HomeUpanishadsAkshiVerse 21
Previous Verse
Next Verse

Verse 21

Akshi

द्विप्रकारसंसर्गं तस्य भेदमिमं शृणु ।

द्विविधोऽयमसंसर्गः सामान्यः श्रेष्ठ एव च ॥

नाहं कर्ता न भोक्ता च न बाध्यो न च बाधकः ।

इत्यसंजनमर्थेषु सामान्यासङ्गनामकम् ॥

प्राक्कर्मनिर्मितं सर्वमीश्वराधीनमेव वा ।

सुखं वा यदि वा दुःखं कैवात्र तव कर्तृता ॥

भोगाभोगा महारोगाः सम्पदः परमापदः ।

वियोगायैव संयोगा आधयो व्याधयो धियाम् ॥

कालश्च कलनोद्युक्तः सर्वभावाननारतम् ।

अनास्थयेति भावानां यदभावनमान्तरम् ।

वाक्यार्थलब्धमनसः समान्योऽसावसङ्गमः ॥२०–२४॥

द्वि-प्रकार-संसर्गम् । तस्य । भेदम् । इमम् । शृणु ।

द्वि-विधः । अयम् । असंसर्गः । सामान्यः । श्रेष्ठः । एव । च ।

न । अहम् । कर्ता । न । भोक्ता । च । न । बाध्यः । न । च । बाधकः ।

इति । असंजनम् । अर्थेषु । सामान्य-असङ्ग-नामकम् ।

प्राक्-कर्म-निर्मितम् । सर्वम् । ईश्वर-अधीनम् । एव । वा ।

सुखम् । वा । यदि । वा । दुःखम् । का । एव । अत्र । तव । कर्तृता ।

भोग-अभोगाः । महा-रोगाः । सम्पदः । परम-आपदः ।

वियोगाय । एव । संयोगाः । आधयः । व्याधयः । धियाम् ।

कालः । च । कलन-उद्युक्तः । सर्व-भावान् । अनारतम् ।

अनास्थया । इति । भावानाम् । यत् । अभावनम् । अन्तरम् ।

वाक्य-अर्थ-लब्ध-मनसः । सामान्यः । असौ । असङ्गमः ।

dviprakārasaṃsargaṃ tasya bhedam imaṃ śṛṇu |

dvividhoyam asaṃsargaḥ sāmānyaḥ śreṣṭha eva ca ||

nāhaṃ kartā na bhoktā ca na bādhyo na ca bādhakaḥ |

ity asaṃjanam artheṣu sāmānyāsaṅganāmakaḥ ||

prākkarmanirmitaṃ sarvam īśvarādhīnam eva vā |

sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ kaivātra tava kartṛtā ||

bhogābhogā mahārogāḥ sampadaḥ paramāpadaḥ |

viyogāyaiva saṃyogā ādhayo vyādhayo dhiyām ||

kālaś ca kalanodyuktaḥ sarvabhāvān anāratam |

anāsthayeti bhāvānāṃ yad abhāvanam antaram |

vākyārthalabdhamanasaḥ sāmānyo'sāv asaṅgamaḥ ||20–24||

ဆက်နွယ်မှု၏ ခွဲခြားချက်ကို နားထောင်လော့။ မဆက်နွယ်ခြင်းသည် နှစ်မျိုး—သာမန်နှင့် အထွတ်အမြတ် ဖြစ်သည်။ «ငါသည် လုပ်သူမဟုတ်၊ ခံစားသူမဟုတ်၊ ထိခိုက်ခံရသူမဟုတ်၊ ထိခိုက်စေသူမဟုတ်» ဟူ၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် မကပ်ငြိခြင်းကို သာမန်မကပ်ငြိခြင်းဟု ခေါ်သည်။ အရာအားလုံးသည် အတိတ်ကမ္မကြောင့် ဖြစ်စေ၊ သခင်ဘုရားအပေါ် မူတည်စေ—ပျော်ရွှင်မှုဖြစ်စေ ဒုက္ခဖြစ်စေ—ဤနေရာ၌ သင်၏ လုပ်ဆောင်နိုင်မှု ဘာရှိသနည်း။ ခံစားခြင်းနှင့် မခံစားခြင်းသည် ရောဂါကြီး; စည်းစိမ်သည် အကြီးမားဆုံး အန္တရာယ်; တွေ့ဆုံခြင်းသည် ခွဲခွာရန်သာ; စိတ်၏ ပူပန်မှုနှင့် နာကျင်မှုတို့သည် စိတ်နှင့် ဆိုင်သည်။ အချိန်သည် တိုင်းတာခြင်း၌ မပြတ်မနား အခြေအနေအားလုံးကို ပြောင်းလဲစေသည်။ «မစိုးရိမ်ခြင်း» ဟူသော အတွင်းကွာဟမှု—အခြေအနေများကို မစိတ်ကူးမဖန်တီးခြင်း—ဤသည် သာမန်မဆက်နွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

Hear this distinction regarding association: non-association is twofold—ordinary and supreme. ‘I am not the agent nor the enjoyer, neither the affected nor the affector’: such non-clinging toward objects is called ordinary non-attachment. Whether all is fashioned by prior karma or depends solely on the Lord—whether happiness or sorrow—what agency of yours is there here? Enjoyments and non-enjoyments are great diseases; prosperities are supreme calamities; unions are only for separation; mental afflictions and illnesses belong to the mind. Time, intent on measuring, ceaselessly (moves) all states. The inner gap that is “non-concern,” i.e., the non-conceptualizing of states—this is the ordinary non-association for one whose mind has grasped the meaning of the teaching.

Vairāgya through insight into non-agency (akartṛtva) and impermanence (anityatā)Mahavakya: Preparatory to mahāvākya-realization by weakening ahaṅkāra-based kartṛtva; aligns with Self as asaṅgaAtharvaChandas: Anuṣṭubh (predominant)