Adhyaya 40: Shukra’s Curse on King Danda and Prahlada’s Counsel to Andhaka on Dharma
शुक्रशापः—दण्डविनाशः तथा परदारवर्जनधर्मोपदेशः (Śukraśāpaḥ—Daṇḍavināśaḥ tathā Paradāravarjanadharmopadeśaḥ)
Shukra's Curse Continued
Pulastya, in dialogue with Nārada, narrates a two-part ethical and theologically syncretic episode that foregrounds asura-dharma and the inviolability of divine order. First, Araja (Śukra’s daughter) is violated by King Daṇḍa, prompting Śukra’s return from Pātāla and his juridical curse: within seven nights Daṇḍa, his realm, army, retinue, and vehicles are reduced to ashes by a rain of stones—an exemplary Purāṇic articulation of tapas-backed brahmanical authority. The narrative then pivots to Andhaka’s hubris against Tryambaka (Śiva), where Prahlāda counsels restraint through a didactic discourse attributed to Devarṣi Asita on dharma, especially the categorical prohibition of parādāra (coveting another’s wife). The chapter thus integrates Shaiva supremacy (Śaṅkara’s invincibility) with moral governance, presenting transgression as the cause of political and cosmic collapse rather than mere sectarian rivalry.
Divine Beings
Sacred Geography
Mortal & Asura Figures
Key Content Points
- Śukra discovers Araja’s dishonor and pronounces a tapas-powered curse that annihilates King Daṇḍa and his entire polity within seven nights via grāvavṛṣṭi (stone-rain), illustrating punitive cosmic jurisprudence.
- Prahlāda admonishes Andhaka using Asita’s dharma-teaching: parādāra-sevana leads to severe naraka consequences (including Raurava), while self-restraint and śāstra-alignment secure fearlessness and prosperity.
- Andhaka rejects dharma-counsel, sends Śambara to challenge Śaṅkara at Mandara, and mobilizes a vast asura host—setting the stage for a Shaiva-centered confrontation framed within the Pulastya–Nārada narration.
Shlokas in Adhyaya 40
Verse 1
इति श्रीवामनपुराणे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः अरजा उवाच नात्मानं तव दास्यामि बुहनोक्तेन किं तव रक्षन्ती भवतः शापादात्मानं च मही पते
Verse 16
श्पत्वेत्थं भगवान् शुक्रो दण्डमिक्ष्वाकुनन्दनम् जगाम शिष्यसहितः पातालं दानवालयम्
ဤသို့ ဒဏ္ဍ—အိက္ခဝါကူမျိုးရိုး၏ ဂုဏ်ယူစရာ—ကို ကျိန်စာချပြီးနောက်၊ ဂုဏ်သရေရှိသော သုကြာသည် တပည့်များနှင့်အတူ ဒာနဝများ၏ နေအိမ်ဖြစ်သော ပါတාලသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 17
दण्डो ऽपि भस्मसाद् भूतः सराष्ट्रबलवाहनः महता ग्राववरषेण सप्तरात्रान्तरे तदा
Then Daṇḍa too was reduced to ashes—along with his kingdom, his troops, and his mounts/vehicles—by a great shower of stones, within the span of seven nights.
Verse 23
किं ममासौ रणे योद्धुं शक्तस्त्रिमयनो ऽसुर एकाकी धर्मरहितो भस्मारुणितविग्रहः
«အို အသူရရေ၊ သုံးမျက်စိရှိသူက ငါနှင့် စစ်မြေပြင်၌ တိုက်ခိုက်နိုင်မည်လား။ သူသည် တစ်ယောက်တည်း၊ ဓမ္မမရှိသူ၊ ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ပြာဖြင့် နီမြန်း/ပြာလိမ်းထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်»
Verse 24
नान्धको बिभियादिन्द्रान्नामरेभ्यः कथञ्चन स कथं वृषपत्राक्षाद् बिभेति स्त्रीमुखेक्षकात्
“Andhaka does not fear Indra, nor the gods, in any way. How then could he fear Vṛṣapatrākṣa—one who merely looks upon women’s faces?”
