्जयो नाम नामतः ॥ १०.५२ ॥
ထို့နောက် “သုပရတီက” ဟု နာမကျော်ကြားသော မင်းသည် ပြုံး၍ မိန့်တော်မူ၏။ ထိုမင်းထံ၌ သားတော်တစ်ပါး မွေးဖွားလာ၍ အမည်ကို “ဒုရ္ဇယ” ဟု ခေါ်၏။
Verse 52
पृथिव्यां सर्वराजानो जिगीषन्निह सत्तमौ । आगतोऽस्मि ध्रुवं चैव स्मर्तव्योऽहं तपोधनौ ॥ भवन्तौ कौ समाख्यातं ममानुग्रहकाङ्क्षया ॥ १०.५३ ॥
“ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် မင်းတို့အားလုံးသည် အောင်နိုင်ခြင်းကို လိုလားကြ၏။ ငါသည် အမှန်တကယ် ယုံကြည်စိတ်ချစွာ ဤနေရာသို့ ရောက်လာပြီ။ တပဿာကို ဓနအဖြစ်ထားသော သင်တို့နှစ်ဦး၊ ငါကို သတိရရမည်။ ငါ၏ ကရုဏာကို လိုလားသဖြင့် သင်တို့နှစ်ဦး မည်သူနည်း—ပြောကြလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 53
तापसावूचतुः । आवां हेतृप्रहेत्राख्यौ मनोः स्वायम्भुवः सुतौ । आवां देवविनाशाय गतौ स्वो मेरुपर्वतम् ॥ १०.५४ ॥
တပဿာတို့က ပြောကြသည်– “ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးသည် ‘ဟေတೃ’ နှင့် ‘ပရဟေတೃ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ စွာယံဘူဝ မနု၏ သားများ ဖြစ်ကြသည်။ နတ်တို့ကို ဖျက်ဆီးရန် မေရုတောင်သို့ သွားခဲ့ကြသည်” ဟု။
Verse 54
तत्रावयोर्महासैन्यं गजाश्वरथसंकुलम् । जिगाय सर्वदेवानां शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.५५ ॥
ထိုနေရာ၌ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားစစ်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်သော ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်တပ်ကြီးသည် နတ်တို့၏ တပ်ဖွဲ့အားလုံးကို ရာချီပြီးနောက် ထောင်ချီအထိ အနိုင်ယူခဲ့၏။
Verse 55
ते च देवाः महत्सैन्यं दृष्ट्वा सर्वं निपातितम् । असुरैरुज्जहितप्राणं ततस्ते शरणं गताः ॥ १०.५६ ॥
ထိုနတ်တို့သည် စစ်တပ်ကြီးတစ်ခုလုံး ပြိုလဲကျဆုံးနေသည်ကို မြင်၍—အဆုရတို့ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးကာ လဲကျသွားသဖြင့်—ထို့နောက် အကာအကွယ်ရှာ၍ ခိုလှုံရာသို့ သွားကြ၏။
Verse 56
क्षीराब्धौ यत्र देवेशो हरिः शेते स्वयं प्रभुः । तत्र विज्ञापयामासुः सर्वे प्रणतिपूर्वकम् ॥ १०.५७ ॥
နို့ပင်လယ်၌—ဒေဝတို့၏အရှင် ဟရီသည် မိမိအာဏာဖြင့် အရှင်တော်အဖြစ် လဲလျောင်းတော်မူရာ ထိုနေရာ၌ သူတို့အားလုံးသည် ဦးညွတ်ပူဇော်ကာ လျှောက်တင်တောင်းပန်ကြ၏။
Verse 57
देवदेव हरे सर्वं सैन्यं त्वसुरसत्तमैः । पराजितं परित्राहि भीतं विह्वल्लोचनम् ॥ १०.५८ ॥
ဒေဝတို့၏ဒေဝတော် ဟရေ၊ အဆုရတို့အထဲမှ အထက်မြတ်ဆုံးတို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်တပ်တစ်ရပ်လုံး ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပါသည်။ ကြောက်ရွံ့လျက် မျက်လုံးများလည်း တုန်လှုပ်နေသဖြင့် ကယ်တင်ကာကွယ်တော်မူပါ။
Verse 58
त्वया देवासुरे युद्धे पूर्वं त्राताः स्म केशव । सहस्रबाहोः क्रूरस्य समरे कालनेमिनः ॥ १०.५९ ॥
ကေသဝာတော်၊ ယခင်က ဒေဝနှင့် အဆုရတို့ စစ်ပွဲတွင် ကျွန်ုပ်တို့ကို သင်ကယ်တင်ခဲ့ပါသည်—စစ်မြေ၌ လက်တစ်ထောင်ရှိသော ကြမ်းတမ်းသည့် ကာလနေမိနှင့် ရင်ဆိုင်စဉ်။
Verse 59
इदानीमपि देवेश असुरौ देवकण्टकौ । हेतृप्रहेतृनामानौ बहुसैन्यपरिच्छदौ । तौ हत्वा त्राहि नः सर्वान् देवदेव जगत्पते ॥ १०.६० ॥
ယခုအခါလည်း ဒေဝတို့၏အရှင်တော်၊ ဒေဝတို့အတွက် ဆူးကဲ့သို့သော အဆုရနှစ်ဦး—ဟေတൃနှင့် ပရဟေတൃဟု အမည်ရ—ကြီးမားသော စစ်တပ်များနှင့် ပြည့်စုံလျက်ရှိပါသည်။ သူတို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးကို ကယ်တင်တော်မူပါ၊ ဒေဝတို့၏ဒေဝတော်၊ လောက၏အရှင်တော်။
Verse 60
एवमुक्तस्ततो देवो विष्णुर्नारायणः प्रभुः । अहं यास्यामि तौ हन्तुमित्युवाच जगत्पतिः ॥ १०.६१ ॥
ထိုသို့ လျှောက်တင်ကြသော် ဒေဝတော် ဗိဿဏု နာရာယဏ အရှင်တော်သည် လောက၏အရှင်အဖြစ် မိန့်တော်မူသည်—“ငါ သွား၍ ထိုနှစ်ဦးကို သတ်မည်” ဟု။
Verse 61
एवमुक्तास्ततो देवा मेरुपर्वतसन्निधौ । प्रातस्थुस्तेऽथ मनसा चिन्तयन्तो जनार्दनम् ॥ १०.६२ ॥
ဤသို့ မိန့်ကြားခံရပြီးနောက် မေရုတောင်အနီး၌ရှိသော ဒေဝတော်တို့သည် ထွက်ခွာကြ၍ စိတ်ထဲတွင် ဇနာရ္ဒန (Janārdana) ကို သတိပြုစဉ်းစားနေကြ၏။
Verse 62
तैः सञ्चिन्तितमात्रस्तु देवश्चक्रगदाधरः । आवयोः सैन्यमाविश्य एक एव महाबलः ॥ १०.६३ ॥
သူတို့က စိတ်ဖြင့် သတိရရုံသာရှိသေးသော်လည်း၊ စက်ရ (ချကရ) နှင့် ဂဒါကို ကိုင်ဆောင်သော ဒေဝတော်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်တပ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီး၊ အင်အားကြီးမားသော တစ်ပါးတည်းအဖြစ် ထင်ရှားလာ၏။
Verse 63
एकधा दशधात्मानं शतधा च सहस्रधा । लक्षधा कोटिधा कृत्वा स्वभूत्याऽच जगत्पतिः ॥ १०.६४ ॥
လောက၏ အရှင်သည် မိမိ၏ သဘာဝတန်ခိုးဖြင့် ကိုယ်တော်ကို တစ်ပါး၊ ဆယ်ပါး၊ ရာပါး၊ ထောင်ပါးအဖြစ် ပြုလုပ်တော်မူပြီး၊ ထို့ပြင် သိန်းပါးနှင့် ကောဋိပါးအဖြစ်တိုင် မျိုးစုံသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များဖြင့် ပြုတော်မူ၏။
Verse 64
एवं स्थिते देववरे अस्मत्सैन्ये महाबलः । यः कश्चिदसुरो राजन्नावयोर्बलमाश्रितः । स हतः पतितो भूमौ दृश्यते गतचेतनः ॥ १०.६५ ॥