Verse 41
पुलस्त्य उवाच इत्येवमुक्ते वचने प्रह्लादं प्राह चान्धकः भवान् धर्मपरस्त्वेको नाहं धर्म समाचरे
ပုလஸ္တျက ပြောသည်—ဤစကားတို့ကို ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် အန္ဓကသည် ပရဟ္လာဒအား ပြောလေသည်။ “သင်တစ်ဦးတည်းသာ ဓမ္မကို အလေးထားသူဖြစ်၏။ ငါမူ ဓမ္မကို မကျင့်သုံးပါ။”
Verse 43
भिक्षो किमर्थं शौलेन्द्रं स्वर्गोपम्यं सकन्दरम् परिभुञ्जसि केनाद्य तव दत्तो वदस्व माम
“အို ဘိက္ခု၊ အဘယ်ကြောင့် သင်သည် ဤတောင်မင်းကို—ကောင်းကင်ကဲ့သို့ လှပ၍ ဂူအများပါသော—နေထိုင်ခံစားနေသနည်း။ ယနေ့ သင့်အား ဤအရာကို မည်သူက ပေးအပ်သနည်း။ ငါ့အား ပြောလော့။”
Verse ["Bhakti expressed through service", "Righteous warfare against adharma", "Śaiva martial theology"]
5
Setelah bersujud dengan bhakti, ia berkata kepada Maheśvara: “Wahai Jagannātha, mengapa Engkau berdiri diam? Bangkitlah, bersemangat untuk perang!”
Verse ["apramāda", "giriputrī", "surakṣita geha", "rakṣaṇīyā", "Pārvatī protection", "Andhaka-vadha"]
यच्चाब्रवीद् दीयतां मे गिरिपुत्रीति दानवः तदेषा यातु स्वं कामं नाहं वारयितुं क्षमः
พวกท่านทั้งหลายจงมีความไม่ประมาท ให้เธออยู่ในเรือนที่คุ้มกันมั่นคง ธิดาแห่งภูเขาพึงได้รับการพิทักษ์ด้วยความเพียร เพื่อมิให้เกิดความเผลอเรอ।
Verse 51
अहं पताका संग्रामे भवानीशश्च देविनौ प्रामद्यूतं परिस्तीर्य यो जेष्यति स लप्स्यते
«ဤစစ်ပွဲ၌ ငါသည် ဆုတံခွန် (ပတಾಕာ) ဖြစ်မည်၊ ထို့ပြင် ဒေဝီနှစ်ပါး—Bhavānī နှင့် Īśā—တို့သည် လောင်းကြေး ဖြစ်ကြမည်။ ‘prāmadyūta’ ဟူသော အလိုမတော်လွန် လောင်းကစားကို ခင်းကျင်းပြီး၊ အနိုင်ရသူသည် ထိုအရာကို ရယူလိမ့်မည်»။
Verse 52
इत्येवमुक्तो मतिमान् शम्बरो ऽन्दकमागमत् समागम्याब्रवीद् वाक्यं शर्वगौर्योश्च भाषितम्
ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသဖြင့် ဉာဏ်ရှိသော Śambara သည် Andhaka ထံ သွားရောက်၏။ တွေ့ဆုံပြီးနောက် Śarva (Śiva) နှင့် Gaurī အကြောင်း ပြောခဲ့သော စကားတို့ကို ပြန်လည်ဖော်ပြကာ သတင်းစကားကို ပြောကြား하였다။
Verse 53
तच्छ्रत्वा दानवपतिः क्रोधदीप्तेक्षणः श्वसन् समाहूयाब्रवीद् वाक्यं दुर्योधनमिदं वचः
ထိုစကားကို ကြားသော် ဒာနဝတို့၏ အရှင်သည် ဒေါသမီးလောင်သကဲ့သို့ မျက်စိတောက်ပ၍ အသက်ရှူပြင်းထန်ကာ လူကို ခေါ်ယူပြီး ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောကြား하였다။
Verse 54
गच्छ शीघ्रं महाबाहो भेरीं सान्नाहिकीं दृढाम् ताडयस्व सुविश्रब्धं दुःशीलामिव योषितम्
«မဟာလက်တံရှိသူရေ၊ အမြန်သွားလော့။ စစ်ဒုံတီး “သာန္နာဟိကီ” ကို ခိုင်မာစွာ ယုံကြည်မှုအပြည့်ဖြင့် တီးလော့—အကျင့်မကောင်းသော မိန်းမကို တီးသကဲ့သို့»။
Verse 55
समादिष्टो ऽन्धकेनाथ भेरीं दुर्योधनो बलात् ताडयामास वेगेन यथाप्राणेन भूयसा
«အန္ဓက၏ အမိန့်ကို ခံယူပြီးနောက် ဒုရ္ယောဓနသည် အင်အားသက်သက်ဖြင့် ဒုံကို အလျင်အမြန် တီးလေ၏—အသက်ရှူအား (ကြိုးပမ်းအား) ကို အတတ်နိုင်ဆုံး ပိုမိုထည့်သွင်း၍»။
Verse 56
सा ताडिता बलवता भेरी दुर्योधनेन हि सत्वरं भैरवं रावं रुराव सुरभी यथा
“Struck powerfully by Duryodhana, that drum quickly roared with a terrifying sound—like Surabhī (the divine cow) (roaring).”