ဤသို့ ဖြစ်နေသော်၊ ဒေဝတော်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးအို၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်တပ်အတွင်း၌ အင်အားကြီးမားသော သူတစ်ပါးရှိ၏။ အို မင်းကြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦး၏ အင်အားကို အားကိုးလာသော အဆုရ မည်သူမဆို သတ်ဖြတ်ခံရ၍ မြေပေါ်သို့ လဲကျကာ သတိလစ်နေသည်ကို မြင်ရ၏။
Verse 65
एवं तत् सहसा सैन्यं मायया विश्वमूर्तिना । निहतं साश्वकलिलं पत्तिद्विपसमाकुलम् ॥ १०.६६ ॥
ဤသို့ ခဏချင်းအတွင်း၌ပင်၊ စကြဝဠာရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော အရှင်၏ မာယာ (လှည့်ကွက်ဆန်သော တန်ခိုး) ကြောင့် ထိုစစ်တပ်သည် ဖျက်ဆီးခံရပြီး၊ မြင်းများနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများ ပြည့်နှက်ကာ၊ ခြေလျင်တပ်နှင့် ဆင်တပ်တို့ဖြင့် ကျပ်တည်းနေ၏။
Verse 66
चतुरङ्गं बलं सर्वं हत्वा देवो रथाङ्गधृक् । आवां शोषावथो दृष्ट्वा गतोऽन्तर्द्धानमीश्वरः ॥ १०.६७ ॥
လေးမျိုးတပ်တော်အားလုံးကို စက်ရကိုင်သော ဘုရားသခင်က သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦး ပိန်လှီသွားသည်ကို မြင်သဖြင့် အရှင်သည် မမြင်နိုင်အောင် အန္တရာဓာန်ဝင်သွားတော်မူ၏။
Verse 67
अवयोरिदृशं कर्म दृष्टं देवस्य शार्ङ्गिणः । ततस्तमेव शरणं गतावाराधनाय वै ॥ १०.६८ ॥
ကျွန်ုပ်တို့၏ ဤသို့သော အပြုအမူကို သာရင်ဂင်—သာရင်ဂါဓနုကိုင်သော ဘုရားသခင်—က မြင်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် အမှန်တကယ် ကိုးကွယ်ပူဇော်၍ သနားတော်မူစေရန် သူ့ထံတော်သို့သာ ခိုလှုံရန် သွားရောက်ကြ၏။
Verse 68
त्वं चास्मन्मित्रतनयः सुप्रतीकात्मजो नृप । इमे चावयोः कन्ये गृहाण मनुजेश्वर । हेतृकन्या सुकेशी तु मिश्रकेशी प्रहेतृणः ॥ १०.६९ ॥
ထို့ပြင် မင်းကြီး၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ မိတ်ဆွေ၏ သား၊ စုပရတီက၏ သားဖြစ်၏။ လူတို့၏ အရှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ သမီးနှစ်ဦးကို လက်ခံတော်မူပါ—ဟေတೃ၏ သမီး စုကေရှီနှင့် ပရဟေတೃ၏ သမီး မိශ්ရကေရှီ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 69
दुर्जयस्त्वेवमुक्तस्तु हेतॄणा ते उभे शुभे । कन्ये जग्राह धर्मेण भार्यार्थं मनुजेश्वरः ॥ १०.७० ॥
ဟေတೃ၏ စကားဖြင့် ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော ဒုရ္ဇယ မင်းသည် မင်္ဂလာရှိသော သမီးနှစ်ဦးကို ဓမ္မနှင့်အညီ ဇနီးအဖြစ် လက်ခံယူ၍ မင်္ဂလာဆောင်တော်မူ၏—လူတို့အကြား အရှင်ဖြစ်၏။
Verse 70
ते लब्ध्वा सहसा राजा मुदा परमया युतः । आजगाम स्वकं राष्ट्रं निजसैन्यसमावृतः ॥ १०.७१ ॥
သူတို့ကို ချက်ချင်း ရရှိပြီးနောက် မင်းကြီးသည် အမြင့်ဆုံးသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်လျက် ကိုယ်ပိုင်တပ်တော်ဖြင့် ဝန်းရံကာ မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်လာတော်မူ၏။
Verse 71
ततः कालेन महता तस्य पुत्रद्वयं बभौ । सुकेश्याः सुप्रभः पुत्रो मिश्रकेश्याः सुदर्शनः ॥ १०.७२ ॥
အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကုန်လွန်ပြီးနောက် သူ့ထံ၌ သားနှစ်ယောက် မွေးဖွားလာ하였다။ စုကေရှျာ၏ သားမှာ စုပြဘ၊ မိရှ္ရကေရှျာ၏ သားမှာ စုဒർശန ဖြစ်သည်။
Verse 72
स राजा दुर्जयः श्रीमान् लब्ध्वा पुत्रद्वयं शुभम् । स्वयं कालान्तरे श्रीमान् जगामारण्यं अन्तिके ॥ १०.७३ ॥
ထိုသို့ ဂုဏ်သရေပြည့်ဝသော မင်း ဒုရ္ဇယ သည် ကံမင်္ဂလာရှိသော သားနှစ်ယောက်ကို ရရှိပြီးနောက်၊ အချိန်ကာလတစ်ခု ကုန်လွန်သော် မိမိကိုယ်တိုင် အနီးအနားရှိ တောအရပ်သို့ သွားရောက်၍ တောဝင်အနားယူ하였다။
Verse 73
तत्रस्थो वनजातीर् हि बाधयन् वै भयंकराः । ददर्शारण्यामाश्रित्य मुनिं स्थितमकल्मषम् ॥ १०.७४ ॥
ထိုနေရာ၌ တောမှ ပေါက်ဖွားသော ကြောက်မက်ဖွယ် သတ္တဝါများက အနှောင့်အယှက် ပြုနေစဉ်၊ တောအတွင်း၌ နေထိုင်သော အပြစ်မကင်းမဲ့၊ အညစ်အကြေးကင်းသော မုနိတစ်ပါးကို သူမြင်တွေ့하였다။
Verse 74
तपस्यन्तं महाभागं नाम्ना गौरमुखं शुभम् । ऋषिवृन्दस्य गोप्तारं त्रातारं पापिनः स्वयम् ॥ १०.७५ ॥
သူသည် တပသ္ယာ ကျင့်နေသော မဟာဘဂ္ဂ၊ မင်္ဂလာရှိသည့် ဂေါရမုခ ဟူသော အမည်ရှိသော ရသီကို မြင်တွေ့하였다။ ထိုသူသည် ရသီအစုအဝေး၏ ကာကွယ်သူဖြစ်ပြီး၊ အပြစ်သားတို့ကိုပင် ကယ်တင်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 75
तस्याश्रमे विमलजलाविलेमरुत्सुगन्धिवृक्षप्रवरे द्विजन्मनः । रराज जीमूत इवाम्बरान्महीमुपागतः प्रवरविमानवद्गृहः ॥ १०.७६ ॥
ထိုအာရှရမ်၌ သန့်ရှင်းသော ရေများ၊ မွှေးရနံ့ပါသော လေညင်းများနှင့် အထူးကောင်းမွန်သော သစ်ပင်များကြောင့် ထင်ရှားနေပြီး၊ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူ) ၏ အိမ်တော်သည် ကောင်းကင်မှ မြေပြင်သို့ ဆင်းသက်လာသော မိုးတိမ်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ အလွန်မြတ်သော ဝိမာနတော်ကဲ့သို့ ထင်ရှား하였다။
Verse 76
ज्वलनमखाग्निप्रतिभाषिताम्बरः सुशुद्धसंवासितवेषकुट्टकः । शिष्यैः समुच्चारितसामनादकः सुरूपयोषिदृषिकन्याकाकुलः । इतीदृशोऽस्यावसाथो वराश्रमे सुपुष्पिताशेषतरुप्रसूनः ॥ १०.७७ ॥
ထိုမြတ်သောအာရှရမ်၌ သူ၏နေထိုင်ရာသည် ဤသို့ဖြစ်၏—ယဇ္ဈမီး၏အလင်းကဲ့သို့ ဝတ်ရုံတောက်ပ၍၊ တပသီဝတ်စုံသည် စည်းကမ်းတကျနေထိုင်ခြင်းကြောင့် အလွန်သန့်စင်သော်လည်း၊ တပည့်တို့က ရှင်းလင်းစွာ ရွတ်ဆိုသော စာမန် (Sāman) သီချင်းသံများ ပဲ့တင်ထွက်ကာ၊ ရုပ်ရည်လှပသော မိန်းမများနှင့် ရှင်ရသီတို့၏ သမီးများဖြင့် ပြည့်နှက်၍၊ သစ်ပင်အပေါင်းတို့လည်း ပန်းပွင့်များဖြင့် အပြည့်အဝ ပွင့်လန်းနေ၏။