Verse 58
याथातथ्यं च तान् सर्वानाह सेनापतिर्बली ते चापि बलिनां श्रेष्ठाः सन्नद्धा युद्धकाङ्क्षिणः
«ထို့နောက် စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် ဘလီသည် အဖြစ်အပျက်ကို အမှန်အတိုင်း အားလုံးအား ရှင်းပြလေ၏။ ထိုအခါ အင်အားရှင်တို့အနက် အထူးထက်မြက်သူများသည် လက်နက်ကိရိယာ ပြည့်စုံစွာ တပ်ဆင်၍ စစ်ပွဲကို တောင့်တကြ၏»။
Verse 59
सहान्धका निर्ययुस्ते गजैरुष्ट्रैर्हयै रथैः अन्धको रथमास्थाय पञ्चनल्वप्रणमाणतः
အန္ဓကနှင့်အတူ သူတို့သည် ဆင်၊ ကုလားအုတ်၊ မြင်းနှင့် စစ်ရထားတို့ဖြင့် ထွက်ခွာကြ၏။ အန္ဓကသည် မိမိ၏ စစ်ရထားပေါ်သို့ တက်၍ «ပဉ္စနလ္ဝ» ဟု ခေါ်သော အတိုင်းအတာ (အထူးယူနစ်တစ်ရပ်) အရ ရှေ့တိုးသွား၏။
Verse 60
त्र्यम्बकं स पराजेतुं कृतबुद्धिर्विनिर्ययौ जम्भः कुजम्भो हुण्डश्च तुहुण्डः शम्बरो बलिः
ထြိယမ္ဗက (ရှီဝ) ကို အနိုင်ယူရန် စိတ်ဆုံးဖြတ်ပြီး သူသည် ထွက်ခွာသွား၏။ (သူနှင့်အတူ သွားသော ဒೈတျများမှာ) ဂျမ္ဘ္ဟ၊ ကုဂျမ္ဘ္ဟ၊ ဟုဏ္ဍ၊ တုဟုဏ္ဍ၊ ရှမ္ဘရ၊ နှင့် ဘလိ တို့ဖြစ်ကြ၏။
Verse 61
बाणाः कार्तस्वरो हस्ती सूर्यशत्रुर्महोदरः अयःशुङ्कुः शिबिः शाल्वो वृषपर्वा विरोचनः
(There were also:) Bāṇa, Kārtasvara, Hastin, Sūryaśatru, Mahodara, Ayaḥśuṅku, Śibi, Śālva, Vṛṣaparvan, and Virocana.
Verse 62
हयग्रीवः कालनेमिः संह्लादः कालनाशनः शरभः शलभश्चैव विप्रचित्तिश्च वीर्यवान्
(ထိုVamana Purana
Verse 64
इत्थं दुरात्मा दनुसैन्यपालस्तदान्धको योद्धुमना हरेण महाचलं मन्दरमभ्युपेयिवान् स कालपाशावसितो हि मन्दधीः
Thus, that evil-souled Andhaka, commander of the Dānu host, intent on fighting with Hara, approached the great mountain Mandara—indeed, dull-witted, he was already ensnared by the noose of Time (Death).
Frequently Asked Questions
Within Pulastya’s narration to Nārada, the chapter advances a syncretic theology by treating dharma—not sectarian identity—as the governing principle: Śukra’s brahmanical tapas enforces cosmic justice, while Śaṅkara (Tryambaka) is presented as invincible even to sura–asura forces. Prahlāda’s counsel functions as an asura-dharma corrective, aligning political power with śāstra and restraint, thereby harmonizing divine authority across traditions.
This Adhyāya is not primarily a tīrtha-māhātmya unit; it contains minimal topographical sanctification. The explicit locations are Mandara Mountain (as Śiva’s residence with Bhavānī in this narrative context) and Pātāla (Śukra’s return-point). No Kurukṣetra/Sarasvatī-basin sites, rivers, sarovaras, or ritual prescriptions are specified in the received passage.
The core teaching is parādāra-varjana (renunciation of another’s spouse) as a universal dharma for all varṇas. It is illustrated by two linked consequences: Daṇḍa’s sexual transgression triggers Śukra’s curse and total political annihilation, while Andhaka’s refusal to heed Prahlāda’s dharma-counsel leads him to escalate toward conflict with Tryambaka, framed as self-destructive hubris.