Verse 77
तस्याः पुत्रः समभवद् दुर्जयाख्यो महाबलः । जातकर्मादिसंस्कारं तस्य चक्रे मुनिः स्वयम् ॥ (दुर्वासा नाम तपसो तस्य देहमकल्मषः
သူမ၏သားသည် မွေးဖွားလာ၍ “ဒုရ္ဇယ” ဟု အမည်ရပြီး အလွန်အင်အားကြီးလေ၏။ မုနိသည် သူ့အတွက် ဇာတကမ္မနှင့် အခြား သံස්ကာရများကို ကိုယ်တိုင် ဆောင်ရွက်လေ၏—(တပသီ “ဒုရ္ဝာသာ” ဟု အမည်ရသူ) တပဿာကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် အညစ်အကြေးကင်းစင်သောသူ…
Frequently Asked Questions
The chapter frames social and cosmic order through a triadic (sāttvika–rājasa–tāmasa) model: Vedic study and ritual are aligned with sattva and rajas, while fierce/time-formed power is associated with tamas. Within the narrative logic, legitimacy and stability arise when power (royal or divine) remains integrated with ritual-ethical norms; disruptive conquest that bypasses established cosmic governors (lokapālas) triggers corrective interventions (curses, divine action).
No explicit tithi, lunar month, or seasonal observance is specified in the provided passage. Time is marked narratively through long durations (bahuvarṣa-sahasrikam), yuga divisions (Kṛta, Tretā, Dvāpara, Kali), and generational/“after a long time” transitions (kālena mahatā), rather than calendrical ritual scheduling.
Terrestrial balance is implied through the governance network of lokapālas and the ordering of the world by the three guṇas. Durjaya’s conquest is portrayed as so expansive that it inhibits the normal functioning of the world under the lokapālas, prompting appeals for restoration. In a Pṛthivī-oriented reading, the text links ethical restraint, rightful governance, and cosmic administration to the maintenance of stable conditions for the inhabited world.
The narrative references King Supratīka of Vārāṇasī; his queens Vidyutprabhā and Kīrtimatī; his sons Durjaya and Sudyumna; sage Ātreya; Indra (devarāja); Nārada (as messenger); and the asura figures Vidyut and Suvidyut, as well as Hetṛ and Prahetṛ (identified as sons of Svāyambhuva Manu).